TMK 205'e göre mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler ve sözleşmenin taraflarca, gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur. Yargıtay, noterde düzenlenen sözleşmeyi tasfiyede esas almış (Yargıtay 8. HD, 2012/10185 E., 2013/5232 K., 09.04.2013); kanunun öngördüğü koşulları taşımayan anlaşmayı ise geçerli bir mal rejimi sözleşmesi saymamıştır (Yargıtay 8. HD, 2010/1159 E., 2010/4951 K., 21.10.2010).
- Düzenleme şeklinde sözleşme
- Sözleşmenin noter tarafından bizzat kaleme alınarak resmî senet biçiminde hazırlanması (TMK m. 205/1).
- Onaylama şeklinde sözleşme
- Eşlerin hazırladığı yazılı sözleşmedeki imzaların noterlikçe onaylanması (TMK m. 205/1).
- Evlenme başvurusunda bildirim
- Eşlerin evlenme başvurusu sırasında seçtikleri rejimi evlendirme memurluğuna yazılı olarak bildirmesi (TMK m. 205/1).
- İmza zorunluluğu
- Sözleşmenin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması (TMK m. 205/2).
TMK 205 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekil | Noterde düzenleme veya onaylama | TMK m. 205/1 |
| Alternatif yol | Evlenme başvurusunda yazılı bildirim | TMK m. 205/1 |
| İmza | Taraflarca, gerektiğinde yasal temsilcilerce | TMK m. 205/2 |
| Bizzatlık | Sözleşme kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğundan eşlerce yapılır | Madde gerekçesi |
| Geçerli örnek | Noterde düzenlenen sözleşme tasfiyede esas alınır | Yargıtay 8. HD, 2013/5232 K. |
| Geçersizlik | Kanunun koşullarını taşımayan anlaşma mal rejimi sözleşmesi sayılmaz | Yargıtay 8. HD, 2010/4951 K. |
| İçerik sınırı | Rejim ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçilir | TMK m. 203 |
| Ehliyet | Ayırt etme gücü; küçük ve kısıtlılarda yasal temsilcinin rızası | TMK m. 204 |
TBMM gerekçesine göre madde, yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Kanun'un 173. maddesini karşılamaktadır. Gerekçe, sözleşmenin noterce re'sen düzenleme şeklinde yapılabileceği gibi eşlerin hazırladıkları yazılı sözleşmedeki imzaların noterlikçe onaylanması şeklinde de yapılabileceğini; ikinci fıkranın ise mal rejimi sözleşmesinin şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olması nedeniyle bizzat eşler tarafından yapılması gerektiğini ve sözleşme yapma ehliyeti bulunmayan hâllerde yasal temsilcilerin de sözleşmeye katılmasını öngördüğünü belirtir.
Mal rejimi sözleşmesi resmî şekle bağlıdır: aranızda imzaladığınız adi yazılı bir metin ya da "her şeyi yarı yarıya paylaşacağız" gibi bir anlaşma, kanunun aradığı koşulları taşımıyorsa mal rejimi sözleşmesi olarak kabul edilmez. Noterde iki yol vardır: sözleşmeyi noterin düzenlemesi veya sizin hazırladığınız metindeki imzaların noterce onaylanması. Evleniyorsanız, evlenme başvurusu sırasında seçtiğiniz rejimi evlendirme memurluğuna yazılı olarak bildirmeniz de yeterlidir. Sözleşmeyi bizzat siz imzalamalısınız; taraflardan biri küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcinin de imzası gerekir.
Noterde düzenleme ve onaylama
- İki yol: Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır (TMK m. 205/1). Gerekçeye göre sözleşme noterce re'sen düzenleme şeklinde yapılabileceği gibi, eşlerin hazırladıkları yazılı sözleşmedeki imzaların noterlikçe onaylanması şeklinde de yapılabilir.
- Düzenleme şekli: Metin noter tarafından kaleme alınır ve resmî senet niteliği taşır. Bu yol, içeriğin kanuna uygunluğu bakımından ek bir güvence sağlar.
- Onaylama şekli: Eşler sözleşmeyi kendileri hazırlar, noter yalnız imzaları onaylar. Bu hâlde içeriğin kanunda yazılı sınırlar içinde kalması sorumluluğu taraflara aittir (TMK m. 203).
