TMK 124'e göre erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Hâkim ancak olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir; karardan önce, olanak bulundukça ana ve baba veya vasi dinlenir. On altı yaş kesin alt sınırdır: Yargıtay on beş yaşındaki çocuklara verilen evlenme izinlerini kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2023/2853 E., 2023/2023 K., 27.04.2023). Tarafların birlikte yaşamaya başlamış olması tek başına olağanüstü durum sayılmamıştır (Yargıtay 2. HD, 2015/3626 E., 2015/9331 K., 06.05.2015). On yedi yaşını dolduran ama on sekizini doldurmamış kişi ise mahkeme izni olmadan, ancak yasal temsilcisinin izniyle evlenebilir (TMK m. 126).
- Olağan evlenme yaşı
- Kadın ve erkek için on yedi yaşın doldurulması (TMK m. 124/1).
- Olağanüstü evlenme yaşı
- Hâkimin izniyle evlenebilmek için doldurulması gereken on altı yaş (TMK m. 124/2).
- Olağanüstü durum ve pek önemli sebep
- Hâkimin on altı yaşındaki kişiye evlenme izni verebilmesi için birlikte aranan iki koşul.
- Evlenmeye izin davası
- Henüz evlenme yaşında olmayanın evlenmesine izin verilmesi için aile mahkemesinde görülen çekişmesiz yargı işi (HMK m. 382/2-b-1).
- Küçük
- On sekiz yaşını doldurmamış kişi; evlenmek için yasal temsilcisinin izni gerekir (TMK m. 126).
- Evlenmeyle erginlik
- Evlenen küçüğün ergin sayılması (TMK m. 11/2).
TMK 124 ne düzenler?
- madde evlenme ehliyetinin yaş koşulunu belirler. Evlenebilmek için yaşa ek olarak ayırt etme gücüne sahip olmak (TMK m. 125) ve küçükler için yasal temsilcinin iznini almak (TMK m. 126) da gerekir. Yaşa göre durum şöyledir:
| Yaş | Evlenebilir mi? | Gereken izin | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 16 yaşını doldurmamış | Hayır; hiçbir izinle evlenemez | — | TMK m. 124/2; Yargıtay 2. HD, 2023/2023 K. |
| 16 yaşını doldurmuş, 17'yi doldurmamış | Ancak hâkim izniyle | Hâkim izni (olağanüstü durum ve pek önemli sebep); yasal temsilcinin izni | TMK m. 124/2, 126 |
| 17 yaşını doldurmuş, 18'i doldurmamış | Evet | Yasal temsilcinin izni | TMK m. 124/1, 126 |
| 18 yaşını doldurmuş | Evet | Gerekmez | TMK m. 11, 124 |
Birinci fıkra: On yedi yaş kuralı
Kanun olağan evlenme yaşını kadın ve erkek için eşit olarak on yedi yaş olarak belirler. 4721 sayılı Kanun'dan önce bu yaş kadın için on beşti. TBMM gerekçesine göre küçük yaştaki kızların evlendirilmesinin biyolojik ve psikolojik açıdan olumsuz etkileri günümüzde tartışmasız kabul edildiğinden, ortaöğretim çağındaki on beş yaşındaki bir küçüğün evlenmesine izin vermemek gerektiği düşünülmüş ve evlenme yaşında kadın ile erkek arasında ayrım yapılmasının anlamlı olmadığı kabul edilmiştir.
On yedi yaşını dolduran kişi henüz ergin değildir. Bu nedenle mahkeme izni gerekmese de yasal temsilcisinin, yani velayet sahibi ana ve babasının veya vasisinin izni olmadıkça evlenemez (TMK m. 126). Evlenme kişiyi ergin kılar (TMK m. 11/2).
