TMK 182'ye göre boşanma veya ayrılık kararı veren mahkeme, velayeti ve velayet kendisine verilmeyen ebeveynle çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarını esas alarak düzenler; velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. Velayet ve iştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir; Hukuk Genel Kurulu'na göre hâkim talep bulunmasa da iştirak nafakasına kendiliğinden hükmedebilir (Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019). 2021'den beri mahkeme, kişisel ilişki düzenlemesine uyulmazsa çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder.
- Velayet
- Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, korunması ve temsiline ilişkin ana babaya ait hak ve yükümlülükler; boşanmada çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (TMK m. 336).
- Kişisel ilişki
- Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında mahkemenin belirlediği gün ve sürelerde görüşme ve birlikte kalma düzeni (TMK m. 323).
- İştirak nafakası
- Velayet kendisine verilmeyen eşin, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında yaptığı katkı.
- Tedbir nafakası
- Boşanma davası sürerken çocuğun ve eşin geçimi için hükmedilen geçici nafaka (TMK m. 169).
- İdrak çağı
- Çocuğun kendisini ilgilendiren konularda görüş oluşturabilecek olgunluğa ulaştığı dönem; bu dönemdeki çocuğun velayet konusunda görüşü alınır.
TMK 182 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Velayet ölçütü | Çocuğun üstün yararı; ciddi delil olmadıkça çocuğun alıştığı ortam değiştirilmez, kardeşler ayrılmaz | Yargıtay HGK, 2016/188 K. |
| Çocuğun görüşü | İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır; uzman aracılığıyla alınması yeterlidir | Yargıtay HGK, 2022/571 K. |
| Ortak velayet | Kamu düzenine aykırı değil; çocuğun yararına ve ebeveynler çekişmesizse | Yargıtay 2. HD, 2017/13800 K.; AYM, B. No: 2018/27658 |
| Kişisel ilişki | Amacına uygun, gerektiğinde yatılı; dava sürerken de ivedilikle kurulur | Yargıtay 2. HD, 2026/6974 K.; AYM, B. No: 2018/4453 |
| İhtar | Kişisel ilişkiye uyulmazsa velayetin değiştirilebileceği kararda ihtar edilir | TMK m. 182/2 (7343 s. K.) |
| İştirak nafakası | Kamu düzenine ilişkin; talep olmasa da hükmedilebilir | Yargıtay HGK, 2019/918 K. |
| Başlangıç | Dava süresince tedbir; boşanmanın kesinleşmesinden itibaren iştirak | Yargıtay HGK, 2023/672 K. |
| Protokol | Nafaka istenmemesi sonradan iştirak nafakası istemeye engel değil | Yargıtay HGK, 2019/1191 K. |
| Gelecek yıllar | Artış istem hâlinde ve istemle sınırlı belirlenir | TMK m. 182/4 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 148. maddesini karşılar; yeni metinle kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarının esas alınacağı açıklığa kavuşturulmuş, velayet kendisine verilmeyen eşin giderlere gücü oranında katılması ve istem hâlinde gelecek yıllar için nafaka miktarının belirlenmesi imkânı getirilmiştir. 2021'de 7343 sayılı Kanun'la maddeye ihtar kuralı eklenmiştir.
Velayet davasında çocuğun yararını gösteren somut delilleri toplayın: çocuğun kiminle yaşadığı, okulu, günlük bakımını kimin üstlendiği ve diğer ebeveynin ilgisi. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır, ancak mahkeme çocuğun yararı gerektiriyorsa bu görüşün aksine de karar verebilir. Kişisel ilişki talebinizi dava dilekçesinde tedbir olarak da isteyin ve karardaki ihtarın yazıldığını kontrol edin. Anlaşmalı boşanmada çocuk için nafaka istememek, sonradan iştirak nafakası istemenize engel değildir; ancak gelecek yıllar için artış istiyorsanız bunu dilekçenizde açıkça belirtin.
Velayet hangi ölçütlerle verilir?
- Çocuğun üstün yararı: Velayetin düzenlenmesindeki amaç küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almaktır. Hukuk Genel Kurulu'na göre çocuğun yaşı, cinsiyeti, eğitim ve sağlık durumu, kimin yanında okuduğu ile ana babanın çocuğu ihmal etmesi, yönlendirmesi, şiddet uygulaması, ekonomik durumu ve yaşadığı ortam birlikte değerlendirilir; mümkün oldukça çocuğun alıştığı ortam değiştirilmez ve kardeşler ayrılmaz (Yargıtay HGK, 2014/1088 E., 2016/188 K., 26.02.2016).
