TMK 355, çocuk mallarından elde edilen gelirlerin hangi sırayla harcanabileceğini düzenler. Ana ve baba, çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçlarını karşılamak üzere harcayabilir. Gelir fazlası çocuk mallarına katılır. Gerekçeye göre eski Kanun'dan farkı, çocuğa harcanandan artan gelirin hakkaniyet ölçüsünde aile ihtiyaçlarına harcanabilmesi ve fazlanın çocuğa kalmasıdır. Madde yalnızca gelirleri kapsar: olağan bakım ve eğitim giderleri çocuk mallarından mahsup edilememiş (Yargıtay 2. HD, 2016/10748 E., 2016/13562 K., 05.10.2016), kira getiren taşınmazların rayiç bedelle kiraya verilip verilmediğinin ve gelirlerin çocuk adına bir hesapta toplanmasının araştırılması istenmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/3118 E., 2016/5242 K., 17.03.2016).
- Gelir
- Çocuk mallarının kira, faiz veya kâr payı gibi getirileri.
- Sermaye
- Gelir dışında kalan çocuk malları ve bunların satış bedeli.
- Aile ihtiyaçları
- Çocuğun birlikte yaşadığı ailenin ortak giderleri.
- Gelir fazlası
- Çocuğa ve hakkaniyet ölçüsünde aileye harcandıktan sonra artan gelir.
TMK 355 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Birinci öncelik | Çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi | TMK m. 355/1 |
| İkinci öncelik | Hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçları | TMK m. 355/1 |
| Gelir fazlası | Çocuk mallarına katılır | TMK m. 355/2 |
| Sermaye | Bakım için ancak belirli hâllerde ve hâkimin izniyle | TMK m. 327, 356 |
| Olağan bakım giderleri | Çocuk mallarından mahsup edilememiştir | Yargıtay 2. HD, 2016/13562 K. |
| Kira gelirleri | Rayiç bedel ve çocuk adına hesap araştırılmalı | Yargıtay 2. HD, 2016/5242 K. |
| Satış bedeli | Çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalı | Yargıtay 2. HD, 2016/15102 K. |
| Serbest mallar | Kazandırmada gelirlerin kullanımı yasaklanabilir | TMK m. 357 |
TBMM gerekçesine göre madde, eski Kanun'un 281. maddesini karşılar ve İsviçre Medenî Kanunu'nun 316. maddesini örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 272. maddesinden alınmıştır. Gerekçe, çocuk mallarının gelirlerinden çocuğa harcanandan artan kısmın aile ihtiyacına harcanabileceği, kalanın ise çocuğun mallarına katılacağı esasının getirildiğini belirtir. Adalet Komisyonu birinci fıkradaki "eğitimi için" ibaresinden sonra noktalı virgül koymuştur (S. Sayısı 723, s. 314).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, maddenin yalnızca gelirleri kapsamasıdır; çocuğun malvarlığının kendisi ve satış bedeli bu yetkinin dışındadır ve satış bedelinin çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2016/16152 E., 2016/15102 K., 23.11.2016). İkinci nokta, çocuğun bakım yükümlülüğünün ana ve babaya ait olmasıdır; olağan bakım ve eğitim giderleri çocuk mallarından mahsup edilememiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/10748 E., 2016/13562 K., 05.10.2016). Üçüncü nokta, aile ihtiyaçları için harcamanın hakkaniyetle sınırlı olması ve gelir fazlasının çocuğa kalmasıdır; eski Kanun ise artan geliri aile giderlerinden sorumlu eşe bırakıyordu.
Harcama sırası
- Önce çocuk: Gelirler öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanır.
- Sonra aile: Hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçlarına başvurulabilir.
- Fazlası çocuğa: Gelir fazlası çocuk mallarına katılır.
