TMK 130'a göre yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır. Evlilik ölümle, kesinleşmiş boşanma veya butlan kararıyla ya da gaiplik hâlinde fesih kararıyla sona erer. Evliyken yapılan ikinci evlilik mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145/1) ve ayrıca suçtur (TCK m. 230/1). Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye'de tanınmadıkça veya nüfusa tescil edilmedikçe önceki evlilik Türk hukukunda sürer (Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014). Yabancı karar sonradan tanınırsa evlilik, o kararın kesinleştiği tarihte sona ermiş sayılır (Yargıtay 2. HD, 2016/25873 E., 2017/14524 K., 14.12.2017). Önceki evlilik butlan kararından önce sona ermişse ve ikinci evlilikteki eş iyiniyetliyse, ikinci evliliğin butlanına karar verilemez (TMK m. 147/3).
- Önceki evlilik engeli
- Evli olan kişi, bu evlilik sona ermedikçe yeniden evlenemez. Yeniden evlenmek isteyen, önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m. 130).
- Tanıma
- Yabancı mahkeme ilamının Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesi. Bunun için ilamın tenfiz şartlarını taşıdığı mahkemece tespit edilmelidir (5718 sayılı MÖHUK m. 58).
- İdari tescil
- Yabancı ülke makamlarının boşanma kararının, kanundaki şartlarla dış temsilcilik veya nüfus müdürlüğü aracılığıyla nüfus kütüğüne işlenmesi (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A).
- İyiniyetli eş
- Evlenirken diğer eşin evli olduğunu bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen eş. İyiniyet asıldır (TMK m. 3).
TMK 130 ne düzenler?
743 sayılı Kanun, önceki evliliğin sona erme sebeplerini (ölüm, boşanma, butlan) tek tek sayıyordu. TBMM gerekçesine göre yeni metinde bu sayma yerine "önceki evliliğin sona ermiş olduğunu ispat etmek" ifadesi tercih edilmiştir. Sona erme sebebi ne olursa olsun bunu kanıtlayan kişi yeniden evlenebilir.
| Önceki evlilik nasıl sona erdi? | Ne ispatlanır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşin ölümü | Ölüm; yurt dışındaki ölüm tercümeli resmî belgeyle | TMK m. 130; Yargıtay 2. HD, 2015/4124 K. |
| Türkiye'de boşanma veya butlan | Kesinleşmiş mahkeme kararı | TMK m. 130, 156 |
| Eşin gaipliği | Gaiplik kararı yetmez; evliliğin feshine de karar verilmelidir | TMK m. 131 |
| Yurt dışında boşanma | Kararın Türkiye'de tanınması veya nüfus kütüğüne tescili | MÖHUK m. 58; 5490 s. K. m. 27/A; Yargıtay 2. HD, 2014/22739 K. |
Evliliği sona eren kadın için ayrıca üç yüz günlük bekleme süresi vardır (TMK m. 132).
Evliyken yapılan evlilik: mutlak butlan ve suç
Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/1). Davayı Cumhuriyet savcısı re'sen açar; ilgisi olan herkes de açabilir (TMK m. 146). Yargıtay, 1996'daki evliliği sürerken 2011'de ikinci kez evlenen kişinin ikinci evliliğinin iptaline ilişkin kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2024/6203 E., 2024/7926 K., 24.10.2024). Mirasbırakanın davacının annesiyle evliyken yaptığı evliliğin iptaline ilişkin bir başka dosyada ise istinaf başvurusunun süre yönünden reddi onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2024/7653 E., 2024/6569 K., 30.09.2024).
İspat yükü, yeniden evlenen kişidedir. Yargıtay, ilk eşini mahkeme dışında şahitler huzurunda boşadığını ileri süren ve buna yıllar sonra gönderdiği bir ihtarnameyle dayanan kişinin, önceki evliliğinin sona erdiğini ispatlayamadığını kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2014/25565 E., 2015/3025 K., 26.02.2015). İlk eşin ikinci evliliği baştan beri bilmesi de ikinci evliliği geçerli kılmamıştır.
Evli olmasına rağmen başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi ile evli olduğunu bildiği biriyle evlenme işlemi yaptıran kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu suçlarda zamanaşımı, evlenmenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TCK m. 230/1, 230/2, 230/4). Aynı maddenin dinî törene ilişkin 5. ve 6. fıkraları ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir (AYM, E.2014/36, K.2015/51, 27.05.2015).