- Kamu düzeni ve re'sen araştırma: Velayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir; hâkim tarafların istemiyle bağlı değildir ve yargılama sırasında ortaya çıkan gelişmeleri de gözetir (Yargıtay HGK, 2014/1088 E., 2016/188 K., 26.02.2016). Çocuk yargılama sırasında ergin olursa velayet istemi konusuz kalır (Yargıtay HGK, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019).
- Kusur tek başına belirleyici değildir: Yargıtay'a göre ana ve babanın yararları, boşanmadaki kusurları, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumları ancak çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur (Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021).
- Uzman raporu: Mahkeme olanak bulundukça ana ve babayı dinler (TMK m. 182/1). Yargıtay, fiilî durumun değiştiği bir dosyada aile mahkemesi bünyesindeki psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan inceleme ve rapor alınmadan velayet konusunda karar verilmesini eksik inceleme saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021).
Çocuğun görüşü
- Görüş alınması zorunludur: Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 12. maddesi ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin 3. ve 6. maddeleri uyarınca idrak çağındaki çocuğun velayet konusunda görüşü alınır ve bu görüşe gereken önem verilir. Yargılama uzun sürer de dava açıldığında küçük olan çocuk idrak çağına gelirse, görüşü karar verilmeden önce alınmalıdır; Hukuk Genel Kurulu bu yönde oyçokluğuyla karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019).
- Uzman aracılığıyla alınabilir: Hukuk Genel Kurulu'na göre çocuğun duruşmada hâkim tarafından bizzat dinlenmesi zorunlu değildir; görüşü psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı aracılığıyla alınmışsa aynı konuda yeniden dinlenmesine gerek yoktur (Yargıtay HGK, 2019/96 E., 2022/571 K., 19.04.2022). Kurul aynı ilkeyi daha önce de benimsemiştir (Yargıtay HGK, 2018/1072 E., 2019/185 K., 21.02.2019).
- Görüş bağlayıcı değildir: Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa mahkeme çocuğun görüşünün aksine karar verebilir (Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021).
Ortak velayet
- Kanunda açık düzenleme yoktur: TMK'ya göre evlilik devam ettiği sürece velayeti ana ve baba birlikte kullanır; boşanmada velayet çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (TMK m. 336). Boşanmadan sonra velayetin birlikte kullanılmasına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır.
- Kamu düzenine aykırı değildir: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne Ek 7 No.lu Protokol'ün eşlere evliliğin bitmesi hâlinde de çocuklarıyla ilişkilerinde eşit hak tanıyan 5. maddesine dayanarak, yabancı mahkemenin ortak velayet kararını kamu düzenine aykırı saymamış (Yargıtay 2. HD, 2016/18674 E., 2017/13800 K., 04.12.2017), yabancı uyruklu ana babanın ortak velayet istemini de esastan incelenmesi gereken bir istem olarak görmüştür (Yargıtay 2. HD, 2016/15771 E., 2017/1737 K., 20.02.2017).
- Koşullar: Anayasa Mahkemesi'ne göre ortak velayet, çocuğun üstün yararına aykırı değilse mümkündür (AYM, Hilal Erdaş, B. No: 2018/27658, 06.10.2021). Ancak bu yarar bilimsel görüş ve raporlar gibi objektif verilere dayandırılmalı, ebeveynlerin ve dinlenebilecek yaştaki çocuğun görüşü alınmalı ve ebeveynler arasında çekişme bulunup bulunmadığı gözetilmelidir; tarafların istemi olmadan ve çekişmeli bir dosyada verilen ortak velayet kararı aile hayatına saygı hakkını ihlal etmiştir.
Kişisel ilişki
- Ölçüt: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur (TMK m. 182/3). Ana ve babadan her biri çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m. 323); diğerinin çocukla ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür ve çocuğun huzuru tehlikeye girerse kişisel ilişki reddedilebilir veya kaldırılabilir (TMK m. 324).
- Süre ve biçim: Kişisel ilişki amacına uygun olmalıdır. Yargıtay, yalnız ayda iki pazar gündüz saatleriyle sınırlı kişisel ilişkiyi az bularak hafta sonları, dini bayramlar, yaz tatili ve yarıyıl tatilini kapsayan yatılı bir düzenleme yapmıştır (Yargıtay 2. HD, 2026/880 E., 2026/6974 K., 23.06.2026).
