Boşanma Sebepleri Nelerdir? 2026 Özel ve Genel Sebepler, Şartlar ve Süreler

Boşanmaya karar veren birinin ilk sorusu "Hangi sebeple boşanabilirim?" olur. Kanun bu soruya sınırlı bir listeyle cevap verir; hangi sebebe dayandığınız ise neyi ispatlayacağınızı, davayı ne kadar sürede açmanız gerektiğini ve tazminat ile nafaka sonucunu belirler.

Meslek hayatım boyunca dava dilekçesine geçmeden önce müvekkillerimle olayları tarih sırasıyla yazıp hangi sebebe dayanacağımızı birlikte seçtim; çünkü yanlış seçilen bir sebep ya da dilekçeye yazılmayan bir olay, haklı bir davayı zayıflatabilir. Bu rehberde beş özel sebebi ve genel sebebi şartları, süreleri ve ispat kurallarıyla, 2025 yılı dava sayılarıyla birlikte anlatıyorum.

Boşanma sebepleri tek tabloda

Aşağıdaki tablo her sebebin dayanağını, öğretideki niteliğini, temel şartlarını ve dava açma süresini gösteriyor. Öğretide olgunun ispatıyla boşanmaya karar verilen sebeplere mutlak, ayrıca ortak hayatın çekilmez hâle geldiğinin de gösterilmesi gereken sebeplere nispi sebep denir.

Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma yerine ayrılık da isteyebilir (TMK m. 167). Ayrılığa bir yıldan üç yıla kadar karar verilebilir; süre bitince ortak hayat yeniden kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m. 171, 172).

Hangi sebeple kaç dava açılıyor? 2025 verileri

Adalet Bakanlığının Nisan 2026'da yayımladığı Adalet İstatistikleri 2025, hukuk mahkemelerinde açılan boşanma davalarını boşanma sebebine göre veriyor (Adalet Bakanlığı, Adalet İstatistikleri 2025, Tablo 48). 2025'te açılan 309.479 boşanma davasının dağılımı şöyledir:

Tablo, boşanma davalarının yüzde 96'sının genel sebebe, yani evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayandığını gösteriyor. Özel sebepler içinde öne çıkan zinadır: zinaya dayanan dava sayısı 2016'da 1.148 iken 2025'te 6.672'ye çıktı. Terke dayanan davalar ise aynı dönemde 917'den 339'a indi. Bakanlık, açılan dava sayısına o yıl açılan davaların yanında bozularak gelen dosyaları da katıyor; oranlar yuvarlanmıştır.

Genel sebep: evlilik birliğinin temelinden sarsılması

Bu sebep, kanunun tek tek saymadığı bütün geçimsizlik hâllerini kapsar. Dava dilekçelerinde kusur olarak ileri sürülen davranışlar arasında eşe ya da ailesine karşı aşağılayıcı söz ve tutumlar, evin ihtiyaçlarıyla ilgilenmeme, eşi ailesiyle yaşamaya zorlama, ilgisizlik, aşırı kıskançlık ve güven sarsıcı davranışlar sayılabilir. Hangi davranışın kusur olduğu ve kimin daha ağır kusurlu sayılacağı somut olaya göre belirlenir; bu değerlendirme tazminat ve yoksulluk nafakası sonucunu da belirler.

Genel sebep kapsamında tartışılan durumlar

Aşağıdaki durumların boşanma sebebi sayılıp sayılmadığını ve hangi şartlarla kusur olarak değerlendirildiğini ayrı rehberlerde, mahkeme kararlarıyla anlattım:

Genel sebepte iki kural önemlidir. Birincisi, davacı daha fazla kusurlu olsa bile dava açabilir; ama boşanmaya karar verilebilmesi için davalının da az da olsa kusurlu olduğu belirlenmelidir. İkincisi, terk kanunda ayrı bir boşanma sebebi olarak düzenlendiğinden, terke dayalı bir dava açılmadıysa terk vakıası tek başına kusur olarak yüklenemeyebilir:

Aynı yaklaşım başka bir kararda da tekrarlandı: terke dayalı boşanma davası bulunmadığı için kadına terk nedeniyle kusur yüklenemeyeceği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/3401 E., 2025/10070 K., 24.11.2025). Tamamen kendi kusuruyla evlilik birliğini sarsan eşin açtığı davanın ise reddedilmesi gerekir; hiç kimse yalnız kendi kusuruna dayanarak boşanma hükmü elde edemez (Yargıtay 2. HD, 2025/5291 E., 2025/11719 K., 23.12.2025).

