TMK 351, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin değişen koşullara göre yeniden düzenlenmesini sağlar. Durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemler yeni koşullara uydurulur; velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verir. Hukuk Genel Kurulu velâyete ilişkin kararların kesin hüküm oluşturmadığını belirtmiş (Yargıtay HGK, 2017/1899 E., 2018/1052 K., 09.05.2018); kurumun başvurusu, velâyeti re'sen de geri verebilecek hâkime yapılmış bir ihbar sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2006/12735 E., 2007/3642 K., 08.03.2007). Kaldırılan velâyetin geri verilmesi istemi çekişmesiz yargı işidir ve davacının oturduğu yer mahkemesinde de açılabilir (Yargıtay 2. HD, 2015/7115 E., 2015/8400 K., 22.04.2015).
- Durumun değişmesi
- Koruma önlemine esas olan koşulların sonradan farklılaşması.
- Önlemlerin uydurulması
- Çocuğun korunmasına ilişkin önlemin yeni koşullara göre değiştirilmesi veya kaldırılması.
- Velâyetin geri verilmesi
- Kaldırma sebebi ortadan kalkınca velâyetin ana veya babaya yeniden verilmesi.
- Re'sen
- Hâkimin bir istem olmaksızın kendiliğinden harekete geçmesi.
- Çekişmesiz yargı
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun çekişmesiz yargı işleri arasında saydığı ve kendine özgü usul kuralları bulunan işler.
TMK 351 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Önlemler | Durum değişirse yeni koşullara uydurulur | TMK m. 351/1 |
| Velâyetin geri verilmesi | Kaldırma sebebi ortadan kalkmışsa velâyet geri verilir | TMK m. 351/2 |
| Harekete geçme | Hâkim re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine | TMK m. 351/2 |
| Kesin hüküm | Velâyete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz | Yargıtay HGK, 2018/1052 K. |
| Kurumun başvurusu | Re'sen harekete geçen hâkime ihbar niteliğinde | Yargıtay 2. HD, 2007/3642 K. |
| Kaldırma yerine değiştirme | Kaldırma koşulları yoksa velâyet değiştirilir | Yargıtay 2. HD, 2017/5464 K. |
| Yetki | Davacının oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir | Yargıtay 2. HD, 2015/8400 K. |
| Temyiz | Çekişmesiz yargı kararlarına karşı kapalıdır | Yargıtay 2. HD, 2022/10956 K. |
TBMM gerekçesine göre madde, eski Kanun'un 276. maddesinin birinci fıkrasını karşılar. Gerekçe, eski metnin yalnızca velâyetin kaldırılması sebebinin ortadan kalkması hâlini düzenlediğini, yeni maddede ise genel olarak koruma önlemlerine esas olan durumların değişmesinin de göz önünde tutulduğunu belirtir. Tasarının 351. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 446).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, velâyete ilişkin kararların kesin hüküm oluşturmaması ve durum değiştiğinde önlemlerin yeni koşullara uydurulmasıdır (Yargıtay HGK, 2017/1899 E., 2018/1052 K., 09.05.2018). İkinci nokta, velâyetin geri verilmesi için kaldırmayı gerektiren sebebin ortadan kalkmış olmasıdır; geri vermeyi gerektiren şartların gerçekleşmediği bir olayda istemin reddi onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2010/4660 E., 2010/7977 K., 21.04.2010). Üçüncü nokta, eski Kanun'daki bir yıllık bekleme süresinin yeni Kanun'a alınmamasıdır; 743 sayılı Kanun m. 276/2'ye göre velâyet, kaldırma tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe geri verilemiyordu.
Birinci fıkra: önlemler yeni koşullara uydurulur
- Kapsam: Velâyetin kaldırılması dâhil, çocuğun korunmasına ilişkin bütün önlemler.
- Kesin hüküm yok: Velâyete ilişkin kararlar değişen koşullara göre yeniden ele alınabilir.
- Ölçüt: Çocuğun güncel durumu ve üstün yararı.
Birinci fıkra, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin durağan olmadığını belirtir: durumun değişmesi hâlinde önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir. Gerekçeye göre eski Kanun yalnızca velâyetin kaldırılması sebebinin ortadan kalkması hâlini düzenliyordu; yeni madde genel olarak koruma önlemlerine esas olan durumların değişmesini de kapsar. Bu nedenle kural, uygun önlemlerin alınmasından çocuğun yerleştirilmesine ve velâyetin kaldırılmasına kadar çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin tümü için geçerlidir (TMK m. 346, TMK m. 347, TMK m. 348). Hukuk Genel Kurulu da velâyete ilişkin kararların kesin hüküm oluşturmadığını, 351. maddenin birinci fıkrasının durumun değişmesi hâlinde önlemlerin yeni koşullara uydurulmasını öngördüğünü ve koşulların değişmesi hâlinde velâyetin değiştirilebileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1899 E., 2018/1052 K., 09.05.2018; TMK m. 183).
