TMK 455, vesayet altındaki kişinin kendisinin yöneteceği malları düzenler. Vesayet altındaki kişi, kendi tasarrufuna bırakılmış olan mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazandığı malları serbestçe yönetir ve kullanır. Bu mallar dışındaki malvarlığını ise vasi iyi bir yönetici gibi özenle yönetir ve hesabını vesayet makamına verir (TMK m. 454). Gerekçeye göre madde eski Kanun'un 398. maddesini karşılar ve hüküm değişikliği yoktur. Bu sayfa hazırlanırken 455. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır.
- Serbest mal
- Vesayet altındaki kişinin vasinin yönetimine girmeden kendisinin yönetip kullandığı mal.
- Kendi tasarrufuna bırakılmış mal
- Vesayet altındaki kişinin kullanımına bırakılmış olan mal.
- Çalışarak kazanılan mal
- Vesayet altındaki kişinin vasinin izniyle çalışarak elde ettiği kazanç.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 455 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Serbest mallar | Kendi tasarrufuna bırakılmış mallar | TMK m. 455 |
| Serbest mallar | Vasinin izniyle çalışarak kazandığı mallar | TMK m. 455 |
| Yetki | Serbestçe yönetme ve kullanma | TMK m. 455 |
| Diğer malvarlığı | Vasi özenle yönetir, hesap verir | TMK m. 454 |
| Meslek izni | Vesayet makamının izniyle yürütülen meslek veya sanatla ilgili olağan işlemler | TMK m. 453 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 398 | Gerekçe, s. 150 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 398. maddesini karşılar ve hüküm değişikliği yoktur (S. Sayısı 723, s. 150). Tasarının 455. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, serbest malların iki türle sınırlı olmasıdır: kendi tasarrufuna bırakılmış mallar ve vasinin izniyle çalışarak kazanılan mallar. İkinci nokta, çalışma kazancının serbest mal sayılması için çalışmanın vasinin izniyle yapılmasıdır; vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması ise ayrıca vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462). Üçüncü nokta, bu mallar dışındaki malvarlığının vasinin yönetiminde kalmasıdır (TMK m. 454).
Serbest malların iki türü
- Kendi tasarrufuna bırakılmış mallar: Vesayet altındaki kişinin kullanımına bırakılan mallar.
- Çalışarak kazanılan mallar: Vasinin izniyle çalışarak elde edilen kazanç.
- Yetki: Bu malları vesayet altındaki kişi serbestçe yönetir ve kullanır.
Maddeye göre vesayet altındaki kişi, kendi tasarrufuna bırakılmış olan mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazandığı malları serbestçe yönetir ve kullanır. Eski Kanun da vesayet altındaki kimsenin kendi tasarrufuna bırakılan mallar ile vasisinin izniyle çalışarak kazandığı malları bizzat idare etmek hakkına sahip olduğunu öngörüyordu (743 s. K. m. 398). Gerekçe, maddede hüküm değişikliği bulunmadığını belirtir (S. Sayısı 723, s. 150).
Madde, "Malvarlığının yönetilmesi" başlığı altında vasinin yönetim ve hesap yükümlülüğünü düzenleyen 454. maddenin hemen ardından gelir. Bu mallar dışındaki malvarlığını vasi iyi bir yönetici gibi özenle yönetir; yönetimle ilgili hesap tutar ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa onun incelemesine sunar (TMK m. 454).
Çalışma izni ile meslek izni
- Çalışma kazancı: Vasinin izniyle çalışılması hâlinde serbest mal olur.
- Meslek veya sanat: Vesayet makamının iznine bağlıdır.
- Meslek izni verilmişse: Bununla ilgili olağan işlemleri yapmaya yetki ve bütün malvarlığıyla sorumluluk.
Madde, çalışma kazancının serbest mal sayılması için vasinin iznini arar. Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması ise vesayet makamının izni gereken işler arasında sayılmıştır (TMK m. 462). Vesayet makamı tarafından bir meslek veya sanatın yürütülmesi için izin verilmişse, vesayet altındaki kişi bununla ilgili her türlü olağan işlemi yapmaya yetkilidir ve bu tür işlemlerden dolayı bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK m. 453).
Kendi işlemleri ve vasinin rızası
- Genel kural: Ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi vasinin izni veya sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir.
