TMK 463, yedi işte iki basamaklı izin arar. Bu işlerde önce vesayet makamının, ardından denetim makamının izni gerekir: evlat edinme veya evlat edinilme, vatandaşlığa girme veya çıkma, işletme devralma, tasfiye veya ortaklık, ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi, küçüğün ergin kılınması ve vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme. Yargıtay, denetim makamının izni alınmadan verilen evlat edinme kararını bozmuş (Yargıtay 2. HD, 2009/10446 E., 2009/14069 K., 14.07.2009), vasinin de paydaş olduğu taşınmazın paylaşılmasında vesayet makamının izninin tek başına yeterli olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012). Madde eski Kanun'un 406. maddesini karşılar.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
- Denetim makamı
- Asliye hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
- Temsil kayyımı
- Yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatıştığında atanan kayyım (TMK m. 426).
- Ergin kılınma
- On beş yaşını dolduran küçüğün kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınması (TMK m. 12).
TMK 463 ne düzenler?
| Bent | Vesayet makamından sonra denetim makamının da iznine bağlı iş |
|---|---|
| 1 | Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi |
| 2 | Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması |
| 3 | Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması |
| 4 | Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması |
| 5 | Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması |
| 6 | Küçüğün ergin kılınması |
| 7 | Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 406. maddesini karşılar; "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı", "asliye mahkemesi" yerine "denetim makamı" deyimi kullanılmıştır ve hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 152). Tasarı metninde denetim makamının kararı "onay" olarak adlandırılmıştı; Adalet Komisyonu maddeyi aynen kabul etmiş (S. Sayısı 723, s. 473), Kanun metninde ise "denetim makamının da izni" ifadesi yer almıştır.
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, izinlerin sırasıdır: önce vesayet makamının izni, ardından denetim makamının izni alınır. İkinci nokta, vasi ile vesayet altındaki kişi arasındaki işlemlerdir; vasinin de paydaş olduğu taşınmazın paylaşılması denetim makamının iznine de bağlı tutulmuş ve bu iş için kısıtlılara kayyım atanması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012). Üçüncü nokta, kanun yoludur; Yargıtay, denetim makamının 463. madde uyarınca verdiği kararların kesin olmadığını ve temyiz edilebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2012/10701 E., 2012/10436 K., 01.10.2012).
İki basamaklı izin
- Kural: Önce vesayet makamının, sonra denetim makamının izni.
- Kapsam: Maddede sayılan yedi iş.
- İzinsiz işlem: Vesayet altındaki kişinin izinsiz işlemi hükmündedir.
Maddeye göre sayılan hâllerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Vesayet makamının iznine bağlı işler 462. maddede sayılır (TMK m. 462); Yargıtay, taşınmaz satışına izin kararının 463. maddede denetim makamının iznine bağlı işler arasında sayılmadığını belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/12707 E., 2015/2670 K., 24.02.2015).
Kanunen gerektiği hâlde vasinin yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yaptığı işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir (TMK m. 465). Vesayet makamının izin kararının tek başına yeterli olmadığı işlerde, denetim makamının izni alınmadıkça vesayet makamının kararının sonuç doğurmayacağı ve işlemin tamamlanmasına yetmeyeceği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012).
Evlat edinme
- Kural: Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi iki izne bağlıdır.
- Küçük: Vesayet altındaki küçük, vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir.
- Vasi evlat edinen ise: Küçüğe temsil kayyımı atanır.
Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir (TMK m. 308). Yargıtay, denetim makamından izin alınmaksızın vesayet altındaki küçüğün evlat edinilmesine karar verilmesini bozma nedeni saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2009/10446 E., 2009/14069 K., 14.07.2009). Vesayet makamından izin alınmış olmasına rağmen denetim makamının izin kararı dosyada bulunmayan bir evlat edinme davasında da hüküm bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2009/13713 E., 2009/18543 K., 02.11.2009).