- Uygulamada esas alınması: Yargıtay, noterde düzenlenen mal rejimi sözleşmesini tasfiyede esas almış ve sözleşmeyle kabul edilen rejimin evlilik boyunca geçerli olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2012/10185 E., 2013/5232 K., 09.04.2013).
Evlenme başvurusunda bildirim
- Alternatif yol: Taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler (TMK m. 205/1). Bu bildirim, ayrıca noterde sözleşme yapılmasını gereksiz kılar.
- Komisyonda eklendi: Bu cümle Tasarı metninde yoktu. Adalet Komisyonu raporunda, Tasarının 205. maddesinin birinci fıkrasına yapılan ilaveyle tarafların evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini evlendirme memurluğuna yazılı olarak bildirmelerine olanak tanındığı belirtilmiştir (S. Sayısı 723, s. 312).
- Alt Komisyon kaydı: Aynı ilave Alt Komisyon raporunda da, mal rejimi sözleşmesinin evlendirme memurluğuna eşlerin birlikte yazılı beyanı şeklinde de yapılabilmesine imkân tanındığı biçiminde açıklanmıştır (S. Sayısı 723, s. 337).
- Sonradan seçim: Evlenme sırasında bildirim yapılmamışsa sonradan yalnız noter yoluyla sözleşme yapılabilir; evlilik sürerken de sözleşme yapmak mümkündür (TMK m. 203).
İmza zorunluluğu ve bizzat yapma
- Taraflarca imza: Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca imzalanması zorunludur (TMK m. 205/2). Gerekçeye göre sözleşme şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bizzat eşler tarafından yapılır.
- Yasal temsilcinin katılımı: Eşlerin sözleşme yapma ehliyeti bulunmayan hâllerde sözleşmeye yasal temsilcilerin de katılması zorunludur (TMK m. 205/2). Bu, ehliyete ilişkin kuralın tamamlayıcısıdır (TMK m. 204).
- Temsil: Sözleşmenin şahsa sıkı sıkıya bağlı niteliği nedeniyle vekil aracılığıyla yapılması tartışmalıdır; uygulamada eşlerin bizzat notere gitmesi beklenir.
- Vesayet altındakiler: Vesayet altındaki kişi bakımından ayrıca vesayet makamının izni aranır (TMK m. 462).
Şekle ve koşullara aykırılığın sonucu
- Geçersizlik: Kanunun aradığı koşulları taşımayan anlaşma geçerli bir mal rejimi sözleşmesi sayılmaz. Yargıtay, tüm malların yarı yarıya paylaşılmasını öngören ve kanundaki rejimlerden birine uymayan anlaşmayı bu nedenle geçersiz saymıştır (Yargıtay 8. HD, 2010/1159 E., 2010/4951 K., 21.10.2010).
- Sonuç: Geçerli bir sözleşme yoksa eşler arasında yasal rejim uygulanır (TMK m. 202); 01.01.2002 öncesi dönem için ise mal ayrılığı kuralları ve katkı payı alacağı esasları geçerlidir (Yargıtay 2. HD, 2023/4622 E., 2024/5366 K., 04.07.2024).
- Geriye etki sınırı: Noterde yapılsa bile sözleşme kural olarak ileriye etkilidir; yalnız 4722 sayılı Kanun'un tanıdığı bir yıllık süre içinde yasal rejim evlenme tarihinden geçerli kılınabilirdi (Yargıtay 8. HD, 2012/11466 E., 2013/8552 K., 06.06.2013).
- Boşanma protokolü: Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin anlaşma boşanma davasında da yapılabilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre bu anlaşma için ayrı bir geçerlilik şartı aranmaz, ancak metnin duraksamaya yer bırakmayacak açıklıkta olması gerekir (Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K., 10.09.2025).
Üçüncü kişiler, tescil ve usul
- Tescil ve ilan yok: Eski Kanun'dan farklı olarak mal rejimi sözleşmesi için sicil, tescil veya ilan öngörülmemiştir; üçüncü kişiler alacaklıların korunmasına ilişkin hükümle korunur (TMK m. 213).