Evlenme yaşının 1926'dan bugüne değişimi
| Dönem | Olağan evlenme yaşı | Hâkim izniyle evlenme yaşı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 1926–1938 | Erkek 18, kadın 17 | Erkek ve kadın 15 | 743 sayılı Kanun m. 88 (ilk metin) |
| 1938–2001 | Erkek 17, kadın 15 | Erkek 15, kadın 14 | 743 sayılı Kanun m. 88 (3453 sayılı Kanunla değişik, 1938) |
| 2002'den beri | Erkek ve kadın 17 | Erkek ve kadın 16 | 4721 sayılı Kanun m. 124 |
İkinci fıkra: On altı yaşında mahkeme izni
Üç koşul birlikte aranır
Hâkim, on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine ancak şu koşullar birlikte bulunuyorsa izin verebilir:
- On altı yaşın doldurulmuş olması: Bu kesin bir alt sınırdır. On altı yaşını doldurmamış bir çocuğa hiçbir gerekçeyle evlenme izni verilemez. Yargıtay, on beş yaş bir aylık (Yargıtay 2. HD, 2023/2853 E., 2023/2023 K., 27.04.2023) ve on beş yaş yedi aylık (Yargıtay 2. HD, 2013/20482 E., 2014/5005 K., 10.03.2014) çocuklara verilen evlenme izinlerini Adalet Bakanlığının ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusu üzerine kanun yararına bozmuştur.
- Olağanüstü bir durumun bulunması.
- Pek önemli bir sebebin bulunması.
Yargıtay'a göre on altı yaşın doldurulması koşulunun yanı sıra olağanüstü durumların ve pek önemli bir nedenin varlığı zorunludur (Yargıtay 2. HD, 2015/3626 E., 2015/9331 K., 06.05.2015). Aynı kararda tarafların birlikte olup karı koca gibi yaşamaları olağanüstü durum olarak kabul edilmemiştir. Bu karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oyda fiilî birlikteliğin küçüğün haklarını güvenceye almak için nikâhla koruma altına alınması gerektiği savunulmuştur.
Ana ve babanın veya vasinin dinlenmesi
Hâkim karardan önce, olanak bulundukça ana ve babayı veya vasiyi dinler. 743 sayılı Kanun bu dinlemeyi mutlak şart olarak öngörüyordu. TBMM gerekçesine göre bu kişilerin bulunmaması veya nerede olduklarının bilinmemesi gibi hâllerde bu şart erken evlenmeye izin verilmesini engelliyordu. Bu nedenle dinleme mutlak bir zorunluluk olmaktan çıkarılmış, "olanak bulundukça" yapılması öngörülmüştür.
Evlenmeye izin davası
Yargıtay'a göre izin davasını ayırt etme gücüne sahip küçük ya da onun yasal temsilcileri açabilir; yasal temsilcinin açtığı davada küçük de dinlenmeli ve hâkim, küçüğün evlenme için gerekli kişiliğe, bedeni ve fikri olgunluğa erişip erişmediğini gözlemlemelidir (Yargıtay 2. HD, 2004/3737 E., 2004/4675 K., 13.04.2004). Aynı kararda duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesi usule aykırı bulunmuştur.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yargılama türü | Çekişmesiz yargı işi | HMK m. 382/2-b-1 |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi | 4787 sayılı Kanun m. 4 |
| Kimin evlenmesine izin verilir? | On altı yaşını doldurmuş, on yedi yaşını doldurmamış kişinin | TMK m. 124/2 |
| Davayı kim açar? | Ayırt etme gücüne sahip küçük ya da yasal temsilcisi | Yargıtay 2. HD, 2004/4675 K. |
| Dinlenecekler | Olanak bulundukça ana ve baba veya vasi; yasal temsilcinin açtığı davada küçüğün kendisi de | TMK m. 124/2; Yargıtay 2. HD, 2004/4675 K. |
| Hatalı izin | Kesinleşmiş olsa bile kanun yararına bozulabilir; bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz | HMK m. 363; Yargıtay 2. HD, 2014/5005 K. |
Kanun yararına bozma, verilmiş hatalı iznin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz (HMK m. 363/2). Yargıtay'ın bozduğu izin kararlarından birinde, izne dayanarak evlenme zaten yapılmış ve nüfusa tescil edilmişti (Yargıtay 2. HD, 2013/20482 E., 2014/5005 K., 10.03.2014). Bu yüzden izin talebinin ilk derecede titizlikle incelenmesi gerekir.