Uyarlama çocuğun güncel durumuna göre yapılır. Velâyetin kaldırılması istenen çocuğun dava sırasında annesinin yanında yaşayıp öğrenim gördüğü, duruşmada annesinin yanında kalmak istediğini açıkladığı ve anne yanında kalmasının gelişimine engel olacağına dair ciddi ve inandırıcı delil bulunmadığı bir olayda Yargıtay, önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerektiğini hatırlatarak velâyetin kaldırılması kararını bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2006/534 E., 2006/3240 K., 13.03.2006). Velâyet sahibi babanın velâyet görevini ihmal ettiği ve çocuklara fiilen anne ile anneannenin baktığı bir olayda da 351. madde gözetilerek istemin kabulü gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2007/5622 E., 2007/7640 K., 09.05.2007).
Kaldırma mı, değiştirme mi?
- Kaldırma: Diğer önlemlerden sonuç alınamadığında başvurulan ağır önlem.
- Değiştirme: Velâyet bir ebeveynden alınarak diğerine verilir.
- Doğru nitelendirme: Kaldırma koşulları yoksa verilecek karar değiştirme kararıdır.
Durumun değişmesi, velâyetin bir ebeveynden alınıp diğerine verilmesini gerektirebilir. Bu sonuç velâyetin kaldırılması değil değiştirilmesidir: velâyetin kaldırılması koşulları oluşmamış, ancak deliller velâyetin diğer ebeveyne geçmesini gerektiriyorsa hüküm, 183, 349 ve 351/1. maddelere dayanan bir değiştirme kararı olarak kurulmalıdır. Yargıtay böyle bir hükmü, velâyetin kaldırılmasına ilişkin sözcükleri çıkarıp yerine değiştirme ifadesini yazarak düzeltmiş ve onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2017/1926 E., 2017/5464 K., 04.05.2017). Durumun değişmesi hâlinde velâyet yeniden düzenlenebilir; ancak bu durumda velâyeti alınan ebeveynle çocuklar arasında kişisel ilişki de kurulmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2007/16042 E., 2007/16684 K., 29.11.2007; TMK m. 323).
İkinci fıkra: velâyetin geri verilmesi
- Koşul: Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebebin ortadan kalkması.
- Harekete geçme: Hâkim re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine karar verir.
- Bekleme süresi yok: Eski Kanun'daki bir yıllık süre yeni Kanun'a alınmamıştır.
İkinci fıkra, velâyetin kaldırılmasının kalıcı bir yaptırım olmadığını gösterir: velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim velâyeti geri verir. Hâkim bunun için bir istem beklemek zorunda değildir; re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine karar verebilir. Kurumun başvurusu üzerine daha önce kaldırılmış olan velâyetin anneye geri verildiği bir olayda Yargıtay, bu başvuruyu re'sen harekete geçmekle görevli hâkime yapılmış bir ihbar olarak nitelendirmiş ve velâyetin geri verilmesini yerinde bulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2006/12735 E., 2007/3642 K., 08.03.2007). Velâyetin kaldırılması kararının incelendiği bir başka olayda, sebep ortadan kalkarsa velâyetin geri verilmesinin mümkün olduğu da gözetilerek kaldırma kararı onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2018/1270 E., 2018/3883 K., 26.03.2018).
Geri verme, kaldırmayı gerektiren sebebin gerçekten ortadan kalkmasına bağlıdır; 351. maddeye dayanan geri verme isteminin, geri vermeyi gerektiren şartlar gerçekleşmediği için reddine ilişkin hüküm onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2010/4660 E., 2010/7977 K., 21.04.2010). Eski Kanun'dan farklı olarak yeni metinde bekleme süresi de yoktur: 743 sayılı Kanun'un 276. maddesinin ikinci fıkrasına göre velâyet, kaldırma tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe geri verilemiyordu. Gerekçe maddenin yalnızca eski 276. maddenin birinci fıkrasını karşıladığını belirttiğinden, sebep ortadan kalktığında geri verme için belirli bir sürenin geçmesi beklenmez.
Velâyet ana ve babanın her ikisinden kaldırılmışsa çocuğa vasi atanmış olur (TMK m. 348). Velâyetin geri verilmesi istemiyle birlikte vasiliğin sona erdirilmesi de istenmişse, vesayetin kaldırılmasına ilişkin bölümün ayrılarak vesayet makamına gönderilmesi ve onun vereceği karara göre velâyetin geri verilmesi isteminin esası hakkında karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2007/12348 E., 2007/14292 K., 24.10.2007). Velâyetin iadesi davası aile mahkemesinde sürerken vasiliğin kaldırılması istemi yönünden yargı yeri olarak küçüklerin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi belirlenmiştir (Yargıtay 17. HD, 2014/6748 E., 2014/10560 K., 03.07.2014). Velâyetin geri verilmesi istemi, istenmemiş ve koşulları oluşmamış bir koruma kararının kaldırılmasını da kapsamaz (Yargıtay 2. HD, 2008/15852 E., 2008/15876 K., 25.11.2008).
Yargılama usulü
- Nitelik: Kaldırılan velâyetin geri verilmesi çekişmesiz yargı işidir.
- Yetki: Talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi.
- İnceleme: Duruşmalı inceleme, delil toplanması, gerektiğinde uzman görüşü.
