TMK 461, vesayette iki basamaklı bir başvuru yolu kurar. Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabilir. Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir. Yargıtay, vesayet makamının kararına karşı verilen bir temyiz dilekçesini denetim makamına gönderilmek üzere dosyayı iade etmiş (Yargıtay 18. HD, 2015/20814 E., 2016/3299 K., 25.02.2016), itirazı reddeden denetim makamı kararına karşı temyiz istemini ise reddetmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/1369 E., 2014/12017 K., 08.07.2014). Madde eski Kanun'un 404. maddesini karşılar.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
- Denetim makamı
- Asliye hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
- Şikâyet
- Vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına yapılan başvuru.
- İtiraz
- Vesayet makamının kararlarına karşı denetim makamına yapılan başvuru.
- Ayırt etme gücü
- Akla uygun biçimde davranma yeteneği (TMK m. 13).
TMK 461 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyet edebilecek kişi | Ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi ve her ilgili | TMK m. 461/1 |
| Şikâyetin konusu | Vasinin eylem ve işlemleri | TMK m. 461/1 |
| Şikâyet mercii | Vesayet makamı (sulh hukuk mahkemesi) | TMK m. 461/1, 397 |
| İtirazın konusu | Vesayet makamının kararları | TMK m. 461/2 |
| İtiraz süresi | Tebliğ gününden başlayarak on gün | TMK m. 461/2 |
| İtiraz mercii | Denetim makamı (asliye hukuk mahkemesi) | TMK m. 461/2, 397 |
| Denetim makamının kararı | Gerektiğinde duruşma yapılarak kesin karara bağlanır | TMK m. 488 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 404 | Gerekçe, s. 151 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 404. maddesini karşılar; yalnızca "sulh mahkemesi" deyimi yerine "vesayet makamı", "asliye mahkemesi" deyimi yerine de "denetim makamı" deyimleri kullanılmıştır ve hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 151). Tasarının 461. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 472).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, on günlük sürenin vesayet makamı kararının tebliğ gününden başlamasıdır. İkinci nokta, vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarına karşı yolun denetim makamına itiraz olmasıdır; Yargıtay bu tür bir karara karşı verilen temyiz dilekçesini denetim makamına gönderilmek üzere iade etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/20814 E., 2016/3299 K., 25.02.2016). Üçüncü nokta, denetim makamının itiraz üzerine verdiği kararın kesin olmasıdır (TMK m. 488); itirazı reddeden denetim makamı kararına karşı yapılan temyiz istemi reddedilmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/1369 E., 2014/12017 K., 08.07.2014).
Şikâyet: vasinin eylem ve işlemlerine karşı
- Kimler: Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili.
- Neye karşı: Vasinin eylem ve işlemleri.
- Nereye: Vesayet makamı.
Birinci fıkraya göre ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabilir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Kanun'un vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulandığından (TMK m. 403) kayyımın eylem ve işlemlerine karşı da vesayet makamına başvurulabilir.
Şikâyet hakkı tanınan kişiler, vasinin görevden alınmasını isteyebilecek kişilerle aynı biçimde belirlenmiştir: ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi veya her ilgili, vasinin görevden alınmasını da isteyebilir (TMK m. 484). Vasi görevini ağır surette savsaklar, yetkilerini kötüye kullanır veya güveni sarsıcı davranışlarda bulunur ya da borç ödemede acze düşerse vesayet makamı tarafından görevden alınır (TMK m. 483); görevden alınmayı gerektiren sebebin varlığını başka bir yoldan öğrenen vesayet makamı, vasiyi re'sen görevden almakla yükümlüdür (TMK m. 484).
Eski Kanun da temyiz kudretini haiz olan vesayet altındaki kimseye ve herhangi bir alakadara, vasinin tasarrufu aleyhine sulh mahkemesine şikâyet hakkı tanıyordu (743 s. K. m. 404).
İtiraz: vesayet makamının kararlarına karşı
- Süre: Tebliğ gününden başlayarak on gün.
