Boşanma Sonrası Çocuğun Miras Hakkı: Yeni Eş, Saklı Pay ve Mal Kaçırma 2026

"Babam annemden boşandıktan sonra yeniden evlendi, geçen ay öldü. Yeni eşi 'senin hakkın yok' diyor." Bu cümleyle gelen danışanlarım, boşanmanın çocuğu da mirastan uzaklaştırdığını düşünür. Oysa boşanma eşler arasındaki mirası bitirir, çocuğun mirasçılığına dokunmaz.

Meslek hayatım boyunca bu dosyalarda kaybı, ölümden önceki tapu devirlerini zamanında araştırmayanlarda gördüm. Bu rehberde çocuğun ve yeni eşin payını, mal rejimi tasfiyesini, mal kaçırma davasını, saklı payı, mirastan çıkarmayı ve boşanma davası sürerken ölümü sade bir dille anlatıyorum.

Boşanma sonrası çocuğun miras hakkı: kısa cevap

Kanun ne diyor?

Kanun, çocuğun mirasçılığını ebeveynlerin evli olup olmamasına bağlamaz.

Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur.

Bu cümle maddenin ilk fıkrasıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 495). Aynı maddeye göre çocuklar eşit olarak mirasçıdır; mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini kendi altsoyları alır. Boşanma ise eşler arasındaki mirası sona erdirir: boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları kural olarak kaybeder (miras hakları).

Çocuğun babasına mirasçı olması için aralarında soybağı bulunmalıdır. Çocuk ile baba arasında soybağı ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (soybağının kurulması). Evlilik içinde doğan çocuğun soybağı boşanmayla ortadan kalkmaz.

Ölen ebeveyn yeniden evlendiyse kim ne kadar alır?

Altsoyla birlikte mirasçı olan sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 499). Kalan dörtte üç, ilk ve yeni evlilikten olan bütün çocuklar arasında eşit paylaşılır.

Bir örnekle anlatayım; rakamlar yalnız paylaşımın mantığını gösterir. Boşandıktan sonra yeniden evlenen baba öldü; geride yeni eşi, ilk evliliğinden bir çocuğu ve yeni evliliğinden iki çocuğu kaldı. Babanın boşandığı ilk eşi mirasçı değildir.

Önce mal rejimi tasfiye edilir

Ölen ebeveyn yeniden evliyse mirastan önce mal rejimi hesabı yapılır. Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona erer (mal rejiminin sona erme anı). Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (katılma alacağı). Yani yeni eş, ölen eşin evlilik süresince edindiği malların artık değerinin yarısını isteyebilir; mirasçılar da yeni eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir.

Bu hesapta tarih önemlidir. Sağ kalan eşin, ölen eşin banka hesaplarındaki birikim için açtığı katılma alacağı davasında, mal rejiminin sona erdiği tarihteki bakiyenin esas alınması gerektiği belirtildi (Yargıtay 8. HD, 2020/2652 E., 2021/2575 K., 22.03.2021). Katılma alacağının hesabını boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattım.

Mallar yeni aileye devredildiyse ne yapılabilir?

Mirasbırakan, mirasçılarından mal kaçırmak için gerçekte bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstererek devretmiş olabilir. Buna muris muvazaası denir ve miras hakkı çiğnenen mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir.

Devir arada bir kişi kullanılarak yapılsa da sonuç değişmedi.

Bozmadan sonra ilk derece mahkemesinin verdiği karar da onandı (Yargıtay 1. HD, 2026/1958 E., 2026/2781 K., 08.04.2026). Yeni eşe yapılan her devir ise mal kaçırma sayılmadı.

İspat yükü davayı açan mirasçıdadır. Mirasçı sözleşmenin tarafı olmadığı için iddiasını her türlü delille kanıtlayabilir; ancak mahalli bilirkişi beyanları karara gerekçe yapılamaz. Mal kaçırmayı gösteren bir olgu ortaya konulamayan dosyada verilen kabul kararı bu yüzden bozuldu (Yargıtay 1. HD, 2023/4352 E., 2024/4901 K., 12.09.2024).

