TMK 490, vesayetin sona ermesinden sonraki hesap denetimini düzenler. Son rapor ve kesin hesap, belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenir ve onaylanır. Vesayet makamı bilirkişi incelemesi yaptırarak kesin hesabı reddedebilir; bu karara karşı yol denetim makamına itirazdır (Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013). Vesayet makamının vasiyi "ibra" etmesi de son rapor ve kesin hesabın onaylanması niteliğinde sayılmış ve mirasçıların tazminat davası açma hakkının saklı olduğu belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010).
- İnceleme
- Vesayet makamının son rapor ve kesin hesabı, dönemsel rapor ve hesaplarda olduğu gibi denetlemesi (TMK m. 464, 490).
- Onay
- Vesayet makamının kesin hesabı kabul etmesi; vasinin görevine son verilmesinin ön şartlarından biridir (TMK m. 491).
- Red
- Vesayet makamının kesin hesabı kabul etmemesi; kararı ilgililere tebliğ edilir (TMK m. 491/2).
TMK 490 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Konu | Son rapor ve kesin hesap | TMK m. 489, 490 |
| Makam | Vesayet makamı | TMK m. 490 |
| Ölçü | Belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi | TMK m. 464, 490 |
| Sonuç | Onay veya red | TMK m. 490, 491/2 |
| Tebliğ | Karar ve kesin hesap, tazminat hakkı belirtilerek tebliğ edilir | TMK m. 491/2 |
| Başvuru yolu | Denetim makamına itiraz | TMK m. 488 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 434 | Gerekçe, s. 157 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 434. maddesini karşılar; anlaştırılarak ve "sulh hâkimi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılarak yeniden kaleme alınmıştır; hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 157). Tasarının 490. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (s. 478).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, son rapor ve kesin hesabın dönemsel rapor ve hesaplarla aynı usulle incelenmesidir; vesayet makamı gerekirse tamamlanmasını veya düzeltilmesini ister (TMK m. 464). İkinci nokta, kesin hesabın reddine ilişkin karara karşı temyiz değil denetim makamına itiraz yolunun açık olmasıdır (Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013). Üçüncü nokta, onay kararının tazminat hakkını ortadan kaldırmamasıdır; vesayet makamı kesin hesabı, tazminat davası açma hakkını belirterek ilgililere tebliğ eder (Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010).
Dönemsel hesaplarla aynı usulde inceleme
- Makam: Son rapor ve kesin hesabı vesayet makamı inceler.
- Ölçü: Belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi.
- Araçlar: Tamamlama, düzeltme ve gerekli önlemler.
Madde, son rapor ve kesin hesabın belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenip onaylanacağını düzenler. Vasi görev süresince yönetimle ilgili hesap tutar ve vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her hâlde yılda bir defa hesabı incelemeye sunar (TMK m. 454). Vesayet makamı bu rapor ve hesapları inceler, gerekli gördüğü hâllerde tamamlanmasını veya düzeltilmesini ister, rapor ve hesapları kabul veya reddeder ve gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır (TMK m. 464). 490. madde bu usulü görevin sonunda verilen rapor ve hesaba da uygular.
Eski Kanun da raporla kesin hesabın, belli zamanlarda verilen raporlar ve hesaplar hakkındaki usule göre sulh hâkimi tarafından incelenip onaylanacağını öngörüyordu; gerekçeye göre hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 157).
Bilirkişi incelemesi ve kesin hesabın reddi
- Bilirkişi: Vesayet makamı hesabı bilirkişiye inceletebilir.
- Red: Harcamalar kabul edilmezse kesin hesap reddedilebilir.
- Yol: Red kararına karşı denetim makamına itiraz edilir.
Vesayetin kısıtlının ölümüyle sona erdiği bir olayda vasinin verdiği son rapor ve kesin hesap, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra vesayet makamınca kabul edilmemiştir. Yargıtay, vasinin vesayet süresince yaptığı harcamaların kabul edilmemesi nedeniyle kesin hesabın reddi hakkındaki karara yönelik temyiz dilekçesini itiraz niteliğinde görmüş ve dosyayı denetim makamına gönderilmek üzere iade etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013).
Başka bir olayda vesayet, kısıtlının ölümüyle sona erdikten sonra vesayet makamınca bilirkişiden alınan rapor son rapor ve kesin hesap niteliğinde sayılmış ve raporun ilgililere tebliğ edilmiş olması gözetilerek karar onanmıştır (Yargıtay 18. HD, 2015/21503 E., 2016/7173 K., 03.05.2016).
Onay kararının niteliği ve tazminat hakkı
- İbra: "İbra" ifadesi onay anlamına gelir.
- Tazminat: Onay tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
- Tebliğ: Kesin hesap, dava hakkı belirtilerek tebliğ edilir.