- Mahkeme onayı yok: Evlilik sürerken yapılan sözleşme için eski Kanun'daki mahkeme onayı koşulu da kaldırılmıştır; noterdeki işlem yeterlidir.
- Görev: Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar aile mahkemesinde görülür (Yargıtay 2. HD, 2025/2668 E., 2026/3202 K., 26.03.2026).
- Harç: Sözleşmenin iptali istemi bağımsız bir asli talep olup harca tabidir (Yargıtay 2. HD, 2022/5215 E., 2023/4065 K., 20.09.2023).
Notere gitmeden önce hangi rejimi seçeceğinize karar verin ve metni önceden hazırlatacaksanız içeriğin kanundaki rejimlerden birine uygun olduğundan emin olun; onaylama yolunda içeriğin sorumluluğu size aittir. Evleniyorsanız evlendirme memurluğunda seçiminizi yazılı olarak bildirmeniz de yeterlidir; bu bildirimin bir örneğini saklayın. Sözleşmede seçilen rejimin adını ve yürürlük tarihini açıkça yazdırın, tarafların kimlik bilgilerini ve imzalarını eksiksiz tamamlayın. Taraflardan biri küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcinin de sözleşmeye katılması gerektiğini unutmayın; vesayet altındaki kişide ayrıca vesayet makamından izin alın.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Noterde düzenlenen mal rejimi sözleşmesiyle yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli olacağı kabul edilmişse, tasfiye bu rejime göre yapılır
1993 yılında evlenen eşler, 31.12.2002 tarihinde noterde düzenlenen mal rejimi sözleşmesiyle aralarında edinilmiş mallara katılma rejiminin evlenme tarihinden geçerli olacağını kabul ettiler. 2007'de açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin hüküm 2010'da kesinleşti. Kadın, koca adına kayıtlı konutun tapusunun iptali ile adına tescilini, olmazsa katkısı oranında alacak istedi; mahkeme tescil istemini reddedip alacağa hükmetti.
“Dosya arasında bulunan 31.12.2002 tarihinde noterde düzenlenen mal rejimi sözleşmesi ile aralarında edinilmiş mallara katılma rejiminin evlenme tarihinden geçerli olacak şekilde kabul ettiklerine göre eşler arasında evlilik tarihinden mal rejiminin sona erdiği boşanma davasının açıldığı tarihe kadar yasal "edinilmiş mallara katılma" rejimi geçerlidir.”
Ne anlama geliyor? Daire, hükmün esasını onamıştır. Karar, noterde düzenlenen sözleşmenin tasfiyede esas alınacağını ve 4722 sayılı Kanun'un tanıdığı süre içinde yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli kılınabildiğini gösterir. Daire ayrıca evlenme tarihine kadar tamamlanan inşaat oranının kişisel mal sayılması gerektiğini ve mal rejiminden doğan davalarda ayın değil kişisel alacak hakkı doğduğunu belirtmiştir.
Kanunun öngördüğü koşulları taşımayan anlaşma geçerli bir mal rejimi sözleşmesi sayılmaz
2001 yılında evlenen eşler, 25.12.2002 tarihli ve "mal ortaklığı sözleşmesi" başlıklı bir anlaşmayla evlilik içinde edinilen taşınır ve taşınmazların yarı yarıya paylaşılacağını kararlaştırdı. Boşanmadan sonra kadın, bu anlaşmaya dayanarak konut ve banka hesabındaki paranın yarısı ile araç için katkı payı alacağı istedi. Mahkeme uyuşmazlığı bu anlaşmayı esas alarak çözdü.
“Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, taraflar arasındaki sözleşme kanunun öngördüğü koşulları taşımadığından geçerli bir mal rejimi sözleşmesi olarak kabul edilemez.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre kanunun tanıdığı bir yıllık süre içinde ancak yasal rejim geriye etkili kılınabilir; eşlerin kanunda öngörülen rejimlerden birine uymayan ve tüm malların yarı yarıya paylaşılmasını öngören anlaşması geçerli bir mal rejimi sözleşmesi değildir. Bu durumda uyuşmazlık, evlilik tarihinden 01.01.2002'ye kadar mal ayrılığı, sonrasında edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde çözülmelidir.
