TMK 271: Mal Ortaklığı Ne Zaman Sona Erer?

Kısaca

TMK 271'e göre mal ortaklığı ölüm, başka bir mal rejiminin kabulü ya da iflâsın açılmasıyla; iptal, boşanma veya mal ayrılığına geçiş kararlarında ise dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bunun en önemli pratik sonucu şudur: mal rejimi sona ermeden tasfiyeye gidilemez ve boşanma kararı kesinleşmedikçe tasfiye talebi incelenemez (Yargıtay 2. HD, 2014/17902 E., 2015/2898 K., 25.02.2015).

Sona erme anı: Rejimin hukuken bittiği tarih (TMK m. 271).
Geriye etkili sona erme: İptal, boşanma ve mal ayrılığında dava tarihinin esas alınması (TMK m. 271/2).
Tasfiyenin ön koşulu: Rejimin sona ermiş olması (Yargıtay 2. HD, 2015/2898 K.).
Kapsamın belirlenmesi: Ortaklık ve kişisel malların sona erme tarihine göre saptanması (TMK m. 271/3).

TMK 271 ne düzenler?

Konu	Kural	Dayanak
Ölüm	Rejim ölüm tarihinde sona erer	TMK m. 271/1
Rejim değişikliği	Başka bir rejimin kabulüyle sona erer	TMK m. 271/1
İflâs	İflâsın açılmasıyla sona erer	TMK m. 271/1
İptal ve boşanma	Dava tarihinden geçerli olmak üzere	TMK m. 271/2
Mal ayrılığına geçiş	Dava tarihinden geçerli olmak üzere	TMK m. 271/2
Kaynak	İsviçre Medenî Kanunu m. 236	S. Sayısı 723, s. 104
Kapsam	Malların kapsamı sona erme tarihine göre	TMK m. 271/3
Üçüncü fıkra	Adalet Komisyonunca eklenmiştir	S. Sayısı 723, s. 313
Tasfiye	Rejim sona ermeden tasfiye yapılamaz	Yargıtay 2. HD, 2015/2898 K.

TBMM gerekçesine göre madde İsviçre Medenî Kanunu'nun 236. maddesinden aynen alınmıştır. Gerekçe birinci fıkra bakımından üç sona erme sebebini sayar: eşlerden birinin ölümü, diğer bir mal rejimine geçilmesi ve iflâs. İkinci fıkra bakımından ise mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebepleriyle sona erdirilmesi ya da mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde de rejimin son bulacağı belirtilir. Maddenin üçüncü fıkrası Tasarıda yoktu; Adalet Komisyonu bu fıkrayı, "mal rejiminin sona ermesi hâlinde ortaklık mallarında kişisel malın kapsamının belirlenmesinde esas alınacak zamanı belirlemek amacıyla" eklemiştir (S. Sayısı 723, s. 313).

Dikkat

Bu maddenin uygulamadaki en kritik sonucu sıra kuralıdır: önce sona erme, sonra tasfiye. Boşanma davanızla birlikte tasfiye istemi de ileri sürdüyseniz, mahkeme bu istemi boşanma davasından ayırmalı (tefrik), boşanmanın kesinleşmesini beklemeli ve ancak ondan sonra esası incelemelidir. Boşanma davası reddedilirse rejim hiç sona ermemiş sayılır ve tasfiye istenemez; bu durumda mahkeme davayı esastan reddetmez, dava şartı gerçekleşmediğinden karar verilmesine yer olmadığına hükmeder. İkinci kritik nokta tarih farkıdır: iptal, boşanma ve mal ayrılığına geçişte rejim kararın kesinleştiği tarihte değil, davanın açıldığı tarihte sona erer. Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen mallar rejimin dışında kalır. Üçüncüsü ise üçüncü fıkradır: hangi malın ortaklık malı hangisinin kişisel mal olduğu, sona erme tarihindeki duruma göre belirlenir; sonraki değişiklikler bu belirlemeyi etkilemez.