Madde, çocuk mallarının gelirleri için bir öncelik sırası kurar. Gelirler öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanır; ancak bundan sonra ve hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçlarına başvurulabilir. İkinci fıkra da gelir fazlasının çocuk mallarına katılacağını belirterek artan gelirin ana ve babaya kalmasını önler. Gerekçe eski Kanun'dan farkı tam olarak bu noktada görür: çocuğun gelirinden ona harcanandan artan miktar önce hakkaniyet ölçüsünde aile ihtiyaçlarına harcanabilir, geri kalanı ise çocuğun mallarına eklenir. Adalet Komisyonu birinci fıkrada eğitimi için ibaresinden sonra noktalı virgül koymuştur; bu noktalama, çocuğa yönelik harcama ile aile ihtiyaçlarına yönelik harcamayı metinde birbirinden ayırır (S. Sayısı 723, s. 314).
Harcama yetkisi velâyet sahibinin yönetim ve kullanma yetkileriyle birlikte işler (TMK m. 352, TMK m. 354). Yargıtay, velâyet sahibinin çocuğun mallarını kanunun çizdiği sınırlar içinde, çocuğun yararına ve onun bakımı ile eğitimi için, gerekli koşullar varsa kendi ihtiyaçları doğrultusunda da kullanabileceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/9883 E., 2026/6131 K., 03.06.2026). Gelirlerin bu sıraya göre harcanması velâyet sahibinin kendi takdirindedir; çocuk adına araç alınması veya çocuk adına kayıtlı aracın satılması gibi işlemler için mahkemeden izin alınmasına gerek görülmemiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/5977 E., 2016/7028 K., 06.04.2016).
Gelir ile sermaye ayrımı
- Kapsam: Madde çocuk mallarının gelirlerine ilişkindir.
- Sermaye: Çocuğun mallarına bakım için ancak belirli hâllerde başvurulabilir.
- Satış bedeli: Gelir değildir; çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılır.
Madde yalnızca çocuk mallarının gelirlerini düzenler; malların kendisi ve bunların satış bedeli bu harcama yetkisinin dışındadır. Anayasa Mahkemesi de ana ve babanın çocuk mallarını malların özüne zarar vermeden ve tahsis edildiği amaca uygun kullanmak zorunda olduğunu, yönetim hakkının çocuğun bakım, eğitim ve korunması için gerekli giderlerin çocuk mallarından karşılanabileceği anlamına gelmediğini belirtmiştir (AYM, E. 2025/44, K. 2025/218, 06.11.2025). Bu giderler kural olarak ana ve babaya aittir (TMK m. 327). Ana ve baba, yoksul oldukları veya çocuğun özel durumu olağanüstü harcamalar gerektirdiği hâllerde çocuğun mallarından onun bakım ve eğitimine yetecek bir miktarı ancak hâkimin izniyle harcayabilir; sermaye biçimindeki ödemeler ve tazminatlar olağan ihtiyaçlar ölçüsünde kısmen kullanılabilir, çocuğun diğer mallarına başvurmak için ise zorunluluk ve hâkimin yetki vermesi gerekir (TMK m. 356).
Kararlar bu ayrımı uygulamıştır. Velâyet sahibi annenin çocuğun olağan bakım ve eğitim giderlerini çocuk mallarından mahsup edemeyeceği kabul edilmiş; yoksulluk veya olağanüstü harcama gerektiren bir durum da ileri sürülüp ispat edilmediğinden, satış bedelini çocuk yararına kullandığını kanıtlayamayan annenin velâyet görevini kötüye kullandığı sonucuna varılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2016/10748 E., 2016/13562 K., 05.10.2016). Velâyet sahibinin çocuk için tutulan taşınmazı satıp bedelin bir kısmının kendisinde kaldığını bildirdiği bir olayda da bu bedelin nasıl değerlendirildiğinin ve çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/16152 E., 2016/15102 K., 23.11.2016).
Aile ihtiyaçları ve serbest mallar
- Ölçü: Aile ihtiyaçları için harcama hakkaniyetle sınırlıdır.
- Kazandırmalar: Kazandırmada bulunan kişi gelirlerin ana ve baba tarafından kullanılmasını yasaklayabilir.
- Kişisel kazanç: Çocuğun kişisel kazancı çocuğa aittir.
