TMK 456, vasinin görev süresini düzenler. Vasi kural olarak iki yıl için atanır. Vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir. Dört yıl dolunca vasi, vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir. Görev süresi uzatılmazsa vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m. 480). Madde vasinin görev süresine ilişkindir; kısıtlılığın süresini belirlemez. Yargıtay, Kanun'da vesayetin uzatılmasına ilişkin bir hüküm bulunmadığını, vasinin görevinin sona ermesinin kısıtlanmayı ortadan kaldırmadığını ve yalnız yeni vasi atanmasını gerektirdiğini belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021). Madde eski Kanun'un 399. maddesini karşılar.
- Görev süresi
- Vasinin atandığı süre; kural olarak iki yıldır.
- Süre uzatımı
- Vesayet makamının vasinin görev süresini her defasında ikişer yıl uzatması.
- Vasilikten kaçınma
- Vasinin görevi kabul etmeme veya sürdürmeme hakkı; dört yıl dolunca da kullanılabilir.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 456 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Atama süresi | Kural olarak iki yıl | TMK m. 456/1 |
| Uzatma | Vesayet makamı her defasında ikişer yıl uzatabilir | TMK m. 456/2 |
| Kaçınma | Dört yıl dolunca vasi kaçınma hakkını kullanabilir | TMK m. 456/3 |
| Uzatılmazsa | Vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer | TMK m. 480 |
| Göreve devam | Görevi sona eren vasi, yenisi başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapar | TMK m. 482 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 399 | Gerekçe, s. 150 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 399. maddesini karşılar. Gerekçe, eski Kanun'un vasinin dört yıl için atanmasını öngördüğünü ve yeniden atanmaya yer vermediğini, vasilik görevinin önemi ve nezaketi karşısında bu sürenin bugünkü yaşam koşulları bakımından uzun olduğunu ve vasinin görevden uzaklaştırılmasının uzun, güç ve merasime bağlı bir iş olduğunu belirtir. Bu nedenle İsviçre Medeni Kanunu'nun 415. maddesi esas alınarak atamanın iki yıl için yapılması ve sürenin her defasında iki yıl uzatılabilmesi öngörülmüş; vesayet makamının, vasinin işlerinden memnun olmazsa süreyi uzatmama yetkisinin vasiler için bir tür yaptırım oluşturacağı belirtilmiştir. Dört yıldan sonra görev süresinin uzatılması vasinin isteğine bağlı olduğundan vasiye dört yılın bitiminde görevden çekilebilme hakkı tanınmıştır (S. Sayısı 723, s. 150). Tasarının 456. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, iki yıllık sürenin vasinin görev süresi olmasıdır; kısıtlılık bu süreye bağlı değildir ve süreli kısıtlama kararı verilemez (Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021). İkinci nokta, vasinin görevinin, kesin hesap onaylanıp vesayet makamı vasinin görevinin sona erdiğine karar verinceye kadar devam etmesidir; görev süresi uzatılmış vasinin görevi kısıtlının ölümüyle kendiliğinden sona ermemiştir (Yargıtay 8. HD, 2018/10247 E., 2018/16097 K., 24.09.2018). Üçüncü nokta, süre uzatımına ilişkin kararlara karşı temyiz değil denetim makamına itiraz yolunun açık olmasıdır (TMK m. 488).
İki yıllık görev süresi ve uzatma
- Kural: Vasi iki yıl için atanır.
- Uzatma: Vesayet makamı süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir.
- Uzatılmazsa: Vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer.
Birinci fıkraya göre vasi kural olarak iki yıl için atanır; ikinci fıkraya göre vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir. Vasilik görevi, uzatılmadığı takdirde sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m. 480); görevi sona eren vasi, yenisi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapmakla yükümlüdür (TMK m. 482). Eski Kanun ise vesayetin kural olarak dört yıl için verileceğini öngörüyordu (743 s. K. m. 399).
Gerekçe, iki yıllık süre ve uzatma imkânının vesayet makamına denetim aracı sağladığını açıklar: vesayet makamı vasinin işlerinden memnun olmazsa iki yıllık süre bitince süreyi uzatmayabilir, memnun kalırsa görev süresini iki yılda bir aynı süreyle uzatabilir (S. Sayısı 723, s. 150).