- Dava süresince tedbir: Kişisel ilişki boşanma davası sürerken de ivedilikle kurulmalıdır. Anayasa Mahkemesi, babanın tedbiren kişisel ilişki talebinin yaklaşık dört yıl karşılanmamasını aile hayatına saygı hakkının ihlali saymıştır (AYM, Bahadır Üney ve diğerleri, B. No: 2018/4453, 10.03.2022).
- Velayetin değiştirilebileceği ihtarı: 2021'de maddeye eklenen ikinci fıkraya göre mahkeme, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder (TMK m. 182/2; aynı kural m. 324/3'te de yer alır). Yargıtay'ın onadığı bir kararda bölge adliye mahkemesi, velayet kendisine verilen babaya bu ihtarın yapılmamasını hata sayarak kişisel ilişkiyi yeniden düzenlemiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/7156 E., 2024/6419 K., 25.09.2024).
- Yaptırımlar ve sınırlar: Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesine aykırı hareket eden veya engel olan, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 sayılı Kanun m. 41/F). Buna karşılık velayeti annede olan çocukların kişisel ilişki günlerinde yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlanması istemi, hukuki yarar bulunmadığı için reddedilmelidir (Yargıtay 2. HD, 2025/5404 E., 2025/9980 K., 20.11.2025).
İştirak nafakası
- Kapsam ve miktar: İştirak nafakası çocuğun yiyecek, giyecek, barınma, sağlık, dinlenme, eğitim ve öğretim giderlerini kapsar (Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019). Miktar çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun gelirleri dikkate alınarak belirlenir; nafaka her ay peşin ödenir (TMK m. 330). Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m. 327).
- Kendiliğinden hükmedilir: Hukuk Genel Kurulu'na göre iştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir ve talep bulunmasa da hükmedilebilir (Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019); velayet sahibi eş nafaka istemediğini bildirirse hâkim, çocuğun üstün yararının zedelenmeyeceği kanısındaysa nafakaya hükmetmeyebilir. İstenen miktar varsa hâkim bununla bağlıdır; iştirak nafakası yanında ayrıca eğitim gideri adıyla bir alacağa hükmedilemez.
- Başlangıç: Boşanma davasında istenen nafaka, yargılama süresince tedbir nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası olarak ödenir; başlangıç velayet hükmünün kesinleşmesine bağlanamaz (Yargıtay HGK, 2022/657 E., 2023/672 K., 21.06.2023).
- Anlaşmalı boşanma protokolü: Protokolde çocuk için nafaka istenmemiş olması, koşullar değişince iştirak nafakası istenmesine engel değildir; protokolle yapılan ödeme nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz, yalnız miktarın belirlenmesinde gözetilir (Yargıtay HGK, 2017/2613 E., 2019/1191 K., 14.11.2019).
- Gelecek yıllar için artış: Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenecek nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m. 182/4). Artış istemle sınırlıdır; Yargıtay, artışın başlangıç tarihinde de talebe bağlı kalınması gerektiğini belirterek kararı düzelterek onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2026/5699 E., 2026/7062 K., 23.06.2026).
- Sona erme ve değişiklik: Bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar sürer; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitimi sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328). Durum değişirse hâkim istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m. 331).
Velayet istiyorsanız çocuğun dava tarihinde kiminle yaşadığını, okul ve sağlık kayıtlarını, günlük bakımını kimin üstlendiğini gösteren belgeleri ve tanıkları hazırlayın; aile mahkemesi uzmanının incelemesine hazırlıklı olun. Ortak velayet istiyorsanız bunu diğer ebeveynle birlikte ve açıkça talep edin. Kişisel ilişki talebinizi dava dilekçesinde tedbiren de isteyin; yatılı görüşme, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatili için somut gün ve saat önerin ve hükümde velayetin değiştirilebileceği ihtarının yer aldığını kontrol edin. İştirak nafakası için çocuğun okul, sağlık ve kurs giderlerini belgeleyin, istediğiniz miktarı ve gelecek yıllar için artış talebinizi açıkça yazın.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Velayet çocuğun yararına göre verilir; anne yanında kalmanın çocuğun gelişimine zarar vereceği ciddi delillerle kanıtlanmadıkça küçük çocuklar annesinden alınmaz
Eşler 2004'te evlenmişti ve iki küçük çocukları vardı. Koca boşanma davası açarak velayetin kendisine verilmesini istedi; kadın da velayet, nafaka ve tazminat talep etti. Çocuklar dava tarihinde ve yargılama boyunca annelerinin yanında kalıyordu. Mahkeme, psikolog bilirkişinin velayetin anneye verilmesi yönündeki görüşüne rağmen, tanık beyanlarına göre annenin çocuklarla gereği gibi ilgilenmediği, onlara bağırdığı ve terbiye sınırlarını aşan biçimde şiddet uyguladığı gerekçesiyle velayeti babaya verdi. Özel Daire, anne yanında kalmanın çocukların gelişimine engel olacağına dair ciddi ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterek ana bakımına ve şefkatine muhtaç çocukların babaya bırakılmasını bozdu; mahkeme direndi.