Aile ihtiyaçları için harcama maddede hakkaniyetle sınırlanmıştır; bu ölçü, çocuğun gelirinin aile giderlerine aktarılmasının çocuğun durumu ve ailenin ihtiyaçlarıyla orantılı kalmasını gerektirir. Bazı gelirler ise bu yetkinin dışında kalır. Faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla çocuğa yapılan kazandırmaların gelirleri ana ve babanın menfaatine harcanamaz (TMK m. 357). Çocuğun kişisel kazancının ve bir meslek veya sanat ile uğraşması için kendisine verilen malın yönetimi ve bunlardan yararlanma hakkı çocuğa aittir; çocuk evde ana ve babasıyla birlikte yaşıyorsa ana ve baba ondan kendi bakımı için uygun bir katkıda bulunmasını isteyebilir (TMK m. 359).
Denetim ve hâkimin müdahalesi
- Araştırma: Kira gelirlerinin rayiç bedelle elde edilip edilmediği incelenir.
- Kayyım: Gelirlerin kanuna uygun harcanacağından kuşku duyulursa yönetimleri kayyıma bırakılabilir.
- Sorumluluk: Kanuna uygun harcamalardan dolayı tazminat istenemez.
Gelirlerin kanuna uygun harcanması hâkimin denetimine tabidir. Velâyet sahibi annenin idare ettiği taşınmazların kira gelirlerinin annenin ve kiracıların beyanlarıyla yetinilerek değerlendirildiği bir olayda, rayiç kira bedellerinin tespit edilmesi, rayiçten düşük bedel söz konusuysa rayiç bedel üzerinden kiraya verilmesinin sağlanması ve kira gelirlerinin mahkeme nezaretinde çocuk adına bir hesaba yatırılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/3118 E., 2016/5242 K., 17.03.2016). Çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan ayrılmış belirli miktarların kanuna uygun şekilde harcanacağından kuşku duyulursa hâkim bunların yönetimini de bir kayyıma bırakabilir (TMK m. 361).
Denetim, velâyet sahibinin yetkisini ortadan kaldıracak ölçüde genişletilemez. Velâyet hakkının kötüye kullanılması söz konusu değilken çocukların malvarlığına konulan tedbirler, velâyet sahibinin bu yetkiyi kullanmasını engellediği için bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2015/15037 E., 2015/21524 K., 17.11.2015). Ana ve baba, kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yaptıkları harcamalardan dolayı tazminatla yükümlü tutulmaz (TMK m. 363). Bu sayfa hazırlanırken yapılan taramada 355. maddeyi tek başına konu alan karar sayısının sınırlı olduğu görülmüştür; aşağıdaki kararlar maddeyi çocuk mallarına ilişkin diğer hükümlerle birlikte uygulayan kararlardır.
Velâyet sahibiyseniz, çocuğa ait kira, faiz veya kâr payı gibi gelirleri önce çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için kullanın; aile giderlerine ancak hakkaniyete uygun bir ölçüde başvurun ve artan geliri çocuk adına biriktirin. Gelirleri ve harcamaları belgeleyin; kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yapılan harcamalardan dolayı tazminatla sorumlu tutulmazsınız. Çocuğun malının kendisini veya satış bedelini olağan bakım giderlerine harcamayın; bunun için belirli hâllerde hâkimin izni gerekir. Gelirlerin usulüne uygun harcanmadığını düşünüyorsanız, kira sözleşmeleri ve banka kayıtları gibi somut delillerle aile mahkemesinden önlem alınmasını isteyebilirsiniz.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Çocuğa ait taşınmazların rayiç bedelle kiraya verilip verilmediği araştırılmalı; gerekirse kira gelirleri mahkeme nezaretinde çocuk adına bir hesaba yatırılmalıdır
Babası hayatta olmayan çocuğun bir yakını, velâyet sahibi annenin çocuğa babasından miras kalan malları kullanıp sattığını ileri sürerek çocuk malları hakkında tedbir alınmasını istedi. Mahkeme, kira gelirleri konusunda annenin ve kiracıların beyanlarıyla yetinerek karar verdi.
