Anlaşmalı boşanma kararı da kanun yoluna tabidir. İstinaf süresi kararın usulen tebliğinden itibaren iki haftadır; bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır. Karar, ya bu süreler geçince ya da eşler tebliğden sonra kanun yolundan feragat edince kesinleşir. Tebliğden önce verilen feragat geçersizdir, çünkü doğmamış bir haktan feragat edilemez. Hukuk Genel Kurulu, tebliğ memurunun adı yazılmayan kalem tebligatına dayanılarak kesinleştirilen bir kararda feragati geçerli saymamıştır. Geçerli feragat ise geri alınamaz. Eşlerden biri karar kesinleşmeden ölürse boşanma davası konusuz kalır. Karar yıllarca tebliğ edilmeyip eşler birlikte yaşamayı sürdürmüşse, sonradan tebliğe çıkarmak dürüstlük kuralına aykırı sayılır. Bölge adliye mahkemesi dilekçedeki sebeplerle ve kamu düzeniyle sınırlı inceleme yapar. Nafaka uyuşmazlıkları temyiz sınırına tabidir, bağımsız velayet değişikliği davalarında bölge adliye mahkemesi kararı kesindir. Kesinleşmiş karara karşı Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına temyize gidebilir; ama bu bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
Anlaşmalı boşanma kararına itiraz edilebilir mi?#
Evet, anlaşma kanun yolu hakkını kaldırmaz. Anlaşmalı boşanma kararı da nihai karardır ve istinafa açıktır (HMK m. 341/1-a). Eşler karar kesinleşinceye kadar anlaşmadan dönebildiğinden (7. Bölüm), kanun yolu dönmenin de en sık kullanılan aracıdır.
| Aşama | Yol | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İlk derece kararı | İstinaf | Usulen tebliğden itibaren iki hafta | HMK m. 341, 345 |
| İstinaf dilekçesine cevap | Katılma yoluyla istinaf | Cevap süresi içinde, iki hafta | HMK m. 347, 348 |
| Bölge adliye mahkemesi kararı | Temyiz | Tebliğden itibaren iki hafta | HMK m. 361 |
| Kesinleşmiş karar | Yargılamanın iadesi (23. Bölüm) | Sebebe göre | HMK m. 374 vd. |
| Kesinleşmiş karar | Kanun yararına temyiz | Yalnız Bakanlık ve Başsavcılık | HMK m. 363 |
Boşanma davalarında temyiz dilekçesinde veya cevapta istenirse Yargıtay duruşma yapar (HMK m. 369/2). Vekil, vekâletnamede açık yetki yoksa kanun yollarından feragat edemez (HMK m. 74).
Karar ne zaman kesinleşir?#
Süre geçince veya tebliğden sonra feragat edilince kesinleşir. Boşanma, kararın açıklandığı gün değil kesinleştiği gün gerçekleşir (HMK m. 350/2).