Madde gerekçesi
Madde 205- Yürürlükteki Kanunun 173 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrası ile mal rejimi konusunda eşlerin yapacakları sözleşmenin noterde düzenlenmesi gerektiği öngörülmüştür. Bu sözleşme noterce re'sen düzenleme şeklinde yapılabileceği gibi, eşlerin hazırladıkları yazılı sözleşmede imzalarının noterlikçe onaylanması şeklinde de yapılabilir. Maddenin ikinci fıkrası, mal rejimi sözleşmesinin şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğunu, bu nedenle bizzat eşler tarafından yapılması gerektiğini hükme bağlamaktadır. Aynı fıkrada, eşlerin sözleşme yapma ehliyetine sahip olmadıkları hâllerde, sözleşmeye yasal temsilcilerin de katılması zorunluluğu getirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 84Tasarı metninde yalnız noterde düzenleme veya onaylama ile imza zorunluluğu yer alıyordu. Adalet Komisyonu raporunda, "Tasarının 205 inci maddesinin birinci fıkrasına yapılan ilave ile tarafların evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini evlendirme memurluğuna yazılı olarak bildirmelerine olanak tanınmıştır" denilmiştir (S. Sayısı 723, s. 312). Alt Komisyon raporunda da aynı ilave, mal rejimi sözleşmesinin evlendirme memurluğuna eşlerin birlikte yazılı beyanı şeklinde de yapılabilmesine imkân tanınması olarak açıklanmıştır (S. Sayısı 723, s. 337). Madde, Komisyonun eklediği bu cümleyle birlikte kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 410).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da da resmî şekil ve imza aranıyordu; ancak evlilik sürerken yapılan sözleşmeler için ayrıca mahkeme onayı gerekiyor ve sözleşme, tescile ilişkin hükümler çerçevesinde üçüncü kişilere karşı etkili oluyordu.
Evlenme mukavelesinin akdi veya tadili ve feshi resmi şekilde olmak ve iki taraf ile kanuni mümessilleri tarafından imza edilmek lazımdır. Evliliğin devamı sırasında yapılan evlenme mukaveleleri mahkemenin de tasvibine iktiran etmek lazımdır. Evlenme mukavelesi, tesciline mütaallik hükümler dairesinde iki taraftan başkasına karşı müessir olur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 173 | 4721 sayılı Kanun m. 205 | |
|---|---|---|
| Şekil | Resmî şekil | Noterde düzenleme veya onaylama |
| Alternatif | Yoktu | Evlenme başvurusunda yazılı bildirim |
| Mahkeme onayı | Evlilik sürerken yapılan sözleşmede gerekliydi | Aranmaz |
| Üçüncü kişiler | Tescile ilişkin hükümlere göre etki | Alacaklıların korunması hükmüyle (m. 213) |
| İmza | Taraflar ve yasal temsilciler | Taraflar, gerektiğinde yasal temsilciler |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 202: Yasal mal rejimi.
- TMK m. 203: Sözleşmenin içeriği.
- TMK m. 204: Sözleşme ehliyeti.
- TMK m. 213: Alacaklıların korunması.
- TMK m. 221: Sözleşmeye göre kişisel mallar.
- TMK m. 225: Mal rejiminin sona ermesi.
- TMK m. 462: Vesayet makamının izni.
Noterde mal rejimi sözleşmesi hazırlanması, mevcut bir sözleşmenin geçerliliği veya boşanmada mal paylaşımı konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 205 ne diyor?
TMK m. 205'e göre mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler. Sözleşmenin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.
Evlilik sözleşmesi aramızda yazıp imzalasak geçerli olur mu?
Hayır. Sözleşme resmî şekle bağlıdır. Yargıtay, kanunun öngördüğü koşulları taşımayan anlaşmanın geçerli bir mal rejimi sözleşmesi sayılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2010/1159 E., 2010/4951 K., 21.10.2010).
Noterde düzenleme ile onaylama arasındaki fark nedir?
Düzenlemede metni noter hazırlar ve resmî senet niteliği taşır; onaylamada metni siz hazırlarsınız, noter yalnız imzaları onaylar. Gerekçe her iki yolu da kabul etmiştir.
Evlenirken de rejim seçebilir miyiz?