Yurt dışında boşanma: tanıma ve nüfusa tescil
Yurt dışında alınan boşanma kararı, Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Yabancı ilamın kesin hüküm olarak kabulü ve ona dayanarak Türkiye'de idari bir işlem yapılması, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır (MÖHUK m. 58/1, 58/3). Kanun ayrıca idari bir yol öngörür: yabancı ülke makamlarının boşanma, butlan veya iptal kararları kanundaki şartlarla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir (5490 s. K. m. 27/A):
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru | Tarafların birlikte; taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer tarafın tek başına başvurusu |
| Kararı veren makam | Verildiği devletin kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam |
| Kesinlik | Kararın usulen kesinleşmiş olması |
| Kamu düzeni | Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması |
| Başvuru yeri | Yurt dışında dış temsilcilikler; yurt içinde Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlükleri |
| Ret hâlinde | Tanıma, mahkemede MÖHUK hükümlerine göre istenir |
Yargıtay kararlarından şu sonuçlar çıkar:
- Tanınmayan karar evliliği sona erdirmez. Yurt dışında verilen boşanma kararının tanınması için açılan davadan feragat edilmişse ilk evlilik hukuken devam eder; ikinci eşin iyiniyeti butlanı engellemez (Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014).
- Tanıma geriye etkilidir. Tanıma kararı verilince evlilik, yabancı kararın kesinleştiği tarihte sona ermiş sayılır. İkinci evlilik bu tarihten sonra yapılmışsa butlan davası konusuz kalır (Yargıtay 2. HD, 2016/25873 E., 2017/14524 K., 14.12.2017). Tanıma davası butlan davası açıldıktan sonra açılmış olsa da sonuç değişmez (Yargıtay 2. HD, 2015/15216 E., 2015/24815 K., 23.12.2015).
- Tanıma reddedilmişse ve ilk evlilik sonra ölümle sona ermişse ikinci eşin iyiniyeti araştırılır (Yargıtay 2. HD, 2012/7628 E., 2013/7832 K., 21.03.2013).
Yurt dışında boşandıysanız, Türkiye'de veya yurt dışında yeniden evlenmeden önce boşanma kararının Türk nüfus kütüğüne işlendiğini kontrol edin. Kayıt yapılmamışsa idari tescil başvurusu veya tanıma davası, yeni evliliğin butlan davasıyla karşılaşmasını önler.
Önceki evlilik sonradan sona ererse: iyiniyetli eşin korunması
Evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği, butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlilikteki diğer eş iyiniyetliyse, ikinci evliliğin butlanına karar verilemez (TMK m. 147/3). Bu kuralın iki koşulu vardır: önceki evliliğin butlan kararından önce sona ermesi ve ikinci eşin iyiniyeti.
- İyiniyet asıldır (TMK m. 3). Yargıtay, ilk eşin butlan kararından önce yurt dışında öldüğü ve ikinci evlilikteki eşin kötü niyetinin ispatlanamadığı bir olayda davanın reddi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2014/19857 E., 2015/4124 K., 11.03.2015).
- Belirleyici olan, ikinci evlilikteki diğer eşin bilgisidir. Evliyken yeniden evlenen kişinin, yabancı boşanma kararının tanınmadığını bilmesi sonucu değiştirmez (Yargıtay 2. HD, 2012/7628 E., 2013/7832 K., 21.03.2013).
- Mahkeme iyiniyet konusunda tarafların delillerini toplamadan karar veremez (Yargıtay 2. HD, 2011/20231 E., 2012/30742 K., 18.12.2012).
- Önceki evlilik savcının açtığı dava sürerken boşanmayla sona erdiğinde Yargıtay, davanın konusuz kaldığını kabul etmiştir; karşı oy, davanın reddi gerektiğini savunmuştur (Yargıtay 2. HD, 2013/9935 E., 2013/19578 K., 09.07.2013).
- 147/3 uygulanmadan önce evliliklerin kuruluş ve sona erme tarihleri kesin olarak belirlenmelidir (Yargıtay 2. HD, 2025/3865 E., 2026/1618 K., 12.02.2026).