- Kanun yolu: Bu işlerde istinaf incelemesinden sonra temyiz yolu kapalıdır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, velâyetin kaldırılmasını, velâyetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesini ve kaldırılan velâyetin geri verilmesini çekişmesiz yargı işleri arasında sayar (HMK m. 382). Bu nedenle geri verme istemi, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinde açılabilir; Türk Medeni Kanunu'nda bu konuda aksine bir kural bulunmadığından davacı kendi oturduğu yer mahkemesine de başvurabilir (Yargıtay 2. HD, 2015/7115 E., 2015/8400 K., 22.04.2015; HMK m. 384). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu dava ve işlere Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2, 4).
Çekişmesiz yargı işi olması ve basit yargılama usulüne tabi bulunması, velâyete ilişkin istemlerin dosya üzerinden karara bağlanabileceği anlamına gelmez. Velâyete ilişkin davalar kamu düzeniyle doğrudan ilgili olup re'sen araştırma ilkesi geçerlidir ve davayı kabul sonuç doğurmaz; bu nedenle incelemenin duruşmalı yapılması, delillerin toplanması, çocuk idrak çağındaysa görüşüne başvurulması ve gerektiğinde uzman incelemesi yaptırılması gerekir (Yargıtay 2. HD, 2015/6138 E., 2015/8056 K., 21.04.2015; 4787 sayılı Kanun m. 5). Bölge adliye mahkemesinin çekişmesiz yargı işlerinde verdiği kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamaz; velâyet davasında aleyhine hükmedilen vekâlet ücretine yönelik temyiz dilekçesi bu nedenle reddedilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2022/10328 E., 2022/10956 K., 27.12.2022; HMK m. 362).
Velâyetiniz kaldırıldıysa, kaldırma kararına yol açan durumun sona erdiğini gösteren delilleri, örneğin yaşam ve çalışma koşullarınızdaki değişiklikleri, çocukla ilginizi ve varsa uzman raporlarını toplayarak velâyetin geri verilmesini isteyebilirsiniz; eski Kanun'daki bir yıllık bekleme süresi artık yoktur. Çocuğun durumu değiştiyse, mevcut koruma önleminin veya velâyet düzenlemesinin yeni koşullara uydurulmasını isteyin; bu istemde çocuğun güncel yaşam koşulları ve üstün yararı belirleyicidir. Velâyetin diğer ebeveyne verilmesini istiyorsanız, istemin velâyetin kaldırılması değil değiştirilmesi olarak nitelendirileceğini ve kişisel ilişkinin de düzenleneceğini göz önünde bulundurun. Dava açarken, kendi oturduğunuz yer mahkemesine de başvurabileceğinizi, bu işlerde istinaf incelemesinden sonra temyiz yolunun kapalı olduğunu unutmayın.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Velâyete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değiştiğinde önlemler yeni koşullara uydurulur ve velâyet değiştirilebilir
Baba, müşterek çocuğun velâyetinin kendisine verilmesini ve çocuk için iştirak nafakasına hükmedilmesini istedi; mahkeme davayı kabul ederek dava tarihinden itibaren nafakaya hükmetti. Özel Daire nafakanın kesinleşme tarihinden başlaması gerektiğini belirterek kararı bozdu; mahkeme bu yönden direndi.
“Belirtmek gerekir ki; velayete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz. TMK'nın 183. maddesinde de "Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, resen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır" şeklindeki düzenlemeye göre değişen koşullara göre velayetin değiştirilmesi mümkündür. Yine, TMK'nın 349. maddesinde; "Velayete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi, velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velayet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir." hükmü yer aldığı gibi, TMK'nın 351. maddesinin birinci fıkrasında da; durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerektiği düzenlemesi mevcuttur. O hâlde, koşulların değişmesi (TMK m.183, 349, 351/1) veya velayetin değiştirilmesini gerektiren haklı bir sebebin bulunması hâlinde mahkemece velayetin değiştirilmesine karar verilebilir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu, 351. maddenin birinci fıkrasını velâyete ilişkin kararların değişebilir niteliğinin dayanakları arasında saymıştır: velâyete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz ve durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir. Kurula göre koşulların değişmesi veya haklı bir sebebin bulunması hâlinde velâyet değiştirilebilir; bu incelemede ebeveynlerin istek ve tercihlerinden çok çocuğun üstün yararı gözetilir. Kurul ayrıca, velâyetin değiştirilmesi kararının kesinleşmesiyle geçerlilik kazanacağını ve yeni velâyet sahibi lehine iştirak nafakasının kesinleşme tarihinden itibaren başlaması gerektiğini belirtmiştir (TMK m. 183, TMK m. 349).
Durum değişmişse önlemler yeni koşullara uydurulmalıdır; annesinin yanında okuyan ve orada kalmak isteyen çocuk bakımından velâyetin kaldırılması istemi reddedilmelidir
Babası hayatta olmayan çocuğa, annesinin başka bir şehirde çalıştığı dönemde bir süre babaannesi baktı; dava sırasında çocuk son bir yıldır annesinin yanında kalıyor ve okula gidiyordu. Mahkeme annenin velâyetinin kaldırılmasına karar verdi; Daire kararı önce hüküm fıkrasındaki eksiklikler yönünden bozmuş, diğer yönlerden onamıştı. Anne karar düzeltme istedi.
