TMK 125'e göre ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez. Ayırt etme gücü evlenme anında aranır. Eşlerden biri evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunsa evlenme mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145/2); bu davayı Cumhuriyet savcısı ve ilgisi olan herkes açabilir. Yoksunluk geçici bir sebepten kaynaklanıyorsa, o eş evlenmenin iptalini dava edebilir (TMK m. 148). Uygulamada bu davalar çoğu zaman ileri yaşta evlenip kısa süre sonra ölen kişinin mirasçıları tarafından açılır. Belirleyici delil, evlenme tarihindeki durumu değerlendiren Adli Tıp raporudur. Yargıtay, 83 yaşındaki demans hastası bir kişinin evliliğinde mutlak butlana hükmedilmesini onamış (Yargıtay 2. HD, 2023/361 E., 2023/2425 K., 17.05.2023), fiil ehliyeti bulunduğu raporlanan bir başka olayda ise davanın reddini onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/9095 E., 2024/2668 K., 18.04.2024).
- Ayırt etme gücü
- Kişinin akla uygun biçimde davranma yeteneği; yaşının küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri sebeplerle bu yetenekten yoksun olmayan herkes ayırt etme gücüne sahiptir (TMK m. 13).
- Sürekli yoksunluk
- Evlenme anında kalıcı bir sebebe dayanan ayırt etme gücü yokluğu; mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/2).
- Geçici yoksunluk
- Evlenme anında geçici bir sebebe (ör. sarhoşluk; TMK m. 13) dayanan ayırt etme gücü yokluğu; iptal sebebidir (TMK m. 148).
- Mutlak butlan
- Evlenmenin kamu düzenine aykırı sebeplerle baştan sakat olması; hâkim kararına kadar evlilik geçerli sayılır (TMK m. 156).
- İyiniyetli eş
- Evlenme sırasında butlan sebebini bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen eş; iyiniyet asıldır (TMK m. 3).
TMK 125 ne düzenler?
Evlenebilmek için kanun üç ehliyet koşulu arar: yaş, ayırt etme gücü ve küçükler için yasal temsilcinin izni. 125. madde ikinci koşulu düzenler:
| Koşul | Kural | Eksikliğin sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yaş | 17 yaş; hâkim izniyle 16 | Mutlak butlan sebepleri arasında sayılmamıştır | TMK m. 124, m. 145 |
| Ayırt etme gücü | Evlenme anında bulunmalıdır | Sürekli yoksunlukta mutlak butlan; geçici yoksunlukta iptal | TMK m. 125, 145/2, 148 |
| Yasal temsilcinin izni | Küçük ve kısıtlı için | Yasal temsilcinin iptal davası | TMK m. 126, m. 127, m. 153 |
| Akıl hastalığı | Resmî sağlık kurulu raporuyla tıbbi sakınca olmadığı anlaşılmalıdır | Evlenmeye engel derecede akıl hastalığında mutlak butlan | TMK m. 133, m. 145/3 |
Ayırt etme gücü nedir ve ne zaman aranır?
Kanun ayırt etme gücünü olumsuz yönden tanımlar: yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da benzeri sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes ayırt etme gücüne sahiptir (TMK m. 13). Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri kural olarak hukuki sonuç doğurmaz (TMK m. 15). 125. madde bu genel kuralı evlenmeye uygular.
Ayırt etme gücü evlenme anında aranır. Kişinin evlenmeden önce veya sonra hastalanmış olması tek başına yeterli değildir; belirleyici olan, evlendirme memurunun önünde evlenme iradesinin açıklandığı andaki durumdur. Yargıtay'ın incelediği davalarda mahkemeler bu tarihi esas alarak rapor istemiş ve kişinin evlenme olgusunun bilincinde olup olmadığını araştırmıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/9032 E., 2024/3594 K., 16.05.2024).
Kanun kısıtlıların yasal temsilcinin izniyle evlenebileceğini öngörür (TMK m. 127). Bu nedenle vesayet altında bulunmak, tek başına evlenme anında ayırt etme gücünün bulunmadığı anlamına gelmez; her olayda evlenme anındaki durum ayrıca değerlendirilir.