- Rıza gerekmeyenler: Karşılıksız kazanma ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların kullanılması.
Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi, vasinin açık veya örtülü izni ya da sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir veya bir haktan vazgeçebilir (TMK m. 451). Genel hükümlere göre ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça kendi işlemleriyle borç altına giremez; karşılıksız kazanmada ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada bu rıza gerekli değildir (TMK m. 16). 455. madde, serbest mallar bakımından vesayet altındaki kişiye yönetim ve kullanma yetkisi tanır.
Velayetteki benzer kurallar
- Kişisel kazanç: Çocuğun kendi kişisel kazancının yönetimi ve bundan yararlanma hakkı çocuğa aittir.
- Meslek için verilen mal: Ana ve baba tarafından meslek veya sanat için çocuğa kendi malından verilen kısmın yönetimi de çocuğa aittir.
Velayet hükümlerinde de benzer bir kural vardır: ana ve baba tarafından bir meslek veya sanat ile uğraşması için çocuğa kendi malından verilen kısmın veya kendi kişisel kazancının yönetimi ve bunlardan yararlanma hakkı çocuğa aittir; çocuğun evde ana ve babasıyla birlikte yaşaması hâlinde ana ve baba ondan kendisinin bakımı için uygun bir katkıda bulunmasını isteyebilir (TMK m. 359).
Vesayet altındaki yakınınız çalışıyorsa, çalışmanın vasinin izniyle yapıldığını gösteren bir belge bulundurun; bu kazanç serbest mal olarak kişinin kendisi tarafından yönetilir (TMK m. 455). Bir meslek veya sanat yürütülmesi söz konusuysa, ayrıca vesayet makamının iznini isteyin (TMK m. 462). Vasi olarak, serbest mallar dışındaki malvarlığının hesabını vesayet makamına vermeye devam edin (TMK m. 454).
Yargıtay kararları
Bu sayfa hazırlanırken 455. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır. Aşağıdaki kararlar, ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin kendi işlemlerinde vasinin onayını ve serbest mallar dışındaki malvarlığının vasi tarafından yönetilip hesabının verilmesini gösteren ilgili kararlardır. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Ayırt etme gücüne sahip kısıtlının kendi yaptığı temyiz, ihtara rağmen susan vasinin onayıyla yapılmış sayılır; kararı temyiz etmek kısıtlıyı borç altına sokan bir işlem değildir
Bir tazminat davasının yargılaması sırasında davacı, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti nedeniyle cezaevine girdi ve hükümlülük nedeniyle kısıtlanarak eşi vasi olarak atandı. Gerekçeli karar vasiye tebliğ edildi; vasi temyiz etmedi, ancak kısıtlı davacı kararı kendisi temyiz etti ve harcı yatırdı. Özel Daire vasiye, kısıtlının temyizine onay verip vermediğini iki hafta içinde bildirmesini, cevap vermezse temyizin kabul edilmiş sayılacağını ihtar etti; vasi cevap vermedi.
“Ancak, ayırt etme gücüne, dolayısıyla medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunan kısıtlı davacı tarafından yapılmış olan temyize, vasinin Türk Medeni Kanunu'nun 451. maddesi hükmüne göre onay vermiş sayılması gerektiğinden ve davacı asilin tek başına kararı temyiz etmesinin kendisini borç altına sokan bir eylem olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, davacının temyiz isteminin incelenmesi gerektiği oy birliği ile kabul edilmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar 455. maddeye ilişkin değildir; ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin kendi işlemleri bakımından genel kuralı gösterir. Bu kişi kural olarak vasinin açık veya örtülü izni ya da sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir (TMK m. 451). 455. madde ise kendi tasarrufuna bırakılmış mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazandığı mallar bakımından vesayet altındaki kişiye serbest yönetim ve kullanım yetkisi tanır. Kurul, ihtarlı muhtıraya cevap vermeyen vasinin kısıtlının temyizine onay vermiş sayılacağını ve kararı temyiz etmenin kısıtlıyı borç altına sokan bir eylem olmadığını kabul etmiştir.
Malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının vasisi defter tutmak ve hesap vermekle yükümlüdür; vesayet makamı vasinin hesap vermesine yer olmadığına karar veremez
Kısıtlının banka hesabında parası, emekli aylığı ve kira karşılığı üçüncü kişilerce kullanılan yirmi dört taşınmazı bulunuyordu. Vesayet makamı vasinin hesap vermesine yer olmadığına karar verdi; karar temyiz edildi.