“Tüm dosya kapsamı belirtilen velayete ilişkin genel ilke ve kurallar ışığında incelendiğinde; çocuğun halen yaşayıp eğitim gördüğü davalı annesinin yanında kalmasının onun üstün yararına uygun olduğu, anne yanında kalmasının çocuğun bedeni, fikri, ahlaki gelişmesine engel olacağı yönünde ciddi ve inandırıcı deliller bulunmadığı anlaşılmaktadır. Davanın reddi gerekirken kabulü doğru değildir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddenin birinci fıkrasını çocuğun güncel durumuna uygular. Daire, durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerektiğini ve velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkimin velâyeti re'sen dahi geri verebileceğini hatırlatmıştır. Çocuğun artık annesinin yanında yaşayıp öğrenim gördüğü, duruşmada annesinin yanında kalmak istediğini açıkladığı ve anne yanında kalmasının gelişimine engel olacağına dair ciddi ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilerek karar düzeltme istemi kabul edilmiş; velâyetin kaldırılması kararı, davanın reddi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.
Velâyet sahibi babanın velâyet görevini ihmal ettiği ve çocuklara fiilen annenin baktığı durumda, 351. madde gözetilerek istem kabul edilmelidir
Toplanan delillerden, davalı babanın velâyet görevini ihmal ettiği, çocuklara fiilen anne ve anneannenin bakıp ihtiyaçlarını karşıladığı ve çocuklardan birinin annesiyle kalmak istediği anlaşıldı. Çocuklardan biri, mahkemenin karar tarihinden sonra ergin oldu. Mahkemenin kararı temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanununun 351. maddesi gönönüne alınıp davanın kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, velâyetle ilgili önlemlerin çocuğun fiilî durumuna göre belirlenmesi gerektiğini gösterir. Daire, babanın velâyet görevini ihmal ettiğini ve çocuklara fiilen anne ile anneannenin baktığını gözeterek, 351. madde de dikkate alınıp istemin kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar tarihinden sonra ergin olan çocuk yönünden ise davanın konusu kalmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Durumun değişmesi hâlinde velâyet yeniden düzenlenebilir; ancak velâyeti alınan ebeveynle çocuklar arasında kişisel ilişki de kurulmalıdır
Velâyetin değiştirilmesi davasında mahkeme istemi kabul etti; çocuklarla anne arasında kişisel ilişki kurulmadı. Hüküm temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanununun 351/2. madde uyarınca durumun değişmesi halinde yeniden velayet düzenlenmesinin mümkün bulunmasına göre davalını aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir. 2-Küçüklerle anne arasında kişisel ilişki kurulmaması bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, velâyete ilişkin düzenlemenin durum değiştiğinde yeniden yapılabileceğini gösterir. Daire bu sonucu 351. maddenin ikinci fıkrasına dayandırmıştır; durumun değişmesi hâlinde önlemlerin yeni koşullara uydurulması kuralı ise maddenin birinci fıkrasında yer alır. Daire velâyetin yeniden düzenlenmesini yerinde bulmuş, ancak çocuklarla anne arasında kişisel ilişki kurulmamasını bozma sebebi saymıştır (TMK m. 323).
Velâyetin kaldırılması koşulları oluşmamışsa, velâyetin diğer ebeveyne verilmesi kaldırma değil değiştirme kararıdır
Mahkeme, velâyetin bir ebeveynden kaldırılarak diğer ebeveyne verilmesine karar verdi. Hüküm temyiz edildi.
“Toplanan deliller yukarıda açıklanan şekilde bir durumun varlığına yeterli olmayıp, velayetin değiştirilmesine yol açar.(TMK m. 183,349,351/1) Öyle ise kanun hükmünün uygulanmasında hata yapılması bozmayı gerektirir.”
Ne anlama geliyor? Karar, velâyetin kaldırılması ile değiştirilmesi arasındaki farkı ortaya koyar. Velâyetin kaldırılması, çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamadığında başvurulan ağır bir önlemdir (TMK m. 348). Toplanan deliller bu koşulları karşılamıyor, ancak velâyetin diğer ebeveyne geçmesini gerektiriyorsa verilecek karar, koşulların değişmesine dayanan velâyetin değiştirilmesi kararıdır. Daire bu nedenle hüküm fıkrasındaki velâyetin kaldırılmasına ilişkin sözcükleri çıkarmış, yerine 183, 349 ve 351/1. maddeler gereğince velâyetin değiştirilmesine ilişkin ifadeyi yazarak kararı düzeltip onamıştır (TMK m. 183).
Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim velâyeti re'sen de geri verebilir; kurumun başvurusu ihbar niteliğindedir, ancak kurum anne yararına nafaka isteyemez
Kurumun başvurusu üzerine mahkeme, daha önce anneden kaldırılmış olan velâyetin anneye geri verilmesine ve çocuklar için anne yararına nafakaya hükmetti. Çocukların anne yanında kaldığı sabitti; annenin çocuklar için babadan bir nafaka istemi yoktu. Hüküm davalı tarafından temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanununun 351/2. maddesi gereğince velayetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa, hakimin res'en dahi velayeti geri verebileceğine, mahkemece verilen hükmün, daha önce kaldırılmış olan velayetin anneye geri verilmesi niteliğinde olmasına, kurumun ( SHÇEK) başvurusunun , re'sen dahi harekete geçmekle görevli hakime, durumu ihbar niteliğinde olmasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir. 2-Kurum, kendisine yardımda bulunduğu kişiler için Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre nafaka ile yükümlü bulunanlar hakkında dava açmak hakkına sahiptir. (2828 S.K. md. 30 ) Çocukların anne yanında kaldıkları sabittir. Kurum, bakımı altındaki çocuklar için, nafaka ile yükümlü olandan anne yararına nafaka talebinde bulunamaz. Nafaka talep hakkı, çocuğa fiilen bakan ana veya babaya tanınmış olup, bu hak çocuk için ancak diğer ebeveyne karşı ileri sürülebilir. ( TMK. md. 329 ) Annenin, çocukları için babadan herhangi bir nafaka talebi bulunmamaktadır. Kurumun anne yararına çocuklar için nafaka isteme hakkının olmadığı, gözetilmeden yazılı şekilde nafakaya hükmedilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddenin ikinci fıkrasının iki yönünü gösterir. Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim velâyeti re'sen de geri verebilir; bu nedenle kurumun başvurusu, re'sen harekete geçmekle görevli hâkime yapılmış bir ihbar niteliğindedir ve velâyetin anneye geri verilmesi yerinde bulunmuştur. Buna karşılık kurum, 2828 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca yardımda bulunduğu kişiler için nafaka davası açabilse de, çocuklar anne yanında kalırken anne yararına nafaka isteyemez; bu hak çocuğa fiilen bakan ana veya babaya aittir (TMK m. 329). Annenin böyle bir istemi bulunmadığından Daire nafakaya ilişkin hükmü bozmuştur.
Velâyetin kaldırılması kalıcı bir önlem değildir; sebep ortadan kalkarsa hâkim re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verebilir
Velâyetin kaldırılması davasında mahkeme, Yargıtay'ın bozma kararına uyarak yeniden hüküm kurdu. Davalı hükmü temyiz ederken adlî yardım da istedi.
“Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre velayetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkimin, re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velayeti geri vermesinin (TMK m.351/2) mümkün bulunmasına göre hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddenin ikinci fıkrasının velâyetin kaldırılması kararlarının değerlendirilmesindeki yerini gösterir. Daire, hükmün uyulan bozma kararına uygun verildiğini ve velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkimin re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri vermesinin mümkün olduğunu gözeterek kaldırma kararını onamıştır. Velâyetin kaldırılması, sebebin ortadan kalkmasıyla yeniden değerlendirilebilecek bir önlemdir. Daire ayrıca, kanun yoluna başvuru giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu kanaatine vardığı davalının adlî yardım istemini kabul etmiştir.
Velâyetin geri verilmesi, kaldırmayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlıdır; geri verme koşulları gerçekleşmemişse istem reddedilir
Davacı, 351. maddeye dayanarak kaldırılan velâyetin geri verilmesini istedi. Mahkeme, geri vermeyi gerektiren şartların gerçekleşmediği gerekçesiyle istemi reddetti.
“dava, Türk Medeni Kanununun 351.maddesine dayanan velayetin geri verilmesi isteğine ilişkin olup, geri vermeyi gerektiren şartların gerçekleşmemiş olması nedeniyle reddedildiğinin anlaşılmasına göre, davacının yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA”
Ne anlama geliyor? Karar, geri vermenin kendiliğinden sonuç doğurmadığını gösterir. 351. maddenin ikinci fıkrası velâyetin geri verilmesini, velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlar. Geri vermeyi gerektiren şartların gerçekleşmediği anlaşıldığından Daire, istemin reddine ilişkin hükmü onamıştır. Geri verme isteyen ebeveynin, kaldırma kararına yol açan durumun sona erdiğini gösteren delilleri sunması bu nedenle önem taşır.
Kaldırılan velâyetin geri verilmesi istemi, istenmemiş ve koşulları oluşmamış bir koruma kararının kaldırılmasını kapsamaz; koruma kararının kaldırılması için kuruma husumet yöneltilmelidir
Daha önce anneden kaldırılan velâyetin anneye geri verilmesi istendi. Mahkeme, talep olmadığı ve sosyal inceleme raporuna göre koşulları oluşmadığı hâlde çocuklar hakkındaki koruma kararını da kaldırdı.
“Kabule göre de koruma kararının kaldırılması yönünden Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna husumet yöneltilmemesi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddenin iki fıkrası arasındaki ilişkiyi gösterir. İkinci fıkra kaldırılan velâyetin geri verilmesini düzenler; çocuk hakkındaki diğer koruma önlemlerinin değiştirilmesi ise birinci fıkra uyarınca ayrıca değerlendirilir. Daire, istemin yalnızca velâyetin geri verilmesine yönelik olduğunu, talep bulunmadığı ve sosyal inceleme raporuna göre koşulları oluşmadığı hâlde koruma kararının kaldırılmasının doğru olmadığını belirterek kararı bozmuştur. Kabule göre de koruma kararının kaldırılması için kuruma husumet yöneltilmesi gerektiğini ayrıca vurgulamıştır.