Sürekli ve geçici yoksunluk: iki farklı sonuç
| Sürekli yoksunluk | Geçici yoksunluk | |
|---|---|---|
| Sonuç | Mutlak butlan (TMK m. 145/2) | Nispi butlan, iptal (TMK m. 148) |
| Davayı kim açar? | Cumhuriyet savcısı re'sen; ilgisi olan herkes (TMK m. 146) | Yalnız ayırt etme gücünden yoksun olan eş (TMK m. 148) |
| Süre | Süreye bağlı değildir | Sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay, her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl (TMK m. 152) |
| Evlilik sona ermişse | Savcı re'sen açamaz; her ilgili butlanın karar altına alınmasını isteyebilir (TMK m. 147/1) | — |
| Ayırt etme gücü sonradan kazanılmışsa | Davayı yalnız o eş açabilir (TMK m. 147/2) | — |
Butlan sebebi ne olursa olsun, batıl bir evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156). Hâkim, başka bir davada, örneğin boşanma davasında, butlan sebebini fark etse bile bunu kendiliğinden gözeterek butlana karar veremez; bunun için ayrı bir butlan davası açılması gerekir (Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026).
Akıl hastalığı: 133. madde ve sağlık kurulu raporu
743 sayılı Kanun akıl hastalarının "asla" evlenemeyeceğini öngörüyordu. TBMM gerekçesine göre bu hüküm 125. maddeden çıkarılmış ve 133. maddede ayrı olarak düzenlenmiştir. Artık akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılırsa evlenebilir (TMK m. 133). Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı ise ayrıca bir mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/3).
Bu iki kural birbirinden farklıdır: akıl hastalığı olan biri ayırt etme gücüne sahip olabilir. Sağlık kurulu raporuyla evlenme mümkündür; ancak evlenme anında ayırt etme gücü yoksa 125. madde ve 145/2 uygulanır.
Mutlak butlan davası ve mirasçılar
Bu davaların önemli bir kısmı, ileri yaşta evlenip kısa süre sonra ölen kişinin çocukları tarafından açılır. Mirasçılık ve dava hakkı bakımından şu kurallar uygulanır:
- Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez; mirasçılar ancak açılmış olan davayı sürdürebilir (TMK m. 159).
- Mutlak butlanda ise ilgisi olan herkes dava açabilir (TMK m. 146/2). Evlilik ölümle sona ermişse Cumhuriyet savcısı re'sen dava açamaz, ama her ilgili mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilir (TMK m. 147/1). Bu durumda mahkeme "evliliğin iptaline" değil, butlanın tespitine karar verir (Yargıtay 2. HD, 2023/7502 E., 2024/3219 K., 07.05.2024).
- Sağ kalan eşin iyiniyeti: Evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve daha önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları kaybeder (TMK m. 159). İyiniyet asıldır (TMK m. 3). Sağ kalan eşin evlenme anında kötü niyetli olduğunu davayı açan ilgililer ispat etmelidir; evlilik süresince yaşanan olaylar bu soruyla ilgili değildir (Yargıtay 2. HD, 2023/7502 E., 2024/3219 K., 07.05.2024).
Mirasçıların açtığı butlan davasında iki ayrı talep vardır: evlenmenin mutlak butlanla batıl olduğunun tespiti ve sağ kalan eşin evlenme sırasında iyiniyetli olmadığının tespiti. İlki kanıtlansa bile, ikincisi ayrıca ispatlanmadıkça sağ kalan eş mirasçılık haklarını korur. İkinci talep için evlenme anındaki bilgi ve durum ortaya konmalıdır.
Ayırt etme gücünün ispatı
Ayırt etme gücünün varlığı asıldır; yokluğunu iddia eden ispat eder (TMK m. 6). Yargıtay kararlarında öne çıkan deliller şunlardır:
| Delil | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Adli Tıp Kurumu raporu | Evlenme tarihindeki durumu değerlendiren, denetime elverişli rapor belirleyicidir | Yargıtay 2. HD, 2023/2425 K.; 2. HD, 2024/2668 K. |
| Hastane kayıtları ve teşhisler | Ölümden önceki tedavi kayıtları rapora esas alınır | Yargıtay 2. HD, 2023/2425 K. |
| Evlilik için alınan hekim raporu | Evlenme sırasında düzenlenen rapor dikkate alınır | Yargıtay 2. HD, 2024/3594 K. |
| Aynı dönemde yapılan diğer hukuki işlemler | Tapu devri, noter vekâletnamesi gibi işlemleri sorunsuz yapmış olmak aleyhe delil olabilir | Yargıtay 2. HD, 2024/3594 K. |
| Tanık beyanları | Sürekli yoksunluğu kabule yeterli değilse dava reddedilir | Yargıtay 2. HD, 2024/3594 K. |
Bu davalarda sonuç çoğu zaman tek bir Adli Tıp raporuna bağlıdır. Rapora esas alınacak bütün tedavi kayıtları, reçeteler, görüntüleme sonuçları ve evlenme tarihine yakın hekim raporları dava dilekçesiyle birlikte gösterilmeli ve getirtilmesi istenmelidir. Rapor evlenme tarihindeki durumu açıkça değerlendirmiyorsa, ek rapor veya üst kurul raporu istenmesi gerekir.