Kendiliğinden sona erme sebepleri

Ölüm: Eşlerden birinin ölümüyle rejim sona erer (TMK m. 271/1).
Rejim değişikliği: Diğer bir mal rejiminin kabul edilmesiyle sona erer (TMK m. 271/1).
İflâs: Eşlerden biri hakkında iflâsın açılmasıyla sona erer (TMK m. 271/1).
İflâsın sonucu: Ortaklık kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür (TMK m. 209).
Sözleşme: Yeni bir mal rejimi sözleşmesi noterde yapılır (TMK m. 205).
Tarih: Bu hâllerde sona erme anı olayın gerçekleştiği tarihtir.

Mahkeme kararıyla sona erme

Kural: İptal, boşanma ya da mal ayrılığına geçiş kararlarında rejim dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 271/2).
Tarih farkı: Esas alınan tarih kararın kesinleşme tarihi değil, davanın açıldığı tarihtir.
Sonuç: Dava tarihinden sonra edinilen mallar rejimin dışında kalır.
Mal ayrılığına geçiş: Eşin ya da alacaklının istemiyle karar verilebilir (TMK m. 206, TMK m. 210).
Eski rejime dönüş: Sebep ortadan kalkarsa eski rejime dönülebilir (TMK m. 208).
Tasfiye: Mal ayrılığına geçildiğinde önceki rejim kendi hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 212).

Tasfiyenin ön koşulu

Kural: Mal rejimi sona ermeden tasfiyeye gidilemez (Yargıtay 2. HD, 2014/17902 E., 2015/2898 K., 25.02.2015).
Kesinleşme: Boşanma kararı kesinleşmedikçe tasfiye talebi incelenemez.
Tefrik: Boşanma davasıyla birlikte ileri sürülen tasfiye istemi ayrılmalıdır.
Bekleme: Boşanmanın kesinleşmesi beklenir, sonra esas incelenir.
Red hâli: Boşanma davası reddedilirse rejim devam eder (Yargıtay 2. HD, 2006/10089 E., 2006/18428 K., 26.12.2006).
Sonuç: Dava şartı gerçekleşmediğinden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir.

Malların kapsamının belirlenmesi

Kural: Ortaklık mallarıyla kişisel malların kapsamının belirlenmesinde mal ortaklığının sona erdiği tarih esas alınır (TMK m. 271/3).
Kaynak: Bu fıkra Adalet Komisyonunca eklenmiştir (S. Sayısı 723, s. 313).
Amaç: Kişisel malın kapsamının belirlenmesinde esas alınacak zamanı saptamak.
Sonuç: Sona ermeden sonraki değişiklikler kapsamı etkilemez.
Karine: Kişisel mal olduğu ispatlanmadıkça değerler ortaklık malı sayılır (TMK m. 261).
Değerleme: Kapsam sona erme tarihine, değer ise tasfiye anına göre belirlenir (TMK m. 275).

Sona ermeden sonra

Hesap verme: Eşler ortaklık mallarıyla ilgili işlemlerden vekil gibi sorumludur (TMK m. 266).
Kişisel mala ekleme: Sona ermeden sonra kişisel mala eklenecek değerler belirlenir (TMK m. 272).
Denkleştirme: Kişisel mal ile ortaklık malı arasındaki aktarımlar denkleştirilir (TMK m. 273).
Değer artış payı: Katkı yapılan malda doğan değer artışı hesaba katılır (TMK m. 274).
Paylaşma: Ortaklık malları kural olarak yarı yarıya paylaşılır (TMK m. 276).
Ölüm hâli: Ölümle sona ermede paylaşma ve miras kuralları birlikte uygulanır.

Usul

Görev: Mal rejiminin tasfiyesi davası aile mahkemesinde görülür (4787 s. K. m. 4).
Bekletici sorun: Boşanmanın kesinleşmesi bekletici sorun yapılır (6100 s. HMK m. 165).
Tefrik: Tasfiye istemi boşanma davasından ayrılır.
Zamanaşımı: Tasfiyeden doğan alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir (6098 s. TBK m. 146).
Yargılama sırasında ölüm: Eşin ölümü rejimi sona erdirir ve dava mirasçılarla sürer.
Delil: Sona erme tarihi nüfus, tapu ve mahkeme kayıtlarıyla belirlenir.

