TMK 460, malvarlığının yönetimiyle görevlendirilen kayyımın yetkisini sınırlar. Kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmişse, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabilir. Bunun dışındaki işler, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır. Yargıtay, mirasçılarına ulaşılamayan malik adına atanan yönetim kayyımının, vesayet makamının izni araştırılmadan kamulaştırma davasında idarenin belirlediği değeri kabul etmesine dayanılarak verilen hükmü bozmuştur (Yargıtay 18. HD, 2012/103 E., 2012/3100 K., 26.03.2012). Madde eski Kanun'un 403. maddesini karşılar.
- Yönetim kayyımı
- Yönetimi kimseye ait olmayan mallar için vesayet makamınca atanan kayyım (TMK m. 427).
- Yönetim ve korunma işleri
- Malvarlığının olduğu gibi korunması ve olağan biçimde yönetilmesi için gerekli işler.
- Özel yetki
- Temsil olunanın kayyıma, yönetim dışındaki belirli bir iş için verdiği yetki.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 460 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | Malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilen kayyım | TMK m. 460/1 |
| Yetki | Yalnız yönetim ve korunma için gerekli işler | TMK m. 460/1 |
| Diğer işler | Temsil olunanın özel yetkisi | TMK m. 460/2 |
| Yetki verilemiyorsa | Vesayet makamının izni | TMK m. 460/2 |
| Dava ve sulh | Vesayet makamının izni gerekir | TMK m. 462 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 403 | Gerekçe, s. 151 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 403. maddesini karşılar; ikinci fıkrada "sulh mahkemesi" deyimi yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır ve hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 151). Tasarının 460. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 472).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, yönetim kayyımının yetkisinin yönetim ve korunma işleriyle sınırlı olmasıdır. İkinci nokta, bunun dışındaki işlerde önce temsil olunanın özel yetkisinin, bu mümkün değilse vesayet makamının izninin aranmasıdır; kayyımın açtığı davada davanın olağan işlerden olup olmadığı ve özel izin gerekip gerekmediği incelenmelidir (Yargıtay 11. HD, 2015/11092 E., 2016/5432 K., 12.05.2016). Üçüncü nokta, kayyımın sulh ve kabul gibi beyanlarının vesayet makamının iznine bağlı olmasıdır (Yargıtay 18. HD, 2012/103 E., 2012/3100 K., 26.03.2012).
Yönetim ve korunma için gerekli işler
- Kural: Kayyım yalnız malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli işleri yapabilir.
- Kayyımın atanması: Yönetimi kimseye ait olmayan mallar için yönetim kayyımı atanır.
- Fiil ehliyeti: Kayyım atanması temsil olunanın fiil ehliyetini etkilemez.
Birinci fıkraya göre kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmişse, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabilir. Vesayet makamı, yönetimi kimseye ait olmayan mallar için gereken önlemleri alır ve özellikle bir kimsenin uzun süreden beri bulunamadığı ve oturduğu yerin bilinemediği, bir kişinin malvarlığını kendi başına yönetmek veya bunun için temsilci atamak gücünden yoksun olduğu ya da bir terekede mirasçılık haklarının henüz belli olmadığı hâllerde bir yönetim kayyımı atar (TMK m. 427). Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez (TMK m. 458).
Eski Kanun da malların gözetimine veya yönetimine görevlendirilen kayyımın ancak gerekli yönetim ve koruma işlemlerini yapabileceğini öngörüyordu (743 s. K. m. 403).
Diğer işler: özel yetki veya vesayet makamının izni
- Önce: Temsil olunanın özel yetkisi.
- Yetki verilemiyorsa: Vesayet makamının izni.
- Dava ve sulh: Vesayet makamının izni gerekir.
İkinci fıkraya göre kayyımın yönetim ve korunma dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır. Gerekçe, bu fıkrada eski metindeki "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyiminin kullanıldığını ve hüküm değişikliği olmadığını belirtir (S. Sayısı 723, s. 151). Kanun'un vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır (TMK m. 403); acele hâllerde geçici önlem alma yetkisi saklı kalmak üzere dava açma, sulh olma ve tahkim vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462).
