TMK 457, vasinin ücret hakkını düzenler. Vasi, kendisine bir ücret verilmesini isteyebilir. Ücret, vesayet altındaki kişinin malvarlığından, bu olanak bulunmadığı takdirde Hazineden karşılanır. Ödenecek ücreti yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri göz önünde tutularak her hesap dönemi için vesayet makamı belirler. Hazineden karşılama imkânı 4721 sayılı Kanun'la getirilmiştir; gerekçe, malvarlığı olmayan kişiye vasi bulmanın ve ücret ödenmeyen vasinin işleri gereği gibi yürütmesinin güçlüğünü gidermek amacını açıklar. Yargıtay, her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemler için ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisinin vesayet makamına ait olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016). Madde eski Kanun'un 400. maddesini karşılar.
- Vasilik ücreti
- Vasinin görevi karşılığında vesayet makamınca belirlenen ücret.
- Hesap dönemi
- Vasinin hesap verdiği dönem; hesap her hâlde yılda bir defa verilir (TMK m. 454).
- Hazine
- Vesayet altındaki kişinin malvarlığından karşılama olanağı bulunmadığında ücreti karşılayan Devlet malvarlığı.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 457 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hak | Vasi kendisine ücret verilmesini isteyebilir | TMK m. 457 |
| Kaynak | Vesayet altındaki kişinin malvarlığı; olanak yoksa Hazine | TMK m. 457 |
| Ölçüt | Yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri | TMK m. 457 |
| Belirleyen | Her hesap dönemi için vesayet makamı | TMK m. 457 |
| Kanun yolu | Vesayet makamı kararına karşı denetim makamına itiraz | TMK m. 488 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 400 | Gerekçe, s. 150 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 400. maddesini karşılar. Gerekçe, eski metinden farklı olarak vasinin ücretinin vesayet altındaki kişinin malvarlığından karşılanmasının mümkün olmadığı hâllerde Hazine tarafından karşılanması hükmünün eklendiğini; vesayet altındaki kişinin malvarlığı yoksa bu kişiye vasi bulmanın ya da vasi bulunsa bile ücret ödenmediği için vasinin işleri gereği gibi yürütmesinin mümkün olmadığını ve bu sakıncaları gidermek üzere bu düzenlemenin kabul edildiğini açıklar (S. Sayısı 723, s. 150). Tasarının 457. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, ücretin vasinin istemine bağlı olmasıdır; madde "isteyebilir" ifadesini kullanır. İkinci nokta, ücreti belirleme yetkisinin vesayet makamına ait olmasıdır (Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016). Üçüncü nokta, ücretin Hazineden karşılanmasına karar verilecekse Hazinenin davaya dahil edilmesi gerektiğidir (Yargıtay 2. HD, 2008/13460 E., 2008/17681 K., 23.12.2008).
Ücret isteme hakkı
- Hak: Vasi kendisine bir ücret verilmesini isteyebilir.
- Kaynak: Vesayet altındaki kişinin malvarlığı.
- İkincil kaynak: Olanak bulunmadığı takdirde Hazine.
Maddenin ilk cümlesine göre vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde Hazineden karşılanmak üzere kendisine bir ücret verilmesini isteyebilir. Eski Kanun da vasinin vesayet altındaki kimsenin malından ücret almaya hakkı olduğunu öngörüyordu; ancak Hazineden karşılamaya ilişkin bir hüküm içermiyordu (743 s. K. m. 400). Gerekçe, Hazineden karşılama imkânının, malvarlığı olmayan kişiye vasi bulmanın ve ücret ödenmeyen vasinin işleri gereği gibi yürütmesinin güçlüğü nedeniyle getirildiğini belirtir (S. Sayısı 723, s. 150).
Vasinin görevi kural olarak vesayet altındaki kişinin kişiliği ve malvarlığı ile ilgili menfaatlerini korumak ve onu temsil etmektir (TMK m. 403); ücret, bu görevin karşılığı olarak vesayet makamınca belirlenir.
Ücretin belirlenmesi
- Ölçütler: Yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri.
- Dönem: Her hesap dönemi için.