“Toplanan delillerden çocuğun velisi olan annesi tarafından idare edilen kira getirisi olan taşınmazlar bulunduğu, bu taşınmazların iki tanesinin kira gelirlerinin banka havalesi ile anne tarafından alındığı kayden sabit olup bir tanesinin de ödemelerinin elden yapıldığı, iddia edildiği anlaşıldığından mahkemece yapılacak araştırma ile taşınmazların rayiç kira bedellerinin tespit edilip bu miktar üzerinden taşınmazların kiraya verilip verilmediğinin öncelikle belirlenmesi,rayiçten düşük bedeller söz konusu ise rayiç bedel üzerinden kiraya verilmesinin sağlanması ve kira gelirlerinin mahkeme nezaretinde olacak şekilde çocuk adına bir hesaba yatırılması için gerekli işlemlerin yapılması gerekirken bu hususta velayet sahibi anne ile kiracıların beyanı ile yetinilmesi doğru olmadığı gibi, babasından çocuğa miras kalan 15840 parsel sayılı taşınmazdaki 5 nolu bağımsız bölüm 16.5.2013 tarihide satılmış olduğuna göre bu taşınmazın satışının gerekli olup olmadığının, satış bedelinin velayet hakkını kullanan anne tarafından nasıl değerlendirildiği, çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılıp, satış bedelinin mevcut olması lahinde güvence altına alınması, aksi halde, velayet hakkını kullanan annenin Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerininin uygulanmasına Dair Tüzüğün 4. maddesinde açıklandığı üzere çocuk malları hakkında gerekli özeni gösterip göstermediği tespit edilerek, çocuk mallarının korunmasında gerekli özenin gösterilmediğinin belirlenmesi halinde, taşınmazın bedelinin tahsili ile tüm mal varlığının korunması amacıyla gerekli olduğu takdirde çocuk mallarınının ve gelirlerinin kayyıma devri (TMK. m. 361) dahil kanunda öngörülen tedbirlerin alınması gerekirken bu hususlar nazara alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddenin konusu olan çocuk mallarının gelirlerine doğrudan ilişkindir. Daire, 352 ve 360. maddelerle birlikte 355. maddeyi hatırlatmış; gelirler öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanabileceğinden, kira getirisi olan taşınmazların gerçekten rayiç bedelle kiraya verilip verilmediğinin araştırılmasını istemiştir. Rayiçten düşük bedel söz konusuysa rayiç bedel üzerinden kiraya verilmesi, kira gelirlerinin mahkeme nezaretinde çocuk adına bir hesaba yatırılması ve özen gösterilmediği belirlenirse gerektiğinde malların ve gelirlerin kayyıma devri dâhil önlemlerin alınması gerektiği belirtilmiştir (TMK m. 360, TMK m. 361).
Velâyet sahibi çocuk için tutulan taşınmazı satmışsa, satış bedelinin nasıl değerlendirildiği ve çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalıdır
Boşanmada taraflar, bedeli babaca ödenen bir dairenin velâyet sahibi anne adına tescil edilip çocuk 18 yaşını doldurduğunda ona devredilmesini kararlaştırmıştı. Anne bu daireyi satıp çıplak mülkiyeti çocuk, intifa hakkı kendi adına olmak üzere başka bir daire aldı ve satış bedelinin bir kısmının kendisinde kaldığını beyan etti. Baba çocuk mallarının korunmasını istedi; mahkeme davayı ispat edilemediği gerekçesiyle reddetti.
“Bu durumda velayet sahibi annenin satış bedelinden arta kalan 80.000 TL'nin kendi uhdesinde bulunduğunu bildirdiğinden, satış bedelinin velayet hakkını kullanan anne tarafından nasıl değerlendirildiği, ortak çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı, gerekirse bu konularda ne gibi önlem/önlemlerin alınabileceğinin araştırılıp sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddenin gelirler ile çocuğun sermayesi arasında yaptığı ayrımı gösterir. Daire, velâyet sahibinin çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçları için harcayabileceğini hatırlatmıştır. Satış bedeli ise bir gelir değil çocuğun malvarlığının karşılığıdır; bu nedenle bedelden arta kalan paranın annede bulunduğu anlaşılınca, bu bedelin nasıl değerlendirildiğinin, çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığının ve gerekirse hangi önlemlerin alınabileceğinin araştırılması gerektiği belirtilerek ret kararı bozulmuştur (TMK m. 360).