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Karar usulen tebliğ edilmiş, iki hafta içinde başvurulmamış | Süre dolunca kesinleşir (HMK m. 345) |
| İki eş de tebliğden sonra feragat etmiş | Karar kesinleşir; feragatten dönülemez (Yargıtay 2. HD, 2024/2323 E., 2024/1761 K., 14.03.2024) |
| Feragat tebliğden önce verilmiş | Feragat geçersizdir, karar kesinleşmez (Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025; Yargıtay 2. HD, 2025/1688 E., 2025/8266 K., 06.10.2025) |
| Tebligat usulsüz | Süre işlemez; bu tebliğe dayanan feragat de geçersizdir (Yargıtay HGK, 2023/945 E., 2025/334 K., 21.05.2025) |
| Karar hiç kesinleştirilmemiş | Yıllar sonra bile dönülebilir veya davadan feragat edilebilir (Yargıtay 2. HD, 2024/5347 E., 2024/7325 K., 14.10.2024) |
| Karar yıllarca tebliğ edilmemiş, eşler birlikte yaşamış | Sonradan tebliğe çıkarmak dürüstlük kuralına aykırıdır; dava reddedilebilir (Yargıtay 2. HD, 2025/5165 E., 2025/7625 K., 22.09.2025; Yargıtay 2. HD, 2025/9038 E., 2025/11633 K., 22.12.2025) |
Kesinleşme şerhi, kesinleşmeyi yaratmaz; yalnız belgeler. Şerh yanlış verilmişse karar kesinleşmiş sayılmaz. Bunun en çarpıcı sonucu ölüm hâlinde görülür: Eşler karardan sonra 07.07.2015 tarihli dilekçeyle temyizden feragat etmiş, erkek ertesi gün ölmüş, gerekçeli karar ise 2024’te tebliğ edilmiştir. Daire’ye göre “temyiz hakkı doğmadan önce tarafların temyiz başvurusundan feragat etmesi hüküm ve sonuç doğurmaz”. Erkek boşanma hükmü kesinleşmeden öldüğünden boşanma davası konusuz kalmış, hüküm bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025). Yani eşler, boşandıklarını sanarak geçirdikleri on yıla rağmen hukuken boşanmış sayılmamıştır.
Karar yıllarca tebliğ edilmezse ne olur?#
Karar kesinleşmez ve eşler hukuken evli kalır. Üstelik bu kararı yıllar sonra tebliğe çıkarmak sonuç vermeyebilir. Kanun yolu süresi tebliğle başladığından, tebliğ edilmeyen bir karar üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin boşanmayı gerçekleştirmez. Uygulamada eşler karar çıktıktan sonra barışıp birlikte yaşar, karar dosyada bekler. Yıllar sonra eşlerden biri kararı tebliğe çıkardığında Daire’nin cevabı açıktır:
Yirmi üç yıl sonra tebliğe çıkarılan anlaşmalı boşanma kararı bozuldu
Mahkeme 30.12.2002’de eşlerin anlaşmalı olarak boşanmasına karar vermişti. Erkek kararı yirmi üç yıl sonra tebliğe çıkardı. Kadın süresi içinde temyiz etti ve karardan sonra bir araya gelerek evlilik birliğini sürdürdüklerini bildirdi. Daire, kararın bu kadar uzun süre sonra tebliğe çıkarılmasını dürüstlük kuralına aykırı ve “hakkın kötüye kullanılması” niteliğinde saymış, sonucu şöyle bağlamıştır:
“Gerçekleşen bu durum karşısında, anlaşmalı boşanma iradesinin samimi olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.”
Değerlendirme. Kesinleşmiş boşanma kararının samimiyeti başka bir davada sorgulanamaz (24. Bölüm); burada ise karar kesinleşmemiştir ve kanun yolu incelemesi açıktır. Bu yüzden Daire boşanma iradesini değerlendirebilmiştir.
On dört yılı aşan iki dosyada Daire aynı değerlendirmeyi yapmış, bu kez birlikte yaşama delillerinin toplanmasını istemiştir: Kararı yıllar sonra tebliğ ettirmek dürüstlük kuralına aykırıdır ve “bu süre içinde eşiyle birlikte yaşamaya devam etmesi boşanma isteğinin ve bu yöndeki iradesinin de samimi olmadığını gösterir”. Daire’ye göre “kararın oluşmasından sonra uzun süre tarafların birlikte yaşamaya devam etmeleri olgusu, hükmün sonucuna etkilidir” (Yargıtay 2. HD, 2025/2026 E., 2025/4713 K., 07.05.2025; Yargıtay 2. HD, 2025/9038 E., 2025/11633 K., 22.12.2025).
Anlaşmalı boşanma kararı aldıysanız ve boşanmak istiyorsanız gerekçeli kararın tebliğini ve kesinleşmesini takip edin. Kesinleşme şerhi olmadan nüfus kaydı değişmez, yeni evlilik yapılamaz ve eşlerden biri ölürse boşanma davası konusuz kalır. Karar çıktıktan sonra barıştıysanız ve yıllar sonra ayrılıyorsanız eski kararı tebliğe çıkarmak yerine yeni dava açmak daha güvenlidir.
