Babalık Davası Nasıl Açılır? 2026 Kimler Açar, Süreler, DNA Testi ve Nafaka

"Çocuğumun babası onu tanımıyor, nüfusa da yazdırmıyor. Ne yapabilirim?" Evlilik dışında çocuk sahibi olan annelerden bu soruyu duyarım. Arkasında hem çocuğun geleceği için bir endişe hem de babanın sorumluluktan kaçmasının yarattığı öfke vardır.

Meslek hayatım boyunca babalık davalarında sonucu kanıttan önce sürenin ve usulün belirleyebildiğini gördüm. Bu rehberde davayı kimlerin açabileceğini, ananın ve çocuğun sürelerini, evli kadından doğan çocuğun durumunu, DNA incelemesini, nafaka ile doğum giderlerini ve babalık hükmünün nüfus, velayet ve miras sonuçlarını anlatıyorum.

Babalık davası: kısa cevap

Babalık davası nedir, tanımadan farkı ne?

Çocukla ana arasındaki bağ doğumla kendiliğinden kurulur. Baba için ise kanun üç yol sayar.

Çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur.

Bu cümle soybağının kurulmasını düzenleyen maddenin ikinci fıkrasıdır (soybağının kurulması). Ana ve baba evli değilse geriye iki yol kalır. Baba isterse çocuğu tanır; istemezse ana ya da çocuk babalık davası açar.

Tanımanın şekli ve iptali Medeni Kanun'da ayrıca düzenlenmiştir (tanıma; tanımanın iptali). Baba olduğunu söyleyen erkek babalık davası açamaz; onun yolu çocuğu tanımaktır. Ancak çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa tanıma da mümkün olmaz; önce o bağın ortadan kalkması gerekir.

Baba çocuğu nasıl tanır?

Babanın gönüllü olarak attığı adım tanımadır ve bunun için dava açmaya gerek yoktur.

Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.

Bu cümle tanımanın şeklini düzenleyen maddededir (tanımanın şekli). Tanıyan küçük ya da kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası da gerekir. Beyanı alan nüfus memuru, sulh hâkimi, noter ya da vasiyetnameyi açan hâkim, tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı olduğu nüfus müdürlüklerine bildirir; çocuğun nüfus müdürlüğü de tanımayı çocuğa ve anaya bildirir (tanımanın bildirimi). Ana, çocuk, Cumhuriyet savcısı ve diğer ilgililer, tanıyanın baba olmadığını ileri sürerek tanımanın iptalini dava edebilir (tanımanın iptalinde dava hakkı). Baba tanımaya yanaşmıyorsa geriye babalık davası kalır.

Babalık davasını kimler açabilir, kime karşı açılır?

Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilirler. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Babalık davası, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Bu cümleler babalık davasını düzenleyen maddededir (babalık davasının tarafları). Kuralın üç pratik sonucu vardır.

• Ana kendi adına açar: Ana, çocuğun babasını belirletmek ve kendi malî haklarını istemek için davacıdır.
• Çocuk adına kayyım katılır: Ananın açtığı davada çocuğa kayyım atanır ve dava kayyıma ihbar edilir. Çocuğun hakları bu yolla ayrıca korunur.
• Baba ölmüşse dava sürer: Dava mirasçılara karşı açılır; Cumhuriyet savcısı ve Hazine davadan haberdar edilir.

İhbarın amacı, soybağının yalnız tarafları değil kamu düzenini de ilgilendirmesidir. Mahkeme, davalının babalığı kabul etmesiyle yetinmez; maddî olguları kendiliğinden araştırır ve delilleri serbestçe değerlendirir (soybağı davalarında yargılama usulü).

Babalık davası ne zaman açılmalı, süre var mı?

Dava çocuk doğmadan da açılabilir. Ana için ise kanun kısa bir süre öngörür.

Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

Bu cümleler hak düşürücü süreleri düzenleyen maddenin ilk fıkrasıdır (babalık davasında süreler). Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa ananın bir yıllık süresi bu bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Gecikmeyi haklı kılan bir sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Çocuk için durum farklıdır. Anayasa Mahkemesi, çocuğun dava süresini düzenleyen fıkrayı iptal etti (AYM, E. 2010/71, K. 2011/143, 27.10.2011). Gecikmeyi haklı kılan sebepler için bir aylık süreyi öngören fıkra da çocuk yönünden iptal edildi (AYM, E. 2011/116, K. 2012/39, 15.03.2012). Bu yüzden ananın süresi geçmiş olsa bile çocuk, kayyım aracılığıyla ya da ergin olduktan sonra kendisi babalık davası açabilir.