Velâyet sahibi ana ve baba çocuğun mallarını kanunun çizdiği sınırlar içinde, çocuğun yararına ve koşulları varsa kendi ihtiyaçları için de kullanabilir
Davacı, ergin olmadan önce annesinin, murisinden kendisine kalan taşınmaz paylarını velâyeten bir idareye sattığını ve velâyet görevini kötüye kullandığını ileri sürerek tapu kaydının iptali ve adına tescilini istedi. İlk derece mahkemesinin kabul kararına karşı istinaf başvurusu esastan reddedildi; hüküm davalı idare tarafından temyiz edildi.
“Bu yetkiye sahip olan ana ve baba çocuğun mallarını kanunun çizdiği sınırlar içinde çocuğun yararına onun bakımı eğitimi ve gerekli koşullar mevcut olduğu takdirde kendi ihtiyaçları doğrultusunda kullanma haklarına da sahiptirler.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddedeki öncelik sırasını genel bir ilke olarak ifade eder: ana ve baba çocuğun mallarını kanunun çizdiği sınırlar içinde, öncelikle çocuğun yararına ve onun bakımı ile eğitimi için, gerekli koşullar varsa kendi ihtiyaçları doğrultusunda da kullanabilir. Aile ihtiyaçları için harcamanın ölçüsü maddede hakkaniyet olarak belirlenmiştir. Somut olayda davacı, satışın velâyet görevinin kötüye kullanılmasıyla gerçekleştiğini ve alıcının veliyle işbirliği içinde hareket ettiğini ispat edemediğinden davanın reddi gerektiği kabul edilmiştir (TMK m. 352, TMK m. 354).
Yönetim hakkı, çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin çocuk mallarından karşılanabileceği anlamına gelmez; ana ve baba malları özüne zarar vermeden kullanmak zorundadır
Boşanmadan sonra velâyeti kendisine bırakılan annenin çocuklara miras kalan malvarlığını iyi yönetemediği iddiasıyla açılan çocuk mallarının korunması davasında aile mahkemesi, 352. maddenin birinci fıkrası ile 353 ve 354. maddelerin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurdu.
“Diğer yandan anılan Kanun'a göre ana ve baba çocuk mallarını, malların özüne zarar vermeden ve tahsis edildiği amaca uygun şekilde kullanmak zorundadırlar. Ayrıca ana ve babaya çocuğun mallarını yönetme hakkının tanınması, çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlerin karşılanması için çocuk mallarına başvurulabileceği anlamına gelmemektedir. Nitekim Kanun'un 327. maddesine göre söz konusu maddede belirtilen istisnai hâllerde ana ve baba ancak hâkimin izniyle çocuğun mallarından bakım ve eğitimine yetecek belli bir miktarı sarf edilebilecektir. Bununla birlikte ana ve babanın çocuk mallarını, malların özüne zarar vermeden ve tahsis edildiği amaca uygun şekilde kullanmak zorunda oldukları görülmektedir.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi 355. maddeyi iptal istemi dışında tutmakla birlikte, çocuk mallarına ilişkin hükümleri bir bütün olarak değerlendirmiş ve 355. maddedeki gelirlerin harcanma sırasını da kararında aktarmıştır. Mahkemeye göre ana ve baba çocuk mallarını malların özüne zarar vermeden ve tahsis edildiği amaca uygun kullanmak zorundadır; yönetim hakkı, çocuğun bakım, eğitim ve korunması için gerekli giderlerin çocuk mallarından karşılanabileceği anlamına gelmez. Bu giderler kural olarak ana ve babaya aittir; çocuğun mallarından bakım ve eğitimine yetecek bir miktar ancak 327. maddedeki istisnai hâllerde ve hâkimin izniyle harcanabilir (TMK m. 327). Kurallar Anayasa'ya aykırı bulunmamış ve itiraz oybirliğiyle reddedilmiştir.