Görev süresi ile kısıtlılık arasındaki fark
- 456. madde: Vasinin görev süresini düzenler.
- Kısıtlılık: Görev süresine bağlı değildir; vesayetin kaldırılması ayrı bir karardır.
- Görev sona ererse: Yeni vasi atanır.
Yargıtay, 456. maddenin vasinin görev süresiyle ilgili olduğunu, Kanun'da vesayetin uzatılmasına ilişkin bir hüküm bulunmadığını, vesayetin kaldırılması ile vasinin görevinin sona ermesinin farklı kavramlar olduğunu ve vasinin görevinin sona ermesinin kısıtlanmayı ortadan kaldırmayıp yeni vasi atanmasını gerektirdiğini belirtmiş; kısıtlılığı devam eden kişi hakkında ek kararla bir yıl süreli kısıtlama kararı verilmesini bozmuştur (Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021). Hükümlülük dışındaki sebeplerle kısıtlananlar üzerindeki vesayet, yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer (TMK m. 472).
Vasinin görevi, son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı teslim edildikten sonra vesayet makamının görevinin sona erdiğine karar vermesiyle biter (TMK m. 491). Yargıtay, görev süresi iki yıl uzatılmış ve kısıtlı bu süre içinde ölmüş olduğundan, vasinin görevinin kısıtlının ölümüyle kendiliğinden değil kesin hesabın kabulüyle ve vesayet makamının kararıyla sona ereceğini belirterek, vasinin görevinin daha önce sona erdiği kabulüne dayanan hükmü bozmuştur (Yargıtay 8. HD, 2018/10247 E., 2018/16097 K., 24.09.2018).
Dört yıl dolunca kaçınma hakkı
- Kural: Dört yıl dolunca vasi kaçınma hakkını kullanabilir.
- Gerekçe: Dört yıldan sonra görev süresinin uzatılması vasinin isteğine bağlıdır.
- Diğer kaçınma sebepleri: Kanun'da ayrıca sayılmıştır.
Üçüncü fıkraya göre dört yıl dolunca vasi vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir. Gerekçe, dört yıldan sonra görev süresinin uzatılmasının vasinin isteğine bağlı olduğunu, bu nedenle son fıkrada vasiye dört yılın bitiminde görevden çekilebilme hakkı tanındığını ve fıkranın eski Kanun'un 399. maddesinin ikinci cümlesiyle aynı olduğunu belirtir (S. Sayısı 723, s. 150). Vasilikten kaçınma sebepleri ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 417); vasi, bir kaçınma sebebi ortaya çıktığı takdirde sürenin bitiminden önce görevden alınmasını isteyebilir, ancak önemli sebeplerin varlığı hâlinde görevine devam etmek zorundadır (TMK m. 481).
Süre uzatımında yetkili ve görevli mahkeme
- Görev: Sulh hukuk mahkemesi (vesayet makamı).
- Yetki: Kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet makamı; izinsiz yerleşim yeri değişikliği yetkiyi değiştirmez.
Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir (TMK m. 411); vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez (TMK m. 412). Yargıtay, kısıtlının başka bir yerdeki kurumda kalmasına karşın yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediğinden vasilik süresinin uzatılması istemi hakkında kısıtlama kararını veren sulh hukuk mahkemesinin yetkili olduğunu belirlemiştir (Yargıtay 20. HD, 2019/4550 E., 2019/5243 K., 26.09.2019). Aynı kişi hakkında iki ayrı kısıtlama kararı bulunduğu bir dosyada da ilk kısıtlama kararını veren vesayet makamı esas alınarak araştırma yapılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 8. HD, 2017/7334 E., 2018/1170 K., 23.01.2018).
Vasilik görevinin uzatılması istemi vesayet hukukuna ilişkin olduğundan sulh hukuk mahkemesinde görülür (Yargıtay 20. HD, 2008/1337 E., 2008/2678 K., 21.02.2008).
Süre uzatımına ilişkin kararlara itiraz
- Kanun yolu: Tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz.
- Kesinlik: Denetim makamı itirazı kesin olarak karara bağlar.