Dilekçede dayanılmayan olay kusur sayılmaz

Boşanma davasında hâkim, tarafların dilekçelerinde dayanmadıkları bir olayı kendiliğinden kusur olarak yükleyemez. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia ve savunma, ıslah ya da karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça genişletilemez (HMK m. 141). Bu yüzden dava ve cevap dilekçesine bütün olayları sıra numarasıyla, tarih ve yer belirterek yazmak gerekir:

Dava ve cevap dilekçesini hazırlarken nelere dikkat edeceğinizi boşanma dilekçesi nasıl yazılır ve boşanma davasında cevap dilekçesi rehberlerinde anlattım.

Af ve hoşgörü

Bir olaydan sonra eşler birlikte yaşamaya devam ettiyse, o olay affedilmiş ya da en azından hoşgörüyle karşılanmış sayılabilir ve artık kusur olarak ileri sürülemez:

Af, özel sebeplerde daha keskin bir sonuç doğurur: zina ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m. 161/3, 162/3).

Genel sebebin iki karinesi: anlaşma ve ortak hayatın kurulamaması

Anlaşmalı boşanma (TMK m. 166/3): Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde kusur tartışılmaz; hâkim eşleri bizzat dinler ve protokolü denetler. Şartlarını anlaşmalı boşanma şartları, duruşmada sorulanları anlaşmalı boşanmada hâkim ne sorar rehberinde anlattım; bir yıl dolmadan izlenecek yolları evliliğin 1. yılı dolmadan boşanma rehberinde bulabilirsiniz.

Ortak hayatın yeniden kurulamaması (TMK m. 166/4): Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan dava reddedilmiş ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu süre 7532 sayılı Kanunla üç yıldan bir yıla indirildi; bir yıllık sürenin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verildi (Anayasa Mahkemesi, E.2025/203, K.2026/39, 12.02.2026).

Özel boşanma sebepleri

Zina (TMK m. 161)

Eşlerden biri zina ederse diğer eş boşanma davası açabilir. Dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Zina aynı zamanda kusur değerlendirmesini ve tazminat taleplerini doğrudan etkiler. Süre kısa olduğu için öğrenme tarihini ve delilleri erkenden belirlemek gerekir; delil elde ederken hukuka aykırı yöntemlerden kaçının, çünkü hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz (HMK m. 189/2). Zinanın hangi delillerle ispatlanabileceğini aldatma nasıl ispatlanır rehberinde anlattım.

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162)

Eşlerden her biri, diğer eşin hayatına kastetmesi, kendisine pek kötü davranması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunması sebebiyle boşanma davası açabilir. Süre ve af kuralı zinadakiyle aynıdır: öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Aile içinde şiddet söz konusuysa, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun uyarınca koruma kararı da istenebilir; darp raporunun ve uzaklaştırma kararının boşanma davasındaki yerini darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.

Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163)

Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş boşanma davası açabilir. Burada kanun iki şart arar: suçun küçük düşürücü olması ya da hayatın haysiyetsiz olması ve bu yüzden birlikte yaşamanın beklenememesi. Zina ve pek kötü davranıştan farklı olarak bu sebep için kanunda bir dava açma süresi yoktur.

