Boşanma Davası Açmadan Önce Yapılması Gerekenler 2026: Delil, Mallar, Konut ve Çocuklar İçin Kontrol Listesi

Boşanmaya karar verdiğiniz an aklınızdan bir yığın soru geçer: Hemen dava açmalı mıyım, evden çıkmalı mıyım, eşim malları satarsa ne olur, çocuklar kimde kalacak? Bu sorulara dava açmadan önce verdiğiniz cevaplar, mahkemede neyi ispat edebileceğinizi ve neyi koruyabileceğinizi belirler.

Meslek hayatım boyunca acele açılan davalarda olayların eksik yazıldığını, delillerin kaybolduğunu ve dava sürerken malların el değiştirdiğini gördüm. Bu rehberde dava dilekçesini vermeden önce atmanız gereken adımları, her adımın kanundaki dayanağıyla ve güncel mahkeme kararlarıyla anlatıyorum. Yazının sonunda dava öncesinde yapılan hataları ve merak edilen soruların cevaplarını bulacaksınız.

Boşanma davası açmadan önce yapılacaklar: kısa liste

Önce resmin tamamını görelim. Aşağıdaki tablo dava açmadan önce atmanız gereken adımları özetliyor; her birini ardından ayrı başlıkta anlattım.

Anlaşmalı mı, çekişmeli mi boşanacaksınız?

Dava açmadan önce vereceğiniz ilk karar budur; çünkü dilekçeden duruşma sayısına kadar her şey bu seçime göre değişir. Kanuna göre anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması ya da birinin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir. Hâkim iki eşi bizzat dinler; boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m. 166/3). Bu anlaşma, eşlerin birlikte imzaladığı protokoldür.

Eşinizle nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, eşya ve ziynet konularından birinde bile anlaşamıyorsanız dava çekişmeli olur. Çekişmeli davada eşinizin rızası gerekmez; ama kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanmanız ve bunu ispat etmeniz gerekir. Hangi sebebin durumunuza uyduğunu boşanma sebepleri, anlaşmalı boşanmanın şartlarını anlaşmalı boşanma şartları rehberinde anlattım.

Eşinizle konuşmadan önce nelere dikkat etmelisiniz?

Anlaşma ihtimali varsa eşinizle konuşmak, yıllara yayılabilecek bir çekişmeyi önleyebilir. Ancak konuşmadan önce malların ve hesapların kaydını çıkarın; boşanma niyetinizi öğrenen bir eşin malları elden çıkarabileceğini hesaba katın. Konuştuğunuz konuları yazılı bir protokole dökmeden hiçbir belgeye imza atmayın. Protokolün hangi maddeleri içermesi gerektiğini anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde anlattım.

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. Boşanma davası için kanunda dava şartı olarak arabuluculuk öngörülmemiştir. Arabuluculuk Kanunu yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklarda uygulanır ve aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıkları arabuluculuğa elverişli saymaz (6325 sayılı Kanun m. 1/2). Eşinizle bir uzman eşliğinde konuşmak isterseniz bunu gönüllü olarak yapabilirsiniz; ayrıntıları boşanmada arabuluculuk rehberinde anlattım.

Hangi olaylara dayanacağınızı nasıl hazırlarsınız?

Çekişmeli boşanma davasında hâkim, dilekçede ileri sürülen ve ispatlanan olaylara bakarak kimin ne kadar kusurlu olduğuna karar verir; nafaka ve tazminat da bu değerlendirmeye göre şekillenir. Bu yüzden dava açmadan önceki ilk işiniz, yaşadıklarınızı bir kâğıda dökmek olmalıdır. Her olayın yanına ne zaman ve nerede olduğunu, kimlerin gördüğünü ve elinizde bir belge olup olmadığını yazın.

Dilekçede kanun maddesi yazmanız zorunlu değildir; olayları açıklamak taraflara, hukuki vasıflandırma hâkime aittir (Yargıtay 2. HD, 2025/5122 E., 2025/11194 K., 15.12.2025). Sizin işiniz ne yaşadığınızı açık ve eksiksiz anlatmaktır. Olayların tek tek yazılmasının neden önemli olduğunu şu karar iyi gösterir:

Affettiğiniz olaylar davada ne olur?

Bir olaydan sonra eşinizi affettiyseniz ya da olayı hoşgörüyle karşıladıysanız, o olayı artık kusur olarak ileri süremeyebilirsiniz. Ancak her barışma çabası af sayılmaz. Hukuk Genel Kurulu'na göre "Eşlerin evlilik birliğini kurtarmak maksadıyla birliğin devamı yönünde iyiniyetli girişim ve barış müzakerelerinin boşanma davalarında af niteliğinde sayılamayacağı kuşkusuzdur" (Yargıtay HGK, 2024/213 E., 2025/557 K., 24.09.2025). Bu yüzden listenize hangi olaydan sonra barıştığınızı ve birlikte yaşamaya devam edip etmediğinizi de ekleyin.

Dava açıldıktan sonra yaşanan olaylar ne olur?

