TMK 453, vesayet makamının izniyle meslek veya sanat yürüten vesayet altındaki kişinin işlem yetkisini düzenler. Vesayet altındaki kişiye vesayet makamı tarafından bir meslek veya sanatın yürütülmesi için izin verilmişse, o kişi bununla ilgili her türlü olağan işlemi yapmaya yetkilidir ve bu tür işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumludur. Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması, vesayet makamının iznine bağlı işler arasında sayılmıştır (TMK m. 462). Gerekçeye göre madde eski Kanun'un 396. maddesini karşılar ve yalnız "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır. Bu sayfa hazırlanırken 453. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır.
- Meslek veya sanat izni
- Vesayet makamının, vesayet altındaki kişinin bir meslek veya sanat yürütmesine verdiği izin (TMK m. 462).
- Olağan işlem
- Maddeye göre izin verilen meslek veya sanatla ilgili, bu faaliyetin olağan akışı içindeki işlemler; Kanun kavramı ayrıca tanımlamaz.
- Bütün malvarlığıyla sorumluluk
- Bu işlemlerden doğan borçlar için kişinin malvarlığının tamamıyla sorumlu olması.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 453 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Koşul | Vesayet makamının meslek veya sanatın yürütülmesi için izin vermesi | TMK m. 453, 462 |
| Yetki | Meslek veya sanatla ilgili her türlü olağan işlem | TMK m. 453 |
| Sorumluluk | Bu işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla | TMK m. 453 |
| Diğer işlemler | Ayırt etme gücü varsa vasinin izni veya sonraki onaması | TMK m. 451 |
| İşletmeler | İşletmenin devralınması veya tasfiyesi için denetim makamının da izni | TMK m. 463 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 396 | Gerekçe, s. 149 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 396. maddesini karşılar; eski metinden farkı yalnız "sulh mahkemesi" deyimi yerine "vesayet makamı" deyiminin kullanılmasıdır (S. Sayısı 723, s. 149). Tasarının 453. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 470).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, özel yetkinin vesayet makamının iznine bağlı olmasıdır; vasinin rızası bu izin yerine geçmez (TMK m. 462). İkinci nokta, yetkinin izin verilen meslek veya sanatla ilgili olağan işlemlerle sınırlı olmasıdır. Üçüncü nokta, vesayet altındaki kişinin bu işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumlu olmasıdır.
Meslek veya sanat izni ve sonuçları
- Koşul: Vesayet makamının meslek veya sanatın yürütülmesi için izin vermesi.
- Yetki: Bununla ilgili her türlü olağan işlem.
- Sorumluluk: Bu işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla.
Maddeye göre vesayet altındaki kişiye vesayet makamı tarafından bir meslek veya sanatın yürütülmesi için izin verilmişse, o kişi bununla ilgili her türlü olağan işlemi yapmaya yetkilidir ve bu tür işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumludur. Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması, vesayet makamının iznine bağlı işler arasında ayrıca sayılmıştır (TMK m. 462). Kanunen gerektiği hâlde izin alınmadan yapılan işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir (TMK m. 465).
Eski Kanun, sulh mahkemesi tarafından bir meslek veya sanatla uğraşmasına açıkça veya örtülü olarak izin verilen vesayet altındaki kimsenin, bu sanat ve mesleğin gerektirdiği her işlemi yapabileceğini ve bu işlemlerinden dolayı bütün servetiyle sorumlu olacağını öngörüyordu (743 s. K. m. 396). Gerekçe, yeni metinde yalnız "sulh mahkemesi" deyimi yerine "vesayet makamı" deyiminin kullanıldığını belirtir (S. Sayısı 723, s. 149).
Vasinin rızası ile ilişkisi
- Genel kural: Ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi vasinin izni veya sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir.
- Meslek izni: İzin verilen meslek veya sanatla ilgili olağan işlemlerde kişi yetkilidir.
Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi, kural olarak vasinin açık veya örtülü izni ya da sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir veya bir haktan vazgeçebilir (TMK m. 451). 453. madde, vesayet makamının meslek veya sanat için izin verdiği hâlde bu meslek veya sanatla ilgili olağan işlemler bakımından vesayet altındaki kişiye yetki tanır. Madde, bu işlemlerin yanında vasinin ayrıca rızasının aranıp aranmayacağına ilişkin başka bir kural içermez.
Genel hükümlere göre ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça kendi işlemleriyle borç altına giremez; karşılıksız kazanmada ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada bu rıza gerekli değildir (TMK m. 16).
İşletmelere ilişkin izinler
- Vesayet makamı: Malvarlığındaki ticari, sınai veya benzeri işletmenin devamı veya tasfiyesi için talimat verir.
- Denetim makamı: İşletmenin devralınması veya tasfiyesi ile kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi için ayrıca izin verir.
Vesayet altındaki kişinin malvarlığı içinde ticari, sınai veya benzeri bir işletme varsa, vesayet makamı bunların işletilmesinin devamı veya tasfiyesi için gerekli talimatı verir (TMK m. 443). Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gerekir (TMK m. 463).
Vesayet altındaki yakınınız bir meslek veya sanat yürütmek istiyorsa, önce vesayet makamından izin isteyin (TMK m. 462). İzin verildiyse, bu meslek veya sanatla ilgili olağan işlemleri yapabileceğini ve bunlardan doğan borçlardan bütün malvarlığıyla sorumlu olacağını göz önünde tutun (TMK m. 453). Bir işletmenin devralınması veya kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi söz konusuysa, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının iznini de alın (TMK m. 463).
Yargıtay kararları
Bu sayfa hazırlanırken 453. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır. Aşağıdaki kararlar, ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin kendi işlemlerinde vasinin onayını ve vesayet makamının iznine bağlı bir işlemin izin alınmadan yapılmasının sonucunu gösteren ilgili kararlardır. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Ayırt etme gücüne sahip kısıtlının kendi yaptığı temyiz, ihtara rağmen susan vasinin onayıyla yapılmış sayılır; kararı temyiz etmek kısıtlıyı borç altına sokan bir işlem değildir
Bir tazminat davasının yargılaması sırasında davacı, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti nedeniyle cezaevine girdi ve hükümlülük nedeniyle kısıtlanarak eşi vasi olarak atandı. Gerekçeli karar vasiye tebliğ edildi; vasi temyiz etmedi, ancak kısıtlı davacı kararı kendisi temyiz etti ve harcı yatırdı. Özel Daire vasiye, kısıtlının temyizine onay verip vermediğini iki hafta içinde bildirmesini, cevap vermezse temyizin kabul edilmiş sayılacağını ihtar etti; vasi cevap vermedi.
“Ancak, ayırt etme gücüne, dolayısıyla medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunan kısıtlı davacı tarafından yapılmış olan temyize, vasinin Türk Medeni Kanunu'nun 451. maddesi hükmüne göre onay vermiş sayılması gerektiğinden ve davacı asilin tek başına kararı temyiz etmesinin kendisini borç altına sokan bir eylem olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, davacının temyiz isteminin incelenmesi gerektiği oy birliği ile kabul edilmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar 453. maddeye ilişkin değildir; ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin kendi işlemleri bakımından genel kuralı gösterir. Bu kişi kural olarak vasinin açık veya örtülü izni ya da sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir (TMK m. 451). 453. madde ise vesayet makamının bir meslek veya sanatın yürütülmesi için izin verdiği kişiye, bununla ilgili olağan işlemleri yapma yetkisi tanır. Kurul, ihtarlı muhtıraya cevap vermeyen vasinin kısıtlının temyizine onay vermiş sayılacağını ve kararı temyiz etmenin kısıtlıyı borç altına sokan bir eylem olmadığını kabul etmiştir.