Yaş koşuluna uyulmadan yapılan evlenme
Kanun evlenme yaşı doldurulmadan yapılan evlenmeyi mutlak butlan sebepleri arasında saymamıştır (TMK m. 145). Yargıtay, on altı yaşını doldurmuş kişinin hâkim izni olmadan evlenmesini nispi butlan sebebi saymış ve Cumhuriyet savcısının bu nedenle evliliğin iptalini isteyemeyeceğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, 2007/17963 E., 2009/3892 K., 04.03.2009). Küçüğün yasal temsilcisinin izni olmadan evlenmesi hâlinde ise izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir; evlenen sonradan on sekiz yaşını doldurur, kısıtlı olmaktan çıkar veya gebe kalırsa iptale karar verilemez (TMK m. 153).
Yaş koşuluyla ilgili bir eksiklik, evliliğin "yok" sayılması sonucunu doğurmaz. 1966'da tescil edilen bir evliliğin yokluğunun tespitine ilişkin davada, ilk derece mahkemesinin davacının evlenme tarihinde on beş yaş on aylık olduğu ve evlenmeye izin kararı bulunmadığı gerekçesiyle verdiği kabul kararı, bu vakıa davacı tarafından ileri sürülmediği için kaldırılmış ve dava reddedilmiştir; Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2022/11529 E., 2024/4553 K., 11.06.2024).
Çocuk yaşta evlilik: anayasal ve uluslararası boyut
Anayasa Mahkemesi evlenme hakkını Anayasa'nın 20. ve 41. maddeleri kapsamında korur (AYM, A.M.K., B. No: 2021/5154, 14.05.2025, § 14; ayrıntı için TMK m. 119 sayfasına bakınız). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 12. maddesi ise evlenme yaşı gibi koşullar bakımından iç hukuka atıf yapar (AYM, Hüseyin Kesici, B. No: 2013/3440, 20.04.2016, § 48). Evlenme yaşı, evlenme hakkını sınırlayan değil, bu hakkın bilinçli ve özgür iradeyle kullanılmasını güvenceye alan bir koşuldur.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, resmî evlenme yaşının altındayken imam nikâhıyla birlikte yaşatılan on altı yaşındaki bir çocuğun şikâyetinin etkili biçimde soruşturulmamasını kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlali saymıştır (AYM, Z.C., B. No: 2013/3262, 11.05.2016). Kararda Türkiye'nin taraf olduğu Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'nin (CEDAW) 16. maddesinin ikinci fıkrasına yer verilmiştir (AYM, Z.C., B. No: 2013/3262, 11.05.2016, § 37):
"Çocuğun erken yaşta nişanlanması veya evlenmesi hiçbir şekilde yasal sayılmayacak ve evlenme asgari yaşının belirlenmesi ve evlenmelerin resmi sicile kaydının mecburi olması için, yasama dahil gerekli tüm önlemler alınacaktır."
Aynı kararda BM Çocuk Hakları Komitesinin 2012 tarihli Türkiye raporunda asgari evlenme yaşının on sekize yükseltilmesinin önerildiği de aktarılmıştır (AYM, Z.C., 2013/3262, § 64).
Resmî nikâh kıyılmadan dinî tören yapılmasını cezalandıran TCK m. 230'un beşinci ve altıncı fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 27.05.2015 tarihli, E. 2014/36, K. 2015/51 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ancak bir çocuğun "imam nikâhı" ya da düğünle birlikte yaşatılması, çocukla cinsel ilişkiyi hiçbir şekilde meşru kılmaz. Bu fiiller çocuğun cinsel istismarı ve reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarını (TCK m. 103, 104) oluşturabilir.