“Vasi, kısıtlının mallarını iyi bir yönetici gibi yönetmek zorundadır. (TMK. md. 454/1) Vasi yönetimle ilgili hesap tutmak, vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her halde yılda bir defa hesabı onun incelenmesine sunmakla yükümlüdür. Mal varlığı ve geliri bulunan kısıtlının mallarının yönetimi ve denetimi ile ilgili vasi tarafından defter tutulmasına ve vasinin yasal düzenlemeler çerçevesinde hesap vermekle sorumlu tutulmasına (Velayet-Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük md. 15 ve 16) karar vermek gerekirken yazılı şekilde ret hükmü kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar 455. maddeye ilişkin değildir; vesayet altındaki kişinin serbest malları dışında kalan malvarlığının vasi tarafından yönetilmesini ve hesabının verilmesini gösterir. Vasi malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir ve hesabını her hâlde yılda bir defa vesayet makamına sunar (TMK m. 454). Daire, malvarlığı ve geliri bulunan kısıtlının vasisinin defter tutmasına ve hesap vermekle sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerektiğini belirterek vesayet makamının hesap vermesine yer olmadığına ilişkin kararını bozmuştur.
Madde gerekçesi
Madde 455- Yürürlükteki Kanunun 398 inci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 150Tasarının 455. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 398. maddeydi; madde "Malların idaresi" başlığı altında "Vesayet altındaki kimseye bırakılmış mallar" kenar başlığını taşıyordu.
Vesayet altındaki kimse, kendi tasarrufuna bırakılan mallar ile vasisinin izniyle çalışarak kazandığı malları bizzat idare etmek hakkını haizdir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 398 | 4721 sayılı Kanun m. 455 | |
|---|---|---|
| Kenar başlık | Vesayet altındaki kimseye bırakılmış mallar | Serbest mallar |
| Mallar | Kendi tasarrufuna bırakılan mallar; vasinin izniyle çalışarak kazanılan mallar | Aynı |
| Yetki | Bizzat idare etme hakkı | Serbestçe yönetme ve kullanma |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 455. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 454: Yönetim ve hesap tutma yükümlülüğü.
- TMK m. 453: Meslek veya sanat.
- TMK m. 451: Vasinin rızası.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
- TMK m. 359: Çocuğun meslek veya sanat için verilen malı ve kişisel kazancı.
Vesayet altındaki bir yakınınızın kazancı ve malvarlığının yönetimi, vasinin yetkileri ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 455 ne diyor?
Vesayet altındaki kişinin, kendi tasarrufuna bırakılmış olan mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazandığı malları serbestçe yöneteceğini ve kullanacağını düzenler.
Serbest mallar nelerdir?
Kendi tasarrufuna bırakılmış mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazanılan mallar.
Kısıtlı çalışarak kazandığı parayı kendisi harcayabilir mi?
Çalışma vasinin izniyle yapılmışsa, bu kazancı serbestçe yönetir ve kullanır (TMK m. 455).
Çalışmak için kimin izni gerekir?
Çalışma kazancının serbest mal sayılması için vasinin izni aranır; bir sanat veya meslekle uğraşmak ise vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462).
Diğer mallarını kim yönetir?
Vasi; malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir ve hesabını vesayet makamına verir (TMK m. 454).
Vasi serbest mallar üzerinde işlem yapabilir mi?
Madde bu malların yönetimini ve kullanımını vesayet altındaki kişiye bırakır.
Velayette benzer bir kural var mı?
Evet; çocuğun kişisel kazancının ve meslek veya sanat için kendisine verilen kısmın yönetimi ve bunlardan yararlanma hakkı çocuğa aittir (TMK m. 359).
Bu maddeyi doğrudan uygulayan bir karar var mı?
Bu sayfa hazırlanırken 455. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır.
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 398. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 16, 359, 397, 451, 453, 454, 455, 462
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 398 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 455 gerekçesi s. 150, Tasarı ve Komisyon metni s. 471
- Yargıtay HGK, 2016/1511 E., 2018/757 K., 11.04.2018
- Yargıtay 2. HD, 2009/13839 E., 2009/17780 K., 19.10.2009