Kaldırılan velâyetin geri verilmesi istemi çekişmesiz yargı işidir; davacı bu davayı kendi oturduğu yer mahkemesinde de açabilir
Daha önce velâyeti anneden kaldırılan çocuğun velâyetinin yeniden anneye verilmesi istendi. Davalının yetki itirazı üzerine mahkeme yetkisizlik kararı verdi.
“Daha önce velayeti anneden kaldırılan küçüğün, velayetinin yeniden anneye verilmesi yönündeki talep bir "çekişmesiz yargı" işidir (6100 s. HMK. m. 382/2-13). Çekişmesiz yargı işlerinde de, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilmiştir (6100 s. HMK m. 384). Velayetin kaldırılması veya ebeveynlerden birinden alınarak diğerine verilmesine yahut kaldırılan velayetin iadesine ilişkin davalardaki yetki konusunda, Türk Medeni Kanununda aksine bir düzenleme bulunmadığına göre, Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki "çekişmesiz yargı" ile ilgili genel yetki kuralı burada da uygulanacaktır. O halde, davacı kendi oturduğu yer mahkemesinde de bu davayı açabilir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddenin ikinci fıkrasına dayanan istemin usulünü açıklar. Kaldırılan velâyetin geri verilmesi istemi Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre çekişmesiz yargı işidir. Çekişmesiz yargı işlerinde, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; Türk Medeni Kanunu'nda velâyetin geri verilmesine ilişkin özel bir yetki kuralı bulunmadığından bu genel kural uygulanır. Davacının dava tarihindeki yerleşim yerinin adres kayıtlarına göre belirlenmesi gerektiğini de belirten Daire, yetki itirazının reddedilerek istemin esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varmış ve yetkisizlik kararını bozmuştur.
Velâyetin kaldırılması, değiştirilmesi ve geri verilmesi basit yargılama usulüne tabi olsa da kamu düzeniyle ilgili olduğundan duruşmalı inceleme ve araştırma gerektirir
Velâyete ilişkin istemde mahkeme, duruşma açmadan dosya üzerinden karar verdi. Hüküm temyiz edildi.
“Velayetin kaldırılması, ebeveynlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi davaları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda "çekişmesiz yargı" işi kabul edilmiştir (md. 382/2-b-13). Velayete ilişkin davalar, basit yargılama usulüne tabidir (HMK md. 316/1-ç). Basit yargılama usulüne tabi davalarda, mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir (HMK md. 320/1 ). Şu halde basit yargılama usulüne tabi bir işin duruşmasız incelenebilmesi için niteliğinin buna uygun düşmesi gerekir. Velayete ilişkin davalar kamu düzeniyle doğrudan ilgili olup, re'sen araştırma ilkesi geçerli olduğu gibi, davayı kabul de sonuç doğurmaz. Davanın bu niteliği, duruşmalı inceleme yapılmasını, delil toplanmasını ve ayrıntılı araştırmayı gerekli kılmaktadır. Açıklanan nedenlerle incelemenin duruşmalı olarak yapılmasına karar verilerek ilgililerin duruşmaya davet edilmeleri ve gösterdikleri takdirde tarafların delillerinin de toplanması, gerek duyduğu takdirde mahkemenin de re'sen araştırma yapması, çocuğun idrak çağında olup olmamasına bağlı olarak görüşüne başvurması ve gerektiğinde uzman incelemesi (4787 sayılı Kanun md. 5) de yaptırılarak, tüm delillerin hep birlikte değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerekir. Açıklanan yönde işlem yapılması gerekirken; mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde duruşma açmaksızın dosya üzerinden karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, velâyetin geri verilmesi istemlerinde de uygulanacak yargılama kurallarını özetler. Bu işler çekişmesiz yargı işidir ve basit yargılama usulüne tabidir; basit yargılamada mahkeme, mümkün olan hâllerde dosya üzerinden karar verebilir. Ancak velâyete ilişkin davalar kamu düzeniyle doğrudan ilgili olduğundan re'sen araştırma ilkesi geçerlidir ve davayı kabul sonuç doğurmaz. Daire bu nedenle incelemenin duruşmalı yapılması, tarafların delillerinin toplanması, çocuk idrak çağındaysa görüşüne başvurulması ve gerektiğinde uzman incelemesi yaptırılması gerektiğini belirterek dosya üzerinden verilen kararı bozmuştur.
Velâyetin kaldırılması, değiştirilmesi ve kaldırılan velâyetin geri verilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan bölge adliye mahkemesinin bu işlerdeki kararlarına karşı temyiz yolu kapalıdır
Velâyetin değiştirilmesi davasında bölge adliye mahkemesi kararından sonra taraflardan biri, velâyet davasında aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti de dâhil olmak üzere kararı temyiz etti.
“Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun m.362/1-ç maddesine göre çekişmesiz yargı islerinde verilen kararlar temyiz kanun yoluna başvurulamayacak olan kararlardandır. HMK'nın 382/2-b-13. maddesinde "Velayetin kaldırılması, velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi" işleri çekişmesiz yargı işleri arasında sıralanmıştır. Bu itibarla, davacı-davalının temyiz yolu kapalı olan velayet davasında aleyhine hükmedilen vekâlet ücretine yönelik temyiz dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 351. maddeye dayanan istemlerin kanun yolu bakımından sonucunu gösterir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, velâyetin kaldırılmasını, velâyetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesini ve kaldırılan velâyetin geri verilmesini çekişmesiz yargı işleri arasında sayar; çekişmesiz yargı işlerinde bölge adliye mahkemesinin verdiği kararlara karşı ise temyiz yoluna başvurulamaz. Daire bu nedenle velâyet davasında aleyhine hükmedilen vekâlet ücretine yönelik temyiz dilekçesini reddetmiş, diğer temyiz itirazlarını ise yerinde görmeyerek hükmü onamıştır.
Kaldırılan velâyetin geri verilmesi istemiyle birlikte vesayetin kaldırılması da istenmişse, bu bölüm ayrılarak vesayet makamına gönderilmelidir
Çocukların davacıdaki velâyeti kaldırılmış ve vesayet makamınca çocuklara amcaları vasi olarak atanmıştı. Davacı, kaldırılan velâyetin geri verilmesini ve bu nedenle vasiliğin hükümsüz kaldığının tespitini istedi.
“Dava, kaldırılan velayetin geri verilmesi (TMK m. 351/2) ve bu nedenle vasiliğin hükümsüz kaldığının tesbiti isteğine ilişkindir. Davanın öncelikle vesayetin kaldırılması talebini içermesi sebebiyle, bu bölüme yönelik istemin vesayet makamı tarafından incelenmesi gerekli olduğundan davanın vesayetin kaldırılmasına ilişkin bölümünün tefrik edilip, görevsizlik kararı verilerek vesayet makamına gönderilmesi vesayet makamı tarafından verilecek karara göre işin esası hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, velâyetin geri verilmesiyle vesayetin sona erdirilmesi arasındaki görev ayrımını gösterir. Velâyet ana ve babanın her ikisinden kaldırılmışsa çocuğa vasi atanır ve vesayetin kaldırılması vesayet makamının görevindedir. Daire, davanın öncelikle vesayetin kaldırılması istemini içerdiğini belirterek bu bölümün ayrılıp görevsizlik kararıyla vesayet makamına gönderilmesi, vesayet makamının vereceği karara göre de velâyetin geri verilmesi isteminin esası hakkında karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (TMK m. 348, TMK m. 404).
Madde gerekçesi
Madde 351- Yürürlükteki Kanunun 276 ncı maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır. Yürürlükteki metinde sadece velâyetin kaldırılması sebebinin ortadan kalkması hâlinin düzenlenmiş olmasına karşılık, maddede, genel olarak koruma önlemlerine esas olan durumların değişmesi de göz önünde tutulmuştur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 129Gerekçe, maddenin eski düzenlemeye göre kapsamını genişlettiğini açıkça belirtir. Eski metin yalnızca velâyetin kaldırılması sebebinin ortadan kalkması hâlini düzenliyordu; yeni madde bunu ikinci fıkrada korurken birinci fıkrada genel olarak koruma önlemlerine esas olan durumların değişmesini de kapsama alır. Gerekçe maddenin eski 276. maddenin yalnızca birinci fıkrasını karşıladığını belirttiğinden, ikinci fıkradaki bir yıllık bekleme süresi yeni Kanun'a alınmamıştır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Gerekçenin belirttiği gibi madde, eski Kanun'un 276. maddesinin birinci fıkrasını karşılar:
Nezi sebebi zail olduğu surette hakim, doğrudan doğruya veya talepleri üzerine, ana ve babaya velayeti iade ile mükelleftir. Nez'i tarihinden itibaren bir sene geçmedikçe, velayet, iade edilemez.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trEski metin, velâyetin kaldırılması sebebi ortadan kalktığında hâkimin doğrudan doğruya veya istem üzerine velâyeti ana ve babaya geri vermekle yükümlü olduğunu öngörüyor, ancak kaldırma tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe velâyetin geri verilemeyeceğini de ekliyordu. Yeni metin geri verme kuralını ikinci fıkrada korur, bir yıllık bekleme süresine yer vermez ve birinci fıkrada koruma önlemlerinin değişen koşullara uydurulmasını genel bir kural olarak ekler.
| 743 sayılı Kanun m. 276 | 4721 sayılı Kanun m. 351 | |
|---|---|---|
| Kapsam | Yalnızca velâyetin kaldırılması sebebinin ortadan kalkması | Genel olarak koruma önlemlerine esas durumların değişmesi de |
| Geri verme | Hâkim doğrudan doğruya veya istem üzerine velâyeti iade eder | Hâkim re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verir |
| Bekleme süresi | Kaldırmadan itibaren bir yıl | Yok |
| Önlemlerin uyarlanması | Genel bir kural yok | Durum değişirse önlemler yeni koşullara uydurulur |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 351. maddeye ilişkin bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 183: Boşanmadan sonra durumun değişmesi.
- TMK m. 323: Ana ve babanın çocukla kişisel ilişkisi.
- TMK m. 346: Koruma önlemleri.
- TMK m. 347: Çocukların yerleştirilmesi.
- TMK m. 348: Velâyetin kaldırılması.
- TMK m. 349: Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde velâyet.
