TMK 454, vasinin vesayet altındaki kişinin malvarlığını yönetme ve hesap verme yükümlülüğünü düzenler. Vasi, malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir; yönetimle ilgili hesap tutar ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa onun incelemesine sunar. Vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahipse, hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur. Yargıtay, malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının vasisinin defter tutması ve hesap vermekle sorumlu tutulması gerektiğini belirterek vesayet makamının "hesap vermesine yer olmadığına" ilişkin kararını bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2009/13839 E., 2009/17780 K., 19.10.2009). Madde eski Kanun'un 397. maddesini karşılar.
- İyi bir yönetici gibi özen
- Vasinin malvarlığını yönetirken göstermesi gereken özen ölçüsü.
- Hesap
- Vasinin yönetimle ilgili gelir, gider ve işlemleri gösteren kayıtları.
- Kesin hesap
- Görevi sona eren vasinin vesayet makamına verdiği son hesap (TMK m. 489).
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 454 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yönetim | Vasi malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir | TMK m. 454/1 |
| Hesap tutma | Vasi yönetimle ilgili hesap tutar | TMK m. 454/2 |
| Hesabın sunulması | Vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa | TMK m. 454/2 |
| Hazır bulunma | Görüş oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip kişi, olanak ölçüsünde | TMK m. 454/3 |
| Kanun yolu | Hesaba ilişkin vesayet makamı kararına karşı denetim makamına itiraz | TMK m. 488 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 397 | Gerekçe, s. 149-150 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 397. maddesini karşılar. Gerekçe, konu başlığının kaynak İsviçre Medeni Kanunu'nun 413. maddesine uygun olarak "Malvarlığının yönetilmesi" şeklinde değiştirildiğini, İsviçre hukukunda vasinin iki yılda bir hesap vermesi öngörüldüğü hâlde bu sürenin bir yıl olarak korunduğunu, eski metindeki temyiz kudreti ve on altı yaş ölçüsü yerine, yaş sınırının her durumda doğru bir çözüm olmayacağı gözetilerek ve Çocuk Hakları Sözleşmesi ile uyum sağlamak üzere 450. maddedeki gibi "görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip" olma ölçüsünün getirildiğini ve maddenin üç fıkra hâline getirildiğini açıklar (S. Sayısı 723, s. 149-150). Tasarının 454. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, hesap verme yükümlülüğünün en az yılda bir yerine getirilmesidir; vesayet makamı daha sık tarih de belirleyebilir. İkinci nokta, vesayet makamının hesaba ilişkin kararlarına karşı temyiz değil denetim makamına itiraz yolunun açık olmasıdır (Yargıtay 2. HD, 2009/8908 E., 2009/21082 K., 08.12.2009). Üçüncü nokta, vasinin özenle yönetme yükümlülüğünü ihlal etmesi hâlinde kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumlu olmasıdır; vesayet dairelerinin kusuru ispatlanmadıkça Devlet vasiyle birlikte sorumlu tutulamaz (Yargıtay 18. HD, 2012/8739 E., 2013/484 K., 17.01.2013).
Malvarlığını özenle yönetme yükümlülüğü
- Ölçü: İyi bir yönetici gibi özen.
- Genel özen yükümü: Vesayet organları görevlerini iyi bir yönetimin gerektirdiği özenle yerine getirir.
- Başlangıç: Vasiliğe atanma kararının kesinleşmesi üzerine malvarlığının defteri tutulur.
Birinci fıkraya göre vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetmek zorundadır. Vesayet organları ve vesayet işleriyle görevlendirilmiş olan diğer kişiler de görevlerini yerine getirirken iyi bir yönetimin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür (TMK m. 466). Yönetimin başlangıcında, vasiliğe atanma kararının kesinleşmesi üzerine vasi ile vesayet makamının görevlendireceği bir kişi tarafından yönetilecek malvarlığının defteri tutulur (TMK m. 438). Eski Kanun, vasinin vesayet altındaki kimsenin mallarını "müdebbir bir müdür gibi" idare edeceğini öngörüyordu (743 s. K. m. 397).