147/3 yalnız önceki evlilik sona ermişse uygulanır. Önceki evlilik hâlâ sürüyorsa, örneğin yurt dışındaki boşanma kararı tanınmamışsa, ikinci eşin iyiniyeti butlanı engellemez (Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014).
Butlanın sonuçları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İptal kararına kadar | Evlilik geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur | TMK m. 156 |
| Çocuklar | Evlilik içinde doğmuş sayılır; velayet ve kişisel ilişki de karara bağlanmalıdır | TMK m. 157; Yargıtay 2. HD, 2024/7926 K. |
| Eşler | İyiniyetli eş kazandığı kişisel durumu korur; mal rejimi, tazminat, nafaka ve soyadında boşanma hükümleri uygulanır | TMK m. 158 |
| Evlilik ölümle sona ermişse | Savcı re'sen dava açamaz; her ilgili butlanın karar altına alınmasını isteyebilir | TMK m. 147/1 |
Uygulamada sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yurt dışında boşandım, karar Türkiye'de tanınmadı, yeniden evlendim | Önceki evlilik Türk hukukunda sürer; ikinci evlilik butlan tehlikesiyle karşı karşıyadır | Yargıtay 2. HD, 2014/22739 K. |
| Butlan davası açıldıktan sonra yabancı karar tanındı | Karar yabancı kararın kesinleşme tarihine etkilidir; dava konusuz kalabilir | Yargıtay 2. HD, 2015/24815 K. |
| Eşimin önceki eşi ben evlenmeden önce ölmüş ama nüfusta görünmüyor | Ölüm resmî belgeyle ispatlanmalıdır | TMK m. 130 |
| Eşim ben evlenirken evliydi, bilmiyordum; önceki evliliği sonra sona erdi | İyiniyetli eş için ikinci evliliğin butlanına karar verilemez | TMK m. 147/3 |
| Eşim "mahkeme dışında boşandım" diyor | Resmî belgeyle ispatlanmadıkça önceki evlilik sürer | Yargıtay 2. HD, 2015/3025 K. |
| Yabancı uyruklu kişi iki eşiyle Türk vatandaşlığına geçti | İkinci evlilik butlan davasıyla iptal edildi | Yargıtay 2. HD, 2024/7662 K. |
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sisteminden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Yurt dışında alınan boşanma kararı tanınmadıkça ilk evlilik sürer; ikinci eşin iyiniyeti butlanı engellemez
Bir erkek 1978'de yurt dışında evlenmiş, bu evlilik hakkında 1986'da yabancı bir aile mahkemesi boşanma kararı vermişti. Kararın Türkiye'de tanınması için açılan davadan feragat edilmiş, karar tanınmamıştı. Erkek Türkiye'de ikinci kez evlendi. Cumhuriyet savcısının re'sen açtığı davada mahkeme, ikinci eşin iyiniyetli olduğu gerekçesiyle davayı reddetti. Daire, boşanma kararı Türkiye'de tanınmadığından ilk evliliğin sona ermediğini belirtti. İlk evliliğin hukuken devam ettiği gözetilmeden iyiniyete dayanılarak verilen ret kararını bozdu.
“İlk evliliğin hukuken devam etmekte olduğu gözetilmeden davanın kabulü yerine davalı kadının iyiniyetli olduğu gerekçesiyle reddine karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? 147/3'teki iyiniyet koruması, önceki evliliğin butlan kararından önce sona ermiş olmasını arar. Tanınmayan bir yabancı boşanma kararı bu koşulu sağlamaz.
Yabancı boşanma kararı sonradan tanınırsa evlilik, o kararın kesinleştiği tarihte sona ermiş sayılır
Davalı 1997'de evlenmiş, bu evlilik Türk kayıtlarında sona ermiş görünmeden 2004'te ikinci kez evlenmişti. Cumhuriyet savcısının açtığı davada mahkeme ikinci evliliğin iptaline karar verdi. Davalının açtığı tanıma davasında, yurt dışında 1999'da kesinleşen boşanma kararının tanınmasına karar verildi ve bu karar 2016'da kesinleşti. Daire, ilk evliliğin yabancı kararın kesinleştiği 1999'da sona ermiş sayılacağını, ikinci evliliğin bundan sonra yapıldığını belirtti. Davanın konusuz kaldığını ve bu yönde karar verilmesi gerektiğini kabul ederek kararı bozdu.