“Mahkemece, açıklanan özellikler yanında mümkün oldukça çocuğun alıştığı ortamın değiştirilmemesine, kardeşlerin ayrılmamasına özen gösterilmeli, velayetin verileceği taraf yanında kalmasının çocuğun bedeni, fikri, ahlaki gelişmesine engel olup olmayacağı yönünde ciddi ve inandırıcı delil olup olmadığı veya hemen meydana gelecek tehlikenin varlığının ispat edilip edilemediği hususları da mutlaka değerlendirilmelidir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre velayetin düzenlenmesinde asıl olan küçüğün yararı ve geleceğinin güvence altına alınmasıdır; çocuğun yaşı, cinsiyeti, eğitimi ve sağlığı yanında ana babanın çocuğu ihmal etmesi, yönlendirmesi, şiddet uygulaması, ekonomik durumu ve yaşadığı ortam da değerlendirilir. Velayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir; hâkim tarafların istemiyle bağlı değildir ve davanın açılmasından sonra doğan olaylar da dikkate alınır. Somut olayda sosyal inceleme raporuna göre velayetin anneye verilmesi çocukların yararınadır.
İdrak çağındaki çocuğun görüşü uzman pedagog aracılığıyla alınmışsa hâkimin çocuğu ayrıca dinlemesi gerekmez
Kadın, eşinin sadakatsiz davrandığını ve birlik görevlerini yerine getirmediğini ileri sürerek boşanma davası açtı ve ortak çocuğun velayetini istedi; koca da velayetin kendisine verilmesini talep etti. Mahkeme, idrak çağındaki çocuğun duruşmada dinlenmesinin psikolojisini olumsuz etkileyebileceğini düşünerek görüşünü aile mahkemesi uzmanı psikolog aracılığıyla aldırdı; çocuk annesiyle yaşamaktan mutlu olduğunu ve annesiyle kalmak istediğini söyledi. Mahkeme velayeti anneye verdi. Özel Daire, idrak çağındaki çocuğun hâkim tarafından bizzat dinlenmesi gerektiği gerekçesiyle bozdu; mahkeme velayet yönünden direndi.
“Dolayısıyla Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi kapsamında çocuğun ifadesinin mahkeme huzurunda alınmasının bir gereklilik olduğunu söylemek mümkün değildir. Önemli olan, ayırt etme gücüne sahip olan çocuğun kendi yararı için nasıl bir karar verebileceği hususunda uygun ortam ve koşullarda görüşünü ifade etmesine imkân tanınmasıdır.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını değişik gerekçeyle yerinde bulmuş, velayetin esası ve iştirak nafakasının miktarına ilişkin itirazların incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir. Kurul'a göre sözleşmeler çocuğun doğrudan veya bir temsilci ya da uygun bir makam yoluyla dinlenmesini öngörür; psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı aracılığıyla alınan görüş yeterlidir. Çocuğu aynı konuda tekrar tekrar konuşmaya zorlamak onu psikolojik baskı altına alır ve üstün yararıyla bağdaşmaz.
Boşanmadan sonra ortak velayet Türk kamu düzenine açıkça aykırı değildir
Türk vatandaşı eşler İsveç'te boşanmış, yabancı mahkeme boşanmaya karar verirken çocuklar üzerindeki ortak velayetin devam etmesini hükme bağlamıştı. Eşlerden biri kararın Türkiye'de tanınmasını istedi. Mahkeme boşanmaya ilişkin kısmı tanıdı; velayete ilişkin kısmın tanınması istemini ise ortak velayetin kamu düzenine aykırı olduğu gerekçesiyle reddetti.
“Yukarıda değinilen iç hukukumuz ve kamu düzeni kavramı ile ilgili açıklamalara göre somut olay değerlendirildiğinde "ortak velayet" düzenlenmesinin, Türk kamu düzenine "açıkça" aykırı olduğunu ya da Türk toplumunun temel yapısı ve temel çıkarlarını ihlal ettiğini söylemek mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire, Ek 7 No.lu Protokol'ün 5. maddesinin eşlere evliliğin bitmesi hâlinde de çocuklarıyla ilişkilerinde eşit hak ve sorumluluk tanıdığını ve bu Protokol'ün 6684 sayılı Kanun'la iç hukukun parçası olduğunu belirtmiştir. Tanımanın diğer koşulları da bulunduğundan ve taraflar arasında ortak velayet konusunda çekişme olmadığından velayete ilişkin kısım da tanınmalıdır. Daire aynı yıl, İngiliz vatandaşı ana babanın ortak velayet istemini de kamu düzenine aykırı saymamıştır (Yargıtay 2. HD, 2016/15771 E., 2017/1737 K., 20.02.2017).