Yargıtay, vesayet makamının bilirkişice belirlenen miktardan aşağı olmamak üzere satış yetkisi vermesinin vasinin rayiç bedel üzerinden satış yapmasına engel olmadığını, aksine bunun iyi bir yöneticinin özen yükümlülüğünün gereği olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2012/8739 E., 2013/484 K., 17.01.2013).
Hesap tutma ve hesabın sunulması
- Hesap: Vasi yönetimle ilgili hesap tutar.
- Süre: Vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa.
- İnceleme: Hesabı vesayet makamı inceler.
İkinci fıkraya göre vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesabı onun incelemesine sunmakla yükümlüdür. Gerekçe, İsviçre Medeni Kanunu'nun iki yılda bir hesap verilmesini öngörmesine karşın bu sürenin bir yıl olarak korunduğunu belirtir (S. Sayısı 723, s. 149-150).
Yargıtay, banka hesabında parası, emekli aylığı ve kira getiren taşınmazları bulunan kısıtlı bakımından vesayet makamının "vasinin hesap vermesine yer olmadığına" ilişkin kararını bozmuş; malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının mallarının yönetimi ve denetimi ile ilgili vasinin defter tutmasına ve hesap vermekle sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2009/13839 E., 2009/17780 K., 19.10.2009). Vasi, kendi huzurunda kısıtlıya ödenen ve terekede bulunmayan bir paranın hesabını veremezse mirasçıya karşı miras payı oranında sorumlu tutulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2010/768 E., 2011/2336 K., 14.02.2011).
Hesabın incelenmesinde vesayet altındaki kişinin hazır bulunması
- Koşul: Görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip olmak.
- Ölçü: Olanak ölçüsünde.
- Eski Kanun: Temyiz kudreti ve en az on altı yaş.
Üçüncü fıkraya göre vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahipse, hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur. Eski Kanun, temyiz kudretine sahip ve en az on altı yaşında bulunan vesayet altındaki kimsenin olanak oldukça hesabın incelenmesinde bulundurulmasını öngörüyordu (743 s. K. m. 397). Gerekçe, böyle bir yaş sınırının her durumda doğru bir çözüm olmayacağını ve Çocuk Hakları Sözleşmesi ile uyum sağlama amacını belirterek 450. maddedeki ölçünün getirildiğini açıklar (TMK m. 450).
Hesaba ilişkin kararlara itiraz
- Kanun yolu: Vesayet makamının kararına karşı on gün içinde denetim makamına itiraz.
- Kesin hesap: Görevi sona eren vasinin son raporu ve kesin hesabı da aynı biçimde incelenir.
Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir (TMK m. 488). Yargıtay, vasinin belirli bir dönemdeki harcamalarının bir bölümünü kabul etmeyen vesayet makamı kararına karşı yapılan temyizi itiraz niteliğinde saymış ve denetim makamınca gereği yapılmak üzere dosyayı geri çevirmiştir (Yargıtay 2. HD, 2009/8908 E., 2009/21082 K., 08.12.2009).
Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına verir (TMK m. 489); son rapor ve kesin hesap, belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamınca incelenir ve onaylanır (TMK m. 490). Kesin hesabın kabul edilmemesine ilişkin karara karşı da aynı itiraz yolu uygulanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2011/5775 E., 2011/19051 K., 21.11.2011). Kısıtlının ölümünden sonra vasilerden birinin kısıtlıya ait paradan yapılan ödemeye ilişkin istemi ise genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülmüştür (Yargıtay 20. HD, 2018/4375 E., 2018/5675 K., 17.09.2018).
Vasinin ve Devletin sorumluluğu
- Vasi: Kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumludur.
- Devlet: Vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı olarak sebep oldukları zararlardan ve vasiye tazmin ettirilemeyen zararlardan sorumludur.
Vasi, görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur (TMK m. 467). Devlet, vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı olarak sebebiyet verdikleri zararlardan doğrudan doğruya sorumlu olduğu gibi vasi, kayyım ve yasal danışmanlara tazmin ettirilemeyen zararlardan da sorumludur (TMK m. 468). Yargıtay, vesayet dairelerinin kusuru ispatlanmadığı hâlde Hazinenin vasiyle birlikte sorumlu tutulmasını doğru bulmamıştır (Yargıtay 18. HD, 2012/8739 E., 2013/484 K., 17.01.2013).