“Bu durumda davalı ... ile ...'nın evliliği tanıma ve tenfizine karar verilen hükmün kesinleştiği 20.07.1999 tarihinde sona ermiş bulunduğuna göre”
Ne anlama geliyor? Tanıma, yabancı kararın kesinleştiği tarihe etkilidir. Butlan davası sürerken bile tanıma davası açmak sonucu değiştirebilir.
Tanınmayan yabancı boşanmanın ardından yapılan evlilikte ilk evlilik ölümle sona ermişse ikinci eşin iyiniyeti araştırılır
Türk ve Danimarka vatandaşı olan bir kişi, ilk eşinden Danimarka'da 2001'de boşanmış ve 2002'de yine orada ikinci kez evlenmişti. Danimarka boşanma kararının Türkiye'de tanınması istemi reddedilmiş ve kesinleşmişti. Kişi 2009'da öldü. İlk eşin açtığı davada mahkeme ikinci evliliğin butlanına karar verdi. Daire, ilk evliliğin ölümle sona erdiğini, bu durumda butlan kararının ancak ikinci eşin kötü niyetli olduğu ispatlanırsa verilebileceğini belirtti. Ölen kişinin kararın tanınmadığını bilmesinin önemi olmadığını, ikinci eşin bunu bilip bilmediğinin araştırılması gerektiğini kabul ederek kararı bozdu.
“Öyleyse davalının iyi niyetli olup olmadığı toplanan deliller çerçevesinde değerlendirilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken bu husus üzerinde durulmadan hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.”
Ne anlama geliyor? 147/3'te iyiniyet, ikinci evlilikteki diğer eş bakımından aranır. Evliyken yeniden evlenen kişinin kötü niyeti bu korumayı ortadan kaldırmaz.
Ölümle sona eren ikinci evliliğin butlanı istenirken ikinci eşin iyiniyeti delillerle araştırılmalıdır
Ölen kişinin mirasçıları, ölümle sona eren ikinci evliliğin mutlak butlanla sakat olduğunun tespitini ikinci eşe karşı istedi. Mahkeme, ikinci eşin iyiniyetli olduğu gerekçesiyle davayı reddetti. Daire, iyiniyet konusunda taraflara delillerini sunmaları için süre verilmesi ve delillerin toplanması gerektiğini belirtti. Eksik incelemeyle verilen ret kararını bozdu.
“bu hususta delillerini sunmaları için taraflara süre verilmesi, gösterdikleri takdirde delillerin toplanması ve hasıl olacak sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor? İyiniyet asıldır (TMK m. 3), ancak mahkeme tarafların bu konudaki delillerini toplamadan sonuca varamaz.
Önceki evliliğin sona erdiğini yeniden evlenen ispat eder; mahkeme dışında "boşadım" demek yetmez
Yabancı uyruklu davacı, 1972'de evlendiği kocasının, bu evlilik sürerken 1984'te Türkiye'de bir Türk vatandaşıyla evlendiğini ileri sürerek ikinci evliliğin iptalini istedi. Koca sonradan Türk vatandaşlığına geçmişti. Koca, ilk eşini 1984'te mahkeme dışında şahitler huzurunda boşadığını ileri sürdü ve 2006'da gönderdiği bir ihtarnameye dayandı. Mahkeme davayı reddetti. Daire, ihtarnamenin evliliğin boşanmayla sona erdiğini göstermediğini, yabancı devletin resmî belgesinde tarafların evli göründüğünü belirtti. Yeniden evlenen kişinin önceki evliliğinin sona erdiğini ispatlayamadığını kabul ederek kararı bozdu.
“Davacının, davalıların evli olduklarını başından beri biliyor olması, yapılan ikinci evliliği sıhhatli duruma getirmez.”
Ne anlama geliyor? 130. madde ispat yükünü yeniden evlenene yükler. Önceki evliliğin sona erdiği resmî belgeyle ispatlanamazsa ikinci evlilik batıldır.
İki eşiyle birlikte Türk vatandaşlığına geçen kişinin ikinci evliliği mutlak butlan sebebiyle iptal edildi
2020'de Türk vatandaşlığına alınan bir kişi, iki eşiyle birlikte nüfusa kaydedilmişti. İlk evlilik 1989'da, ikinci evlilik 2017'de yapılmıştı. Nüfus müdürlüğünün ihbarı üzerine Cumhuriyet savcısı ikinci evliliğin iptalini istedi. İlk derece mahkemesi, eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunmasının mutlak butlan sebebi olduğunu belirterek ikinci evliliğin iptaline karar verdi. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay, gerekçedeki isim yanlışlığının mahallinde düzeltilebilecek maddi hata olduğunu belirterek kararı onadı.