Terk (TMK m. 164)

Terk, şartları en ayrıntılı düzenlenmiş sebeptir:

Terk sebebine dayanmak için sırasıyla şunlar gerekir:

1. Terk.

   Eş, evlilik yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla ortak konutu terk etmiş ya da haklı bir sebep olmadan dönmüyor olmalıdır. Diğerini evden çıkmaya zorlayan ya da dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.

2. Dört ay.

   Ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez.

3. İhtar.

   Hâkim ya da noter aracılığıyla, iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmezse doğacak sonuçlar terk eden eşe bildirilir.

4. İki ay.

   İhtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz; bu sürede eş dönmezse terk edilen eş dava açabilir.

5. Altı aylık ayrılığın devamı.

   Dava açıldığında ayrılık en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır.

Terke dayanmıyorsanız, eşin evden ayrılması yukarıdaki kararlarda görüldüğü gibi genel sebebe dayalı davada tek başına kusur olarak yüklenemeyebilir. Eşiniz evi terk ettiyse, hangi sebebe dayanacağınızı bu ayrımı gözeterek seçin.

Akıl hastalığı (TMK m. 165)

Eşlerden biri akıl hastası olup bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse, diğer eş boşanma davası açabilir. Kanun burada kusur aramaz; ama hastalığın niteliği ve iyileşme ihtimali resmî raporla ortaya konmalıdır.

Hangi sebebe dayanmalısınız?

Aynı dilekçede birden fazla sebebe birlikte dayanabilirsiniz. Terkte ise dikkatli olun: hem terke hem evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan kocanın, birliğin sarsıldığını ileri sürdüğü için ihtarında samimi olmadığı ve ihtar göndermekle eşinin önceki kusurlarını affettiği kabul edildi (Yargıtay 2. HD, 2014/4749 E., 2014/15268 K., 02.07.2014). Terkin ayrıntılarını terk nedeniyle boşanma rehberinde anlattım. Seçim yaparken şu sorular yol gösterir:

Hangi sebebe dayanırsanız dayanın, olayları dilekçede eksiksiz yazmanız ve delillerini göstermeniz gerekir. Çekişmeli davanın aşamalarını çekişmeli boşanma davası rehberinde, davanın nasıl açılacağını boşanma davası nasıl açılır rehberinde anlattım.

Boşanma sebebinin tazminat ve nafakaya etkisi

Sebep ve kusur, boşanmanın malî sonuçlarını belirler. Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddî tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevî tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m. 175). Yukarıdaki 2026/5086 K. sayılı kararda da kusur dağılımı değişince kadının tazminat taleplerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği kabul edildi.

Boşanma sebebi seçerken yapılan beş hata

1. Süreyi kaçırmak. Zina ve pek kötü davranışta öğrenmeden itibaren altı ay geçerse dava hakkı düşer.
2. Affettikten sonra aynı olaya dayanmak. Olaydan sonra birlikte yaşamaya devam etmek af veya hoşgörü sayılabilir.
3. Olayları dilekçeye yazmamak. Dayanılmayan olay kusur olarak yüklenemez.
4. Terki genel sebep içinde bırakmak. Terk sebebine dayanmadan eşin evden ayrılmasını tek kusur olarak göstermek sonuç vermeyebilir.
5. Yalnız kendi tarafındaki sorunlara dayanmak. Karşı tarafın az da olsa kusuru ispatlanmadan boşanma kararı verilmez.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanma davası açmadan önce olayları tarih sırasıyla yazın ve her olayın hangi sebebe girdiğini belirleyin. Zinaya ya da pek kötü davranışa dayanacaksanız altı aylık süreyi, terke dayanacaksanız ihtar ve bekleme sürelerini kaçırmayın; olaydan sonra birlikte yaşamaya devam ettiyseniz af ve hoşgörü itirazına hazırlıklı olun. Davaların yüzde 96'sı genel sebebe dayanıyor; ama genel sebepte de karşı tarafın az da olsa kusurlu olduğunu ispatlamanız gerekir.

Size hangi boşanma sebebinin uygun olduğunu dosyanızdaki olaylar ve deliller üzerinden değerlendirmek için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.