Uygulamada

Mal ortaklığında tasfiye düşünüyorsanız önce tek bir soruyu yanıtlayın: rejim sona erdi mi? Cevap hayırsa dava açmayın, çünkü dava şartı yoktur ve mahkeme "karar verilmesine yer olmadığına" hükmeder. Boşanma davası açtıysanız tasfiye istemini aynı dosyada sürdürmeye çalışmayın; talebinizi ayrı bir dava olarak açın ya da tefrik isteyin, boşanmanın kesinleşmesini bekleyin. Sona erme tarihini not edin, çünkü iki ayrı tarihle çalışacaksınız: kapsam sona erme tarihine göre, değer ise tasfiye anına göre belirlenir. İptal, boşanma ve mal ayrılığına geçişte esas alınan tarih kararın kesinleştiği tarih değil, davanın açıldığı tarihtir; bu nedenle dava tarihinden sonra eşinizin edindiği mallar rejime girmez, ama dava tarihinden önce edinilenler tasfiyeye tabidir. Eşiniz hakkında iflâs açıldıysa rejim kendiliğinden sona erer ve mal ayrılığına dönüşür; bu durumu derhâl belgeleyin.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2014/17902 E. · 2015/2898 K.25.02.2015

Mal rejimi sona ermeden tasfiyeye gidilemez; boşanma kararı kesinleşmedikçe tasfiye talebi incelenemez

Boşanma davasında davacı, evlilik birliği içinde edinilen taşınmazla ilgili bir istemde de bulundu. Mahkeme, boşanma hükmüyle birlikte bu istem hakkında da karar verdi. Hüküm temyiz edildiğinde boşanma kararı henüz kesinleşmemişti.

“Mal rejimi sona ermeden tasfiyeye gidilemez. Rejim ise, evliliğin boşanma veya iptal kararıyla sona ermesi halinde buna ilişkin davanın açıldığı, ölümle sona ermesi halinde, ölüm tarihinden, mal ayrılığına geçilmesi kararı verilmesi halinde ise, buna ilişkin dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225). Bu hükme göre, boşanma kararı kesinleşmedikçe tasfiye talebi incelenemez. Boşanma hükmü henüz kesinleşmediğine göre, tasfiyeye ilişkin bu talebin boşanma davasından tefrik edilmesi, boşanmanın kesinleşmesinin beklenmesi ve bundan sonra işin esasının incelenmesi gerekir.”

Ne anlama geliyor? Daire hükmü bozmuştur. Karar, sona erme ile tasfiye arasındaki sırayı kesin biçimde ortaya koyar. Rejim, boşanma ya da iptal hâlinde davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer; ancak bu sonuç boşanma kararının kesinleşmesine bağlıdır. Bu nedenle boşanma davasıyla birlikte ileri sürülen tasfiye istemi, boşanma davasından ayrılmalı (tefrik), boşanmanın kesinleşmesi beklenmeli ve ancak ondan sonra esası incelenmelidir. Aynı sıra mal ortaklığı bakımından da geçerlidir (TMK m. 271/2).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2006/10089 E. · 2006/18428 K.26.12.2006

Boşanma davası reddedilirse mal rejimi devam eder ve tasfiye istenemez; dava şartı gerçekleşmediğinden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir

Koca, boşanma davası açmış ancak dava reddedilmiş ve red kararı 08.11.2004 tarihinde kesinleşmişti. Buna rağmen evlilik içinde ortak alınan eşyalar bakımından tasfiye amaçlı bir istemde bulundu. Mahkeme bu eşyaların edinilmiş mal olduğunu kabul ederek esas hakkında hüküm kurdu.