“4721 sayılı Kanun'un 145 inci maddesine göre eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması halinde ikinci evliliğin mutlak butlan ile batıl olduğunun düzenlendiğini”
Ne anlama geliyor? Karar, Türk nüfus kütüğüne iki eşle kaydedilen kişi hakkında verilmiştir. Vatandaşlığa geçişten önce yapılan evliliğe uygulanacak hukuk kararda ayrıca tartışılmamıştır.
147/3 uygulanmadan önce evliliklerin kuruluş ve sona erme tarihleri araştırılmalıdır
Davacılar, nüfus kayıtlarında 1920'li yıllarda yapılmış birden fazla evlilik görünen kişilerle ilgili olarak bu evliliklerden birinin mutlak butlanla batıl olduğuna karar verilmesini istedi. Mahkeme, önceki evliliğin 1966'da ölümle sona erdiğini ve diğer eşin kötü niyetinin kanıtlanmadığını belirterek 147/3 uyarınca davayı reddetti. Daire, nüfus kayıtlarına göre murisin 1922 ve 1925 tarihlerinde farklı kişilerle evlendiği görüldüğü hâlde, evlenme ve sona erme tarihleri araştırılmadan hangi evliliğin ilk evlilik olduğunun kabul edilmesini doğru bulmayarak kararı bozdu.
“evlendiği tarihlerin ve bunlar ile olan evliliklerinin sona erme tarihlerinin araştırılarak belirlendikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor? Hangi evliliğin önce kurulduğu ve ne zaman sona erdiği belirlenmeden 147/3'teki koruma uygulanamaz.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 93 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin konu ve kenar başlıkları anlaştırılmıştır. Maddede yeniden evlenmek için önceki evliliğin sona erme sebeplerinin tek tek sayılması yerine "önceki evliliğin sona ermiş olduğunu ispat etmek" şeklinde bir ifade tercih edilmiştir. Bu ifade sayesinde önceki evliliğin sona erme sebebi ne olursa olsun bunu kanıtlayan kişinin yeniden evlenebileceği ortaya konulmuştur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 65–66743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Tekrar evlenmek isteyen kimse, vefat veya boşanma ile yahut butlan hükmü ile evliliğinin zail olduğunu ispata mecburdur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 93 | 4721 sayılı Kanun m. 130 | |
|---|---|---|
| Sona erme sebepleri | Ölüm, boşanma, butlan tek tek sayılmış | Sayılmamış; "önceki evliliğin sona ermiş olduğunu ispat" |
| İspat yükü | Tekrar evlenmek isteyen kişi | Yeniden evlenmek isteyen kişi |
Değişiklik geçmişi
TMK m. 130, 01.01.2002'de yürürlüğe girdiğinden bu yana hiç değiştirilmemiştir. mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde bu maddeye ilişkin bir Anayasa Mahkemesi iptal notu da yer almamaktadır.
İlgili maddeler
- TMK m. 3: İyiniyet karinesi.
- TMK m. 129: Hısımlık sebebiyle evlenme yasağı.
- TMK m. 131: Gaiplik hâlinde evliliğin feshi.
- TMK m. 132: Kadın için bekleme süresi.
- TMK m. 145–147: Mutlak butlan sebepleri, dava hakkı ve iyiniyetli eşin korunması.
- TMK m. 156–158: Butlanın sonuçları.
- 5718 sayılı MÖHUK m. 58 ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A: Yabancı kararların tanınması ve nüfusa tescili.
- TCK m. 230: Birden çok evlilik.
Yurt dışında alınan boşanma kararının tanınması, ikinci evliliğin butlanı ya da aile hukukundan doğan diğer konularda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 130 ne diyor?
TMK m. 130'a göre yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır.
Evliyken ikinci kez evlenmek mümkün mü?
Hayır. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması mutlak butlan sebebidir (TMK m. 145/1). Evli olmasına rağmen başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 230/1).
Yurt dışında boşandım; Türkiye'de yeniden evlenebilir miyim?