Uygulamada sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| 17 yaşında, ailesi evlenmesine izin veriyor | Mahkeme izni gerekmez; yasal temsilcinin izniyle evlenebilir | TMK m. 124/1, 126 |
| 16 yaşını doldurmuş, olağanüstü durum var | Aile mahkemesinden evlenme izni istenebilir | TMK m. 124/2; HMK m. 382 |
| 15 yaşında | Hiçbir gerekçeyle evlenme izni verilemez | Yargıtay 2. HD, 2023/2023 K. |
| 16 yaşında, sevdiği kişiyle birlikte yaşamaya başlamış | Birlikte yaşama tek başına olağanüstü durum sayılmamıştır | Yargıtay 2. HD, 2015/9331 K. |
| Ana ve babanın nerede olduğu bilinmiyor | Dinleme "olanak bulundukça" yapılır; izin engellenmez | TMK m. 124/2; TBMM S. Sayısı 723 gerekçesi |
| Küçük, yasal temsilcinin izni olmadan evlendi | Yasal temsilci iptal davası açabilir; 18 yaş veya gebelik hâlinde iptal edilemez | TMK m. 153 |
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
On altı yaşını doldurmamış çocuğa evlenme izni verilemez
İlk derece mahkemesi, dava tarihinde on beş yaş ve karar tarihinde on beş yaş bir aylık olan bir çocuğun gebe olduğuna ilişkin hastane raporuna dayanarak evlenmesine izin verdi; gebelik düşükle sonuçlanmıştı. Karar kesinleşti. Adalet Bakanlığı, kararın kanun yararına bozulmasını istedi. Daire, 124. maddenin ikinci fıkrasına göre hâkimin ancak on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebileceğini, küçüğün bu yaşı doldurmadığını belirtti. Talebin reddi gerekirken kabul edilmesini hatalı bularak kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozdu.
“Buna göre İlk Derece Mahkemesince evlenmesine izin verilmesi istenilen küçüğün henüz onaltı yaşını doldurmamış olduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? On altı yaş kesin sınırdır; gebelik gibi başka bir gerekçe bu sınırı aşmaya yetmez.
On beş yaş yedi aylık çocuğa verilen izin bozuldu; ama izne dayanan evlilik zaten tescil edilmişti
Birlikte yaşamaya başladığı kişiyle evliliğinin kanuni güvenceye alınması için on altı yaşını doldurduğunu ileri süren küçük adına evlenme izni istendi. Mahkeme izin verdi; karar kesinleşti ve evlenme bir gün sonra yapılarak nüfusa tescil edildi. Cumhuriyet savcısının bildirimi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kararın kanun yararına bozulmasını istedi. Daire, küçüğün karar tarihinde on beş yaş yedi aylık olduğunu ve on altı yaşını doldurmadığını belirterek kararı kanun yararına bozdu.
“Mahkemece, yasal şartın oluşmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken Türk Medeni Kanunun 124/2. maddesi hükmüne aykırı olarak evlenmeye izin verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.”
Ne anlama geliyor? Kanun yararına bozma verilmiş iznin sonuçlarını, dolayısıyla yapılmış evliliği ortadan kaldırmaz. Yaş hesabında dava ve karar tarihleri nüfus kaydıyla birlikte dikkatle incelenmelidir.
Birlikte "karı koca gibi" yaşamaya başlamak tek başına olağanüstü durum değildir
Ana ve baba, kızlarının birlikte yaşadığı kişiyle evlenmesine izin verilmesini istedi; küçük de izin talebinde bulundu. Tanıklara göre taraflar bir buçuk aydır birlikte yaşıyordu. Aile mahkemesi evlenmeye izin verdi. Daire, izin için on altı yaşın doldurulmasının yanında olağanüstü durumların ve pek önemli bir nedenin varlığının zorunlu olduğunu, tarafların birlikte yaşamasının olağanüstü durum sayılamayacağını belirterek kararı oy çokluğuyla bozdu. Karşı oyda, fiilî birlikteliğin nikâhla güvenceye alınmamasının küçüğün nafaka, tazminat ve mirasçılık haklarını korumasız bırakacağı savunuldu.
“Hakim tarafından evlenme izni verilebilmesi için on altı yaşını doldurmuş olmak koşulunun yanı sıra olağanüstü durumların ve pek önemli bir nedenin varlığı zorunludur.”
Ne anlama geliyor? Hâkim izni istisnadır ve dar yorumlanır. İzin talebinde olağanüstü durumu ve pek önemli sebebi somut olarak ortaya koymak gerekir.