Vesayet makamının kararlarına karşı ilgililer tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir; denetim makamı gerektiğinde duruşma da yaparak itirazı kesin karara bağlar (TMK m. 488). Yargıtay, vasinin görev süresinin uzatılmasının vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgili olduğunu ve bu nitelikteki kararlara karşı denetim makamına itiraz yolunun açık olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021). Süre uzatımı istemiyle birlikte vasinin değiştirilmesine karar verilen bir dosyada, denetim makamının itiraz üzerine verdiği kararın temyiz edilemeyeceği belirtilmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/6718 E., 2016/2486 K., 15.02.2016).
Vasi olarak atandıysanız, görev sürenizin bitimini takip edin ve süre dolmadan vesayet makamından uzatma isteyin (TMK m. 456). Dört yıl dolduysa ve görevi sürdürmek istemiyorsanız, vasilikten kaçınma hakkınızı kullanabilirsiniz; ancak yeni vasi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapmaya devam edin (TMK m. 482). Süre uzatımı veya vasinin değiştirilmesi kararına katılmıyorsanız, kararın tebliğinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edin (TMK m. 488).
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 456. maddedeki görev süresinin kısıtlılıktan farkını, vasiliğin sona ermesini, süre uzatımı istemlerinde yetkili ve görevli mahkemeyi ve bu kararlara karşı kanun yolunu gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Vasinin görev süresi ile kısıtlılık ayrı kavramlardır; 456. madde vasinin görev süresine ilişkindir ve süreli kısıtlama kararı verilemez
Sulh hukuk mahkemesince kısıtlanan bir kişi vesayetin kaldırılmasını istedi. Mahkeme, alınan rapor doğrultusunda kişinin bir yıl süreyle kısıtlanmasına ve vasinin görev süresinin uzatılmasına ek kararla hükmetti; ek karar kısıtlı ve vasi tarafından temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanunu'nda vesayetin uzatılmasına ilişkin hüküm bulunmadığı gibi, Kanun'un 456. maddesinde yer alan "Vasi, kural olarak iki yıl için atanır. Vesayet makamı, bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir." düzenlemesi vasinin görev süresi ile ilgilidir. Vesayetin kaldırılması ile vasinin görevinin sona ermesi farklı kavramlar olup, vasinin görevinin sona ermesi kısıtlanmayı ortadan kaldırmaz, ancak yeni vasi atanmasını gerektirir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 456. maddenin konusunu açıkça belirler. Daire, maddenin vasinin görev süresine ilişkin olduğunu, Kanun'da vesayetin uzatılmasına ilişkin bir hüküm bulunmadığını ve vesayetin kaldırılması ile vasinin görevinin sona ermesinin farklı kavramlar olduğunu belirtmiştir. Kısıtlılığı devam eden kişi hakkında ek kararla bir yıl süreli kısıtlama kararı verilmesi mükerrer ve yasaya aykırı bulunarak bozulmuştur. Vasinin görev süresinin uzatılmasına yönelik itirazların ise denetim makamınca incelenmesi için dosya mahkemesine iade edilmiştir (TMK m. 488).
Görev süresi uzatılmış vasinin görevi kısıtlının ölümüyle kendiliğinden değil, kesin hesabın kabulüyle ve vesayet makamının kararıyla sona erer
Kısıtlının ölümünden sonra mirasçılarından biri, vasinin görevini gereği gibi yapmadığını, bazı harcamaların usulsüz olduğunu ve kesin hesabı süresinde sunmadığını ileri sürerek vasiden alacak istedi. Vasinin görev süresi iki yıl uzatılmış ve kısıtlı bu süre içinde ölmüştü; vesayet makamı vasinin sunduğu kesin hesabı reddetmişti. Mahkeme, vasinin görevinin 456. madde uyarınca daha önce sona erdiğini ve davacının zararı bulunmadığını kabul ederek davayı reddetti.