Ana ve baba çocuğun olağan bakım ve eğitim giderlerini kendileri karşılar; bu giderleri çocuk mallarından mahsup edemez
Davacı, babasından kendisine miras kalan taşınmaz paylarının, kendisi küçükken velâyet sahibi annesi tarafından satıldığını ve elde edilen gelirlerin kendisinden gizlendiğini ileri sürerek velâyet görevinin kötüye kullanılması nedeniyle maddi tazminat istedi. Mahkeme, annenin kızı lehine hareket ettiğini ve kötüye kullanmanın ispatlanamadığını belirterek davayı reddetti.
“davalı annenin çocuğun bakımı ve eğitimi için yaptığı olağan giderleri karşılaması annenin yasal yükümlülüğünden doğan masraflardan olup, bu masrafları çocuk mallarından mahsup etme hakkına sahip değildir. Davalı anne yoksul olduklarını veya çocuğun özel durumunun olağanüstü harcamalar yapılmasını gerektirdiğini ve bu sebeple çocuk mallarının kullanıldığını da iddia ve ispat etmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddenin uygulanmasında gelirler ile çocuğun malvarlığının kendisi arasındaki farkın önemini gösterir. Olay 743 sayılı Kanun döneminde geçtiğinden Daire uyuşmazlığı eski hükümlere göre çözmüştür; ancak ana ve babanın çocuğun olağan bakım ve eğitim giderlerini kendi yükümlülükleri olarak karşılaması ilkesi yeni Kanun'da da açıktır (TMK m. 327). Daireye göre anne bu giderleri çocuk mallarından mahsup edemez; yoksulluk veya olağanüstü harcama gerektiren özel bir durum da ileri sürülüp ispat edilmemiştir. Satış bedelini çocuğa verdiğini ya da çocuk yararına sadakat ve özenle yönettiğini kanıtlayamayan annenin velâyet görevini kötüye kullandığı kabul edilmiş ve tazminat isteminin reddi bozulmuştur (TMK m. 363).
Velâyet hakkının kötüye kullanılması söz konusu değilse, çocukların malvarlığına velâyet sahibinin yönetim, kullanma ve gelirleri harcama yetkisini engelleyen tedbir konulamaz
Mahkeme, velâyeti davacı annede olan çocukların malvarlığı hakkında tedbir kararı verdi. Hüküm temyiz edildi.
“Yukarıda belirtilen maddeler ışığında, davacı annenin velayet hakkını kötüye kullanması sözkonusu olmadığı gibi, mahkemece çocukların malvarlığına konulan tedbirler davacı annenin velayet hakkını kullanmayı engeller niteliktedir. Mahkemece bu hususlar nazara alınmadan velayeti davacı annede olan çocukların malvarlıkları üzerine tedbir konulması doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddeyi 352 ve 354. maddelerle birlikte uygulayan bir örnektir. Daire, velâyet sahibinin çocuğun mallarını yönetme, kullanma ve gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçları için harcama yetkisini hatırlatmış; davacı annenin velâyet hakkını kötüye kullanması söz konusu olmadığı hâlde çocukların malvarlığına konulan tedbirlerin bu yetkinin kullanılmasını engellediğini belirterek kararı bozmuştur (TMK m. 352, TMK m. 354).
Velâyet sahibi, çocuk mallarının gelirlerini kanundaki öncelik sırasına göre harcayabilir; çocuk adına kayıtlı aracı satmak için mahkemeden izin alması gerekmez
Kısıtlanarak babasının velâyeti altında bırakılan ergin çocuk adına kayıtlı ve bedeli babaca ödenmiş bir aracın satışı için baba mahkemeden izin istedi. Mahkeme istemi, 327 ve 356. maddelerdeki koşulların ispat edilemediği gerekçesiyle reddetti.
“Velayete ilişkin hükümler gereği bu hakka sahip olan ebeveyn çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdürler. Kural olarak hesap ve güvence vermezler (TMK m. 352/1). Velayet hakkına sahip olan anne veya baba kusurları sebebiyle velayeti kaldırılmadıkça çocuğun mallarını da kullanabilirler (TMK m. 354). Çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitim için; hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçlarını karşılamak üzere sarfedebilirler (TMK.md.355). Buna göre, talep edenin velayeti altındaki çocuk için motorlu araç alınmasında ya da çocuk adına kayıtlı aracın satılmasında mahkemeden izin almasına gerek yoktur.”