Yargıtay, vesayet makamının hükmünde vasinin ibra edildiğinin yazılmasını son rapor ve kesin hesabın onaylanması niteliğinde görmüş; bu yazım biçiminin sonuca etkili olmadığını ve mirasçıların tazminat davası açma haklarını kullanabileceğini belirterek kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010). Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesabın onaylanması veya reddi konusundaki kararı ile birlikte kesin hesabı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye, tazminat davası açma hakları bulunduğunu da belirterek tebliğ eder (TMK m. 491).
Onay, vasinin görevine son verilmesinin ön şartlarından biridir: son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı teslim edildikten sonra vesayet makamı vasinin görevinin sona erdiğine karar verir (TMK m. 491). Vasiye karşı tazminat davası ise kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 492).
Vasilik göreviniz sona erdiyse, kesin hesabınıza harcamaların belgelerini ekleyin; vesayet makamı hesabı dönemsel hesaplar gibi inceleyecek ve gerekirse bilirkişiye inceletecektir (TMK m. 490). Kesin hesabınız reddedildiyse, tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edin (TMK m. 488). Vesayet altındaki kişinin mirasçısıysanız veya vesayetten çıktıysanız, kesin hesabın onaylanmasının tazminat hakkınızı ortadan kaldırmadığını ve bir yıllık zamanaşımının tebliğle başladığını dikkate alın (TMK m. 491, 492).
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 490. madde uyarınca son rapor ve kesin hesabın vesayet makamınca incelenmesini, onaylanmasını veya reddini ve bu kararlara karşı başvuru yolunu konu alan kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Bilirkişi incelemesinden sonra kesin hesabın reddine ilişkin vesayet makamı kararına karşı yol denetim makamına itirazdır
Kısıtlıya kızı vasi olarak atanmıştı; vesayet kısıtlının ölümüyle sona erdi. Vasinin verdiği son rapor ve kesin hesap, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra vesayet makamınca kabul edilmedi; vasinin vesayet süresince yaptığı harcamalar kabul görmedi. Vasi kesin hesabın reddine ilişkin kararı temyiz etti.
“Vasinin kısıtlı adına vasilik görevinin devamı süresince yaptığı harcamaların kabul edilmemesi nedeniyle kesin hesabın reddi hakkında vesayet makamının vermiş olduğu karara yönelik temiz dilekçesi, vesayet makamının kararına itiraz niteliğindedir. Bu nedenle evrakın denetim makamına gönderilmesi ve denetim makamınca bu konuda Türk Medeni Kanunu'nun 488.maddesine göre kesin bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 490. maddedeki inceleme ve onay yetkisinin nasıl kullanıldığını ve sonucuna karşı başvuru yolunu gösterir. Daire, vasinin yıllık hesap verme yükümlülüğünü (TMK m. 454), son rapor ve kesin hesap verme yükümlülüğünü (TMK m. 489) ve bunların vesayet makamınca incelenip onaylanacağını düzenleyen 490. maddeyi birlikte anmıştır. Vesayet makamı bilirkişi incelemesi yaptırarak kesin hesabı reddetmiş; Daire bu karara karşı temyiz dilekçesini itiraz niteliğinde görerek dosyayı denetim makamına gönderilmek üzere iade etmiştir (TMK m. 488).
Vesayet makamının vasiyi ibra etmesi son rapor ve kesin hesabın onaylanması niteliğindedir; mirasçıların tazminat davası açma hakkı saklıdır
Vesayet makamı, vasinin hesabı hakkında verdiği kararda vasinin ibra edilmesine hükmetti ve karar temyiz edildi.
“Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle hükümde vasinin ibra edilmesine karar verilmiş ise de; bu hususun son rapor ve kesin hesabın onaylanması niteliğinde bulunmasına (TMK.md.491) vasinin ibra edilmesi şeklinde yazılmasının sonuca etkili bulunmamasına, mirasçıların Türk Medeni Kanununun 491/2.maddesi uyarınca tazminat davası açma haklarını kullanabileceğine göre yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA”
Ne anlama geliyor? Karar, 490. madde uyarınca son rapor ve kesin hesabın onaylanmasının hukuki niteliğini gösterir. Daire, hükümde vasinin ibra edildiği yazılmış olsa da bunun son rapor ve kesin hesabın onaylanması anlamına geldiğini ve bu yazım biçiminin sonuca etkili olmadığını belirtmiştir. Onay kararı mirasçıların tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz; vesayet makamı kesin hesabı bu hakkı belirterek ilgililere tebliğ eder (TMK m. 491).