“Somut olay yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda değerlendirildiğinde vasinin görev süresinin 23.10.2008 tarihinde 2 yıl süre ile uzatıldığı yani kısıtlının 24.05.2010 olan ölüm tarihi itibari ile vasilik görevinin devam ettiği, kısıtlının ölümü ile vasiliğin kendiliğinden değil, kesin hesabın kabulü ile vesayet makamının kararı ile son bulacağı ve 14.03.2014 tarihli vesayet makamı kararı ile de kesin hesap reddedilmiş olduğu hususları da birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin kabulünün aksine vesayet görevinin 27.03.2008 tarihinde sona ermeyip devam ettiği anlaşıldığından vesayet dosyası getirtilerek, vasinin sunduğu hesap raporu ile davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar karşılaştırmalı olarak incelenmeli ve bu konuda hesap uzmanı bir bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu eksik inceleme ve yetersiz araştırma sonucu karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 456. maddedeki görev süresinin vasiliğin sona ermesine ilişkin hükümlerle birlikte uygulanması gerektiğini gösterir. Görevi sona eren vasi son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına verir (TMK m. 489); vasinin görevi, son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı teslim edildikten sonra vesayet makamınca sona erdiğine karar verilmesiyle biter (TMK m. 491). Daire, vasinin görev süresinin uzatıldığını ve kısıtlının ölümüyle vasiliğin kendiliğinden sona ermediğini belirterek, hesap uzmanı bilirkişiden rapor alınması için hükmü bozmuştur (TMK m. 467).
Vasilik süresinin uzatılması istemine, kısıtlama kararını veren ve izin olmadıkça yerleşim yeri değişmeyen kısıtlının vesayet makamı bakar
Vasi vekili, vasilik süresinin uzatılmasını istedi. Mahkeme, aynı kişi hakkında başka bir sulh hukuk mahkemesince daha önce kısıtlama kararı verilip başka bir vasi atandığını belirleyerek süre uzatımı istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verdi; karar vasi vekilince temyiz edildi.
“Vasi atanması davası sırasında yetkili mahkeme kısıtlının yerleşim yeri mahkemesi ise de, vasi atandıktan sonra kısıtlının yerleşim yeri kısıtlama kararı veren vesayet makamının bulunduğu yerdir ve vesayet makamının izni olmadıkça kısıtlının yerleşim yeri değiştirilemez. Somut olay incelendiğinde, ... hakkında ilk olarak ... Sulh Hukuk Mahkemesi 2011/738 esas 2012/115 karar sayılı kararı ile 26.01.2012 tarihinde kısıtlama kararı verildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla; yukarıda açıklanan kanun maddeleri gereği vesayet makamının ... Sulh Hukuk Mahkemesi, kısıtlının yerleşim yerinin vesayet makamının bulunduğu ... olduğu, vesayet makamının izni olmadıkça kısıtlının ikametinin değiştirilemeyeceği dikkate alınarak; Mahkemece bu hususta araştırma yapılmaksızın işin esası incelenerek karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, süre uzatımı isteminde yetkili vesayet makamının nasıl belirleneceğini gösterir. Vesayet işlerinde yetki kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir (TMK m. 411); vesayet altındaki kişilerin yerleşim yeri bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yerdir (TMK m. 21) ve vesayet makamının izni olmadıkça değiştirilemez (TMK m. 412). Daire, ilk kısıtlama kararını veren mahkemenin vesayet makamı olduğunu gözeterek bu yönde araştırma yapılmaksızın karar verilmesini bozma nedeni saymıştır.
Kısıtlı başka bir yerdeki kurumda kalıyor olsa da yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediyse vasilik süresinin uzatılması istemine ilk vesayet makamı bakar
Vasi, vasilik süresinin uzatılmasını istedi. Kısıtlama kararını veren sulh hukuk mahkemesi, kısıtlının başka bir ildeki bir kurumda kaldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verdi; dosyanın gönderildiği sulh hukuk mahkemesi de yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verdi ve yargı yerinin belirlenmesi için dosya gönderildi.
“Dosyanın incelenmesinden, kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan .... 1. Sulh Hukuk Mahkemesince TMK m.412/1'e göre verilmiş bir izin kararı olmadığından vasinin talebi ile ilgili karar vermekte .... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 456. madde uyarınca yapılan süre uzatımı istemlerinde yetkinin yerleşim yeri kuralına bağlı olduğunu gösterir. Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez; yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki yeni vesayet dairelerine geçer (TMK m. 412). Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine ilişkin bir izin kararı bulunmadığından Daire, vasinin talebi hakkında karar vermekte kısıtlama kararını veren sulh hukuk mahkemesinin yetkili olduğunu belirlemiştir.