- Belirleyen: Vesayet makamı.
Maddenin ikinci cümlesine göre ödenecek ücret, yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri göz önünde tutulmak suretiyle her hesap dönemi için vesayet makamı tarafından belirlenir. Vasi yönetimle ilgili hesap tutar ve hesabı vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa onun incelemesine sunar (TMK m. 454). Eski Kanun da ücretin her bir hesap dönemi için vasinin harcadığı emeğe ve vesayet altındaki kimsenin gelirine göre sulh mahkemesince takdir edileceğini öngörüyordu (743 s. K. m. 400).
Yargıtay, her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemlere ilişkin ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisinin vesayet makamına ait olduğunu, vesayet makamının sulh hukuk mahkemesi olduğunu belirterek asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğundan söz eden görevsizlik kararını bozmuştur (Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016).
Hazinenin sorumluluğu ve davaya katılması
- Kural: Malvarlığından karşılama olanağı yoksa ücret Hazineden karşılanır.
- Usul: Hazine sorumlu tutulacaksa davaya dahil edilir ve delilleri toplanır.
Yargıtay, mahkemenin 457. maddeye dayanarak vasinin ücretinden Hazineyi de sorumlu tuttuğu hâlde Hazinenin davaya dahil edilmediğini ve delillerinin toplanmadığını belirterek eksik hasımla verilen kararı bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2008/13460 E., 2008/17681 K., 23.12.2008).
Devletin vesayetle ilgili sorumluluğu ayrıca düzenlenmiştir: Devlet, vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı olarak sebebiyet verdikleri zararlardan doğrudan doğruya sorumlu olduğu gibi vasi, kayyım ve yasal danışmanlara tazmin ettirilemeyen zararlardan da sorumludur (TMK m. 468).
Ücret kararlarına itiraz
- Nitelik: Ücret istemi vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgilidir.
- Kanun yolu: Tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz.
Vesayet makamının kararlarına karşı ilgililer tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir; denetim makamı gerektiğinde duruşma da yaparak itirazı kesin karara bağlar (TMK m. 488). Yargıtay, vasinin vasilik görevi nedeniyle ücret isteminin vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgili olduğunu belirterek, ücret istemini reddeden vesayet makamı kararına karşı yapılan temyizi denetim makamına gönderilmek üzere iade etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/9705 E., 2016/8710 K., 31.05.2016). Kurum çalışanının vasi atandığı ve vasiye ücret takdirine yer olmadığına karar verilen bir dosyada da aynı yol izlenmiştir (Yargıtay 8. HD, 2017/8326 E., 2018/486 K., 16.01.2018).
Vasi olarak ücret istiyorsanız, istemi hesap dönemiyle birlikte vesayet makamına bildirin ve yönetimin gerektirdiği emeği ve yönettiğiniz malvarlığının gelirini gösteren belgeleri sunun (TMK m. 457). Vesayet altındaki kişinin malvarlığı ücreti karşılamaya yetmiyorsa, ücretin Hazineden karşılanmasını isteyin; bu durumda Hazinenin de sürece katılması gerekir. Ücret kararına katılmıyorsanız, kararın tebliğinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edin (TMK m. 488).
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 457. madde uyarınca vasilik ücretini belirlemede görevli makamı, ücretin Hazineden karşılanmasında Hazinenin davaya katılmasını ve ücret kararlarına karşı kanun yolunu gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemler için ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisi vesayet makamına aittir
Vasilik ücretinin tahsili istendi. Sulh hukuk mahkemesi, asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verdi ve dosyanın doğrudan yargı yeri belirlenmesi için Yargıtay'a gönderilmesine hükmetti; davacı vekilinin dilekçesi temyiz dilekçesi olarak kabul edildi.
“Bu hüküm gereğince; her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemlere ilişkin ücret verilip verilmeyeceğinin takdiri yetkisi vesayet makamına aittir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 457. maddedeki ücret takdirinin kimin görevinde olduğunu gösterir. Daire, vasinin vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde Hazineden karşılanmak üzere kendisine bir ücret verilmesini isteyebileceğini ve ücretin her hesap dönemi için vesayet makamınca belirleneceğini hatırlatmıştır. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi olduğundan (TMK m. 397) asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğundan söz edilerek görevsizlik kararı verilmesi doğru bulunmamış; ayrıca yargı yeri belirlenmesi için görevsizlik kararının önce kesinleşmesi gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur.