Vasinin vesayeti altındaki küçüğü evlat edinmek istediği bir dosyada Yargıtay, vasi ile küçük arasında menfaat çatışması doğduğunu, küçüğün temsil kayyımıyla temsil edilmesi gerektiğini (TMK m. 426) ve vesayet ile denetim makamlarından izin alınmadan evlat edinmeye karar verilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2007/13558 E., 2008/14178 K., 27.10.2008). Birlikte evlat edinmek isteyen eşlerden birinin kısıtlanıp vesayet altına alındığı bir dosyada Yargıtay, bu eşin denetim makamının izniyle evlat edinebileceğini belirterek evlat edinmenin kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğu gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2011/15963 E., 2012/31130 K., 20.12.2012). Vesayet altındaki küçüğün evlat edinildiği bir dosyada izinlerin yanında evlat edinme kararından önce yapılması gereken kapsamlı araştırmanın (TMK m. 316) yapılmamış olması da kanun yararına bozma nedeni sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2006/10408 E., 2007/216 K., 23.01.2007).
Mirasın kabulü, reddi ve miras sözleşmesi
- Kural: Mirasın kabulü, reddi ve miras sözleşmesi iki izne bağlıdır.
- Dava yoluyla ret: Dava açma izni de gerekir.
- Sınır: Miras taksim ve miras payı devri sözleşmeleri 462. maddeye tabidir.
Beşinci bende göre mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznine bağlıdır. Yargıtay, dava sırasında kısıtlanan mirasçı yönünden mirasın hükmen reddine karar verilebilmesi için vasiye önce dava açma izni alması için süre verilmesi, bu izin alınırsa denetim makamından da izin alınması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 2024/4039 E., 2025/2744 K., 21.05.2025). Vasinin kısıtlı adına mirasın hükmen reddini istediği başka bir dosyada vesayet makamının izni ile denetim makamının onayını içeren kararın dosyaya eklenmesi istenmiştir (Yargıtay 14. HD, 2015/18866 E., 2017/8433 K., 13.11.2017); bu kararda denetim makamının kararı "onay" olarak anılmıştır.
Temsil kayyımına izin ve onay alması için süre verilirken sürenin kesin olup olmadığının ve sonuçlarının belirtilmesi gerekir; iznin alınması kayyımın tasarrufunda olmadığından kayyıma gerekli başvuruyu yapması için süre verilmelidir (Yargıtay 14. HD, 2016/18724 E., 2020/7939 K., 01.12.2020).
Miras sözleşmesi ile mirasın paylaştırılmasına ilişkin sözleşmeler ayrı tutulmuştur. Yargıtay, vasinin kısıtlı adına miras taksim ve miras payı devri sözleşmesi yapmak için istediği iznin 462. maddenin 9. bendi uyarınca vesayet makamına ait olduğunu belirterek sulh hukuk mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (Yargıtay 17. HD, 2011/10571 E., 2011/12248 K., 14.12.2011).
Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme
- Kural: Vasiyle yapılacak sözleşme iki izne bağlıdır.
- Menfaat çatışması: Vesayet altındaki kişiye kayyım atanır.
- Önce vesayet makamı: İzin istemini önce vesayet makamı karara bağlar.
Yedinci bende göre vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması denetim makamının iznine de bağlıdır. Yargıtay, vasinin de paydaş olduğu taşınmazdaki bağımsız bölümlerin paydaşlar arasında paylaşılmasının vesayet altındaki kişiler ile vasi arasında bir paylaşma sözleşmesi yapılmasını gerektirdiğini, bu nedenle denetim makamının izninin de alınması ve kısıtlılara bu iş için kayyım atanması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012). Vasiye miras taksim sözleşmesine göre tapuda intikal işlemi yapma yetkisi verilmesi isteminin reddine ilişkin bir karar da vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılabilmesi için denetim makamının izninin gerektiği gözetilerek onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2008/18920 E., 2009/6313 K., 06.04.2009).