Vasi olarak atandıysanız, vesayet altındaki kişinin gelir ve giderlerini düzenli olarak kaydedin, belgelerini saklayın ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her hâlde yılda bir defa sunun (TMK m. 454). Vesayet makamı harcamalarınızın bir bölümünü kabul etmezse, kararın tebliğinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edin (TMK m. 488). Vesayet altındaki kişi görüşünü oluşturup açıklayabiliyorsa, hesabın incelenmesinde hazır bulunmasını sağlayın.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 454. maddedeki özenle yönetme ve hesap verme yükümlülüğünü, hesaba ilişkin vesayet makamı kararlarına karşı kanun yolunu, vasinin ve Devletin sorumluluğunu ve vesayet sona erdikten sonra görevli mahkemeyi gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının vasisi defter tutmak ve hesap vermekle yükümlüdür; vesayet makamı vasinin hesap vermesine yer olmadığına karar veremez
Kısıtlının banka hesabında parası, emekli aylığı ve kira karşılığı üçüncü kişilerce kullanılan yirmi dört taşınmazı bulunuyordu. Vesayet makamı vasinin hesap vermesine yer olmadığına karar verdi; karar temyiz edildi.
“Vasi, kısıtlının mallarını iyi bir yönetici gibi yönetmek zorundadır. (TMK. md. 454/1) Vasi yönetimle ilgili hesap tutmak, vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her halde yılda bir defa hesabı onun incelenmesine sunmakla yükümlüdür. Mal varlığı ve geliri bulunan kısıtlının mallarının yönetimi ve denetimi ile ilgili vasi tarafından defter tutulmasına ve vasinin yasal düzenlemeler çerçevesinde hesap vermekle sorumlu tutulmasına (Velayet-Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük md. 15 ve 16) karar vermek gerekirken yazılı şekilde ret hükmü kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. maddedeki hesap yükümlülüğünün vesayet makamınca kaldırılamayacağını gösterir. Daire, vasinin kısıtlının mallarını iyi bir yönetici gibi yönetmek, yönetimle ilgili hesap tutmak ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa onun incelemesine sunmakla yükümlü olduğunu belirtmiştir. Malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlı bakımından vasinin defter tutmasına ve hesap vermekle sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekirken istemin reddedilmesi bozma nedeni sayılmıştır (TMK m. 438).
Vasi, kendi huzurunda kısıtlıya ödenen ve terekede bulunmayan bir paranın hesabını veremezse mirasçıya karşı miras payı oranında sorumludur
Kısıtlanan mirasbırakana eşi vasi olarak atandı. Kısıtlılık döneminde mirasbırakanın bir anonim şirketteki payına düşen kâr payı, şirket tarafından vasinin huzurunda kısıtlıya ödendi. Mirasbırakanın ölümüyle vesayet sona erdi; mirasçılardan biri, ödenen paranın terekede bulunmadığını ileri sürerek vasiye karşı dava açtı. Asliye hukuk mahkemesi istemi reddetti.
“Vasi, huzurunda kısıtlıya ödenmiş olan bu paranın hesabını verememiştir. Vesayet dosyasındaki son rapor ve kesin hesapta da bu parayla ilgili bir açıklama bulunmamaktadır. Vasi bu paranın hesabını veremediğine göre, kâr payından miras payı oranında davacıya karşı sorumludur. (TMK.m.454, 466) Öyleyse, tereke hesaplarına intikal ettirilmeyen kâr payından davacının miras payına düşen miktarın kabulüne karar verilmesi gerekirken isteğin reddi doğru bulunmamıştır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. maddedeki hesap tutma yükümlülüğünün vesayet sona erdikten sonraki sonucunu gösterir. Daire, vesayet dosyasındaki son rapor ve kesin hesapta da açıklanmayan paranın hesabını veremeyen vasinin, bu paradan davacının miras payına düşen miktardan sorumlu olduğunu kabul etmiştir. Vesayet organları görevlerini iyi bir yönetimin gerektirdiği özenle yerine getirmekle yükümlüdür (TMK m. 466).