Vasinin ücretinden Hazine de sorumlu tutulacaksa Hazine davaya dahil edilmeli ve delilleri toplanmalıdır
Bir vasinin ücret istemi üzerine sulh hukuk mahkemesi, 457. madde uyarınca Hazinenin de sorumlu olacağı şekilde karar verdi; ancak Hazine davaya dahil edilmemişti. Karar temyiz edildi ve temyiz incelemesi duruşmalı yapıldı.
“Vasinin ücreti yönünden Türk Medeni Kanununun 457. maddesinde hazineye de sorumluluk getirilmiş ve mahkemece bu hüküm uyarınca karar verilmiş olmasına rağmen hazine davaya dahil edilmeden, gösterdiği takdirde onun da delilleri toplanmadan, eksik hasımla verilen karar usul ve yasaya aykırı görüldüğünden hükmün bozulması gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 457. maddedeki Hazine sorumluluğunun usule ilişkin sonucunu gösterir. Madde, vasinin ücretinin vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde Hazineden karşılanmasını öngörür. Daire, mahkemenin bu hükme dayanarak Hazineyi sorumlu tuttuğu hâlde Hazinenin davaya dahil edilmediğini ve delillerinin toplanmadığını belirterek eksik hasımla verilen kararı bozmuştur.
Vasinin ücret istemi vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgilidir; bu konudaki vesayet makamı kararına karşı denetim makamına itiraz edilir
Sulh hukuk mahkemesince vasi atanan bir kişi, vasilik görevi nedeniyle kendisine ücret verilmesini istedi. Mahkeme istemi reddetti; karar vasi tarafından temyiz edildi.
“vasilik görevi nedeniyle ücret istemine ilişkin olup, vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgilidir. Vesayet makamının bu nitelikteki kararlarına karşı Türk Medeni Kanununun 488. maddesi uyarınca ilgililer tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilirler. Denetim makamı gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı kesin olarak karara bağlar. Aynı Kanunun 397.maddesinde de denetim makamı görevinin asliye hukuk mahkemesine ait olduğu hükme bağlanmıştır. Açıklanan bu hukuki düzenlemelere göre; davacının temyiz dilekçesinin denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine gönderilmesi ve denetim makamınca bu konuda kesin bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor? Karar, 457. madde uyarınca verilen ücret kararlarının kanun yolunu gösterir. Daire, vasinin vasilik görevi nedeniyle ücret isteminin vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgili olduğunu, vesayet makamının bu nitelikteki kararlarına karşı ilgililerin tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceğini ve denetim makamının asliye hukuk mahkemesi olduğunu belirtmiştir (TMK m. 488). Temyiz dilekçesinin denetim makamına gönderilmesi için dosya mahkemesine iade edilmiştir.
Kurum çalışanı olan vasi için ücret takdirine yer olmadığına ilişkin karara karşı da temyiz değil denetim makamına itiraz yolu açıktır
Bir kişinin kısıtlanarak bir kurum çalışanının vasi olarak atanması ve atanacak vasi lehine vasilik ücretine hükmedilmesi istendi. Sulh hukuk mahkemesi vasi atanmasına karar verdi, vasiye ücret takdirine yer olmadığına hükmetti; karar vasilik ücreti yönünden temyiz edildi.
“Vasi atanan kişinin vasilik görevi nedeniyle ücret istemi vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 457. madde uyarınca ücret istemine ilişkin kararların vesayet dairelerinin denetim düzeni içinde kaldığını gösterir. Daire, Kanun'un kamu vesayetinde vasiler ile vesayet makamı ve denetim makamı arasında bir hiyerarşi kurduğunu, vesayet makamının vasinin eylem ve işlemlerine, denetim makamının da vesayet makamının kararlarına karşı şikâyet ve itiraz mercii olduğunu belirtmiştir (TMK m. 461; TMK m. 488). Temyiz dilekçesinin kesin bir karar verilmek üzere denetim makamına gönderilmesi için dosya mahkemesine iade edilmiştir.