Yargıtay, mirasçılarına ulaşılamayan tapu maliki adına yönetim kayyımı olarak atanan mal müdürünün kamulaştırma bedeline ilişkin davada idarenin belirlediği değeri kabul etmesine dayanılarak verilen kararı, sulh olma ve kabul beyanı için vesayet makamınca verilmiş bir izin bulunup bulunmadığı araştırılmadığı gerekçesiyle bozmuştur (Yargıtay 18. HD, 2012/103 E., 2012/3100 K., 26.03.2012). Daire'ye göre bu düzenlemelerin amacı kayyımın vesayet makamının denetimi dışında hareket etmesini ve tasarrufta bulunmasını önlemektir ve bu husus kamu düzenine ilişkindir.
Ortaklık payları üzerindeki hakları kullanmak üzere atanan kayyımın açtığı bir tazminat davasında da davanın 460. maddede öngörülen olağan işlerden olup olmadığı ve özel izin gerekip gerekmediği değerlendirilmeden karar verilmesi bozma nedeni sayılmıştır (Yargıtay 11. HD, 2015/11092 E., 2016/5432 K., 12.05.2016).
Gaip malik için atanan kayyım
- Konum: Kayyım, gaip kişinin hak ve menfaatlerini korur.
- İzin: Dava açma için vesayet makamının izni alınır.
Yargıtay, taşınmaz maliklerinin gaip olmaları nedeniyle yönetim kayyımı olarak atanan ve vesayet makamından ecrimisil davası açmak için yetki ve izin alan defterdarın, bu davada Hazineyi değil gaip kişinin taşınmazdaki hak ve menfaatlerini koruduğunu belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2018/2102 E., 2018/16828 K., 04.10.2018). Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımına dayalı tapu iptali ve tescil davalarında ise kayıt malikine veya mirasçılarına kayyım atanarak davanın yürütülmesi mümkün görülmemiş; davanın kayıt malikine, ölmüşse mirasçılarına yöneltilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 8. HD, 2016/14984 E., 2020/2826 K., 02.06.2020).
Belli bir iş için atanan kayyımla farkı
- Belli bir iş kayyımı: Vesayet makamının talimatına aynen uyar.
- Malvarlığı kayyımı: Yönetim ve korunma işleriyle sınırlıdır.
Belli bir iş için görevlendirilmiş olan kayyım, vesayet makamının talimatına aynen uymak zorundadır (TMK m. 459). Yönetim kayyımlığı, kayyımın atanmasını gerektiren sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer (TMK m. 477).
Yönetim kayyımı olarak atandıysanız, malvarlığını korumak ve olağan biçimde yönetmek için gereken işlerle sınırlı olduğunuzu göz önünde tutun (TMK m. 460). Taşınmaz satışı, dava açma, sulh olma veya davayı kabul gibi bir işlem söz konusuysa, temsil olunandan özel yetki alın; bu mümkün değilse vesayet makamından izin isteyin. Kayyımın taraf olduğu bir davada kayyımın beyanlarının dayanağı olan izin kararını dosyaya sunmasını isteyin.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 460. madde uyarınca malvarlığının yönetimiyle görevlendirilen kayyımın yetki sınırlarını, yönetim dışındaki işlerde vesayet makamının iznini ve kayyımın davadaki konumunu gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Mirasçılarına ulaşılamayan malik adına atanan yönetim kayyımı, vesayet makamının izni olmadan kamulaştırma bedeline ilişkin davada idarenin belirlediği değeri kabul edemez
Bir idare, kamulaştırdığı taşınmazın bedelinin tespiti ve adına tescili için dava açtı. Tapu malikinin mirasçılarına ulaşılamadığından sulh hukuk mahkemesince bir mal müdürü yönetim kayyımı olarak atanmıştı. Kayyımı temsilen verilen beyanla idarenin belirlediği değer kabul edildi ve mahkeme bu kabule dayanarak davayı kabul etti; karar davacı idare vekilince temyiz edildi.
“Sözkonusu düzenlemelerin amacı vesayet altındaki kişinin hak ve menfaatlerini korumak ve özellikle kayyımın vesayet makamının nezareti dışında kısıtlı adına hareket etmesini ve tasarrufta bulunmasını önlemektir. Bu anılan hususlar kamu düzenini ilgilendirdiğinden mahkemece re'sen gözetilmesi gereklidir. Bu nedenle açıklanan hususlar gözetilerek mahkemece davalının sulh olma ve kabul beyanı için vesayet makamınca davalı kayyıma verilmiş bir izin bulunup bulunmadığı araştırılıp, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak davalının kabul beyanını yeterli görüp buna göre taşınmazın değerinin tespiti ile idare adına tesciline karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 460. maddenin ikinci fıkrasındaki izin şartının davadaki sonucunu gösterir. Malvarlığının yönetimiyle görevlendirilen kayyım yalnız yönetim ve korunma için gerekli işleri yapabilir; bunun dışındaki işler temsil olunanın özel yetkisine, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır. Daire, dava açma ve sulh olmanın vesayet makamının iznine bağlı olduğunu (TMK m. 462), bu düzenlemelerin kayyımın vesayet makamının denetimi dışında hareket etmesini önlemeyi amaçladığını ve kamu düzenine ilişkin olduğunu belirterek, kabul beyanı için verilmiş bir izin bulunup bulunmadığı araştırılmadan verilen hükmü bozmuştur (TMK m. 427).