Vasinin kısıtlıya ait taşınmaz payını satın almak için izin istediği bir dosyada vesayet makamı istemi karara bağlamadan dosyayı denetim makamına göndermiş; Yargıtay, izin isteminin önce vesayet makamınca incelenmesi gerektiğini belirterek sulh hukuk mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (Yargıtay 17. HD, 2011/7405 E., 2011/12057 K., 09.12.2011).
Diğer işler
- Vatandaşlık: Vatandaşlığa girme veya çıkma.
- Ticari işler: İşletme devralma, tasfiye ve ortaklıklar.
- Gelir ve bakım: Ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri.
- Erginlik: Küçüğün ergin kılınması.
İkinci bent vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesini veya çıkmasını, üçüncü bent bir işletmenin devralınmasını veya tasfiyesini, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesini veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunmasını, dördüncü bent ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmelerini iki izne bağlar. Kısıtlanıp velayet altında bırakılan ergin çocuk için ise velinin ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmak üzere izin almasına gerek olmadığı, 462 ve 463. maddelerin velayet altındaki çocuklarda uygulanmayacağı belirtilmiştir (Yargıtay 8. HD, 2019/6008 E., 2019/10760 K., 02.12.2019).
Altıncı bentteki ergin kılınma için on beş yaşını dolduran küçüğün kendi isteği ve velisinin rızası gerekir (TMK m. 12). Yargıtay, vesayet ve denetim makamlarından izin alınmaksızın verilen ergin kılma kararını kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004).
Denetim makamının kararına karşı kanun yolu
- 463 kararları: Kesin değildir; temyiz edilebilir.
- İtiraz kararları: Vesayet makamı kararına itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Yargıtay, denetim makamının 463. madde uyarınca verdiği kararların kesin olmadığını ve bunlara karşı temyiz yoluna gidilebileceğini belirtmiş; denetim makamının delilleri toplayıp gerektiğinde keşif yaparak taşınmazların değerini tespit etmesi gerektiğini, dosya üzerinden menfaate aykırılık gerekçesiyle ret kararı verilemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2012/10701 E., 2012/10436 K., 01.10.2012). Vesayet makamının kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine denetim makamının verdiği karar ise kesindir (TMK m. 461, 488).
Vesayet altındaki bir küçüğü evlat edinmek istiyorsanız, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznini alın (TMK m. 308, 463). Vasi olarak vesayet altındaki kişi adına mirası reddedecekseniz, dava açma izninin yanında mirasın reddi için vesayet ve denetim makamlarının iznini alın; davayı vekille takip ediyorsanız mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname verin. Vasi ile vesayet altındaki kişi arasında bir paylaşma veya satış söz konusuysa, vesayet altındaki kişi için kayyım atanmasını isteyin ve denetim makamının iznini de alın (TMK m. 426, 463).
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 463. madde uyarınca vesayet makamından sonra denetim makamının da iznine bağlı işleri; evlat edinme, mirasın reddi, vasiyle sözleşme ve ergin kılınmadaki uygulamayı gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Vesayet altındaki küçüğün evlat edinilmesine denetim makamının izni alınmadan karar verilemez
Aile mahkemesinde vesayet altındaki bir küçüğün evlat edinilmesi istendi. Küçüğe dava sırasında vasi atanmış, ancak vasi davaya katılmamıştı. Mahkeme evlat edinmeye karar verdi; karar temyiz edildi.
“vasinin davaya dahil edilmeden, eksik hasımla yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı gibi; 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 463. maddesine vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olduğu haller düzenlenmiş olup, vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi ve evlat edinilmesi hali de bunlar arasında sayılmaktadır. Mahkemece, denetim makamından izin alınmaksızın küçüğün evlat edinilmesine karar verilmesi de usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.”
Ne anlama geliyor? Karar, 463. maddenin 1. bendini evlat edinme davasına uygular. Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir (TMK m. 308). Daire, vasinin davaya katılımı sağlanmadan eksik hasımla karar verilmesini ve denetim makamından izin alınmaksızın evlat edinmeye hükmedilmesini bozma nedeni saymıştır.