Madde gerekçesi
Madde 457-Yürürlükteki Kanunun 400 üncü maddesini karşılamaktadır. Ancak yürürlükteki metinden farklı olarak maddeye, vasinin ücretinin vesayet altındaki kişinin malvarlığından karşılanmasının mümkün olmadığı hâllerde bu ücretin Hazine tarafından karşılanması hükmü eklenmiştir. Vesayet altındaki kişinin malvarlığı yok ise, bu kişiye vasi bulmak ya da vasi bulunsa bile, kendisine ücret ödenmediği için vasinin işleri gereği gibi ifa etmek mümkün olmamaktadır. Bu sakıncaları gidermek üzere bu durumda vasinin ücretinin Hazine tarafından karşılanması kabul edilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 150Tasarının 457. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 400. maddeydi; madde "Vasinin ücreti" kenar başlığını taşıyordu.
Vasinin, vesayet altındaki kimsenin malından ücret almağa hakkı vardır. Bu ücret, her bir hesap müddeti için vasinin sarf ettiği emeğe ve vesayeti altındaki kimsenin gelirine göre sulh mahkemesi tarafından takdir olunur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 400 | 4721 sayılı Kanun m. 457 | |
|---|---|---|
| Hak | Vesayet altındaki kimsenin malından ücret alma hakkı | Ücret verilmesini isteyebilme |
| Kaynak | Vesayet altındaki kimsenin malı | Vesayet altındaki kişinin malvarlığı; olanak yoksa Hazine |
| Ölçüt | Vasinin harcadığı emek ve vesayet altındaki kimsenin geliri | Yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri |
| Belirleyen | Her hesap dönemi için sulh mahkemesi | Her hesap dönemi için vesayet makamı |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 457. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 454: Yönetim ve hesap tutma yükümlülüğü.
- TMK m. 456: Vasilik görevinin süresi.
- TMK m. 403: Vasi ve kayyım.
- TMK m. 468: Devletin sorumluluğu.
- TMK m. 488: Vesayet makamı kararlarına itiraz.
- TMK m. 397: Kamu vesayeti.
Vasilik ücreti, vasinin görev ve yetkileri, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 457 ne diyor?
Vasinin, vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde Hazineden karşılanmak üzere kendisine bir ücret verilmesini isteyebileceğini ve ücretin her hesap dönemi için vesayet makamınca belirleneceğini düzenler.
Vasi ücret alabilir mi?
Evet; kendisine ücret verilmesini isteyebilir.
Vasi ücretini kim öder?
Vesayet altındaki kişinin malvarlığından karşılanır; olanak bulunmadığı takdirde Hazineden.
Ücret nasıl belirlenir?
Yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri göz önünde tutularak her hesap dönemi için vesayet makamınca.
Ücreti hangi mahkeme belirler?
Vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi (Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016).
Geçmiş dönemler için ücret istenebilir mi?
Geçmiş dönemlere ilişkin ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisi de vesayet makamına aittir (Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016).
Hazineden ücret istenirse ne gerekir?
Hazinenin davaya dahil edilmesi ve delillerinin toplanması (Yargıtay 2. HD, 2008/13460 E., 2008/17681 K., 23.12.2008).
Ücret kararına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına; temyiz yolu açık değildir (Yargıtay 18. HD, 2015/9705 E., 2016/8710 K., 31.05.2016).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 400. maddesi; Hazineden karşılama imkânı ise yeni Kanun'la getirilmiştir.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397, 403, 454, 457, 461, 468, 488
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 400 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 457 gerekçesi s. 150, Tasarı ve Komisyon metni s. 471
- Yargıtay 2. HD, 2008/13460 E., 2008/17681 K., 23.12.2008
- Yargıtay 8. HD, 2017/8326 E., 2018/486 K., 16.01.2018
- Yargıtay 18. HD, 2015/9705 E., 2016/8710 K., 31.05.2016
- Yargıtay 18. HD, 2016/1399 E., 2016/6204 K., 19.04.2016