Uygulamada sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Demans hastası yaşlı kişi, kendisinden çok genç biriyle evlendi | Evlenme anında sürekli yoksunluk raporla ispatlanırsa mutlak butlan | Yargıtay 2. HD, 2023/2425 K. |
| Ağır hastalıkla evlenen babanın çocukları dava açtı, rapor ehliyetli dedi | Dava reddedilir | Yargıtay 2. HD, 2024/2668 K. |
| Evlenen eş öldü, mirasçılar butlan istiyor | "İptal" değil, butlanın karar altına alınması | TMK m. 147/1; Yargıtay 2. HD, 2024/3219 K. |
| Nikâh sırasında çok sarhoştum | Geçici yoksunluk; altı ay ve beş yıllık süreler içinde iptal davası | TMK m. 148, 152 |
| Akıl hastalığı olan kişi evlenmek istiyor | Resmî sağlık kurulu raporuyla evlenebilir | TMK m. 133 |
| Boşanma davasında evliliğin batıl olduğu anlaşıldı | Hâkim kendiliğinden butlana karar veremez; ayrı dava gerekir | Yargıtay 2. HD, 2026/4435 K. |
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sisteminden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
83 yaşındaki demans hastasının 52 yaş küçük biriyle evliliği mutlak butlanla batıl sayıldı
Daha önce hiç evlenmemiş, 83 yaşındaki bir kadın 2014'te kendisinden 52 yaş küçük biriyle evlendi. Kısa süre sonra açılan vesayet davasında sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olduğu belirlenerek kısıtlandı ve eşi vasi olarak atandı. Kadının kardeşi, evlenme tarihinde demans nedeniyle ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ileri sürerek evliliğin mutlak butlanla batıl olduğunun tespitini istedi. Kadın dava sırasında öldü. Mahkeme, ölümden önceki tüm tedavi kayıtlarını esas alan Adli Tıp Kurumu 1. Üst Kurulu raporuna dayanarak kadının evlenme tarihinde sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olduğunu kabul etti. Bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay kararı onadı.
“kadının evlenme tarihi olan 13.01.2014 tarihinde sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunduğu, fiil ehliyetine haiz olmadığı tespit edilmiş olup denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bu rapor doğrultusunda davanın kabulü”
Ne anlama geliyor? Evlenme öncesi ve sırasında alınan raporlar yetersizse, mahkeme tüm tedavi kayıtlarını getirterek üst kurul raporu alabilir. Belirleyici olan evlenme tarihindeki durumdur.
Ölümle sona eren evlilikte "iptal" değil butlanın tespiti; sağ kalan eşin kötü niyetini mirasçılar ispatlamalı
Ölen kişinin mirasçıları, murislerinin evlendiği sırada akıl sağlığının yerinde olmadığını ileri sürerek evliliğin mutlak butlanla batıl olduğunun ve sağ kalan eşin evlenme sırasında iyiniyetli olmadığının tespitini istedi. Davalılar, butlanı dava etme hakkının mirasçılara geçmediğini savundu. Adli Tıp raporlarına göre murisin evlenme tarihinde evlenmeye engel akli arızası vardı. Bölge adliye mahkemesi evliliğin iptaline ve sağ kalan eşin iyiniyetli olmadığına karar verdi. Daire, evlilik ölümle sona erdiği için iptale değil, mutlak butlanın karar altına alınmasına hükmedilmesi gerektiğini belirtti. İyiniyetin asıl olduğunu, sağ kalan eşin evlenme anında kötü niyetli olduğunun ispatlanamadığını, evlilik süresince yaşanan olayların ise bu açıdan önem taşımadığını kabul ederek kararı bozdu.
“Bu durumda, eşlerden birinin ölümünden sonra butlan davası açılmışsa, sağ kalan eşin evlilik sözleşmesinin kurulması anında iyi niyetli olmadığı hususu mutlak butlan davasını açan ilgililer tarafından kanıtlanmalıdır”
Ne anlama geliyor? Mutlak butlanın tespiti ile sağ kalan eşin mirasçılığını kaybetmesi ayrı sonuçlardır. İkincisi için evlenme anındaki kötü niyetin ayrıca ispatı gerekir. Daire bu ilkeyi Hukuk Genel Kurulunun 02.11.2011 tarihli, 2011/1-695 E., 2011/673 K. sayılı kararına dayandırmıştır.