Vasi vesayeti altındaki küçüğü evlat edinmek isterse küçüğe temsil kayyımı atanmalı ve vesayet dairelerinin izni alınmalıdır
Vasi, vesayeti altındaki küçüğü evlat edinmek için hasımsız olarak dava açtı. Mahkeme davayı kabul etti ve karar temyiz edilmeden kesinleşti. Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kararın kanun yararına bozulmasını istedi.
“Yine, aynı Kanunun 463. maddesinde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olduğu haller düzenlenmiş olup, vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi ve evlat edinilmesi hali de bunlar arasında sayılmaktadır. Mahkemece vesayet ve denetim makamlarından izin alınmaksızın, küçüğün evlat edinilmesine karar verilmesi de usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, vasinin evlat edinen konumunda olduğu durumu ele alır. Daire, evlat edinmek isteyen vasi ile küçük arasında menfaat çatışması doğduğunu, bu nedenle küçüğün temsil kayyımıyla temsil edilmesi gerektiğini (TMK m. 426) ve vesayet ile denetim makamlarından izin alınmadan evlat edinmeye karar verilemeyeceğini belirtmiştir. Kanun yararına bozma, hükmün sonucuna etkili olmamak üzere verilmiştir.
Kısıtlı mirasçı adına mirasın hükmen reddi için önce dava açma izni, ardından denetim makamının izni alınmalıdır
Mirasçılar, miras bırakanın terekesinin borca batık olduğunu ileri sürerek mirasın hükmen reddini istedi. Davacılardan biri dava sırasında kısıtlanmış ve vesayet altına alınmıştı. İlk derece mahkemesi davayı kabul etti, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti; karar davalı vergi dairesi müdürlükleri vekilince temyiz edildi.
“Mahkemece, 4721 sayılı Kanun'un 462/8. maddesi uyarınca vasiye dava açma hususunda izin alınması için süre verilmesi gerekmektedir. Husumete izin kararı alınması hâlinde ise, 4721 sayılı Kanun'un 463/5. maddesi uyarınca denetim makamından da izin alınması gerekmektedir. Mahkemece, davacılardan ... yönünden ilgili maddeler uyarınca işlem yapılmadan, mirasın hükmen reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, mirasın reddinde izinlerin sırasını gösterir. Vasinin kısıtlı adına dava açabilmesi için önce vesayet makamının izni gerekir (TMK m. 462); mirasın reddi ise vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznine bağlıdır (TMK m. 463/5). Daire, bu işlemler yapılmadan kısıtlı mirasçı yönünden mirasın hükmen reddine karar verilmesini bozma nedeni saymıştır.
Vasi kısıtlı adına mirasın hükmen reddini isterse vesayet makamının izni ile denetim makamının onayını içeren karar dosyaya getirilmelidir
Mirasçılar adına mirasın hükmen reddi istendi; davacılar arasında vesayet altında bulunan bir kısıtlı da vardı. Mahkemenin kararı davalı vekilince temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanunu madde 463 uyarınca, vesayet altındaki kişinin vasisinin vesayet altındaki kişi adına mirası reddedebilmesi için, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da onayı gereklidir. Somut olayda; 1-Vasinin kısıtlı adına mirasın hükmen reddini talep edebileceğine dair vesayet makamının izni ile denetim makamının onayını içerir kararın temin edilmesi, 2-Murise ait mirasçılık belgesinin ilgilisinden temin edilmesi ve daha sonra evrakın dosyaya eklenerek Dairemize gönderilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, mirasın reddinde vasiden aranan belgeleri sayar. Daire, vasinin kısıtlı adına mirası reddedebilmesi için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının onayının da gerektiğini belirtmiş; izin ve onayı içeren kararın ve mirasçılık belgesinin dosyaya eklenmesi için dosyayı iade etmiştir. Kararda ayrıca vekille takip edilen mirasın reddi davalarında mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulmasının zorunlu olduğu hatırlatılmıştır. Kanun metninde bu kavram için "izin" sözcüğü kullanılmaktadır.