Dava açıldıktan sonra yaşanan bir olay, kural olarak o davada kusur belirlemesinde dikkate alınmaz; dava tarihinden sonra gerçekleşen fiziksel şiddet bu yüzden kusur olarak yüklenmedi (Yargıtay 2. HD, 2016/769 E., 2017/5806 K., 11.05.2017). Dilekçede ileri sürülmeyip yalnız tanık beyanlarında geçen olaylar da davaya esas alınmadı (Yargıtay 2. HD, 2015/22961 E., 2016/9519 K., 10.05.2016). Bu iki kuralın size söylediği şudur: dava açmadan önce yaşadığınız ve bildiğiniz bütün olayları dilekçeye yazın, hiçbirini sonraya saklamayın.

Delilleri nasıl toplamalısınız?

Olayları yazdıktan sonra her birini neyle ispat edeceğinizi düşünün. Boşanma davasında tanık, mesaj, e-posta, fotoğraf, sağlık raporu, banka kaydı ve resmî belgeler delil olarak kullanılabilir. Kanun burada açık bir sınır koyar: "Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz" (HMK m. 189/2).

Bu sınırın nasıl uygulandığını bir örnek gösterir. Bir dosyada eşin bilgisi ve rızası dışında eve ses kayıt cihazı yerleştirilmişti. Bu cihazla alınan kayıtlar hukuka aykırı sayıldı; kayıtları dinleyen tanığın anlattıkları da hükme esas alınmadı. Kararda "Hukuka aykırı olarak elde edilen herhangi bir delil, yargılama esnasında kullanılamaz ve delil olma vasfını yitirir" denildi (Yargıtay 2. HD, 2024/658 E., 2024/8815 K., 19.11.2024).

Dava açmadan önce delil tespiti istenebilir mi?

Evet. Kaybolma ihtimali olan bir delili dava açmadan önce mahkemeye tespit ettirebilirsiniz. Kanun, ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıa için keşif, bilirkişi incelemesi ya da tanık ifadesi alınmasını istemenize izin verir. Delil hemen tespit edilmezse kaybolacaksa ya da ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa bunu istemekte hukuki yararınız var sayılır (HMK m. 400). Evdeki eşyanın ya da bir hasarın durumunu kayda geçirmek için bu yola başvurabilirsiniz.

Hangi delil neyi ispatlar?

Tanıkları nasıl göstereceğinizi boşanma davasında tanık rehberinde ayrıca anlattım.

Dava açmadan önce evden ayrılmalı mısınız?

Pek çok kişi dava açmadan önce ortak konuttan ayrılıp ayrılmamakta kararsız kalır. Kanun, ortak hayat yüzünden kişiliği, ekonomik güvenliği ya da ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eşe, bu tehlike sürdükçe ayrı yaşama hakkı tanır (TMK m. 197). Böyle bir durumda evden ayrılmanız kanunun tanıdığı bir haktır; hâkimden geçiminiz, konut ve ev eşyasından yararlanma ve malların yönetimi için önlem de isteyebilirsiniz.

Haklı bir sebep olmadan evi terk etmek ise ileride aleyhinize kullanılabilir. Terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim ya da noter aracılığıyla yapılan, iki ay içinde eve dönülmesini isteyen ihtarın sonuçsuz kalması gerekir (TMK m. 164). Eşini evden çıkmaya zorlayan ya da haklı bir sebep olmadan eve dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Evden ayrılacaksanız sebebini gösteren belgeleri saklayın, ayrıldığınız tarihi ve nereye gittiğinizi not edin. Terk sebebini terk nedeniyle boşanma rehberinde anlattım.

Şiddet varsa ne yapmalısınız?

Şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa dava açmayı beklemeyin. Koruma kararını kolluktan, Cumhuriyet savcılığından ya da aile mahkemesinden isteyebilirsiniz. Kanuna göre önleyici tedbir kararı geciktirilmeden verilir; barınma ve geçici koruma gibi koruyucu tedbirler için ise şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (6284 sayılı Kanun m. 8).

Hâkim, şiddet uygulayanın ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasına, konutun korunan kişiye tahsis edilmesine ve korunan kişiye yaklaşmamasına karar verebilir. Şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa hâkim, istenmese bile tedbir nafakasına hükmedebilir (6284 sayılı Kanun m. 5). Darp raporu ve uzaklaştırma sürecini darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.

Malları ve hesapları nasıl kayda geçirirsiniz?

Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK m. 225); paylaşımda dava tarihindeki mal varlığı esas alınır. Evlilik içinde edinilen mallar, kimin adına kayıtlı olduğuna bakılmadan tasfiyede hesaba katılır; malın eşinizin üzerine olması sizin hakkınızın olmadığı anlamına gelmez. Bu yüzden dava açmadan önce şu bilgileri toplayın:

Dava açılmadan önce yapılan mal kaçırma da sonuçsuz kalmayabilir. Kanun, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmaları ve diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirleri edinilmiş mallara değer olarak ekler (TMK m. 229). Bu nedenle satılan ya da devredilen malların tarihlerini ve kime devredildiğini de not edin.