- TMK m. 350: Velâyetin kaldırılması hâlinde ana ve babanın yükümlülükleri.
- TMK m. 404: Küçüklük nedeniyle vesayet.
Velâyetin geri verilmesi, velâyetin değiştirilmesi veya koruma önlemlerinin yeniden düzenlenmesi konusundaki sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 351 ne diyor?
Durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerektiğini; velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkimin re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri vereceğini söyler.
Kaldırılan velâyet geri alınabilir mi?
Evet; kaldırmayı gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim velâyeti geri verir. Geri vermeyi gerektiren şartlar gerçekleşmemişse istem reddedilir (Yargıtay 2. HD, 2010/4660 E., 2010/7977 K., 21.04.2010).
Velâyetin geri verilmesi için ne kadar beklemek gerekir?
Kanun bir bekleme süresi öngörmez; 743 sayılı eski Kanun'daki bir yıllık bekleme süresi yeni Kanun'a alınmamıştır.
Hâkim velâyeti kendiliğinden geri verebilir mi?
Evet; hâkim re'sen de karar verebilir. Kurumun başvurusu, re'sen harekete geçmekle görevli hâkime yapılmış bir ihbar sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2006/12735 E., 2007/3642 K., 08.03.2007).
Velâyete ilişkin kararlar kesin midir?
Hayır; velâyete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz ve koşullar değiştiğinde yeniden düzenlenebilir (Yargıtay HGK, 2017/1899 E., 2018/1052 K., 09.05.2018).
Velâyetin kaldırılması ile değiştirilmesi arasındaki fark nedir?
Kaldırmada velâyet ana veya babadan ya da her ikisinden alınır; her ikisinden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır. Değiştirmede ise velâyet bir ebeveynden alınarak diğerine verilir; kaldırma koşulları yoksa verilecek karar değiştirme kararıdır (Yargıtay 2. HD, 2017/1926 E., 2017/5464 K., 04.05.2017).
Velâyetin geri verilmesi davası nerede açılır?
Aile mahkemesinde; talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir, davacı kendi oturduğu yer mahkemesine de başvurabilir (Yargıtay 2. HD, 2015/7115 E., 2015/8400 K., 22.04.2015).
Mahkeme dosya üzerinden karar verebilir mi?
Velâyete ilişkin istemler kamu düzeniyle ilgili olduğundan duruşmalı inceleme, delil toplanması ve gerektiğinde uzman incelemesi gerekir (Yargıtay 2. HD, 2015/6138 E., 2015/8056 K., 21.04.2015).
Karara karşı temyize gidilebilir mi?
Hayır; kaldırılan velâyetin geri verilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan bölge adliye mahkemesinin bu işlerde verdiği kararlara karşı temyiz yolu kapalıdır (Yargıtay 2. HD, 2022/10328 E., 2022/10956 K., 27.12.2022).
Vasi atanmışsa velâyet geri verilirken vesayet ne olur?
Vesayetin kaldırılması vesayet makamının görevindedir; bu bölüm ayrılarak vesayet makamına gönderilmelidir (Yargıtay 2. HD, 2007/12348 E., 2007/14292 K., 24.10.2007).
Durum değiştiğinde yalnızca velâyet mi yeniden düzenlenir?
Hayır; birinci fıkra, çocuğun korunmasına ilişkin bütün önlemlerin yeni koşullara uydurulmasını öngörür (TMK m. 346).
Eski Kanun'da bu hüküm var mıydı?
Kısmen; 743 sayılı Kanun m. 276 yalnızca kaldırılan velâyetin iadesini düzenliyor ve bir yıllık bekleme süresi öngörüyordu.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 183, 323, 329, 346, 347, 348, 349, 350, 351, 404
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 2, 4, 5
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu m. 30
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 362, 382, 384
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 276 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 351 gerekçesi s. 129, Tasarı ve Komisyon metni s. 446
- Yargıtay HGK, 2017/1899 E., 2018/1052 K., 09.05.2018
- Yargıtay 2. HD, 2022/10328 E., 2022/10956 K., 27.12.2022
- Yargıtay 2. HD, 2018/1270 E., 2018/3883 K., 26.03.2018
- Yargıtay 2. HD, 2017/1926 E., 2017/5464 K., 04.05.2017
- Yargıtay 2. HD, 2015/7115 E., 2015/8400 K., 22.04.2015
- Yargıtay 2. HD, 2015/6138 E., 2015/8056 K., 21.04.2015
- Yargıtay 2. HD, 2010/4660 E., 2010/7977 K., 21.04.2010
- Yargıtay 2. HD, 2008/15852 E., 2008/15876 K., 25.11.2008
- Yargıtay 2. HD, 2007/16042 E., 2007/16684 K., 29.11.2007
- Yargıtay 2. HD, 2007/12348 E., 2007/14292 K., 24.10.2007
- Yargıtay 2. HD, 2007/5622 E., 2007/7640 K., 09.05.2007
- Yargıtay 2. HD, 2006/12735 E., 2007/3642 K., 08.03.2007
- Yargıtay 2. HD, 2006/534 E., 2006/3240 K., 13.03.2006
- Yargıtay 17. HD, 2014/6748 E., 2014/10560 K., 03.07.2014