Saklı pay nedir, tenkis davası ne zaman açılır?

Mirasbırakan mirasının tamamını dilediğine bırakamaz; altsoyun saklı payı korunur.

Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.

Bu cümle maddenin ilk fıkrasıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 505). Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 506). Örneğin yeni eşi ve ilk evliliğinden tek çocuğu bulunan babanın mirasında çocuğun yasal payı dörtte üç, saklı payı bunun yarısı olan sekizde üçtür.

Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, tasarruf edilebilir kısmı aşan tasarrufların tenkisini dava edebilir. Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar da tenkise tabidir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 560, 565). Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasın açılmasından başlayarak on yıl içinde açılmalıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 571).

Ebeveyn çocuğunu mirastan çıkarabilir mi?

Ancak kanundaki sebeplerle. Mirasçı, mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse çıkarılabilir. Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse de çıkarma mümkündür. Çıkarma, sebebi tasarrufta belirtilmişse geçerlidir; itiraz edilirse sebebin varlığını ispat yükü çıkarmadan yararlanana düşer. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 510-512).

Çocuk küçükse mirası kim yönetir?

Ana ve baba, velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahiptir ve bununla yükümlüdür (çocuk mallarının yönetimi). Boşanmış eşler birbirine mirasçı olmasa da, çocuğa ölen ebeveynden kalan payı velayet sahibi ebeveyn yönetir. Ölüme bağlı tasarrufla çocuğun saklı payı ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabilir (saklı pay).

Borçlu bir terekede çocuk adına ret süresine dikkat edin. Miras üç ay içinde reddolunabilir. Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 605, 606). Ölen ebeveyn velayet sahibiyse velayetin ne olacağını velayet sahibi ölürse rehberinde anlattım.

Boşanma davası sürerken ölüm olursa ne olur?

Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş mirasçı olamaz (miras hakları). Bir dosyada sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğu tespit edilip kesinleşmişti. Mirasçılık sıfatını kaybettiği kabul edildi, mirasçılık belgesinin iptaline karar verildi ve karar onandı (Yargıtay 7. HD, 2022/1517 E., 2023/2840 K., 25.05.2023).

Mirasçılık belgesi sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir; belgenin geçersizliği süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 598). Kesinleşmeden önce gerçekleşen ölümün diğer sonuçlarını boşanma kararı ne zaman kesinleşir rehberinde anlattım.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

İncelediğim kararlarda boşanma sonrası miras uyuşmazlıkları şöyle değerlendirildi:

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Mirasçılık belgesini alın. Belgeyi sulh mahkemesi veya noterlik verir.
2. Tapu ve banka kayıtlarını çıkarın. Ölümden önceki devirleri, tarihlerini ve alıcıları belirleyin.
3. Yeni eşle mal rejimi tasfiyesini atlamayın. Mirasçılar da diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir.
4. Mal kaçırma şüphesinde delil toplayın. Satış için sebep olmaması, alıcıların alım gücü ve aile içi ilişkiler gerekçede sayıldı.
5. Tenkis süresini kaçırmayın. Süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıldır.
6. Borçlu terekede ret süresine dikkat edin. Miras üç ay içinde reddolunabilir.
7. Boşandıysanız vasiyetnamenizi yenileyin. Çocuğunuzun payını ve yönetimini yeni duruma göre düzenleyin.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanma çocuğun miras hakkını etkilemez: çocuk iki ebeveyninin de birinci derece mirasçısıdır ve velayetin kimde olduğu bunu değiştirmez. Boşanan eşler ise birbirinin mirasçısı olamaz. Ölen ebeveyn yeniden evlendiyse yeni eş dörtte bir alır, kalan bütün çocuklar arasında eşit paylaşılır; mirastan önce mal rejimi tasfiye edilir. Mallar sağlıkta satış gösterilerek yeni aileye devredildiyse muris muvazaası davası açılabildi; ama mal kaçırma amacı ispatlanmalıdır. Saklı payınız korunur ve tenkis için bir yıllık süre vardır.

Boşanmış ebeveyninizin ölümünden sonra miras payınızı ve açılabilecek davaları değerlendirmek için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.