Duruşma günü kanun yolundan feragat edilebilir mi?#
Karar usulen tebliğ edilmeden edilemez. “Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce, istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez” (HMK m. 349/1). Uygulamada eşler çoğu kez hemen boşanmış olmak ister; mahkeme kısa kararı açıklar, gerekçeli kararı aynı gün yazar, kalemde tebliğ eder, feragat dilekçesini alır ve kararı kesinleştirir. Bu yol hukuka aykırı değildir, ama sıra ve tutanak hatasına hiç tahammülü yoktur.
Tebliğ memurunun adı yazılmayan kalem tebligatı usulsüzdür; buna dayanılarak alınan istinaf feragati geçersizdir
Eşler 2019’da evlenmişti, 2021 doğumlu bir çocukları vardı. 10.01.2022 tarihli protokolle dava açıldı, mahkeme 14.01.2022’de anlaşmalı boşanmaya ve velayetin babaya verilmesine karar verdi. Gerekçeli karar kadına kalemde elden tebliğ edildi; kadının istinaftan feragat ettiğine dair dilekçe dosyaya girdi. Kadın, feragat dilekçesinin hile ile imzalatıldığını ileri sürerek istinafa başvurdu. Bölge adliye mahkemesi, soyut iddianın yetmediğini, feragatten feragat edilemeyeceğini belirterek başvuruyu reddetti ve bozma kararına karşı direndi. Hukuk Genel Kurulu, tebligat evrakında tebliğ memurunun adı ve soyadının yazılı olmadığını, bu nedenle gerekçeli kararın usule uygun tebliğ edilmiş sayılamayacağını belirterek direnme kararını genişletilmiş gerekçeyle bozmuştur:
“Böyle olunca, davalının 14.01.2022 tarihli istinaf kanun yolundan feragat dilekçesinin geçerli sayılması ve istinaf dilekçesinin 6100 sayılı Kanun’un 346. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”
Değerlendirme. Kurul, irade sakatlığı tartışmasına girmeden sonuca tebligat üzerinden ulaşmıştır. Küçük bir tutanak eksikliği, kesinleşmiş görünen boşanmayı ortadan kaldırabilir.
Daire’nin diğer kararları da aynı yöndedir:
- Gerekçeli kararın aynı gün kalemde tebliğ edildiği, feragat dilekçelerinin de aynı gün sunulduğu bir dosyada tebliğ mazbatası UYAP’a taranmamış, tebliğin feragatten önce mi sonra mı yapıldığı anlaşılamamıştır. Daire, feragatin tebliğden önce sunulduğunu kabul etmiş; “Doğmamış bir haktan feragat hukuken sonuç doğurmayacağından” dört gün sonraki istinaf başvurusunun süresinde olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/1688 E., 2025/8266 K., 06.10.2025).
- Dilekçenin kim tarafından verildiği belli olmayan, üzerinde havale ve kimlik tespiti bulunmayan, karar numarası da yazılmayan feragat, tebliğden önce verilmiş sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2022/8498 E., 2022/10455 K., 14.12.2022).
Aynı gün kesinleştirme isteniyorsa sıra şu olmalıdır: Gerekçeli karar yazılır. Tebligat mazbatası tebliğ memurunun adı, soyadı, tarih ve saatle düzenlenir ve UYAP’a taranır. Bundan sonra eşler, karar numarasını gösteren ve hâkim veya kalem huzurunda kimlik tespiti yapılan feragat dilekçesini sunar. Kesinleşme şerhi ancak bundan sonra istenir. Sonraki bir mirasçılık, yeni evlilik veya aylık başvurusunda bu kayıtlar incelenebilir.