Vasi, satış izni kararındaki asgari bedelle yetinmeyip taşınmazı rayiç bedelle satmaya çalışmakla yükümlüdür; vesayet dairelerinin kusuru ispatlanmadıkça Devlet sorumlu tutulamaz
Mirasçılar, kısıtlanan mirasbırakanlarına atanan vasinin görevini kötüye kullandığını, defter tutmadığını, yıllık rapor vermediğini ve kısıtlının taşınmazlarının değerinin altında satılmasına neden olduğunu ileri sürerek eski vasi ile Hazineden tazminat istedi. Mahkeme maddi tazminatı kısmen kabul ederek vasi ile Hazineyi birlikte sorumlu tuttu; karar taraflarca temyiz edildi.
“Somut olayda; kısıtlanana ait taşınmazlar vasi tarafından vesayet makamının kararında gösterilen bedellerle satılmış ise de, vesayet makamının bilirkişi tarafından belirlenen miktardan aşağı olmamak üzere vasiye satış yetkisi verdiği bu durumun vasinin rayiç bedel üzerinden satış yapmasına engel olmayıp, tam aksine vasinin iyi bir yönetici ve özen sorumluluğunun da gereği bulunduğu dikkate alındığında, vesayet dairelerinin (aynı yasanın 397/... maddesi uyarınca; vesayet makamı ve denetim makamı) meydana gelen zarardan dolayı herhangi bir kusurlarının bulunmadığı, vasinin kusurlu eylemleri ile zarara sebebiyet verdiği ve vesayet dairelerinin kusuru ispat edilmediği böylece Devletin sorumluluğu yönünden dava subut bulmadığından davalı Hazine hakkındaki davanın vesayet dairelerinin sorumluluğu yönünden esastan reddi gerekirken, Hazine'nin vasi ile birlikte sorumluluğu yoluna gidilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. maddenin birinci fıkrasındaki özenle yönetme yükümlülüğünün kapsamını gösterir. Daire, vasinin kısıtlının gelir ve giderlerine ilişkin defter tutmadığını, yıllık rapor vermediğini ve iyi bir yönetici gibi özenle hareket etmediğini belirtmiştir. Vesayet makamının bilirkişice belirlenen miktardan aşağı olmamak üzere satış yetkisi vermesi, vasinin rayiç bedel üzerinden satış yapmasına engel değildir; aksine bu, iyi bir yöneticinin özen yükümlülüğünün gereğidir. Vasi kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumludur (TMK m. 467); vesayet dairelerinin kusuru ispatlanmadığından Hazinenin vasiyle birlikte sorumlu tutulması doğru bulunmamıştır (TMK m. 468).
Vasinin harcamalarının bir bölümünü kabul etmeyen vesayet makamı kararına karşı temyiz yoluna değil denetim makamına itiraz yoluna gidilir
Vasinin belirli bir dönemdeki hesabının incelenmesi sonunda vesayet makamı, vasinin kısıtlı adına yaptığı harcamaların bir bölümünü kabul etmedi. Karar vasi tarafından temyiz edildi.
“Vasinin kısıtlı adına 1.5.2007 ile 31.12.2008 tarihleri arasındaki harcamalarının bir bölümünün kabul edilmemesi nedeniyle vesayet makamının vermiş olduğu karara yönelik temyiz dilekçesi, vesayet makamının kararına itiraz niteliğindedir. Bu nedenle, temyiz dilekçesinin görev yönünden reddi ile denetim makamınca gereği yapılmak üzere dosyanın geri çevrilmesine karar verilmesi gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. madde uyarınca incelenen hesaplara ilişkin kararların kanun yolunu gösterir. Daire, vasinin hesabını vesayet makamının incelemesine sunmakla yükümlü olduğunu, vesayet makamının kararlarına karşı on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini (TMK m. 488) ve denetim makamının asliye hukuk mahkemesi olduğunu (TMK m. 397) hatırlatarak temyiz dilekçesini itiraz niteliğinde saymış; dilekçeyi görev yönünden reddedip denetim makamınca gereği yapılmak üzere dosyayı geri çevirmiştir.