- Merci: Denetim makamı.
- Sonuç: Denetim makamı itirazı kesin karara bağlar.
İkinci fıkraya göre vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir. Denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Vasinin görevden alınması usulü içinde yer alan 488. madde de ilgililerin vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceğini ve denetim makamının gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin karara bağlayacağını öngörür (TMK m. 488).
Yargıtay, vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarına karşı verilen temyiz dilekçelerini itiraz niteliğinde görerek görev yönünden reddetmiş ve dosyaları denetim makamınca karar verilmek üzere geri çevirmiştir; araç alımı için izin isteminin reddi (Yargıtay 18. HD, 2015/20814 E., 2016/3299 K., 25.02.2016), vasinin harcamalarının bir bölümünün kabul edilmemesi (Yargıtay 2. HD, 2010/12825 E., 2011/3010 K., 22.02.2011) ve kısıtlının taşınmaz payının satışına izin (TMK m. 462) ile vasinin görevden alınması isteminin reddi (Yargıtay 2. HD, 2011/14290 E., 2012/8499 K., 05.04.2012) bu dosyalar arasındadır.
İtirazı inceleme görevi denetim makamına aittir. İzin isteminin reddine karşı yapılan itiraz üzerine sulh hukuk mahkemesi kararının Yargıtay denetimine tabi olduğunu belirterek karar verilmesine yer olmadığına hükmeden denetim makamının dosyası, itirazın denetim makamınca incelenmesi için mahkemesine iade edilmiştir (Yargıtay 8. HD, 2018/10661 E., 2018/13296 K., 28.05.2018).
Denetim makamı kararının kesinliği ve temyiz
- Kural: Denetim makamı itirazı kesin karara bağlar.
- Temyiz: Vesayetin yönetimiyle ilgili kararlar temyiz yoluyla incelenmemiştir.
- Ayrım: Kısıtlama kararı temyiz yoluyla incelenmiştir.
Denetim makamının itiraz üzerine verdiği karar kesindir (TMK m. 488). Yargıtay, kısıtlı adına boşanma davası açılmasına verilen izne karşı yapılan itirazı reddeden denetim makamı kararına karşı temyiz istemini, vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili idari nitelikteki kararlarının temyizi kabil olmadığı gerekçesiyle reddetmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/1369 E., 2014/12017 K., 08.07.2014). Anlaşmalı boşanma protokolünün onaylanması ve anlaşmalı boşanma davası açılması için izin isteminin reddine karşı yapılan itirazın denetim makamınca reddedildiği bir dosyada da temyiz istemi aynı gerekçeyle reddedilmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/5202 E., 2015/18434 K., 14.12.2015).
Kısıtlının parasının kullanılmasına ilişkin bir dosyada Daire, denetim makamının kararı kesin olduğundan sulh hukuk mahkemesinin bu karara uyması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/19237 E., 2015/8006 K., 11.05.2015). Kısıtlama kararı ile vesayetin yönetimine ilişkin işlemlerin birlikte temyiz edildiği bir dosyada ise kısıtlamaya yönelik temyiz itirazları incelenip hüküm onanmış; kısıtlının malvarlığının yönetimi ve defter tutulmasına ilişkin işlemler vesayetin idaresine yönelik sayılarak bu kısma ilişkin temyiz dilekçesi görev yönünden reddedilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2008/6758 E., 2008/12863 K., 09.10.2008).
Kayyımın eylem ve işlemleri
- Uygulama: Vasi hakkındaki hükümler kayyıma da uygulanır.
- Şikâyet: Kayyımın işlemlerine karşı vesayet makamına.
- İtiraz: Vesayet makamının kararına karşı denetim makamına.
Kanun'un vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır (TMK m. 403). Yargıtay, mal memuru kayyımın gönderdiği ecrimisil ihbarnamesine ilişkin bir davada kayyımın işlem ve eylemlerine karşı vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine, vesayet makamının kararına karşı da denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine başvurulabileceğini belirtmiş; ihbarnamenin idari işlem niteliğinde olmadığını ve uyuşmazlığın adli yargı yerince çözülmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 8. HD, 2018/8390 E., 2019/5997 K., 17.06.2019).