Ortaklık payları üzerindeki hakları kullanmak üzere atanan kayyımın açtığı davada, davanın olağan yönetim işlerinden olup olmadığı ve özel izin gerekip gerekmediği incelenmelidir
Bir anonim şirketteki ortaklık payları üzerinde ortaklara ait hak ve yetkileri kullanmak üzere, görülmekte olan bir dava sonuçlanıncaya kadar geçerli olmak üzere bir mali müşavir kayyım olarak atanmıştı. Kayyım, pay sahipleri adına yönetim kurulu üyesine karşı tazminat davası açtı. Asliye ticaret mahkemesinin kararı taraf vekillerince temyiz edildi.
“TMK'nın 460. maddesinde "Kayyım, bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmiş ise, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabileceği, kayyımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesinin temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlı olduğu" hükmü düzenlenmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 460. maddenin malvarlığı kayyımının dava açma yetkisine uygulanmasını gösterir. Daire, aktif husumet ehliyetinin dava şartı olduğunu ve re'sen gözetileceğini belirterek, davanın açılmasının 460. maddede öngörülen olağan işlerden olup olmadığı ve özel izin gerekip gerekmediği değerlendirilmeden, ayrıca kayyımı atayan kararın kesinleşip kesinleşmediği ve buna bağlı olarak kayyımın görevinin devam edip etmediği araştırılmadan işin esasına girilmesini bozma nedeni saymıştır (TMK m. 458).
Gaip malik için atanan yönetim kayyımı, vesayet makamının verdiği izinle dava açabilir; kayyım bu davada Hazineyi değil gaip kişinin hak ve menfaatlerini temsil eder
Taşınmaz maliklerinin gaip olmaları nedeniyle sulh hukuk mahkemesince 3561 sayılı Kanun uyarınca defterdar yönetim kayyımı olarak atanmıştı. Vesayet makamı ek kararla kayyıma işgal tazminatı davası açmak için yetki ve izin verdi; kayyımın yetkilendirdiği avukat, taşınmazın bir bölümünü işgal ettiği ileri sürülen kişiye karşı ecrimisil davası açtı. Mahkeme davayı kısmen kabul etti; karar taraf vekillerince temyiz edildi.
“mahkeme kararıyla kayyım olarak atanan ve gaip kişi adına yaptığı bu iş ve işlemler nedeniyle, 3561 sayılı Kanun kapsamında yönetim kayyımı olan Defterdar; burada Hazineyi temsil etmemekte, aksine kayyımlık görevi gereği gaip kişinin anılan taşınmazdaki hak ve menfaatlerini korumaktadır.”
Ne anlama geliyor? Karar, malvarlığının yönetimi ile görevlendirilen kayyımın hukuki konumunu gösterir. Olayda kayyım, vesayet makamından aldığı yetki ve izinle dava açmıştır; bu, yönetim ve korunma dışındaki işlerin vesayet makamının iznine bağlı olduğuna ilişkin 460. maddenin ikinci fıkrasına uygundur. Daire, kayyım olarak atanan defterdarın bu davada Hazineyi değil gaip kişinin taşınmazdaki hak ve menfaatlerini koruduğunu belirterek, kayyım sıfatıyla açılan davada yargı harcından muafiyet bulunmadığını ve harç tamamlatılmadan esas hakkında karar verilemeyeceğini kabul etmiştir (TMK m. 427).
Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımına dayalı tapu iptali ve tescil davalarında kayıt malikine veya mirasçılarına kayyım atanarak davanın yürütülmesi mümkün değildir
Bir taşınmaz için tapu iptali ve tescil davası açıldı. Kayıt maliklerinden birinin mirasçılarından biri bakımından yönetim kayyımı atanarak davaya devam edildi. Mahkeme asıl davayı reddetti; karar asıl davanın davacısı vekilince temyiz edildi.