Adli Tıp raporu evlenme tarihinde fiil ehliyeti bulunduğunu bildirdi: mirasçıların butlan davası reddedildi
Mirasçılar, babalarının 82 yaşındayken ve ayırt etme gücünden tamamen yoksunken kendilerinin haberi olmadan evlendiğini, kısa süre sonra öldüğünü, kendisine Alzheimer ve bunama tanısı konduğunu ileri sürerek evliliğin mutlak butlanla batıl olduğunun tespitini istedi. Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu raporu, murisin evlenme tarihinde fiil ehliyetine sahip olduğunu bildirdi. Mahkeme davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Mirasçılar, raporun eksik olduğunu ve sağ kalan eşin iyiniyetinin tartışılmadığını ileri sürdü. Yargıtay kararı onadı.
“Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulunun 29.01.2021-438 tarih ve sayılı heyet raporunda muris ...'ın evlenme tarihi olan 10.03.2016 tarihinde fiil ehliyetine haiz olduğunun bildirildiği anlaşılmakla mutlak butlan ile evliliğin iptaline ilişkin davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu”
Ne anlama geliyor? Yaş, hastalık teşhisi ve evliliğin kısa sürmesi tek başına yeterli değildir. Evlenme anında sürekli yoksunluk tıbbi olarak ispatlanamazsa dava reddedilir ve iyiniyet tartışmasına geçilmez.
Evlenmeden hemen önce tapu devri yapıp vekâletname veren kişinin ayırt etme gücü olmadığı kabul edilmedi
Mirasçılar, babalarına akciğer kanseri tanısı konduğunu, bilincinin yerinde olmadığını ve davalının maaşından ve mirasından yararlanmak için bu dönemde onunla evlendiğini ileri sürdü. Davalı, tarafların evlenmeden önce de birlikte yaşadığını savundu. Mahkeme davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi, tanık beyanlarını sürekli yoksunluğu kabule yeterli görmedi. Murisin evlenmeden kısa süre önce bir taşınmazını tapuda devrettiğini, evlenmeden bir hafta önce başka bir taşınmaz için noterden vekâletname verdiğini, bu işlemler ve evlilik için düzenlenen hekim raporlarını değerlendirerek istinafı reddetti. Yargıtay kararı onadı.
“dinlenen davacı tanıklarının beyanlarının murisin ayırt etme gücünden sürekli yoksun olduğunu kabule yeterli görülmemesine”
Ne anlama geliyor? Aynı dönemde tapuda ve noterde işlem yapabilmiş olmak, ayırt etme gücünün varlığına işaret eden güçlü bir olgudur. Somut olayda bu işlemlerden yararlananlar davacıların kendileriydi.
Butlan, açılmış bir butlan davası olmadıkça başka bir davada kendiliğinden gözetilemez
Bir boşanma davasında mahkeme, evlenmenin mutlak butlanla batıl olduğu değerlendirmesiyle davayı usulden reddetti. Daire, evlenmenin butlanının kanunda sınırlı sayıda sebeple düzenlendiğini, mutlak butlanın kamu düzeniyle ilgili olmakla birlikte ancak açılacak bir davayla ileri sürülebileceğini hatırlattı. Mutlak butlanla sakat bir evlenmenin de hâkimin kesinleşmiş kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurduğunu belirtti. Somut olayda mutlak butlan sebebiyle açılmış bir dava bulunmadığından usulden ret kararını bozdu.
“Mahkemece, evlenmenin mutlak butlanla batıl olup olmadığının kendiliğinden değerlendirilmesi mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor? Boşanma, nafaka veya mal paylaşımı davasında evliliğin batıl olduğu anlaşılsa bile, butlan ancak ayrı bir davayla ve mahkeme kararıyla sonuç doğurur.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 89 uncu maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki "mümeyyiz" sözcüğü yerine "ayırt etme gücü" sözcüğü kullanılmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında yer alan "akıl hastalarının" asla evlenemeyeceği hükmü metinden çıkarılmış, 133 üncü maddede ayrı bir madde hâlinde düzenlenmiştir. Bu maddede, akıl hastalarının evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi hâlinde evlenmesi olanaklı hâle getirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 64743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Evlenmeye, yalnız mümeyyiz olanlar ehildir. Akıl hastalıklarından birine müptela olan kimse asla evlenemez.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 89 | 4721 sayılı Kanun m. 125 ve 133 | |
|---|---|---|
| Ayırt etme gücü | "Yalnız mümeyyiz olanlar ehildir" | "Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez" |
| Akıl hastalığı | "Asla evlenemez" | Resmî sağlık kurulu raporuyla tıbbi sakınca yoksa evlenebilir (m. 133) |
Değişiklik geçmişi
TMK m. 125, 01.01.2002'de yürürlüğe girdiğinden bu yana hiç değiştirilmemiştir. mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde bu maddeye ilişkin bir Anayasa Mahkemesi iptal notu da yer almamaktadır.