Kayyımın temsil ettiği tapu maliklerine ait taşınmazdaki payların satışına izin istemine ilişkin karara karşı verilen temyiz dilekçesi de görev yönünden reddedilmiş ve dosya denetim makamınca gereği yapılmak üzere geri çevrilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/11726 E., 2012/25791 K., 23.10.2012).
Vasinin bir işlemine karşı çıkıyorsanız, ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi veya ilgili olarak vesayet makamına şikâyette bulunabilirsiniz (TMK m. 461/1). Vesayet makamının bir kararına karşı çıkacaksanız, kararın tebliğ edildiği günden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edin (TMK m. 461/2). Karara karşı temyiz dilekçesi verildiyse, dilekçenin itiraz olarak denetim makamına gönderilip gönderilmediğini takip edin. Vasinin görevini ağır surette savsakladığını veya yetkilerini kötüye kullandığını düşünüyorsanız, görevden alınmasını da isteyebilirsiniz (TMK m. 483, 484).
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 461. madde uyarınca vesayet makamının kararlarına karşı denetim makamına itiraz yolunu, denetim makamı kararının kesinliğini ve kayyımın işlemlerine karşı başvuruyu gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Vasinin araç alınmasına izin istemini reddeden vesayet makamı kararına karşı yapılan temyiz, denetim makamına gönderilir
Vasi, kısıtlının ihtiyaçları nedeniyle tüm masrafları vasi tarafından karşılanmak üzere vasi adına araç alınmasına izin verilmesini istedi. Vesayet makamı istemi reddetti; karar vasi vekilince temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanununun 461. maddesinde, vesayet makamının kararlarına karşı tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceği, 397. maddesinde ise denetim makamı görevinin asliye hukuk mahkemesine ait olduğu hükme bağlandığından; temyiz dilekçesinin denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine gönderilmesi ve denetim makamınca bu konuda kesin bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddenin ikinci fıkrasının doğrudan uygulamasıdır. Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir; denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Daire, temyiz dilekçesinin denetim makamına gönderilmesi ve denetim makamınca kesin bir karar verilmesi için dosyayı mahkemesine iade etmiştir.
Vasinin harcamalarının bir bölümünün kabul edilmemesine karşı verilen temyiz dilekçesi, vesayet makamının kararına itiraz niteliğindedir
Vesayet makamı, vasinin kısıtlı adına yaptığı harcamaların bir bölümünü kabul etmedi. Bu ek karar temyiz edildi.
“Vasinin kısıtlı adına yaptığı harcamalarının bir bölümünün kabul edilmemesi nedeniyle vesayet makamının vermiş olduğu karara yönelik temyiz dilekçesi, vesayet makamının kararına itiraz niteliğindedir. Bu nedenle, temyiz dilekçesinin görev yönünden reddi ile denetim makamınca gereği yapılmak üzere dosyanın geri çevrilmesine karar verilmesi gerekmiştir.(TMK.md.461)”
Ne anlama geliyor? Karar, vasinin hesabının incelenmesi sırasında verilen kararların da 461. maddedeki itiraz yoluna tabi olduğunu gösterir. Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her hâlde yılda bir defa onun incelemesine sunmakla yükümlüdür (TMK m. 454). Daire, harcamaların bir bölümünün kabul edilmemesine yönelik temyiz dilekçesini itiraz olarak nitelendirmiş, dilekçeyi görev yönünden reddederek dosyayı denetim makamınca gereği yapılmak üzere geri çevirmiştir.
Kısıtlama kararı temyiz yoluyla incelenir; malvarlığının yönetimi ve defter tutulmasına ilişkin işlemler ise vesayetin idaresine yöneliktir ve itiraz yoluyla denetim makamında incelenir
Vesayet makamının kısıtlama kararı ile kısıtlının malvarlığının yönetimi ve defter tutulmasına ilişkin işlemleri birlikte temyiz edildi.