Evet. Evlenme başvurusu sırasında hangi rejimi seçtiğinizi evlendirme memurluğuna yazılı olarak bildirebilirsiniz (TMK m. 205/1). Bu olanak, madde Komisyonda görüşülürken eklenmiştir (S. Sayısı 723, s. 312).
Sözleşmeyi avukatım imzalayabilir mi?
Gerekçeye göre mal rejimi sözleşmesi şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bizzat eşler tarafından yapılır; uygulamada eşlerin notere birlikte gitmesi beklenir.
Küçük veya kısıtlı eşte imza nasıl olur?
Sözleşmeye yasal temsilcinin de katılması ve imzalaması gerekir (TMK m. 205/2; TMK m. 204). Vesayet altındaki kişide ayrıca vesayet makamının izni aranır (TMK m. 462).
Noterde yaptığımız sözleşme geriye etkili olur mu?
Kural olarak hayır. Yalnız 01.01.2002'den önce evlenenler için kanunun tanıdığı bir yıllık süre içinde yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli olacağı kabul edilebiliyordu; Yargıtay bu sınırın aşılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 2012/11466 E., 2013/8552 K., 06.06.2013).
Noterde yapılan sözleşme tasfiyede dikkate alınır mı?
Evet. Yargıtay, noterde düzenlenen sözleşmeyle kabul edilen rejimi tasfiyede esas almıştır (Yargıtay 8. HD, 2012/10185 E., 2013/5232 K., 09.04.2013).
Sözleşme tapuya veya nüfusa şerh edilir mi?
Hayır. Mal rejimi sözleşmesi için tescil veya ilan öngörülmemiştir; üçüncü kişiler alacaklıların korunmasına ilişkin hükümle korunur (TMK m. 213).
Evlilik sürerken yapılan sözleşme için mahkeme onayı gerekir mi?
Hayır. Eski Kanun'da aranan mahkeme onayı kaldırılmıştır; noterdeki işlem yeterlidir.
Boşanma protokolüyle mal paylaşımı anlaşması yaparsak noter şartı aranır mı?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre boşanma davasında yapılan tasfiye anlaşması için ayrı bir geçerlilik şartı aranmaz; ancak anlaşmanın duraksamaya yer bırakmayacak açıklıkta olması gerekir (Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K., 10.09.2025).
Geçersiz sözleşmede hangi rejim uygulanır?
Yasal rejim uygulanır (TMK m. 202). 01.01.2002 öncesi dönem için mal ayrılığı kuralları ve katkı payı alacağı esasları geçerlidir (Yargıtay 2. HD, 2023/4622 E., 2024/5366 K., 04.07.2024).
Uyuşmazlık çıkarsa hangi mahkemeye başvurulur?
Aile mahkemesine (Yargıtay 2. HD, 2025/2668 E., 2026/3202 K., 26.03.2026). Sözleşmenin iptali istemi ayrıca harca tabidir (Yargıtay 2. HD, 2022/5215 E., 2023/4065 K., 20.09.2023).
Eski Kanun'da şekil nasıldı?
Eski Kanun'da sözleşmenin yapılması, değiştirilmesi ve sona erdirilmesi resmî şekle bağlıydı; evlilik sürerken yapılan sözleşmeler ayrıca mahkemenin onayına tabiydi ve sözleşme tescile ilişkin hükümler çerçevesinde üçüncü kişilere karşı etkili oluyordu (743 s. K. m. 173).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 202, 203, 204, 205, 213, 221, 225, 462
- 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 10
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 173
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 205 gerekçesi s. 84, Komisyon raporu s. 312, Alt Komisyon raporu s. 337, Komisyon metni s. 410
- Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K., 10.09.2025
- Yargıtay 2. HD, 2025/2668 E., 2026/3202 K., 26.03.2026
- Yargıtay 2. HD, 2023/4622 E., 2024/5366 K., 04.07.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/5215 E., 2023/4065 K., 20.09.2023
- Yargıtay 8. HD, 2012/11466 E., 2013/8552 K., 06.06.2013
- Yargıtay 8. HD, 2012/10185 E., 2013/5232 K., 09.04.2013
- Yargıtay 8. HD, 2010/1159 E., 2010/4951 K., 21.10.2010