Mirasın reddi için izin ve onay alması istenen temsil kayyımına verilen sürenin kesin olduğu ve sonuçları açıkça bildirilmelidir
Veli, kendi adına ve velayeti altındaki küçükler adına mirasın gerçek reddini istedi. Küçüklere temsil kayyımı atandı. Mahkeme, kayyıma vesayet makamından izin ve denetim makamından onay alması için iki hafta süre verdi; onay alınmadığı gerekçesiyle küçükler yönünden davayı reddetti. Karar kayyım tarafından temyiz edildi.
“Mahkemece kayyıma, "Bursa 2. Sulh Hukuk Mahkemesinden mirası red için 462. madde gereğince izin, denetim makamından 463/5. madde gereğince onay almak üzere tarafınıza tebliğ tarihi itibari ile 2 hafta süre verilmiş olduğu hususu ihtar olunur." şerhi içeren tebligat 04.12.2015 tarihinde usulüne uygun tebliğ edilmişse de, verilen sürenin kesin süre olup olmadığı belirtilmeden ve sonuçları hatırlatılmadan verilmiş olması, ayrıca bu sürede gerekli izin ve onayların alınması kayyımın tasarrufunda olmadığından, kayyıma gerekli başvuruyu yapmak üzere süre verilmesi gerektiğinin anlaşılmasına göre, kayyımın süresinde gerekli onayı almadığı gerekçesiyle davacı küçükler ..., ... ve ... ile ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 463. maddenin 5. bendindeki iznin usul bakımından nasıl aranacağını gösterir. Daire, kayyıma verilen sürenin kesin süre olup olmadığının belirtilmediğini ve sonuçlarının hatırlatılmadığını, ayrıca izin ve onayın alınmasının kayyımın tasarrufunda olmadığını, bu nedenle kayyıma gerekli başvuruyu yapmak üzere süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Yargılama sırasında ergin olan mirasçıların mirası redde muvafakatlerinin de alınması gerektiği vurgulanarak hüküm bozulmuştur.
Miras taksim ve miras payı devri sözleşmesine izin vesayet makamına aittir; denetim makamının iznine bağlı olan miras sözleşmesidir
Vasi, kısıtlı adına miras taksim sözleşmesi ve miras payı devri sözleşmesi yapmak için izin istedi. Sulh hukuk mahkemesi ve asliye hukuk mahkemesi ayrı ayrı görevsizlik kararı verdi; dosya yargı yerinin belirlenmesi için gönderildi.
“Türk Medeni Kanunu 462/9. maddesine göre, mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri yapılması, vesayet makamının iznine tabi kılınmıştır. Somut olayda; vasinin kısıtlı adına miras sözleşmesi değil, miras taksim sözleşmesi ve miras payı devir sözleşmesi yapma izni istediği, TMK 462/9 maddesine göre, kısıtlı adına miras paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmesi yapılmasının, vesayet makamının iznine tabi olduğu anlaşılmış olmakla, uyuşmazlığın vesayet makamı olan Çardak Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 462 ve 463. maddeler arasındaki sınırı çizer. Mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462); 463. maddenin 5. bendi ise mirasın kabulü, reddi ve miras sözleşmesi yapılmasında denetim makamının iznini de arar. Daire, istenen iznin miras sözleşmesi değil miras taksim ve miras payı devri sözleşmesine ilişkin olduğunu belirterek vesayet makamını yargı yeri olarak belirlemiştir.
Vasi ile vesayet altındaki kişiler arasında yapılacak paylaşma sözleşmesi denetim makamının iznine de bağlıdır; bu iş için kayyım atanmalıdır
Vasi, vesayeti altındaki iki kısıtlının pay sahibi olduğu taşınmazdaki bağımsız bölümlerin paylaşımı için vesayet makamından izin istedi. Vasinin kendisi de aynı taşınmazda paydaştı. Vesayet makamı paylaşmaya izin verdi; vasinin sonradan istediği düzeltme reddedildi ve bu karar temyiz edildi.