“1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre kısıtlamaya yönelik temyiz itirazları yersizdir. 2-Kısıtlının mal varlığının yönetimi ve defter tutulmasına ilişkin işlemler vesayetin idaresine yöneliktir. (TMK. md.438)”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddedeki itiraz yolunun kapsamını gösterir. Daire, kısıtlamaya yönelik temyiz itirazlarını inceleyip hükmü onamış; malvarlığının yönetimi ve defter tutulmasına ilişkin işlemlerin vesayetin idaresine yönelik olduğunu, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına, vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarına karşı da on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini belirterek bu kısma ilişkin temyiz dilekçesini görev yönünden reddetmiş ve dosyayı denetim makamınca gereği yapılmak üzere geri çevirmiştir (TMK m. 488).
Vasinin görevden alınması isteminin reddine ilişkin karara karşı da yol, denetim makamına itirazdır
Vasi, kısıtlının bir taşınmazdaki payının satışı için izin istedi; iki kişi duruşmaya katılarak kendilerinin vasi atanmasını talep etti. Vesayet makamı payın ihale yoluyla satışına ve vasinin görevine devam etmesine, dolayısıyla vasinin görevden alınması isteminin reddine karar verdi. Karar, satış izni ve görevden alma isteminin reddi yönünden bu kişilerce temyiz edildi.
“İlgililer vesayet makamının, vesayetin idaresiyle ilgili olarak aldığı kararlara ve Medeni Kanununu 483. maddesi gereğince vasinin azli talepleri yönünden verilen kararlara karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde itiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazları karara bağlar (TMK. md. 488). Bu bakımdan vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ve vasinin azli ile ilgili olarak aldığı kararlar kazi nitelikte temyizi kabil olan kararlardan değildir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddedeki itiraz yolunun vasinin görevden alınmasına ilişkin kararları da kapsadığını gösterir. Daire, vesayet makamının vasinin eylem ve işlemlerine (TMK m. 461/1), denetim makamının da vesayet makamının kararlarına (TMK m. 461/2) karşı şikâyet ve itiraz mercii olduğunu belirtmiş; vesayetin yönetimiyle ve vasinin görevden alınmasıyla ilgili kararlara karşı on gün içinde itiraz edilebileceğini (TMK m. 483, 488) kabul ederek temyiz dilekçesini görev yönünden reddetmiş ve dosyayı denetim makamınca karar verilmek üzere iade etmiştir.
Vesayet makamının izin istemini reddeden kararına yapılan itirazı inceleme görevi denetim makamınındır
Vasi vekili, kısıtlının payının satışından elde edilen paranın vasinin satın aldığı taşınmaza ilişkin kredi borcunun ödenmesinde kullanılmasına izin verilmesini istedi. Vesayet makamı istemi reddetti. Vasi vekilinin itirazı üzerine denetim makamı, sulh hukuk mahkemesi kararının Yargıtay denetimine tabi olduğunu belirterek karar verilmesine yer olmadığına karar verdi ve dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a gönderildi.
“kanun koyucu kamu vesayetinde vesayet organı vasiler ile vesayet daireleri sulh ve asliye mahkemesi arasında 461. maddede bir hiyerarşi kurarak, vesayet makamı sulh hukuk mahkemesinin vasinin eylem ve işlemlerine karşı, denetim makamı asliye hukuk mahkemesinin de sulh hukuk mahkemesinin kararlarına karşı şikayet ve itiraz merci olduğu; 488. maddesinde ise, ilgililerin vesayet makamının vesayetin idaresiyle ilgili olarak aldığı kararlara karşı tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz edebileceği, denetim makamının gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin olarak karara bağlayacağı hükme bağlandığından vesayet makamının husumete izin talebinin reddine dair kararın itirazı incelemesinin TMK'nın 488.maddesine göre denetim makamı tarafından yapılması gerektiğinden, istem konusunda denetim makamınca bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddedeki itiraz yolunun denetim makamınca işletilmesi gerektiğini gösterir. Daire, vesayet makamının vasinin eylem ve işlemlerine, denetim makamının da vesayet makamının kararlarına karşı şikâyet ve itiraz mercii olduğunu ve itirazın denetim makamınca kesin olarak karara bağlanacağını (TMK m. 488) belirterek, izin isteminin reddine ilişkin karara yapılan itirazın denetim makamınca incelenmesi için dosyayı mahkemesine iade etmiştir.