Evli kadından doğan çocuk için babalık davası açılabilir mi?

Hemen açılamaz. Evlilik devam ederken ya da evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kanunen kocadır (babalık karinesi). Başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz; aynı engel babalık davası için de geçerlidir. Önce kocayla olan soybağı, soybağının reddi davasıyla kaldırılmalıdır.

7531 sayılı Kanunla 2024'te yapılan değişiklikle soybağının reddi davasını koca ve çocuğun yanında ana da açabiliyor (soybağının reddi davası). Ana bu davayı doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır (soybağının reddinde süreler). Koca ölmüşse baba olduğunu iddia eden kişi ve kocanın altsoyu da belirli sürelerle bu davayı açabilir. Konunun koca açısından ayrıntılarını eşim çocuk benden değil diyor rehberinde anlattım.

Babalık davası hangi mahkemede açılır?

Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Bu cümle soybağı davalarında yetkiyi düzenleyen maddedir (soybağı davalarında yetki). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır; DNA incelemesinin gideri de avanstan karşılanır. Ödeme gücünüz yoksa adli yardım isteyebilirsiniz.

Dilekçede şunları açıkça yazın: çocuğun doğum tarihi, ana ile davalının ilişkisinin dönemi, babalığın tespiti talebi, çocuk için tedbir ve iştirak nafakası, ananın doğum ve gebelik giderleri ve DNA incelemesi talebi. Mesajlar, fotoğraflar, tanıklar ve hastane kayıtları ilişkinin dönemini gösterir.

DNA testi nasıl yapılır, davalı gelmezse ne olur?

Babalığın ispatında kanun önce bir karine kurar. Davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır (babalığın karinesi). Davalı, babalığının olanaksız olduğunu ya da başka birinin baba olma olasılığının daha fazla olduğunu ispatlarsa karine düşer. Bugün bu tartışmayı DNA incelemesi bitirir.

Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla, herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde, hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.

Bu cümleler usul kanununun soybağının tespiti için yapılacak incelemeyi düzenleyen maddesindedir (6100 sayılı Kanun m. 292). Medeni Kanun da taraflara ve üçüncü kişilere incelemeye rıza gösterme yükümlülüğü yükler; rıza göstermeyen davalı aleyhine hâkim, durum ve koşullara göre beklenen sonucu doğmuş sayabilir (incelemeye rıza yükümlülüğü).

İnceleme Adli Tıp Kurumunda yapılır; anne, çocuk ve davalıdan kan ya da doku örneği alınır. Üçüncü kişiler de tanıklıktan çekinme hakkını ileri sürerek bu yükümlülükten kaçınamaz.

Babalık davasında nafaka ve doğum giderleri istenebilir mi?

Evet. Ana, babalık davasıyla birlikte ya da ayrı bir davayla kendi giderlerini isteyebilir.

Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak baba veya mirasçılarından aşağıdaki giderlerin karşılanmasını isteyebilir: 1. Doğum giderleri, 2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri, 3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Bu cümle ananın malî haklarını düzenleyen maddededir (ananın malî hakları). Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir. Üçüncü kişilerin veya sosyal güvenlik kuruluşlarının anaya yaptığı ödemeler hakkaniyet ölçüsünde indirilir.

Çocuk için nafaka da aynı davada istenir. Hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa, hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir (babalığın tespitinden önce nafaka). İstanbul'daki bir dosyada Yargıtay, dava süresince tedbir nafakasına, babalık hükmü kesinleştikten sonra iştirak nafakasına hükmedilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2024/2977 E., 2024/8352 K., 06.11.2024). Nafakanın nasıl hesaplandığını nafaka ne kadar rehberinde anlattım.

Babalık hükmünün sonuçları nelerdir?

Babalık hükmü kesinleşince çocuk ile baba arasında soybağı kurulur ve bütün sonuçları doğar.