Geçerli feragat ise ağır sonuç doğurur. Bir dosyada karar eşlere 15.11.2023’te tebliğ edilmiş, erkek vekili aynı gün feragat ederek kesinleştirme istemiş, kadın önce istinafa başvurup sonra bundan feragat etmiştir. Erkek vekilinin 07.12.2023’te davadan feragat ettiğini bildirmesi sonuç doğurmamış, karar onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2024/2323 E., 2024/1761 K., 14.03.2024). Eşlerin barışması bu aşamada ancak yeniden evlenmeyle sonuç verir. Kendisine söz verilen malların devredilmediğini ileri süren eşin de feragatten dönemeyeceği kabul edilmiştir (19. Bölüm) (Yargıtay 2. HD, 2024/1195 E., 2024/8595 K., 12.11.2024).
Tebligat itirazı nasıl ileri sürülür?#
Somut olarak ve delille. Süre “ilamın usulen” tebliğiyle başlar (HMK m. 345), bu nedenle usulsüz tebligat süreyi başlatmaz. Ama yalnız iddia yetmez: Muhtarlığa bırakılan tebligatın usulsüz olduğunu ileri süren erkeğin başvurusunda, muhtarlığın yazısından tebligatın aynı gün vekâlet ile teslim edildiği anlaşılmış, süresinde başvurulmadığı için istem reddedilmiş, karar onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/2771 E., 2023/5818 K., 30.11.2023).
Adli tatil de hesaba katılmalıdır. Boşanma davaları adli tatile tabi olduğundan, süre tatil içinde biterse tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar (HMK m. 104). Karar 12.08.2020’de tebliğ edilmiş ve 08.09.2020’de istinafa başvurulmuş bir dosyada başvuru süresinde sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2021/2526 E., 2021/3729 K., 24.05.2021).
Kanun yolunda neler ileri sürülebilir?#
Kararın dayandığı şartların her biri. Sık görülen başvuru sebepleri şunlardır:
| Sebep | Bakınız |
|---|---|
| Evlilik bir yıl sürmemiş | 2. Bölüm |
| Hâkim eşi bizzat dinlememiş | 5. Bölüm |
| İrade sakatlığı: hata, hile, korkutma | 6. Bölüm |
| Anlaşmadan dönme | 7. Bölüm |
| Protokol eksik veya hâkim değiştirmiş | 8–9. Bölüm |
| Çocuğun yararı gözetilmemiş | 11–13. Bölüm |
İnceleme kapsamı sınırlıdır: “İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir” (HMK m. 355). Sebepler de süresinde bildirilmelidir. Tebliğden önce verilen süre tutum dilekçesinde sebep gösterilmemiş, gerekçeli dilekçe de tebliğden sonraki iki haftayı geçirerek sunulmuşsa bu dilekçe dikkate alınmaz; karar yalnız kamu düzeni yönünden incelenir (Yargıtay 2. HD, 2023/2141 E., 2023/5140 K., 02.11.2023). Yargıtay ise temyiz sebepleriyle bağlı değildir, kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebilir (HMK m. 369/1).
Yalnız nafaka veya velayet için başvurulabilir mi?#
Başvurulabilir, ama anlaşmanın bir parçasına itiraz bütün anlaşmayı etkileyebilir. Bir bölge adliye mahkemesi kararında, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin “gerek boşanmanın mali sonuçları, gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından” dönmesine engel bulunmadığı, bu hâlde davanın çekişmeli boşanma olarak görülmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu dosyada iddia, feragat dilekçesinin baskı ve tehditle imzalatıldığıydı (Yargıtay 2. HD, 2023/5383 E., 2024/5274 K., 03.07.2024). Daire 2026’da daha da ileri gitmiştir: Kadın yalnız protokoldeki bir maddenin hükümde “tespit” olarak yer almadığından şikâyet ederek temyize gitmiş, Daire “anlaşmanın bozulması ile anlaşmalı boşanma hükmü bütünüyle geçersiz hale gelir” diyerek kararı bütünüyle bozmuş, davanın çekişmeli olarak görülmesini istemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/8428 E., 2026/3524 K., 01.04.2026). Bu nedenle tek bir maddeyi düzeltmek için önce tavzih yolu düşünülmelidir (10. Bölüm). Çekişmeli yargılamadaki sonuç ise protokoldekinden daha kötü de olabilir (7. Bölüm).