Kısıtlı adına boşanma davası açılmasına verilen izne karşı itirazı reddeden denetim makamı kararı kesindir; temyiz edilemez
Kısıtlının vasisi olan eşi, görevlerini yerine getirmediği gerekçesiyle vasilikten alınmış ve yerine kısıtlının kardeşi vasi atanmıştı. Kısıtlı adına, eşinin kısıtlıyı yıllar önce terk ettiği gerekçesiyle boşanma davası açmak için izin istendi; vesayet makamı izin verdi. Bu karara karşı denetim makamına yapılan itiraz reddedildi; karar itiraz eden vekilince temyiz edildi.
“Kanun koyucu 461. maddede kamu vesayetinde; vesayet organı vasi ile vesayet dairesi olan sulh ve asliye mahkemesi arasında bir hiyerarşi kurmuştur. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, vasinin eylem ve işlemlerine karşı, denetim makamı asliye hukuk mahkemesi ise sulh hukuk mahkemesinin kararlarına karşı şikayet ve itiraz mercidir. Türk Medeni Kanununun 488. maddesinde; ilgililerin vesayet makamının, kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilecekleri, denetim makamının gerektiğinde duruşma da yaparak bu itiraz hakkında kesin olarak karar vereceği hükme bağlandığından ve vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili olarak aldığı idari nitelikteki kararların temyizi kabil olmadığından temyiz kabiliyeti bulunmayan talebin REDDİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, boşanma davası açma izni gibi vesayetin yönetimine ilişkin kararlarda kanun yolunun denetim makamında sona erdiğini gösterir. Daire, vesayet makamının vasinin eylem ve işlemlerine, denetim makamının da vesayet makamının kararlarına karşı şikâyet ve itiraz mercii olduğunu, denetim makamının itiraz hakkında kesin olarak karar vereceğini (TMK m. 488) ve vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili idari nitelikteki kararlarının temyiz edilemeyeceğini belirterek temyiz istemini reddetmiştir.
Kısıtlının parasının kullanılmasına ilişkin itirazı karara bağlayan denetim makamının kararı kesindir; sulh hukuk mahkemesi bu karara uymalıdır
Vasi, kısıtlının bankadaki parasının ihtiyaç nedeniyle çekilmesine izin verilmesini istedi. Vesayet makamı istemi kısmen kabul etti; vasinin denetim makamına yaptığı itiraz reddedildi. Karar vasi tarafından temyiz edildi.
“Aynı Kanunun 488. maddesinde de; vesayet makamının vesayetin idaresiyle ilgili olarak aldığı kararlara karşı ilgililerin tebliğden başlayarak on gün içinde itiraz edebilecekleri, denetim makamı ise gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin olarak karara bağlayacağı belirtildiğinden, denetim makamının kararı kesin olması nedeniyle sulh hukuk mahkemesince bu karara uyulması gerekmektedir. Bu bakımdan vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili olarak aldığı kararlar kazai nitelikte temyizi kabil kararlardan değildir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddedeki itiraz yolunun sonucunu gösterir. Daire, vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinin vasinin eylem ve işlemlerine, denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesinin de sulh hukuk mahkemesinin kararlarına karşı şikâyet ve itiraz mercii olduğunu belirtmiş; denetim makamının kararı kesin olduğundan sulh hukuk mahkemesinin bu karara uyması gerektiğini ve vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarının temyizi kabil kararlardan olmadığını kabul ederek dosyayı mahkemesine iade etmiştir (TMK m. 488).