Kısıtlı mirasçının vasisi bulunmaksızın ve vesayet makamının izni alınmadan imzaladığı miras payının devri sözleşmesi geçersizdir
Yurt dışında kısıtlı bulunduğu dönemde davacı, bir başkonsoloslukta düzenlenen feragatname başlıklı belgeyle mirasbırakandan intikal eden ve edecek miras hak ve paylarını diğer bir mirasçıya devretti. Davacı, belgenin hileyle imzalatıldığını ileri sürerek sözleşmenin iptalini istedi. İlk derece mahkemesi davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti ve karar davacı vekilince temyiz edildi.
“Yukarıda anlatılanlar ışığında Türk Hukukuna göre Amerika'da kısıtlı bulunan davacının vasisi bulunmaksızın ve vesayet makamının izni alınmadan imzalamış olduğu sözleşme geçersizdir.”
Ne anlama geliyor? Karar 453. maddeye ilişkin değildir; vesayet makamının iznine bağlı bir işlemin izin alınmadan yapılmasının sonucunu gösterir. Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması da, miras payının devri sözleşmeleri gibi, vesayet makamının izni gereken işler arasındadır (TMK m. 462). Daire, vasi bulunmaksızın ve vesayet makamının izni alınmadan kısıtlı tarafından imzalanan sözleşmenin geçersiz olduğunu ve iptaline karar verilmesi gerektiğini kabul ederek hükmü bozmuştur (TMK m. 465).
Madde gerekçesi
Madde 453- Yürürlükteki Kanunun 396 ncı maddesini karşılamaktadır. Sadece “sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 149Tasarının 453. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 470).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 396. maddeydi; madde "Vesayet altındaki kimselerin meslek ve sanatı" kenar başlığını taşıyordu.
Kendisine sulh mahkemesi tarafından bir meslek veya sanatla iştigale sarahaten veya zımnen izin verilen vesayet altındaki kimse, bu sanat ve mesleğin zaruriyatından olan her tasarrufu yapabilir ve bu tasarruflarından dolayı bütün servetiyle mesuldür.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 396 | 4721 sayılı Kanun m. 453 | |
|---|---|---|
| İzni veren | Sulh mahkemesi | Vesayet makamı |
| İzin | Açık veya örtülü izin | Meslek veya sanatın yürütülmesi için izin |
| Yetki | Sanat ve mesleğin gerektirdiği her işlem | Bununla ilgili her türlü olağan işlem |
| Sorumluluk | Bütün servetiyle | Bütün malvarlığıyla |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 453. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 451: Vasinin rızası.
- TMK m. 452: Onamamanın sonucu.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
- TMK m. 463: Denetim makamının izni.
- TMK m. 443: Ticari ve sınai işletmeler.
- TMK m. 465: İznin bulunmaması.
Vesayet altındaki bir yakınınızın meslek veya iş yaşamı, vasinin ve vesayet makamının izni ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 453 ne diyor?
Vesayet makamının meslek veya sanatın yürütülmesi için izin verdiği vesayet altındaki kişinin, bununla ilgili her türlü olağan işlemi yapmaya yetkili olduğunu ve bu işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumlu olduğunu düzenler.
Kısıtlı bir meslek veya sanat yürütebilir mi?
Vesayet makamının izniyle; vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462).
İzni kim verir?
Vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
İzin verildiğinde kısıtlı hangi işlemleri yapabilir?
İzin verilen meslek veya sanatla ilgili her türlü olağan işlemi.
Bu işlemlerden kim sorumludur?
Vesayet altındaki kişi, bu işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumludur.
Olağan olmayan işlemler için ne gerekir?
Ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi kural olarak vasinin izni veya sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir (TMK m. 451); Kanun'da sayılan işlemler ise ayrıca vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462).
Kısıtlı bir işletme devralabilir mi?
Bir işletmenin devralınması için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gerekir (TMK m. 463).
Bu maddeyi doğrudan uygulayan bir karar var mı?
Bu sayfa hazırlanırken 453. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır.
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 396. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 16, 397, 443, 451, 452, 453, 462, 463, 465
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 396 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 453 gerekçesi s. 149, Tasarı ve Komisyon metni s. 470
- Yargıtay HGK, 2016/1511 E., 2018/757 K., 11.04.2018
- Yargıtay 7. HD, 2021/2182 E., 2022/734 K., 07.02.2022