Mahkeme izniyle yapılan evlilik de genel iptal sebeplerine tabidir: gebelikte yanılma nispi butlan sebebi sayıldı
Küçük yaştaki taraflar, kadının gebe olduğunu bildirmesi üzerine mahkeme kararıyla evlenmişti; hiçbir zaman ortak bir haneleri olmadı. Doğan çocukla ilgili kuşkulanan koca DNA testi yaptırdı ve çocuğun biyolojik babası olmadığını öğrendi; açtığı soybağının reddi davası kabul edilerek kesinleşti. Koca, hak düşürücü süre içinde evlenmenin iptalini istedi; ilk derece mahkemesi davayı reddetti, bölge adliye mahkemesi de istinafı esastan reddetti. Daire, kocanın eşinin önemli bir niteliğinde yanılarak evlendiğini ve TMK m. 149/2'deki nispi butlan koşullarının oluştuğunu belirterek kararı bozdu.
“Davacı erkek evlenmeden önce davalının kendisinden hamile kaldığını düşünmüş ve davalı kadının kendisinden başka bir erkekle ilişkisinin bulunduğundan habersiz, kendisi için davalı kadınla birlikte yaşamayı çekilmez bir duruma sokacak derecede, davalı kadının önemli bir niteliğinde yanılarak onunla evlenmiştir.”
Ne anlama geliyor? Mahkeme izni evliliği her türlü iptal sebebine karşı korumaz. İznin dayanağı olan olgular yanlış çıkarsa genel iptal hükümleri uygulanabilir (TMK m. 149, m. 152).
Evlenme izni olmadığı ileri sürülmemişse hâkim bunu kendiliğinden dikkate alarak evliliği "yok" sayamaz
Eşi boşanma davası açtıktan sonra davacı, 1966'da "karı koca gibi yaşayanların evliliklerinin tesciline" dair belgeyle kaydedilen evlilikteki imzaların kendisine ait olmadığını ileri sürerek evliliğin yokluğunun tespitini istedi. İlk derece mahkemesi, davacının evlenme tarihinde on beş yaş on aylık olduğunu ve evlenmeye izin kararı bulunmadığını gerekçe göstererek davayı kabul etti. Bölge adliye mahkemesi, davacının böyle bir iddiası olmadığını, hâkimin ileri sürülmeyen vakıaları kendiliğinden dikkate alamayacağını ve imzanın davacıya ait olmadığının ispatlanamadığını belirterek davayı reddetti. Yargıtay bu kararı onadı.
“Bu durumda evlenmeye izin kararı bulunmaması diğer koşulların da bulunması halinde butlan sebebini oluşturabilir. Olayda butlan sebebine dayalı bir dava da yoktur.”
Ne anlama geliyor? Alıntılanan değerlendirme, olay tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Kanun'a göre bölge adliye mahkemesince yapılmış ve Yargıtay'ca onanmıştır. Yaş veya izin eksikliği iddiası, evliliği kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak usulüne uygun açılmış bir davada ve kanundaki şartlarla ileri sürülebilir.
İmam nikâhıyla birlikte yaşatılan on altı yaşındaki çocuğun şikâyeti etkili soruşturulmadı: kötü muamele yasağı ihlal edildi
Olay tarihinde on altı yaşında olan başvurucu, yirmi dört yaşındaki şüphelinin baskı, tehdit ve zorlamasıyla okulunu ve işini bıraktığını, imam nikâhı kıydırıldığını, düğün yapılarak birlikte yaşamaya başladıklarını ileri sürdü. Başvurucunun ve ailesinin şikâyeti üzerine yürütülen soruşturmada savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, çocukların cinsel istismara karşı korunmasının devletin en önemli pozitif yükümlülüklerinden biri olduğunu vurguladı. Suç tarihinin tespiti gibi temel adımlar atılmadan soruşturmanın sonuçlandırılmasını etkili soruşturma yükümlülüğüne aykırı buldu ve Anayasa'nın 17. maddesindeki kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi; maddi boyut yönünden ise ihlal bulunmadığını kabul etti.
“Bu bağlamda söz konusu suçların işlenmesini önleyici ve caydırıcı nitelikte tedbirlerin alınması devletin en önemli pozitif yükümlülüklerinden biridir.”