Ne anlama geliyor? Karar, 355. maddedeki harcama yetkisinin velâyet sahibinin yönetim ve kullanma yetkileriyle birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir. Daire, velâyet sahibinin çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçları için harcayabileceğini hatırlatmış ve bu çerçevede çocuk adına araç alınması veya çocuk adına kayıtlı aracın satılması için mahkemeden izin gerekmediğini belirtmiştir. Çocuğun malvarlığının kendisine başvurmak ise 327 ve 356. maddelerdeki koşullara bağlıdır (TMK m. 356); izin gerekmediğinden davanın reddi sonucu itibarıyla doğru bulunmuş ve gerekçe değiştirilerek onanmıştır.
Madde gerekçesi
Madde 355- Yürürlükteki Kanunun 281 inci maddesini karşılamaktadır. Madde, İsviçre Medenî Kanununun 316 ncı maddesini örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 272 nci maddesinden alınmıştır. Çocuk mallarının gelirlerinin çocuğun bakımına, yetiştirilmesine ve eğitimine sarfedilen miktardan artan kısmının aile ihtiyacına sarfedilebileceği, kalanın ise çocuğun mallarına katılacağı esası getirilmiştir. Yürürlükteki metinden farkı, çocuğun gelirinden ona sarfedilenden artan miktarın önce -hakkaniyete uyduğu ölçüde- aile ihtiyaçlarına harcanabileceği; gelir fazlasının ise çocuk mallarına katılacağıdır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 130- Tasarının 355 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "eğitimi için" ibaresinden sonra ";" konmuştur.
Gerekçe, maddenin getirdiği yeniliği açıkça ortaya koyar: çocuğun gelirinden ona harcanandan artan kısım önce hakkaniyet ölçüsünde aile ihtiyaçlarına harcanabilir, gelir fazlası ise çocuk mallarına katılır. Eski Kanun'da artan gelir aile giderlerinden sorumlu eşe ait oluyordu. Adalet Komisyonu metne yalnızca bir noktalama değişikliği yapmıştır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Gerekçenin belirttiği gibi madde, eski Kanun'un 281. maddesini karşılar:
Çocuğun geliri, evvel emirde kendi infak ve terbiyesine sarfolunur; fazlası, karı kocadan hangisi aile masrafiyle mükellef ise ona ait olur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trEski metin, çocuğun gelirinin öncelikle onun geçimi ve terbiyesi için harcanacağını, fazlasının ise karı kocadan aile giderlerini karşılamakla yükümlü olana ait olacağını öngörüyordu. Yeni metin artan gelirin ancak hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçları için harcanabileceğini ve gelir fazlasının çocuk mallarına katılacağını belirterek artan geliri çocuğa bırakır.
| 743 sayılı Kanun m. 281 | 4721 sayılı Kanun m. 355 | |
|---|---|---|
| Öncelik | Çocuğun geçimi ve terbiyesi | Çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi |
| Artan gelir | Aile giderlerinden sorumlu eşe ait | Hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçları için harcanabilir |
| Gelir fazlası | Eşe kalır | Çocuk mallarına katılır |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarı aşaması | Adalet Komisyonu birinci fıkrada "eğitimi için" ibaresinden sonra noktalı virgül koydu | S. Sayısı 723, s. 314 |
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir. Tasarı aşamasında Adalet Komisyonu birinci fıkraya yalnızca bir noktalama değişikliği yapmıştır. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 355. maddeyi konu alan bir karara rastlanmamıştır; madde, çocuk mallarına ilişkin başka hükümlerin incelendiği bir kararda yalnızca açıklama amacıyla anılmıştır (AYM, E. 2025/44, K. 2025/218, 06.11.2025).
İlgili maddeler
- TMK m. 327: Çocukların bakım ve eğitim giderlerini karşılama.
- TMK m. 352: Çocuk mallarının yönetimi.
- TMK m. 354: Çocuk mallarını kullanma hakkı.