Temyizde ayrıca parasal sınır ve kesinlik kuralları vardır:
- Miktar veya değeri temyiz sınırını geçmeyen kararlar temyiz edilemez (HMK m. 362/1-a). Sınır her yıl yeniden değerlenir. Nafakada yıllık toplam tutar esas alınır: 180.000 TL yıllık nafakanın kaldırılması istemi, dava tarihinde uygulanan 378.290 TL’lik sınırın altında kaldığı için temyiz edilememiştir (Yargıtay 2. HD, 2026/3323 E., 2026/6483 K., 11.06.2026).
- Velayetin değiştirilmesi davası çekişmesiz yargı işi sayıldığından, bu davada bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir (HMK m. 362/1-ç) (Yargıtay 2. HD, 2024/3497 E., 2024/5196 K., 02.07.2024).
Kanun yararına temyiz nedir?#
Süresi geçmiş veya kesin kararlara karşı yalnız Adalet Bakanlığı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kullanabildiği olağanüstü yoldur (HMK m. 363/1). Eşler bu yola doğrudan başvuramaz, ancak ilgili makamlara dilekçe verebilir. En önemli nokta şudur: “Bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz” (HMK m. 363/2). Boşanma etkisini korur. Kararlar yine de uygulamaya yön verir:
- Protokolü vekiller imzalamış, yurt dışındaki eş duruşmaya gelmemiş, görüntülü telefon aramasıyla dinlenmişti. Daire, hâkimin eşi bizzat dinlemeden karar veremeyeceğini belirterek hükmü kanun yararına bozmuştur (5. Bölüm) (Yargıtay 2. HD, 2021/7601 E., 2021/6759 K., 04.10.2021).
- Nüfus kaydına göre evli olmayan kişiler arasındaki davada, geçerli bir evlilik bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan davanın reddi gerektiği belirtilmiştir (26. Bölüm) (Yargıtay 2. HD, 2026/7540 E., 2026/7942 K., 10.09.2026).
- Eşlerin mahkemede bizzat dinlendiği ve iradelerini açıkladığı bir dosyada kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2020/3774 E., 2020/5431 K., 05.11.2020).
- Yoksulluk nafakası için ayrı bent kurulmamış olsa bile protokol onaylandığından infaz mümkün görülmüş, istem reddedilmiştir (20. Bölüm) (Yargıtay 2. HD, 2019/5908 E., 2019/9189 K., 25.09.2019).
Taraflar ilamın kendilerine usulen tebliğinden önce kanun yolundan feragat edemez. Doğmamış haktan feragat sonuç doğurmaz; böyle bir feragate dayanan kesinleşme geçersizdir ve kanun yolu süresi işlemez. Tebliğden sonra yapılan geçerli feragat ise geri alınamaz (Yargıtay HGK, 2023/945 E., 2025/334 K., 21.05.2025; Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025; Yargıtay 2. HD, 2025/1688 E., 2025/8266 K., 06.10.2025; Yargıtay 2. HD, 2024/2323 E., 2024/1761 K., 14.03.2024).
Karar açıklandıktan sonra üç soruyu sorun: Gerekçeli karar tebliğ edildi mi? Tebligat mazbatası eksiksiz mi? Feragat dilekçesi tebliğden sonra mı verildi? Yanıtlardan biri hayırsa kesinleşmeye güvenmeyin ve kesinleşme şerhli kararı yeni bir işlemde kullanmadan önce dosyayı kontrol edin. Müvekkiliniz kararı istemiyorsa tebliğ tarihinden itibaren iki haftayı takvime işleyin, sebepleri dilekçeye yazın. Süre tutum dilekçesi verdiyseniz gerekçeli karar tebliğinden sonraki iki hafta içinde sebepleri bildirin.