Ne anlama geliyor? Resmî evlenme yaşının altında dinî nikâh veya düğünle kurulan birliktelikler, çocuğu koruma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Devlet bu tür şikâyetleri etkili biçimde soruşturmak zorundadır.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 88 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin konu başlığındaki "Ehliyet şartları" yerine amacı daha iyi ifade etmek üzere "Ehliyetin koşulları" deyimi kullanılmıştır. Küçük yaştaki kızların evlendirilmesinin gerek biyolojik gerek psikolojik açıdan olumsuz etkiler gösterdiği günümüzde tartışmasız olarak kabul edilen bir gerçektir. Daha ortaöğretim çağında bulunan onbeş yaşındaki bir küçüğün evlenmesine izin vermemek gerekir. Ülkemizde Medenî Kanunumuzun kabul edilmesinden bu yana bu konuda halkın bilinçlendiği ve eğitildiği göz önünde tutulmak suretiyle önemli bir kurum olan aile hayatının kurulmasında kadınlar için onbeş yaşın bitirilmesi yeterli görülmemiştir. Bu konuda bu kadar küçük yaşta evlenme yaşı itibarıyla ayrım erkek ve kadın arasında yapılmasının da anlamlı olmadığı kabul edilmelidir. Bu sebeple evlenme yaşı erkek ve kadın için onyedi yaşın bitirilmesi olarak kabul edilmiştir. Aynı gerekçelerle erken evlenme yaşının da her iki cins için hem aynı hem daha yükseltilerek onaltı yaşın bitirilmesi olarak kabulü uygun görülmüştür.
Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında yer alan "Karardan önce ana, baba veya vasinin dinlenmesi şarttır." hükmü bu kişilerin bulunmaması, nerede olduklarının bilinmemesi gibi hâllerde erken evlenmeye izin verilmesini engellemektedir. Bu nedenle bu kişilerin dinlenmesi maddede "mutlak bir zorunluluk" olmaktan çıkarılmış, "olanak bulundukça" dinlenmesi yönünde bir çözüm getirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 64743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Erkek on yedi, kadın on beş yaşını ikmal etmedikçe evlenemez.
Şu kadar ki hakim, fevkalade hallerde ve pek mühim bir sebebe mebni on beş yaşını ikmal etmiş olan bir erkeğin veya on dört yaşını bitirmiş olan bir kadının evlenmesine müsaade edebilir. Karardan önce ana, baba veya vasinin dinlenmesi şarttır.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trErkek onsekiz ve kadın onyedi yaşını ikmal etmedikçe evlenemez. Şu kadar ki hakim, fevkalade hallerde ve pek mühim bir sebebe mebni onbeş yaşını ikmal etmiş olan erkek ve kadının evlenmesine müsaade edebilir. Ana ve baba ve vasi de dinlenir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 88 (1938–2001) | 4721 sayılı Kanun m. 124 | |
|---|---|---|
| Olağan evlenme yaşı | Erkek 17, kadın 15 | Erkek ve kadın 17 |
| Hâkim izniyle | Erkek 15, kadın 14 | Erkek ve kadın 16 |
| İzin koşulu | "Fevkalade haller" ve "pek mühim bir sebep" | "Olağanüstü durumlar" ve "pek önemli bir sebep" |
| Ana, baba veya vasinin dinlenmesi | Şart | "Olanak bulundukça" |
Değişiklik geçmişi
TMK m. 124, 01.01.2002'de yürürlüğe girdiğinden bu yana hiç değiştirilmemiştir. mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde bu maddeye ilişkin bir Anayasa Mahkemesi iptal notu da yer almamaktadır. 743 sayılı Kanun döneminde evlenme yaşı 1938'de 3453 sayılı Kanunla düşürülmüştü.
İlgili maddeler
- TMK m. 125: Ayırt etme gücü; ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
- TMK m. 126: Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
- TMK m. 145: Mutlak butlan sebepleri.
- TMK m. 149 ve m. 153: Yanılma nedeniyle ve yasal temsilcinin izni olmadan evlenmede iptal.
- TMK m. 11: Erginlik ve evlenmeyle erginlik.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 363, 382: Kanun yararına temyiz; çekişmesiz yargı işleri.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 103, 104: Çocuğun cinsel istismarı ve reşit olmayanla cinsel ilişki.
Evlenme izni, velayet ya da aile hukukundan doğan diğer konularda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 124'e göre evlenme yaşı kaç?
Erkek ve kadın için on yedidir. Hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir (TMK m. 124).