- TMK m. 356: Çocuk mallarının kısmen sarfı.
- TMK m. 357: Kazandırmalar.
- TMK m. 359: Meslek veya sanat için verilen mal ve kişisel kazanç.
- TMK m. 360: Çocuk mallarının korunması için uygun önlemler.
- TMK m. 361: Yönetimin kayyıma devri.
- TMK m. 363: Ana ve babanın sorumluluğu.
Çocuk mallarının gelirleri, bu gelirlerin harcanması veya çocuk mallarının korunması konusundaki sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 355 ne diyor?
Ana ve babanın çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçlarını karşılamak üzere harcayabileceğini ve gelir fazlasının çocuk mallarına katılacağını söyler.
Çocuğun gelirleri önce neye harcanır?
Çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimine.
Veli çocuğun gelirini ev giderleri için harcayabilir mi?
Ancak çocuğa harcandıktan sonra ve hakkaniyete uyduğu ölçüde.
Artan gelir kime kalır?
Gelir fazlası çocuk mallarına katılır; eski Kanun'daki gibi aile giderlerinden sorumlu eşe kalmaz.
Veli çocuğun malını satıp bedelini harcayabilir mi?
Madde yalnızca gelirleri kapsar; satış bedelinin çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı araştırılır (Yargıtay 2. HD, 2016/16152 E., 2016/15102 K., 23.11.2016).
Çocuğun bakım giderleri kendi mallarından karşılanabilir mi?
Kural olarak hayır; olağan bakım ve eğitim giderleri ana ve babaya aittir (Yargıtay 2. HD, 2016/10748 E., 2016/13562 K., 05.10.2016). Çocuğun mallarına belirli hâllerde ancak hâkimin izniyle başvurulabilir (TMK m. 327, TMK m. 356).
Çocuğun taşınmazı düşük bedelle kiraya verilmişse ne olur?
Mahkeme rayiç kira bedelini araştırmalı ve gerekirse kira gelirlerinin mahkeme nezaretinde çocuk adına bir hesaba yatırılmasını sağlamalıdır (Yargıtay 2. HD, 2016/3118 E., 2016/5242 K., 17.03.2016).
Gelirlerin yönetimi kayyıma bırakılabilir mi?
Evet; gelirlerin kanuna uygun harcanacağından kuşku duyulursa hâkim bunların yönetimini bir kayyıma bırakabilir (TMK m. 361).
Veli yaptığı harcamalardan sorumlu olur mu?
Kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yaptığı harcamalardan dolayı tazminatla yükümlü tutulmaz (TMK m. 363).
Bağışlanan malın gelirini veli kullanabilir mi?
Faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla yapılan kazandırmaların gelirleri ana ve babanın menfaatine harcanamaz (TMK m. 357).
Çocuğun kendi kazancı kime aittir?
Çocuğa; ana ve baba, çocuk evde birlikte yaşıyorsa ondan kendi bakımı için uygun bir katkı isteyebilir (TMK m. 359).
Eski Kanun'da bu hüküm var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun m. 281 çocuğun gelirinin önce onun geçimine harcanacağını, fazlasının aile giderlerinden sorumlu eşe kalacağını öngörüyordu.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır; Tasarı aşamasında yalnızca bir noktalama değişikliği yapılmıştır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 327, 335, 352, 354, 355, 356, 357, 359, 360, 361, 363
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 281 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 355 gerekçesi s. 130, Komisyon değişiklik listesi s. 314, Tasarı ve Komisyon metni s. 447
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/44, K. 2025/218, 06.11.2025
- Yargıtay 2. HD, 2025/9883 E., 2026/6131 K., 03.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2016/16152 E., 2016/15102 K., 23.11.2016
- Yargıtay 2. HD, 2016/10748 E., 2016/13562 K., 05.10.2016
- Yargıtay 2. HD, 2016/5977 E., 2016/7028 K., 06.04.2016
- Yargıtay 2. HD, 2016/3118 E., 2016/5242 K., 17.03.2016
- Yargıtay 2. HD, 2015/15037 E., 2015/21524 K., 17.11.2015