Vasilik görevinin uzatılması vesayet hukukuna ilişkin bir iştir ve sulh hukuk mahkemesinde görülür
Ergin bir çocuk hakkında aile mahkemesince kısıtlama kararı verilerek babası vasi olarak atanmıştı. Daha sonra vasilik görevinin uzatılması istendi. Aile mahkemesi ve sulh hukuk mahkemesi ayrı ayrı görevsizlik kararı verdi ve yargı yerinin belirlenmesi için dosya gönderildi.
“Uyuşmazlık, vesayet hukukuna ilişkin olup, T.M.Y.'nın 2. kitabının 3. kısmında yer alması nedeniyle davanın sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 456. madde uyarınca yapılan süre uzatımı istemlerinde görevli mahkemeyi gösterir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Daire, vasilik görevinin uzatılması isteminin Kanun'un ikinci kitabının üçüncü kısmında düzenlenen vesayet hukukuna ilişkin olduğunu belirterek sulh hukuk mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir.
Süre uzatımı sırasında vasinin değiştirilmesine ilişkin vesayet makamı kararına itiraz denetim makamınca kesin olarak karara bağlanır; bu karar temyiz edilemez
Vasi, vasilik süresinin uzatılmasını istedi; kısıtlının kardeşi ve kısıtlının kaldığı kurumun bir görevlisi ise vasinin görevine son verilerek kendilerinin vasi atanmasını istedi. Vesayet makamı vasinin görevine son vererek kısıtlının kardeşini vasi atadı. Görevine son verilen vasinin itirazı denetim makamınca reddedildi; karar eski vasi tarafından temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanunu'nun 422. maddesi gereğince vasinin sıfatına karşı yapılan itirazları veya vasinin ileri sürdüğü kaçınma sebeplerini (özürleri) inceleme görevi öncelikle vesayet makamı sulh mahkemesine, onun kabul etmemesi halinde denetim makamı asliye mahkemesine aittir. Denetim makamı ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nce itirazın reddedildiği ve bu konuda denetim makamının verdiği kararın Türk Medeni Kanunu'nun 488. maddesi uyarınca ilgililerin vesayet makamının vesayetin idaresiyle ilgili olarak aldığı kararlara karşı tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz edebileceği, denetim makamının gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin olarak karara bağlayacağı, bu bakımdan vesayet makamının vesayetin idaresiyle ilgili olarak aldığı kararların temyizi kabil kararlardan olmadığı anlaşıldığından istem konusunda denetim makamınca bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 456. madde uyarınca görev süresinin dolması üzerine verilen kararların kanun yolunu gösterir. Vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarına karşı ilgililer tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir ve denetim makamı itirazı kesin karara bağlar (TMK m. 488). Daire, vesayet makamının bu nitelikteki kararlarının temyizi kabil kararlardan olmadığını belirterek, istem konusunda denetim makamınca karar verilmek üzere dosyayı mahkemesine iade etmiştir (TMK m. 422).
Madde gerekçesi
Madde 456-Yürürlükteki Kanunun 399 uncu maddesini karşılamaktadır. İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 415 inci maddesinde vasilik görevinin iki yıl devam ettiği, bu sürenin dolması hâlinde yeniden iki yıl için atanabileceği öngörülmüştür. Yürürlükteki 399 uncu madde ise vasinin dört yıl için atanmasını öngörmüş, vasinin yeniden atanmasına ve yeniden atanmaya ilişkin süreye yer vermemiştir. Vasilik görevinin önemi ve nezaketi göz önüne alınırsa bugünkü yaşam koşulları bakımından bu dört yıllık süre uzundur. Vasinin, vesayet makamı tarafından azledilmesi ve görevden uzaklaştırılması oldukça uzun, güç ve merasime bağlı bir iştir. Bu sebeple İsviçre Medenî Kanununun 415 inci maddesi esas alınmak suretiyle göreve atamanın iki yıl için olması, bu sürenin sonunda yeniden her defasında iki yıl için görev süresinin uzatılması öngörülmüş, ancak dört yılın bitiminde vasinin görevden çekilmesi hükmüne yer verilmiştir. Bu sayede, vesayet makamı, vasinin işlerinden memnun olmazsa iki yıllık süresi bitince bu süreyi uzatmamak yetkisine sahip olacak, bu ise vasilere görevlerini gereği gibi yapmaları için bir tür yaptırım teşkil edecektir. Vesayet makamı vasinin işlerinden memnun kalırsa, görev süresini iki yılda bir aynı süreyle uzatabilecektir. Ancak dört yıldan sonra görev süresinin uzatılması vasinin isteğine bağlıdır. Bu nedenle son fıkrada vasiye, dört yılın bitiminde görevden çekilebilme hakkı tanınmıştır. Maddenin üçüncü fıkrası yürürlükteki 399 uncu maddenin ikinci cümlesiyle aynıdır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 150Tasarının 456. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 399. maddeydi; madde "Vasilik müddeti" kenar başlığını taşıyordu.