Vesayet sona erdiğinde vasinin verdiği kesin hesabın kabul edilmemesine ilişkin vesayet makamı kararına karşı da denetim makamına itiraz edilir
Kısıtlıların ölümü üzerine vesayet sona erdi ve vesayet makamı vasiden kesin hesap ve son rapor istedi. Vasinin verdiği kesin hesap ve son rapor, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra vesayet makamınca kabul edilmedi; karar vasi tarafından temyiz edildi.
“Son raporu ve kesin hesap belli zamanlarda verlen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenir ve onaylanır (TMk.md.490) Vasinin kısıtlılar adına vasilik görevinin devamı süresince yaptığı harcamalarının bir bölümünün kabul edilmemesi nedeniyle vesayet makamının ... olduğu karara yönelik temiz dilekçesi, vesayet makamının kararına itiraz niteliğindedir. Bu nedenle, temyiz dilekçesinin görev yönünden reddi ile denetim makamınca gereği yapılmak üzere dosyanın geri çevrilmesine karar verilmesi gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. maddedeki dönemsel hesap ile vesayetin sonundaki kesin hesap arasındaki bağlantıyı gösterir. Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına verir (TMK m. 489); son rapor ve kesin hesap, belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamınca incelenir ve onaylanır (TMK m. 490). Daire, vasinin harcamalarının bir bölümünü kabul etmeyen karara karşı yapılan temyizi itiraz niteliğinde saymış ve dosyayı denetim makamınca gereği yapılmak üzere geri çevirmiştir.
Kısıtlının ölümünden sonra vasilerden birinin kısıtlıya ait paradan yapılan ödemeye ilişkin istemi genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülür
Kısıtlıya iki çocuğu birlikte vasi olarak atanmıştı. Vesayet makamı kısıtlının harcamaları için vasiye aylık belirli bir tutarın ödenmesine karar vermişti. Kısıtlının ölümünden sonra vasilerden biri, görevinden ayrılan diğer vasiye ödenen ve daha sonra kısıtlının hesabına iade edilen paranın kendisine ödenmesi gerektiğini ileri sürerek tereke hesabından tahsilini istedi. Asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleri ayrı ayrı görevsizlik kararı verdi ve yargı yerinin belirlenmesi için dosya gönderildi.
“O halde, uyuşmazlığın ...... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 454. madde uyarınca vesayet makamınca incelenen hesaplarla genel hükümlere göre görülecek alacak davaları arasındaki sınırı gösterir. Sulh hukuk mahkemesi, kısıtlının ölümüyle kısıtlılığın ve vesayetin kendiliğinden ortadan kalktığını ve vesayet makamının görevinin sona erdiğini belirterek görevsizlik kararı vermişti. Daire, mal varlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkemenin kural olarak asliye hukuk mahkemesi olduğunu belirterek asliye hukuk mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (HMK m. 2).
Madde gerekçesi
Madde 454- Yürürlükteki Kanunun 397 nci maddesini karşılamaktadır. Maddenin konu başlığı kaynak Kanunun 413 üncü maddesine uygun olarak “Malvarlığının yönetilmesi” şeklinde değiştirilmiştir. İsviçre Medenî Kanununun 413 üncü maddesinde vasinin iki yılda bir hesap vermesi öngörüldüğü hâlde maddede bu süre bir yıl olarak korunmuştur. Yine İsviçre Medenî Kanununun 413 üncü maddesi ile yürürlükteki 397 nci maddesinin ikinci fıkrasında vesayet altındaki kişinin temyiz kudretine sahip olması ve onaltı yaşında bulunması hâlinde hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında hazır bulundurulması öngörülmüştür. Böyle bir yaş sınırının her zaman doğru bir çözüm olamayacağı göz önünde tutulmak ve Çocuk Hakları Sözleşmesi ile uyumu sağlamak üzere yaş sınırı koyma yerine 450 nci maddede olduğu gibi “görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip” olma ölçüsü getirilmiştir. Madde İsviçre Medenî Kanununun 413 üncü maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 149-150Tasarının 454. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 397. maddeydi; madde "Malların idaresi" başlığı altında "Vasinin vazifeleri, hesap" kenar başlığını taşıyordu.