“Açılmış olan boşanma davası reddedildiğine göre yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma) devam etmektedir. Davacı kocanın yasal rejimin mal ayrılığına dönüştürülmesi yönünde bir talebi de bulunmamaktadır. Bu yönler nazara alınarak evlilik içinde ortak alınan eşyalar hakkındaki davada dava şartı oluşmadığında " hüküm verilmesine yer olmadığına " karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.”

Ne anlama geliyor? Daire hükmü bozmuştur. Karar, bir önceki kartın aynadaki görüntüsüdür: boşanma davası reddedilirse rejim sona ermez, olduğu gibi devam eder ve tasfiye istenemez. Bu durumda mahkemenin yapması gereken, davayı esastan reddetmek değil, dava şartı gerçekleşmediğinden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmektir. Mal ortaklığında da rejim ancak ölüm, başka bir rejimin kabulü, iflâs ya da mahkemece iptal, boşanma veya mal ayrılığına geçiş kararıyla sona erer (TMK m. 271); bunların hiçbiri gerçekleşmemişse tasfiye davası dinlenmez.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Madde gerekçesi

Madde 271- Madde İsviçre Medenî Kanununun 236 ncı maddesinden aynen alınmıştır. Maddenin birinci fıkrası mal ortaklığı rejiminin, eşlerden birinin ölümü, diğer bir mal rejimine geçmeleri veya iflâs etmesi hâllerinde son bulacağını öngörmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında, mal ortaklığı rejiminin, mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebepleriyle sona erdirilmesine veya mal ortaklığı rejimi yerine mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi durumlarında da, mal ortaklığının son bulması öngörülmüştür.

Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 104

Gerekçe yalnız iki fıkrayı açıklar; çünkü üçüncü fıkra Tasarıda yoktu. Adalet Komisyonu bu fıkrayı, "mal rejiminin sona ermesi hâlinde ortaklık mallarında kişisel malın kapsamının belirlenmesinde esas alınacak zamanı belirlemek amacıyla" eklemiştir (S. Sayısı 723, s. 313). Eklemenin pratik değeri büyüktür: hangi malın ortaklık malı, hangisinin kişisel mal olduğu sona erme tarihindeki duruma göre belirlenir; bu tarihten sonraki değişiklikler kapsamı etkilemez. Böylece kapsam ile değer birbirinden ayrılmıştır: kapsam sona erme anına, değer ise tasfiye anına göre saptanır (TMK m. 275).

743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı

Eski Kanun mal ortaklığının sona ermesini ayrı bir maddeyle ve genel olarak düzenlememişti; konuyu doğrudan taksim hükümleriyle ele almıştı. 221. madde eşlerden birinin ölümü hâlinde ortaklık mallarının yarısının sağ kalan eşe, diğer yarısının ölenin mirasçılarına geçeceğini öngörüyordu. Bugünkü metin ise önce sona erme sebeplerini ve anını belirlemiş, paylaşmayı ayrı maddelere bırakmış ve malların kapsamının hangi tarihe göre saptanacağını açıkça hükme bağlamıştır.

743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 221

Karı kocadan birinin vefatında ortaklık mallarının yarısı, hayatta kalan karı veya kocaya intikal eder. Diğer yarısı, hayatta kalan karı veya kocanın miras hakları baki olmak üzere ölenin mirasçılarına geçer.

743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr

	743 sayılı Kanun m. 221	4721 sayılı Kanun m. 271
Düzenleme	Doğrudan taksim	Önce sona erme anı
Ölüm	Kapsamda	Kapsamda
Rejim değişikliği	Ayrıca belirtilmemiş	Kapsamda
İflâs	Ayrıca belirtilmemiş	Kapsamda
Boşanma	Ayrı hüküm	Dava tarihinden geçerli
Kapsamın anı	Belirtilmemiş	Sona erme tarihi (m. 271/3)

Değişiklik geçmişi

Tarih	Gelişme	Dayanak
22.11.2001	Tasarının 271. maddesine, malların kapsamının belirleneceği zamanı gösteren üçüncü fıkra Adalet Komisyonunca eklendi	S. Sayısı 723, s. 313
01.01.2002	Madde yürürlüğe girdi	4721 s. K.

Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.

İlgili maddeler

TMK m. 205: Sözleşmenin şekli.
TMK m. 206: Mal ayrılığına geçiş kararı.
TMK m. 208: Mal ayrılığına geçişten dönme.
TMK m. 209: İflâsta mal ayrılığına dönüşme.
TMK m. 210: Hacizde mal ayrılığına geçiş.
TMK m. 212: Önceki rejimin tasfiyesi.
TMK m. 261: İspat.
TMK m. 266: Sorumluluk ve yönetim giderleri.
TMK m. 275: Değerlendirme anı.
TMK m. 276: Paylaşma.

Mal rejiminizin ne zaman sona erdiğini belirlemek ve tasfiye davanızı doğru zamanda açmak için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TMK 271 ne diyor?

Mal ortaklığı ölüm, başka bir mal rejiminin kabulü veya iflâsla; iptal, boşanma ve mal ayrılığına geçiş kararlarında ise dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.

Rejim ölümle ne zaman sona erer?

Ölüm tarihinde (TMK m. 271/1).

Yeni bir mal rejimi seçersek?

Sözleşmenin yapıldığı tarihte sona erer.

Eşim iflâs ederse ne olur?

Rejim sona erer ve ortaklık mal ayrılığına dönüşür (TMK m. 209).

Boşanmada hangi tarih esas alınır?

Kararın kesinleşme tarihi değil, davanın açıldığı tarih (TMK m. 271/2).

Dava tarihinden sonra edinilen mallar ne olur?

Rejimin dışında kalır.

Boşanma davasıyla birlikte tasfiye isteyebilir miyim?

İstem tefrik edilir ve boşanmanın kesinleşmesi beklenir (Yargıtay 2. HD, 2014/17902 E., 2015/2898 K., 25.02.2015).

Neden bekleniyor?

Mal rejimi sona ermeden tasfiyeye gidilemez.

Boşanma davası reddedilirse?

Rejim devam eder ve tasfiye istenemez (Yargıtay 2. HD, 2006/10089 E., 2006/18428 K., 26.12.2006).

Bu durumda mahkeme ne karar verir?

Dava şartı gerçekleşmediğinden karar verilmesine yer olmadığına.

Malların kapsamı hangi tarihe göre belirlenir?

Mal ortaklığının sona erdiği tarihe göre (TMK m. 271/3).

Bu fıkra Tasarıda var mıydı?

Hayır; Adalet Komisyonunca eklenmiştir (S. Sayısı 723, s. 313).

Değerleme hangi tarihe göre yapılır?

Tasfiye anına göre (TMK m. 275).

Sona ermeden sonra eşimin sorumluluğu var mı?

Ortaklık mallarıyla ilgili işlemlerden vekil gibi sorumludur (TMK m. 266).

Ortaklık malları nasıl paylaşılır?

Kural olarak yarı yarıya (TMK m. 276).

Mal ayrılığına geçiş kararı da rejimi sona erdirir mi?

Evet; dava tarihinden geçerli olmak üzere.

Mal ayrılığına kim karar verilmesini isteyebilir?

Eşlerden biri ya da alacaklı (TMK m. 206, TMK m. 210).

Eski rejime dönebilir miyiz?

Sebep ortadan kalkarsa hâkim karar verebilir (TMK m. 208).

Yargılama sırasında eşim ölürse dava düşer mi?

Hayır; rejim sona erer ve dava mirasçılarla sürer.

Tasfiye alacağı ne zaman zamanaşımına uğrar?

On yıllık genel zamanaşımı uygulanır (6098 s. TBK m. 146).

Eski Kanun'da durum neydi?

Sona erme ayrıca düzenlenmemiş, doğrudan taksim hükmü konulmuştu (743 s. K. m. 221).

Kaynaklar ve Mevzuat

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Kanun metni yayın tarihindeki yürürlükteki metindir. Yayın: 23 Eylül 2026 · Son güncelleme: 23 Eylül 2026.

TMK Madde 271: Mal Ortaklığında Sona Erme Anı