Vesayet, kaideten dört sene için tevcih olunur. Dört senenin hitamında vasi, vesayetten itizar edebilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 399 | 4721 sayılı Kanun m. 456 | |
|---|---|---|
| Süre | Kural olarak dört yıl | Kural olarak iki yıl |
| Uzatma | Düzenleme yoktu | Vesayet makamı her defasında ikişer yıl uzatabilir |
| Kaçınma | Dört yılın sonunda vasi vesayetten kaçınabilir | Dört yıl dolunca vasi kaçınma hakkını kullanabilir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 456. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 480: Sürenin dolması.
- TMK m. 481: Engelin veya kaçınma sebebinin ortaya çıkması.
- TMK m. 482: Göreve devam zorunluluğu.
- TMK m. 417: Vasilikten kaçınma sebepleri.
- TMK m. 491: Vasinin görevine son verilmesi.
- TMK m. 411: Vesayet işlerinde yetki.
- TMK m. 488: Vesayet makamı kararlarına itiraz.
Vasilik süresinin uzatılması, vasinin değiştirilmesi, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 456 ne diyor?
Vasinin kural olarak iki yıl için atanacağını, vesayet makamının bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabileceğini ve dört yıl dolunca vasinin vasilikten kaçınma hakkını kullanabileceğini düzenler.
Vasi kaç yıl için atanır?
Kural olarak iki yıl için.
Süre dolunca ne olur?
Uzatılmazsa vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m. 480); görevi sona eren vasi, yenisi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapar (TMK m. 482).
Vasilik süresinin dolması kısıtlamayı da sona erdirir mi?
Hayır; vasinin görevinin sona ermesi kısıtlanmayı ortadan kaldırmaz, yeni vasi atanmasını gerektirir (Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021).
Vasi dört yıl sonra görevi bırakabilir mi?
Evet; dört yıl dolunca vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir.
Süre uzatımını hangi mahkeme yapar?
Vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi (Yargıtay 20. HD, 2008/1337 E., 2008/2678 K., 21.02.2008).
Kısıtlı başka bir ilde bir kurumda kalıyorsa hangi mahkeme yetkilidir?
Yerleşim yeri değişikliğine vesayet makamınca izin verilmediyse kısıtlama kararını veren sulh hukuk mahkemesi (Yargıtay 20. HD, 2019/4550 E., 2019/5243 K., 26.09.2019).
Süre uzatımı kararına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilir; denetim makamı kesin karar verir (TMK m. 488).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 399. maddesi dört yıllık süre öngörüyordu.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 21, 397, 411, 412, 417, 422, 456, 467, 472, 480, 481, 482, 488, 489, 491
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 399 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 456 gerekçesi s. 150, Tasarı ve Komisyon metni s. 471
- Yargıtay 8. HD, 2021/949 E., 2021/4033 K., 17.05.2021
- Yargıtay 8. HD, 2018/10247 E., 2018/16097 K., 24.09.2018
- Yargıtay 8. HD, 2017/7334 E., 2018/1170 K., 23.01.2018
- Yargıtay 18. HD, 2015/6718 E., 2016/2486 K., 15.02.2016
- Yargıtay 20. HD, 2019/4550 E., 2019/5243 K., 26.09.2019
- Yargıtay 20. HD, 2008/1337 E., 2008/2678 K., 21.02.2008