Eşinizin malları satmasını nasıl önlersiniz?

Eşinizin malları satacağından ya da hesapları boşaltacağından endişe ediyorsanız dava açmayı beklemeden tedbir isteyebilirsiniz. Kanuna göre mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme yüzünden hakkınızı elde etmeniz önemli ölçüde zorlaşacaksa ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Bu tedbiri dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden isteyebilirsiniz (HMK m. 389, 390). Tedbir isterken sebebini ve türünü açıkça yazmanız ve haklılığınızı yaklaşık olarak ispat etmeniz gerekir.

Medeni Kanun iki koruma daha tanır. Hâkim, ailenin ekonomik varlığının korunması gerektiriyorsa belirleyeceği mallarla ilgili tasarrufların ancak sizin rızanızla yapılabileceğine karar verebilir (TMK m. 199). Aile konutu olarak kullanılan taşınmazın maliki değilseniz tapu müdürlüğünden konutla ilgili şerh verilmesini isteyebilirsiniz; eşiniz sizin açık rızanız olmadan bu konutu devredemez (TMK m. 194). Tedbir yollarını boşanma davasında ihtiyati tedbir rehberinde anlattım.

Çocuklar için neleri hazırlamalısınız?

Velayette annelik ya da babalık değil, çocuğun üstün yararı belirleyicidir. Yargıtay'a göre mahkeme, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlardan iki ebeveynin yaşadığı yerde ve çocukla görüşülerek rapor almalı, çocuğun fiilen kiminle yaşadığını da gözetmelidir (Yargıtay 2. HD, 2025/10348 E., 2026/6615 K., 15.06.2026).

Bu yüzden dava açmadan önce çocuğun okulunu, bakımını kimin üstlendiğini, çalışma saatlerinizi ve size destek olacak yakınlarınızı gösteren bilgileri toplayın. Diğer ebeveynle kişisel ilişki için hafta sonu, bayram ve tatil dönemlerini kapsayan somut bir öneri hazırlayın. Velayetin hangi ölçütlerle belirlendiğini boşanmada çocuk kime verilir rehberinde anlattım.

Nafaka ve masraflar için hangi belgeler gerekir?

Dava açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin barınması ve geçimi ile çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169); tedbir nafakası bu önlemlerden biridir. Nafakanın miktarını tarafların gelirleri ve ihtiyaçları belirler. Kendi ve eşinizin gelirini gösteren bordro, sigorta ve vergi kayıtlarını; kira, okul, sağlık ve servis giderlerinizi gösteren belgeleri hazırlayın. Nafakanın nasıl hesaplandığını boşanmada nafaka ne kadar rehberinde anlattım.

Dava açarken harç ve gider avansı ödenir. Bu masrafları karşılayamıyorsanız adli yardım isteyebilirsiniz. 2026 tutarlarını boşanma davası ücreti, adli yardımı adli yardım ve ücretsiz avukat rehberinde anlattım.

Davayı hangi mahkemede açacaksınız?

Boşanma davasına aile mahkemesi bakar. Kanuna göre yetkili mahkeme "eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir" (TMK m. 168). Yani davayı kendi yerleşim yerinizde de açabilirsiniz; eşinizin oturduğu şehre gitmeniz gerekmez. Ayrıntıları boşanma davası nerede açılır, dilekçe ve harç adımlarını boşanma davası nasıl açılır rehberinde anlattım.

Dava açmadan önce hangi hatalardan kaçınmalısınız?

1. Olayları genel anlatmak. "Eşim kötü davranıyordu" yerine olayın tarihini, yerini ve kimin gördüğünü yazın.
2. Hukuka aykırı delil toplamak. Gizli kayıt ve şifre kırarak elde edilen deliller dikkate alınmayabilir.
3. Bazı olayları dilekçeye yazmamak. Dilekçede ileri sürülmeyen olay sonradan kusur olarak yüklenemeyebilir.
4. Mal kayıtlarını çıkarmadan konuşmak. Boşanma niyetini öğrenen eşin malları devretme ihtimalini hesaba katın.
5. Haklı sebep olmadan evi terk etmek. Ayrılmanız gerekiyorsa sebebini belgeleyin.
6. Şiddete katlanmak. Koruma kararı için dava açmayı beklemeyin.
7. Çocuklar için hazırlıksız olmak. Velayet ve kişisel ilişki için somut bir öneri hazırlayın.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanma davasının sonucu büyük ölçüde dava açılmadan önce yapılan hazırlıkla belirlenir. Yolu seçin, yaşadıklarınızı tarih ve yer vererek yazın, delilleri hukuka uygun yoldan toplayın. Malları ve hesapları kayda geçirin; risk varsa tedbir ve aile konutu şerhi isteyin. Şiddet varsa önce kendinizi ve çocuklarınızı koruyun. Çocuklar ve nafaka için belgelerinizi hazırlayıp doğru mahkemeyi belirlediğinizde, dilekçeniz ilk günden sağlam bir zemine oturur.

Dava açmadan önce dosyanızı birlikte hazırlamak isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.