Kayyıma kat karşılığı sözleşme yapma yetkisi verilmesi istemine ilişkin vesayet makamı kararına karşı da denetim makamına itiraz edilir
Kayyım vekili, kayyım atandıkları paydaşlara ait paylar karşılığında bir parsel üzerinde kat karşılığı sözleşme yapmak ve ilgili idarelerde işlemleri sonuçlandırmak üzere kayyıma yetki verilmesini istedi. Vesayet makamı istemi kısmen kabul etti; karar temyiz edildi.
“Vesayet organlarının eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına (TMK 461), vesayet makamının vesayetin yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlara karşı, tebliğ tarihinden başlayarak 10 gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir. (TMK 461/2) Denetim makamı da, gerektiğinde duruşmada yaparak itirazı karara bağlar. (TMK 488) Vesayet makamının, vesayetin yürütülmesiyle ilgili aldığı kararlar, itirazı kabil kararlardan olup, itirazı inceleme görevi denetim makamına ait olmakla, davacının temyiz dilekçesinin görev yönünden reddi ile, denetim makamınca bu konuda kesin bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddenin kayyımlara da uygulandığını gösterir. Kanun'un vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır (TMK m. 403). Daire, vesayet organlarının eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına, vesayet makamının vesayetin yönetimiyle ilgili kararlarına karşı da tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini belirterek temyiz dilekçesini görev yönünden reddetmiş ve denetim makamınca kesin bir karar verilmek üzere dosyayı mahkemesine iade etmiştir.
Paydaşların paylarını yönetmek üzere atanan mal memuru kayyımın gönderdiği ecrimisil ihbarnamesi idari işlem değildir; kayyımın işlemleri Medeni Kanun hükümlerine tabidir
Bir taşınmazda bir kısım paydaşların paylarının yönetimi için 3561 sayılı Kanun uyarınca defterdar kayyım olarak atanmıştı. Kayyım sıfatıyla defterdarlık, taşınmazda faaliyet gösterdiği gerekçesiyle davacıya ecrimisil ihbarnamesi gönderdi; davacı ihbarnamenin iptalini istedi. Mahkeme, ihbarnamenin idari işlem olduğu ve idari yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle davayı yargı yolu nedeniyle reddetti; karar davacı vekilince temyiz edildi.
“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 461. maddesinde ise; "Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikayette bulunabilir. Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir." denilmek sureti ile vasinin (403. maddedeki atıf nedeni ile aynı zamanda kayyımın) işlem ve eylemlerine karşı vesayet makamı olarak sulh hukuk mahkemesine şikayet ya da itiraz yolu ile başvurulabileceği düzenlenmiştir. Vesayet makamının kararına karşı da denetim makamı olarak asliye hukuk mahkemesine başvurulabileceği düzenlenmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 461. maddenin kayyımın eylem ve işlemlerine karşı da başvuru yolu sağladığını gösterir. Daire, vasi hakkındaki hükümlerin aksi belirtilmedikçe kayyım hakkında da uygulanacağını (TMK m. 403), bu nedenle kayyımın işlem ve eylemlerine karşı vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine, vesayet makamının kararına karşı da denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine başvurulabileceğini belirtmiştir. Kayyımın ecrimisil ihbarnamesi çıkarması idari işlem niteliğinde olmadığından, borçlu olmadığının tespitine ilişkin uyuşmazlığın adli yargı yerince çözülmesi gerektiği kabul edilerek hüküm bozulmuştur.
Madde gerekçesi
Madde 461- Yürürlükteki Kanunun 404 üncü maddesini karşılamaktadır. Sadece “Sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı”, “asliye mahkemesi” deyimi yerine de “denetim makamı” deyimleri kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 151Tasarının 461. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 472).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 404. maddeydi; madde "Vesayet dairelerinin müdahale hakları" başlığı altında "Şikayet" kenar başlığını taşıyordu.