Nüfus kaydı Nüfus Hizmetleri Kanunu'ndan (5490 sayılı Kanun m. 28), mirasçılık Medeni Kanun'un miras hükmünden (4721 sayılı Kanun m. 498) gelir. Velayet ve kişisel ilişki kuralları da kanunda ayrıca yazılıdır (ana ve baba evli değilse velayet; çocukla kişisel ilişki). Kişisel ilişkinin nasıl kurulduğunu çocuğu görme hakkı, mirasçılığın ayrıntısını çocuğun miras hakkı rehberlerinde anlattım.

Yargıtay, mahkemenin yalnız babalığı tespit etmesi gerektiğini, ayrıca "nüfus bağı kurulmasına" karar vermemesi gerektiğini de belirtti (Yargıtay 2. HD, 2024/2977 E., 2024/8352 K., 06.11.2024). Nüfus kaydı, kesinleşen babalık hükmünün bildirimiyle kendiliğinden düzeltilir.

Babalık hükmünden sonra çocuğun soyadı ne olur?

Babalık hükmü kesinleşince çocuk, babasının nüfus hanesine geçer.

Tanınan veya babalığa hüküm kararı ile soybağı kurulan çocuklar babalarının hanesine baba adı ve soyadı ile nakledilir.

Bu cümle Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun tanıma ve babalık kararlarının nüfusa bildirimini düzenleyen maddesindedir (5490 sayılı Kanun m. 28). Medeni Kanun'da evli olmayan ana ve babanın çocuğunun ananın soyadını taşıyacağını söyleyen ibare de Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM, E. 2005/114, K. 2009/105, 02.07.2009). Böylece babalık hükmüyle çocuk, babasının soyadını alır. Boşanmış ana ve babanın çocuğunun soyadına ilişkin tartışmaları boşanmadan sonra çocuğun soyadı yazısında anlattım.

Baba ölmüşse miras nasıl istenir?

Babalık davası baba öldükten sonra mirasçılara karşı da açılabilir; kazanılırsa çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. O sırada mirasçılık belgesi başka mirasçılara verilmiş ve tereke paylaşılmış olabilir. Kanun, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin bir süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebileceğini kabul eder. Terekeyi elinde bulunduranlara karşı da miras sebebiyle istihkak davası açılır; hâkim bu davada hakkın korunması için tapu kütüğüne şerh verilmesi gibi önlemler alabilir. İstihkak davası, iyiniyetli davalıya karşı mirasçılığın ve malın onda olduğunun öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde ölümden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (4721 sayılı Kanun m. 598, 637, 639). Bu yüzden babalık hükmü kesinleşir kesinleşmez miras haklarınız için harekete geçin.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda babalık davası şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Süreyi kontrol edin. Ana iseniz doğumdan itibaren bir yıl içinde davayı açın; süre geçtiyse çocuk adına kayyım yolunu değerlendirin.
2. Çocuğun nüfus durumuna bakın. Çocuk evli bir kadından doğduysa önce soybağının reddi gerekip gerekmediğini netleştirin.
3. Doğru mahkemeyi seçin. Taraflardan birinin dava ya da doğum sırasındaki yerleşim yerindeki aile mahkemesine başvurun.
4. Bütün talepleri birlikte yazın. Babalık, tedbir ve iştirak nafakası ile doğum ve gebelik giderlerini aynı dilekçede isteyin.
5. DNA incelemesi isteyin. Davalı gelmezse incelemenin zor kullanılarak yapılmasını talep edin.
6. İlişkinin dönemini belgeleyin. Mesaj, fotoğraf, tanık ve hastane kayıtlarını dosyaya sunun.
7. Hüküm kesinleşince kayıtları izleyin. Nüfus kaydını, nafakayı ve kişisel ilişki düzenini kontrol edin.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Babalık davası, çocuğun kimliğini, nafakasını ve mirasını güvenceye alan davadır. Ana için süre kısadır; çocuğun hakkı ise süreyle sınırlı değildir.

Davayı açmadan önce çocuğun nüfus durumunu ve sürenizi kontrol edin, bütün talepleri aynı dilekçede toplayın ve DNA incelemesini isteyin. Hüküm kesinleştikten sonra nüfus kaydını, nafakayı ve kişisel ilişki düzenini izleyin.

Dosyanızın hangi yoldan ilerlemesi gerektiğini değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.