“Aynı taşınmazda vasi de pay sahibi olduğuna göre, ana taşınmazdaki, "paylı mülkiyet" şeklindeki birden çok bağımsız bölüm niteliğindeki taşınmazların, paydaşları arasında, her bir bağımsız bölümün paydaşlardan birine tahsisi suretiyle paylaşılmasına izin verilmesi isteği, vesayet altındaki kişiler ile vasi arasında resmi memur önünde "paylaşma sözleşmesi" yapılmasını gerektirdiğinden, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının iznini de gerektiren bir işlem niteliğindedir (TMK. md. 463/7). Denetim makamının izni olmaksızın sadece vesayet makamının izni yeterli değildir. Bu bakımdan ortada denetim makamınca verilmiş bir izin olmadığına göre, vesayet makamının 20.01.2009 tarihli kararı tek başına sonuç doğurmaz ve işlemin tamamlanmasına yetmez.”
Ne anlama geliyor? Karar, 463. maddenin 7. bendini paylaşma sözleşmesine uygular. Daire, vasinin de paydaş olduğu taşınmazın paylaşılmasının vesayet altındaki kişiler ile vasi arasında bir paylaşma sözleşmesi yapılmasını gerektirdiğini, bu nedenle vesayet makamının izninin yeterli olmayıp denetim makamının izninin de gerektiğini belirtmiştir. Kısıtlıların menfaati ile vasinin menfaati çatıştığından kısıtlılara bu iş için kayyım atanması gerektiği de kabul edilmiştir (TMK m. 426).
Denetim makamının 463. madde uyarınca verdiği kararlar kesin değildir; bu kararlara karşı temyiz yoluna gidilebilir
Kısıtlı ile vasisi, ortak miras bırakanlarından kalan taşınmazlar için rızai taksim sözleşmesi yaptı. Vasi sözleşmenin infazı için izin istedi; vesayet makamı izin verip dosyayı onay için denetim makamına gönderdi. Denetim makamı dosya üzerinden kısıtlının menfaatine olmadığı gerekçesiyle istemi reddetti; bu karara karşı temyiz dilekçesini de temyiz kabiliyeti olmadığı gerekçesiyle reddetti.
“Aynı yasanın 463/7. maddesi uyarınca vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması halinde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir. Denetim makamının Türk Medeni Kanununun 463. maddesi hükmüne göre verdiği kararlar kesin olmayıp bunlara karşı temyiz yoluna gidilebilir. Denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesince davacı vasinin göstereceği delilleri toplanarak ve gerektiğinde mahallinde keşif de yapılarak taşınmazların değerinin tespiti ile tüm deliller birlikte değerlendirilip oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken, kısıtlının menfaatine olmadığı gerekçesiyle davanın reddi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, denetim makamının 463. madde kapsamındaki kararlarının hukuki niteliğini belirler. Daire, bu kararların kesin olmadığını ve temyiz edilebileceğini belirterek temyiz dilekçesinin reddine ilişkin ek kararı kaldırmıştır. Esas yönünden de denetim makamının delilleri toplayıp gerektiğinde keşif yaparak taşınmazların değerini tespit etmesi ve bütün delilleri birlikte değerlendirmesi gerektiğini, dosya üzerinden menfaate aykırılık gerekçesiyle ret kararı verilemeyeceğini kabul etmiştir.
Vesayet altındaki küçüğün ergin kılınması vesayet ve denetim makamlarının iznine bağlıdır
Küçüğün ergin kılınması istemiyle hasımsız olarak açılan dava kabul edildi ve karar temyiz edilmeden kesinleşti. Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kararın kanun yararına bozulmasını istedi.
“Aynı Kanunun 463. maddesinde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olduğu haller düzenlenmiş olup, vesayet altındaki kişinin ergin kılınması hali de bunlar arasında sayılmıştır. Mahkemece, vesayet ve denetim makamlarından izin alınmaksızın küçüğün ergin kılınmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 463. maddenin 6. bendinin uygulamasıdır. On beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir (TMK m. 12). Daire, vesayet altındaki kişinin ergin kılınmasının 463. maddede sayıldığını belirterek vesayet ve denetim makamlarından izin alınmaksızın verilen ergin kılma kararını, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.