İlgili maddeler
- TMK m. 3, 6, 13, 15: İyiniyet, ispat yükü, ayırt etme gücü ve ayırt etme gücü olmayanın fiilleri.
- TMK m. 124: Evlenme yaşı.
- TMK m. 126 ve m. 127: Küçük ve kısıtlının evlenmesinde yasal temsilcinin izni.
- TMK m. 133: Akıl hastalığı ve resmî sağlık kurulu raporu.
- TMK m. 145–147: Mutlak butlan sebepleri, dava hakkı ve sınırları.
- TMK m. 148 ve m. 152: Ayırt etme gücünden geçici yoksunluk nedeniyle iptal ve hak düşürücü süre.
- TMK m. 156–159: Butlanın sonuçları; mirasçıların dava hakkı ve sağ kalan eşin iyiniyeti.
Evliliğin butlanı, mirasçılık ya da aile hukukundan doğan diğer konularda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 125 ne diyor?
TMK m. 125'e göre ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
Ayırt etme gücü olmayan kişinin evliliği geçersiz mi?
Evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olan kişinin evliliği mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145/2). Ancak bu evlilik de hâkim kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156).
Demans (Alzheimer) hastası biri evlenebilir mi?
Belirleyici olan evlenme anında ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığıdır. Yargıtay, evlenme tarihinde sürekli yoksunluğun Adli Tıp raporuyla ispatlandığı bir olayda mutlak butlana hükmedilmesini onamış (Yargıtay 2. HD, 2023/361 E., 2023/2425 K., 17.05.2023), raporun fiil ehliyeti bulunduğunu bildirdiği bir başka olayda ise davanın reddini onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/9095 E., 2024/2668 K., 18.04.2024).
Babam ölmeden önce evlendi; mirasçı olarak dava açabilir miyim?
Butlanı dava etme hakkı mirasçılara miras yoluyla geçmez (TMK m. 159). Ancak mutlak butlan hâlinde ilgisi olan herkes dava açabilir ve evlilik ölümle sona ermişse butlanın karar altına alınmasını isteyebilir (TMK m. 146/2, 147/1). Bu durumda mahkeme iptale değil, butlanın tespitine karar verir (Yargıtay 2. HD, 2023/7502 E., 2024/3219 K., 07.05.2024).
Butlan kararı verilirse sağ kalan eş mirasçı olur mu?
Evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan haklarını kaybeder (TMK m. 159). İyiniyet asıldır; kötü niyeti davayı açanlar ispatlamalıdır (Yargıtay 2. HD, 2023/7502 E., 2024/3219 K., 07.05.2024).
Mutlak butlan davası için süre var mı?
Hayır. Mutlak butlan davası süreye bağlı değildir. Geçici yoksunluğa dayanan iptal davası ise sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 148, 152).
Nikâh sırasında sarhoştum; evliliği iptal ettirebilir miyim?
Evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olan eş evlenmenin iptalini dava edebilir (TMK m. 148). Dava, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 152). Geçici yoksunluğun evlenme anında bulunduğu ispatlanmalıdır.
Akıl hastası biri evlenebilir mi?
Evlenmesinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılırsa evlenebilir (TMK m. 133). Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı ise mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/3).
Ayırt etme gücünün yokluğu nasıl ispatlanır?
Evlenme tarihindeki durumu değerlendiren Adli Tıp Kurumu raporu belirleyicidir. Tedavi kayıtları, evlilik için alınan hekim raporu ve aynı dönemde yapılan diğer hukuki işlemler de değerlendirilir (Yargıtay 2. HD, 2023/9032 E., 2024/3594 K., 16.05.2024).
Boşanma davasında evliliğin batıl olduğu anlaşılırsa ne olur?
Hâkim butlanı kendiliğinden gözeterek karar veremez; ayrı bir butlan davası açılması gerekir (Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 3, 6, 13, 15, 124–127, 133, 145–148, 152, 156–159
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 89 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 125 gerekçesi, s. 64
- Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026
- Yargıtay 2. HD, 2023/9032 E., 2024/3594 K., 16.05.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/7502 E., 2024/3219 K., 07.05.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/9095 E., 2024/2668 K., 18.04.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/361 E., 2023/2425 K., 17.05.2023