Önce boşanma kararının Türkiye'de tanınması veya nüfus kütüğüne tescil edilmesi gerekir (MÖHUK m. 58; 5490 s. K. m. 27/A). Tanınmayan bir kararla önceki evlilik Türk hukukunda sürer (Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014).
Yurt dışı boşanma kararı mahkemeye gitmeden nüfusa işlenebilir mi?
Evet, kanundaki şartlarla. Tarafların birlikte başvurması (taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olanın tek başına başvurması), kararın yetkili makamca verilmiş ve kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. Başvuru reddedilirse tanıma mahkemede istenir (5490 s. K. m. 27/A).
Tanıma kararı sonradan alınırsa ikinci evliliğim geçerli olur mu?
Tanıma kararı verildiğinde evlilik, yabancı kararın kesinleştiği tarihte sona ermiş sayılır. İkinci evlilik bu tarihten sonra yapılmışsa butlan davası konusuz kalır (Yargıtay 2. HD, 2016/25873 E., 2017/14524 K., 14.12.2017).
Eşimin başka bir evliliği olduğunu bilmeden evlendim; evliliğim iptal edilir mi?
Eşinizin önceki evliliği butlan kararından önce sona ermişse ve siz iyiniyetliyseniz evliliğinizin butlanına karar verilemez (TMK m. 147/3). Önceki evlilik hâlâ sürüyorsa iyiniyet butlanı engellemez (Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014).
"Mahkeme dışında boşandım" demek yeterli mi?
Hayır. Önceki evliliğin sona erdiğini yeniden evlenen kişi ispat etmelidir. Yargıtay, şahitler huzurunda boşandığını ileri sürüp yıllar sonra gönderdiği ihtarnameye dayanan kişinin bunu ispatlayamadığını kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2014/25565 E., 2015/3025 K., 26.02.2015).
Eşi gaip olan kişi yeniden evlenebilir mi?
Gaiplik kararı tek başına yetmez; mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe gaibin eşi yeniden evlenemez (TMK m. 131).
Babam annemle evliyken başkasıyla evlenmiş; ölümünden sonra dava açabilir miyim?
Evlilik ölümle sona ermişse Cumhuriyet savcısı re'sen dava açamaz, ancak her ilgili butlanın karar altına alınmasını isteyebilir (TMK m. 147/1). Yargıtay'ın incelediği bir dosyada, mirasbırakanın davacının annesiyle evliyken yaptığı evliliğin iptaline karar verilmiş, istinaf başvurusu süre yönünden reddedilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2024/7653 E., 2024/6569 K., 30.09.2024).
İkinci evlilik iptal edilirse çocukların durumu ne olur?
Çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır ve velayet ile kişisel ilişki boşanma hükümlerine göre düzenlenir (TMK m. 157). Yargıtay'ın onadığı bir kararda, butlan kararı verilirken velayet ve kişisel ilişki hakkında da karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2024/6203 E., 2024/7926 K., 24.10.2024).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 3, 129–132, 145–147, 156–158
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 230
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 58
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 93 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 130 gerekçesi, s. 65–66
- AYM, E.2014/36, K.2015/51, 27.05.2015
- Yargıtay 2. HD, 2025/3865 E., 2026/1618 K., 12.02.2026
- Yargıtay 2. HD, 2024/6203 E., 2024/7926 K., 24.10.2024
- Yargıtay 2. HD, 2024/5354 E., 2024/7662 K., 22.10.2024
- Yargıtay 2. HD, 2024/7653 E., 2024/6569 K., 30.09.2024
- Yargıtay 2. HD, 2016/25873 E., 2017/14524 K., 14.12.2017
- Yargıtay 2. HD, 2015/15216 E., 2015/24815 K., 23.12.2015
- Yargıtay 2. HD, 2014/19857 E., 2015/4124 K., 11.03.2015
- Yargıtay 2. HD, 2014/25565 E., 2015/3025 K., 26.02.2015
- Yargıtay 2. HD, 2014/14560 E., 2014/22739 K., 13.11.2014
- Yargıtay 2. HD, 2013/9935 E., 2013/19578 K., 09.07.2013
- Yargıtay 2. HD, 2012/7628 E., 2013/7832 K., 21.03.2013
- Yargıtay 2. HD, 2011/20231 E., 2012/30742 K., 18.12.2012