Madde gerekçesi
Madde 463- Yürürlükteki Kanunun 406 ncı maddesini karşılamaktadır. Maddede “sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı”, “asliye mahkemesi” deyimi yerine “denetim makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 152Tasarının 463. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 473). Tasarı metni ile yürürlükteki metin arasında giriş cümlesinde bir sözcük farkı vardır:
| Tasarı metni (S. Sayısı 723, s. 473) | Yürürlükteki metin | |
|---|---|---|
| Giriş cümlesi | Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da onayı gereklidir | Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir |
| Bentler | 1-7 | 1-7, Tasarı ile aynı |
Adalet Komisyonu, 465. maddede asliye hukuk mahkemesinin görevinin izin değil onay olduğunu düşünerek kenar başlığı "İzin veya onayın bulunmaması" olarak değiştirmiş ve "iznini" kelimesinden sonra "veya onayını" ibaresini eklemişti (S. Sayısı 723, s. 315). Yürürlükteki 463 ve 465. madde metinlerinde ise "izin" sözcüğü kullanılmaktadır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 406. maddeydi; madde "İzin" başlığı altında "Mahkemei asliye tarafından" kenar başlığını taşıyordu.
Aşağıdaki hususlarda sulh mahkemesinin kararı alındıktan sonra mahkemei asliyenin dahi müsaadesi lazımdır: 1 – Vesayet altındaki kimsenin evlatlık olması veya başka birini evlat edinmesi. 2 – Vatandaşlık hakkını iktisap veya ondan feragat. 3 – İktisadi bir teşebbüsün iktisabı veya tasfiyesi ve vesayet altındaki kimsenin şahsi mesuliyetini veya mühim bir sermaye tahsisini icabettiren bir şirkete girmesi. 4 – Kaydıhayat ile maaş veya irat itasına veya kaydıhayat ile infaka dair mukaveleler akdi. 5 – Miras kabul veya reddi veya bir miras mukavelesi akdi. 6 – Küçüğün mezun kılınması. 7 – Vasi ile vesayet altında bulunan kimse arasında akdolunan mukavelelerin tasdikı.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 406 | 4721 sayılı Kanun m. 463 | |
|---|---|---|
| İzin verenler | Sulh mahkemesinin kararından sonra asliye mahkemesi | Vesayet makamının izninden sonra denetim makamı |
| Evlat edinme | Evlatlık olma veya başka birini evlat edinme | Evlat edinme veya evlat edinilme |
| Vatandaşlık | Vatandaşlık hakkını kazanma veya ondan feragat | Vatandaşlığa girme veya çıkma |
| Gelir ve bakım | Ömür boyu maaş, irat veya bakım sözleşmeleri | Ömür boyu aylık veya gelir bağlama, ölünceye kadar bakma sözleşmeleri |
| Miras | Mirasın kabulü veya reddi, miras sözleşmesi | Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi |
| Erginlik | Küçüğün mezun kılınması | Küçüğün ergin kılınması |
| Vasiyle sözleşme | Vasi ile vesayet altındaki kimse arasındaki sözleşmelerin onaylanması | Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarı aşaması | Tasarıda "denetim makamının da onayı" ifadesi; Adalet Komisyonu maddeyi aynen kabul etti | S. Sayısı 723, s. 473 |
| 01.01.2002 | Madde "denetim makamının da izni" ifadesiyle yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 463. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 308: Küçüğün rızası ve yaşı.
- TMK m. 316: Evlat edinmede araştırma.
- TMK m. 397: Kamu vesayeti.
- TMK m. 426: Temsil kayyımı.
- TMK m. 461: Şikâyet ve itiraz.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
- TMK m. 465: İznin bulunmaması.
Evlat edinme, mirasın reddi, vasiyle yapılacak sözleşmeler, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 463 ne diyor?