“Ayrıca, kural olarak TMK'nin 713/2. maddesine dayalı olarak açılan davalarda kayyımın yeri bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, kayıt maliki ve/veya mirasçılarına kayyım tayin edilerek bu tür davaların yürütülmesi mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor? Karar, yönetim kayyımının görev alanının sınırını gösterir. Kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimiyle görevlendirilmişse yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli işleri yapabilir. Daire, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımına dayalı davalarda kayyımın yeri bulunmadığını, davanın kayıt malikine, kayıt maliki ölmüşse mirasçılarına yöneltilmesi gerektiğini; mirasçılar bilinmiyorsa son mirasçı sıfatıyla Hazine aleyhine yargılamaya devam edilmesi gerektiğini belirterek taraf teşkilinin bu yönde sağlanması için hükmü bozmuştur (TMK m. 427).
Madde gerekçesi
Madde 460- Yürürlükteki Kanunun 403 üncü maddesini karşılamaktadır. İkinci fıkrada “sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 151Tasarının 460. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 472).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 403. maddeydi; madde "Kayyımlığın mevzuu" başlığı altında "Malların idaresi" kenar başlığını taşıyordu.
Malların nezaretine veya idaresine memur edilen kayyım, ancak iktiza eden idari ve tahaffuzi tasarruflerde bulunabilir. Kayyımın diğer tedbirlere tevessül edebilmesi temsil edilen kimsenin muvafakatine ve muvafakat itasına ehil değil ise sulh mahkemesinin müsaadesine bağlıdır.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 403 | 4721 sayılı Kanun m. 460 | |
|---|---|---|
| Kapsam | Malların gözetimine veya yönetimine görevlendirilen kayyım | Malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilen kayyım |
| Yetki | Gerekli yönetim ve koruma işlemleri | Yönetim ve korunma için gerekli işler |
| Diğer işler | Temsil edilenin muvafakati; ehil değilse sulh mahkemesinin izni | Temsil olunanın özel yetkisi; veremiyorsa vesayet makamının izni |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 460. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 427: Yönetim kayyımlığı.
- TMK m. 458: Kayyımın konumu.
- TMK m. 459: Belli bir iş için kayyımlık.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
- TMK m. 477: Kayyımlığın sona ermesi.
- TMK m. 403: Vasi ve kayyım.
Yönetim kayyımı atanması, kayyımın yetkileri, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 460 ne diyor?
Bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilen kayyımın yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli işleri yapabileceğini, diğer işlerin temsil olunanın özel yetkisine veya vesayet makamının iznine bağlı olduğunu düzenler.
Yönetim kayyımı neleri yapabilir?
Malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli işleri.
Yönetim kayyımı taşınmaz satabilir mi?
Bu, yönetim ve korunma işlerinin dışındadır; temsil olunanın özel yetkisi veya vesayet makamının izni gerekir (TMK m. 460, 462).
Kayyım dava açabilir mi?
Dava açma vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462); gaip malik için atanan kayyımın vesayet makamından aldığı izinle ecrimisil davası açtığı bir dosya vardır (Yargıtay 8. HD, 2018/2102 E., 2018/16828 K., 04.10.2018).
Kayyım davayı kabul edebilir mi?
Vesayet makamının izni olmadan kabul beyanına dayanılarak karar verilemez (Yargıtay 18. HD, 2012/103 E., 2012/3100 K., 26.03.2012).
Temsil olunan kişi kayyıma yetki verebilir mi?
Evet; yönetim dışındaki işler için özel yetki verebilir; bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının izni aranır.
Kayyım kimi temsil eder?
Temsil olunanın hak ve menfaatlerini; gaip malik için atanan defterdar bu sıfatla Hazineyi değil gaip kişiyi temsil eder (Yargıtay 8. HD, 2018/2102 E., 2018/16828 K., 04.10.2018).
Yönetim kayyımlığı ne zaman sona erer?
Atanmayı gerektiren sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla (TMK m. 477).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 403. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397, 403, 427, 458, 459, 460, 462, 477
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 403 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 460 gerekçesi s. 151, Tasarı ve Komisyon metni s. 472
- Yargıtay 8. HD, 2016/14984 E., 2020/2826 K., 02.06.2020
- Yargıtay 8. HD, 2018/2102 E., 2018/16828 K., 04.10.2018
- Yargıtay 11. HD, 2015/11092 E., 2016/5432 K., 12.05.2016
- Yargıtay 18. HD, 2012/103 E., 2012/3100 K., 26.03.2012