Vesayet sona erdikten sonra vesayet makamınca bilirkişiden alınan rapor son rapor ve kesin hesap niteliğinde sayılmıştır
Vesayet, kısıtlının ölümüyle sona ermişti. Vesayet makamı bu tarihten sonra bilirkişiden bir rapor aldı ve rapor 491. madde uyarınca ilgililere tebliğ edildi. Davacı, davalıdan bir alacağın tahsilini istedi; asliye hukuk mahkemesi davayı kısmen kabul etti ve karar davacı tarafından temyiz edildi.
“Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere, yasal gerektirici sebeplere ve özellikle vesayet, kısıtlının 27/11/2011 tarihinde ölümü ile sona ermiş olup, bu tarihten sonra vesayet makamınca bilirkişiden alınan 15.02.2014 tarihli raporun son rapor ve kesin hesap niteliğinde olmasına ve Türk Medeni Kanunu'nun 491/2.maddesi gereğince burada gösterilen ilgililere tebliğ edilmiş bulunmasına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA”
Ne anlama geliyor? Karar, vesayet makamınca bilirkişiden alınan bir raporun son rapor ve kesin hesap niteliğinde sayıldığı bir olayı gösterir. Vesayet makamı, vesayetin ölümle sona ermesinden sonra bilirkişiden rapor almış; Daire bu raporu son rapor ve kesin hesap niteliğinde saymış ve raporun ilgililere tebliğ edilmiş olmasını da gözeterek kararı onamıştır. Tebliğ, vasiye karşı tazminat davasında zamanaşımının başlangıcı bakımından da önemlidir (TMK m. 492).
Madde gerekçesi
Madde 490-Yürürlükteki Kanunun 434 üncü maddesini karşılamaktadır. Anlaştırılmak ve “sulh hâkimi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 157Tasarının 490. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 478); Kanun metni Tasarı metniyle aynıdır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 434. maddeydi; madde "Rapor ve hesabın tetkiki" başlığını taşıyordu.
Bu raporla hesabı kati, muayyen zamanlarda verilen raporlar ve hesaplar hakkındaki usule göre sulh hakimi tarafından tetkik ve tasdik edilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 434 | 4721 sayılı Kanun m. 490 | |
|---|---|---|
| Konu | Rapor ve hesabı kati | Son rapor ve kesin hesap |
| İnceleyen | Sulh hâkimi | Vesayet makamı |
| Usul | Muayyen zamanlarda verilen raporlar ve hesaplar hakkındaki usul | Belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi |
| Sonuç | Tetkik ve tasdik | İnceleme ve onay |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarı aşaması | Adalet Komisyonu maddeyi aynen kabul etti | S. Sayısı 723, s. 478 |
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 490. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 489: Kesin hesap ve malvarlığının teslimi.
- TMK m. 491: Vasinin görevine son verilmesi.
- TMK m. 492: Olağan zamanaşımı.
- TMK m. 454: Yönetim ve hesap tutma yükümlülüğü.
- TMK m. 464: Rapor ve hesapların incelenmesi.
- TMK m. 488: İtiraz.
- TMK m. 467: Vasinin sorumluluğu.
Vasinin kesin hesabının incelenmesi, hesabın reddine itiraz ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 490 ne diyor?
Son rapor ve kesin hesabın belli zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenip onaylanacağını düzenler.
Kesin hesabı kim inceler?
Vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 490).
İnceleme nasıl yapılır?
Dönemsel rapor ve hesaplar gibi; vesayet makamı gerekirse tamamlanmasını veya düzeltilmesini ister (TMK m. 464).
Vesayet makamı bilirkişiye başvurabilir mi?
Evet; kesin hesabın bilirkişi incelemesinden sonra reddedildiği karar vardır (Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013).
Kesin hesap reddedilirse ne yapılır?
Red kararına karşı denetim makamına itiraz edilir (Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013).
"Vasinin ibrası" kararı ne anlama gelir?
Son rapor ve kesin hesabın onaylanması anlamına gelir (Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010).
Kesin hesap onaylanırsa vasiye dava açılamaz mı?
Açılabilir; onay mirasçıların tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz (Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010).
Onay veya red kararı kime tebliğ edilir?
Vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye, tazminat davası açma hakları belirtilerek (TMK m. 491/2).
Vasiye karşı tazminat davası ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kesin hesabın tebliğinden başlayarak bir yıl geçmekle (TMK m. 492).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 434. maddesi. Gerekçeye göre hüküm değişikliği yoktur.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 454, 464, 467, 488, 489, 490, 491, 492
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 434 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 490 gerekçesi s. 157, Tasarı ve Komisyon metni s. 478
- Yargıtay 2. HD, 2010/7931 E., 2010/21294 K., 16.12.2010
- Yargıtay 18. HD, 2015/21503 E., 2016/7173 K., 03.05.2016
- Yargıtay 18. HD, 2013/2528 E., 2013/5542 K., 04.04.2013