Evlat edinme, vatandaşlık, işletme ve ortaklık, ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, mirasın kabulü veya reddi, miras sözleşmesi, küçüğün ergin kılınması ve vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznini arar.
Vesayet altındaki çocuğu evlat edinmek için hangi izinler gerekir?
Vesayet makamının izninden sonra denetim makamının izni (TMK m. 308, 463); denetim makamının izni alınmadan verilen evlat edinme kararı bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2009/10446 E., 2009/14069 K., 14.07.2009).
Vasi vesayeti altındaki çocuğu evlat edinmek isterse ne olur?
Vasi ile küçük arasında menfaat çatışması doğduğundan küçüğe temsil kayyımı atanması ve vesayet dairelerinin izni aranmıştır (Yargıtay 2. HD, 2007/13558 E., 2008/14178 K., 27.10.2008).
Kısıtlı adına miras reddedilebilir mi?
Evet; vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izniyle; mirasın hükmen reddi dava yoluyla isteniyorsa vasinin ayrıca dava açma izni alması gerekir (Yargıtay 7. HD, 2024/4039 E., 2025/2744 K., 21.05.2025).
Miras paylaşımı sözleşmesi için denetim makamının izni gerekir mi?
Miras taksim ve miras payı devri sözleşmeleri 462. madde uyarınca vesayet makamının iznine bağlıdır (Yargıtay 17. HD, 2011/10571 E., 2011/12248 K., 14.12.2011); paylaşma vasi ile vesayet altındaki kişi arasında yapılacaksa denetim makamının izni de aranmıştır (Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012).
Vasi, vesayet altındaki kişiyle sözleşme yapabilir mi?
Vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izniyle (TMK m. 463/7); menfaat çatışması varsa vesayet altındaki kişiye kayyım atanır (TMK m. 426).
Denetim makamının kararı temyiz edilebilir mi?
Bir kararda denetim makamının 463. madde uyarınca verdiği kararların kesin olmadığı ve temyiz edilebileceği belirtilmiştir (Yargıtay 18. HD, 2012/10701 E., 2012/10436 K., 01.10.2012).
Küçüğün ergin kılınması için izin gerekir mi?
Vesayet altındaki küçük için vesayet ve denetim makamlarının izni gerekir (Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 406. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır; Tasarı metnindeki "onayı" sözcüğü Kanun metninde "izni" olarak yer almıştır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 12, 308, 316, 397, 426, 461, 462, 463, 465, 488
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 406 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 463 gerekçesi s. 152, Tasarı ve Komisyon metni s. 473, Komisyon değişiklikleri s. 315
- Yargıtay 2. HD, 2011/15963 E., 2012/31130 K., 20.12.2012
- Yargıtay 2. HD, 2011/246 E., 2012/6881 K., 22.03.2012
- Yargıtay 2. HD, 2009/13713 E., 2009/18543 K., 02.11.2009
- Yargıtay 2. HD, 2009/10446 E., 2009/14069 K., 14.07.2009
- Yargıtay 2. HD, 2008/18920 E., 2009/6313 K., 06.04.2009
- Yargıtay 2. HD, 2007/13558 E., 2008/14178 K., 27.10.2008
- Yargıtay 2. HD, 2006/10408 E., 2007/216 K., 23.01.2007
- Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004
- Yargıtay 7. HD, 2024/4039 E., 2025/2744 K., 21.05.2025
- Yargıtay 8. HD, 2019/6008 E., 2019/10760 K., 02.12.2019
- Yargıtay 14. HD, 2016/18724 E., 2020/7939 K., 01.12.2020
- Yargıtay 14. HD, 2015/18866 E., 2017/8433 K., 13.11.2017
- Yargıtay 17. HD, 2011/10571 E., 2011/12248 K., 14.12.2011
- Yargıtay 17. HD, 2011/7405 E., 2011/12057 K., 09.12.2011
- Yargıtay 18. HD, 2014/12707 E., 2015/2670 K., 24.02.2015
- Yargıtay 18. HD, 2012/10701 E., 2012/10436 K., 01.10.2012