Vasi, vesayeti altındaki kimsenin mallarını müdebbir bir müdür gibi idare eder. Vasi, sulh mahkemesinin tayin eylediği zamanlarda ve hiç olmazsa senede bir kere mahkemeye arzetmek üzere hesap tutmağa mecburdur. Temyiz kudretini haiz ve en aşağı on altı yaşında bulunan vesayet altındaki kimse, mümkün oldukça hesabın rüyetinde bulundurulur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 397 | 4721 sayılı Kanun m. 454 | |
|---|---|---|
| Yönetim ölçüsü | Müdebbir bir müdür gibi | İyi bir yönetici gibi özenle |
| Hesabın sunulması | Sulh mahkemesinin belirlediği zamanlarda, en az yılda bir | Vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her hâlde yılda bir |
| Hazır bulunma | Temyiz kudreti ve en az on altı yaş | Görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneği |
| Yapı | İki fıkra | Üç fıkra |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 454. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 438: Defter tutma.
- TMK m. 441: Paraların yatırılması.
- TMK m. 455: Serbest mallar.
- TMK m. 466: Özen yükümü.
- TMK m. 467: Vasinin sorumluluğu.
- TMK m. 488: Vesayet makamı kararlarına itiraz.
- TMK m. 489: Son rapor ve kesin hesap.
- TMK m. 490: Son rapor ve kesin hesabın onaylanması.
Vasinin hesap vermesi, vesayet altındaki bir yakınınızın malvarlığının yönetimi, vasinin sorumluluğu ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 454 ne diyor?
Vasinin vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yöneteceğini, yönetimle ilgili hesap tutup vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesabı onun incelemesine sunacağını ve görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip vesayet altındaki kişinin hesabın incelenmesinde olanak ölçüsünde hazır bulundurulacağını düzenler.
Vasi ne kadar sürede bir hesap verir?
Vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa.
Vesayet makamı vasiyi hesap vermekten muaf tutabilir mi?
Malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının vasisinin hesap vermesine yer olmadığına ilişkin karar bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2009/13839 E., 2009/17780 K., 19.10.2009).
Vesayet altındaki kişi hesabın incelenmesine katılabilir mi?
Görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahipse olanak ölçüsünde hazır bulundurulur.
Vesayet makamı harcamalarımı kabul etmezse ne yapabilirim?
Kararın tebliğinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilirsiniz; temyiz yolu açık değildir (Yargıtay 2. HD, 2009/8908 E., 2009/21082 K., 08.12.2009).
Vasilik bitince ne olur?
Vasi son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına verir; bunlar da vesayet makamınca incelenir ve onaylanır (TMK m. 489, 490).
Vasi özenli davranmazsa sorumlu olur mu?
Evet; kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur (TMK m. 467).
Devlet de sorumlu olur mu?
Devlet, vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı olarak sebep oldukları zararlardan ve vasiye tazmin ettirilemeyen zararlardan sorumludur (TMK m. 468); vesayet dairelerinin kusuru ispatlanmadan vasiyle birlikte sorumlu tutulması doğru bulunmamıştır (Yargıtay 18. HD, 2012/8739 E., 2013/484 K., 17.01.2013).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 397. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397, 438, 441, 450, 454, 455, 466, 467, 468, 488, 489, 490
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 2
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 397 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 454 gerekçesi s. 149-150, Tasarı ve Komisyon metni s. 471
- Yargıtay 2. HD, 2011/5775 E., 2011/19051 K., 21.11.2011
- Yargıtay 2. HD, 2010/768 E., 2011/2336 K., 14.02.2011
- Yargıtay 2. HD, 2009/8908 E., 2009/21082 K., 08.12.2009
- Yargıtay 2. HD, 2009/13839 E., 2009/17780 K., 19.10.2009
- Yargıtay 18. HD, 2012/8739 E., 2013/484 K., 17.01.2013
- Yargıtay 20. HD, 2018/4375 E., 2018/5675 K., 17.09.2018