17 yaşında evlenmek için mahkeme izni gerekir mi?
Hayır. On yedi yaşını dolduran kişi mahkeme izni olmadan evlenebilir; ancak on sekiz yaşını doldurmadığı için yasal temsilcisinin, yani ana ve babasının veya vasisinin izni gerekir (TMK m. 126).
16 yaşında evlenmek mümkün mü?
Yalnızca hâkim izniyle ve olağanüstü bir durumla pek önemli bir sebep birlikte varsa mümkündür (TMK m. 124/2). İzin aile mahkemesinden çekişmesiz yargı yoluyla istenir (HMK m. 382).
15 yaşında evlenme izni verilir mi?
Hayır. On altı yaş kesin alt sınırdır. Yargıtay on beş yaşındaki çocuklara verilen evlenme izinlerini kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2023/2853 E., 2023/2023 K., 27.04.2023).
Birlikte yaşamaya başlamak evlenme izni için yeterli mi?
Yargıtay, tarafların birlikte karı koca gibi yaşamasını tek başına olağanüstü durum saymamış ve bu gerekçeyle verilen izni bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2015/3626 E., 2015/9331 K., 06.05.2015). Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Evlenme izni davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde, çekişmesiz yargı işi olarak açılır (4787 sayılı Kanun m. 4; HMK m. 382/2-b-1). Hâkim karardan önce olanak bulundukça ana ve babayı veya vasiyi dinler.
Evlenen 17 yaşındaki kişi ergin olur mu?
Evet. Evlenme kişiyi ergin kılar (TMK m. 11/2).
İmam nikâhı kıymak suç mu?
Resmî nikâh kıyılmadan dinî tören yapılmasını cezalandıran TCK m. 230/5-6, Anayasa Mahkemesinin 27.05.2015 tarihli, E. 2014/36, K. 2015/51 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ancak resmî evlenme yaşının altındaki bir çocuğun dinî nikâhla birlikte yaşatılması, çocukla cinsel ilişkiyi meşru kılmaz ve bu fiiller TCK m. 103 ve 104 kapsamında suç oluşturabilir.
Evlenme yaşı eskiden kaçtı?
1926'da erkek için 18, kadın için 17; 1938–2001 arasında erkek için 17, kadın için 15 idi. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 2002'den itibaren kadın ve erkek için 17, hâkim izniyle 16 olarak eşitlendi.
Yaşı tutmadan yapılmış bir evlilik geçersiz mi?
Kanun, evlenme yaşı doldurulmadan yapılan evlenmeyi mutlak butlan sebepleri arasında saymamıştır (TMK m. 145). Yargıtay, on altı yaşını doldurmuş kişinin hâkim izni olmadan evlenmesini nispi butlan sebebi saymış ve Cumhuriyet savcısının bu nedenle iptal isteyemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2007/17963 E., 2009/3892 K., 04.03.2009). Yasal temsilcinin izni olmadan evlenmede ise yasal temsilci iptal davası açabilir; evlenen on sekiz yaşını doldurmuş veya gebe kalmışsa iptale karar verilemez (TMK m. 153).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 11, 124–126, 145, 149, 153
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 88 ve 1926 tarihli ilk metni (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 124 gerekçesi, s. 64
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 363, 382
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 103, 104, 230
- Anayasa Mahkemesi, Z.C., B. No: 2013/3262, 11.05.2016
- Anayasa Mahkemesi, Hüseyin Kesici, B. No: 2013/3440, 20.04.2016
- Anayasa Mahkemesi, E. 2014/36, K. 2015/51, 27.05.2015
- Yargıtay 2. HD, 2022/11529 E., 2024/4553 K., 11.06.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/2853 E., 2023/2023 K., 27.04.2023
- Yargıtay 2. HD, 2022/7739 E., 2022/9912 K., 01.12.2022
- Yargıtay 2. HD, 2015/3626 E., 2015/9331 K., 06.05.2015
- Yargıtay 2. HD, 2013/20482 E., 2014/5005 K., 10.03.2014
- Yargıtay 2. HD, 2007/17963 E., 2009/3892 K., 04.03.2009
- Yargıtay 2. HD, 2004/3737 E., 2004/4675 K., 13.04.2004