Temyiz kudretini haiz olan, vesayet altındaki kimse ve herhangi bir alakadar, vasinin tasarrufu aleyhine, sulh mahkemesine şikayet edebilir. Sulh mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren on gün içinde mahkemei asliyeye itiraz edilebilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 404 | 4721 sayılı Kanun m. 461 | |
|---|---|---|
| Şikâyet edebilecek kişi | Temyiz kudretini haiz vesayet altındaki kimse ve herhangi bir alakadar | Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili |
| Şikâyetin konusu | Vasinin tasarrufu | Vasinin eylem ve işlemleri |
| Şikâyet mercii | Sulh mahkemesi | Vesayet makamı |
| İtiraz | Tebliğden itibaren on gün içinde asliye mahkemesine | Tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 461. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 396: Vesayet organları.
- TMK m. 397: Kamu vesayeti.
- TMK m. 403: Vasi ve kayyım.
- TMK m. 454: Hesap verme.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
- TMK m. 483: Görevden alınma sebepleri.
- TMK m. 484: Görevden alma isteği.
- TMK m. 488: İtiraz.
Vasinin işlemlerine karşı şikâyet, vesayet makamı kararlarına itiraz, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 461 ne diyor?
Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişinin ve her ilgilinin vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabileceğini, vesayet makamının kararlarına karşı da tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini düzenler.
Vasiyi kim, nereye şikâyet edebilir?
Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili; vesayet makamına, yani sulh hukuk mahkemesine (TMK m. 397).
Vasinin görevden alınması istenebilir mi?
Evet; ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi veya her ilgili, vasinin görevden alınmasını isteyebilir (TMK m. 484).
Vesayet makamının kararına itiraz süresi ne kadar?
Tebliğ gününden başlayarak on gün.
İtiraz nereye yapılır?
Denetim makamına, yani asliye hukuk mahkemesine (TMK m. 397).
Denetim makamının kararı temyiz edilebilir mi?
Denetim makamı itirazı kesin karara bağlar (TMK m. 488); itirazı reddeden denetim makamı kararına karşı temyiz istemi reddedilmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/1369 E., 2014/12017 K., 08.07.2014).
Vesayet makamının kararına temyiz dilekçesi verilirse ne olur?
Yargıtay böyle bir dilekçeyi denetim makamına gönderilmek üzere dosyayı iade etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/20814 E., 2016/3299 K., 25.02.2016).
Kayyımın işlemlerine karşı da şikâyette bulunulabilir mi?
Evet; vasi hakkındaki hükümler aksi belirtilmedikçe kayyıma da uygulanır (TMK m. 403) ve kayyımın işlem ve eylemlerine karşı vesayet makamına başvurulabilir (Yargıtay 8. HD, 2018/8390 E., 2019/5997 K., 17.06.2019).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 404. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 396, 397, 403, 454, 461, 462, 483, 484, 488
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 404 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 461 gerekçesi s. 151, Tasarı ve Komisyon metni s. 472
- Yargıtay 2. HD, 2011/11726 E., 2012/25791 K., 23.10.2012
- Yargıtay 2. HD, 2011/14290 E., 2012/8499 K., 05.04.2012
- Yargıtay 2. HD, 2010/12825 E., 2011/3010 K., 22.02.2011
- Yargıtay 2. HD, 2008/6758 E., 2008/12863 K., 09.10.2008
- Yargıtay 8. HD, 2018/8390 E., 2019/5997 K., 17.06.2019
- Yargıtay 8. HD, 2018/10661 E., 2018/13296 K., 28.05.2018
- Yargıtay 8. HD, 2017/8408 E., 2018/1464 K., 25.01.2018
- Yargıtay 18. HD, 2015/20814 E., 2016/3299 K., 25.02.2016
- Yargıtay 18. HD, 2015/5202 E., 2015/18434 K., 14.12.2015
- Yargıtay 18. HD, 2014/19237 E., 2015/8006 K., 11.05.2015
- Yargıtay 18. HD, 2014/1369 E., 2014/12017 K., 08.07.2014