Ortak velayete ancak çocuğun üstün yararına olduğu objektif verilerle gösterilerek ve ebeveynlerin iradesi araştırılarak karar verilebilir
Eşler anlaşmalı olarak boşanmış, çocuğun velayeti babaya bırakılmıştı; çocuk fiilen hafta içi annesinde, hafta sonu babasında kalıyordu. Anne velayetin değiştirilmesi davası açtı; aile mahkemesi velayeti anneye verdi. Bölge adliye mahkemesi ise tarafların talebi olmadan ve sosyal inceleme raporunda ebeveynlerin görüşü alınmadan velayetin ortak kullanılmasına, çocuğun babasının yanında yaşamasına ve anneyle kişisel ilişki kurulmasına kesin olarak karar verdi.
“Bu kapsamda ortak velayetin çocuğun yararına olduğunun derece mahkemeleri tarafından bilimsel görüş ve raporlar gibi yeterli ve objektif verilere dayandırılması, ebeveynlerin ve dinlenilebilecek yaşta ise çocuğun beyanına başvurulması önem arzetmektedir.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar vermiş ve yeniden yargılama yapılmasına hükmetmiştir. Mahkeme'ye göre Türk Medeni Kanunu boşanmadan sonra ortak velayeti açıkça düzenlememiştir; ancak Ek 7 No.lu Protokol ve Yargıtay içtihadı karşısında çocuğun üstün yararına aykırı değilse ortak velayet mümkündür. Somut olayda ebeveynler velayet konusunda çekişmeliydi, ortak velayetin çocuğun gelişimine etkisi değerlendirilmemiş ve çocuğun alıştığı fiilî düzenin neden değiştirildiği açıklanmamıştı.
Yalnız gündüz saatleriyle sınırlı kişisel ilişki az ve amacına aykırıdır; çocuğun yararına uygun sürelerle yatılı ilişki kurulmalıdır
Karşılıklı boşanma davalarında velayet anneye verildi. İlk derece mahkemesi babayla çocuk arasında her ayın ikinci ve dördüncü pazar günleri ve dini bayramların ikinci günü öğleden akşama kadar kişisel ilişki kurulmasına karar verdi; bölge adliye mahkemesi süreleri biraz genişletti ancak ilişkiyi yine gündüz saatleriyle sınırlı tuttu. Baba kişisel ilişkiye ilişkin hüküm yönünden temyiz yoluna başvurdu.
“Kurulan kişisel ilişki az ve kişisel ilişkinin amacına uygun değildir. Çocuğun üstün yararı da dikkate alınarak daha uygun sürelerde yatılı kişisel ilişki tesisi gerekirken yazılı şekilde kişisel ilişki kurulması usul ve kanuna aykırı olup ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı kişisel ilişki yönünden oybirliğiyle düzelterek onamıştır. Yeni düzenlemeye göre baba çocukla her ayın ikinci ve dördüncü hafta sonu cumartesi sabahından pazar akşamına, dini bayramların ikinci gününden üçüncü günü akşamına, her yıl temmuz ayının ilk yirmi gününde ve yarıyıl tatilinin ilk haftasında yatılı olarak kişisel ilişki kurabilecektir. Kişisel ilişkinin amacı, velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki bağın sürmesidir; bu nedenle süre ve biçim çocuğun yaşı ve yararıyla birlikte bu amaca göre belirlenir.
Boşanma davası süresince kişisel ilişkinin uzun süre kurulmaması aile hayatına saygı hakkını ihlal eder
Baba 2011'de boşanma davası açtı ve çocuklarla aralarında tedbiren kişisel ilişki kurulmasını istedi; talebini duruşmalarda tekrarladı, anne de bu talebe itiraz etmedi. Mahkeme bilirkişi raporunu bekledi, rapor geldikten sonra da tedbir kararı vermedi; tedbiren kişisel ilişki ancak kararın bozulmasından sonra, 2015'te kuruldu. Yargılama altı yılı aşkın sürdü; velayet anneye verildi. Velayet konusundaki raporda babanın koşulları incelenmemiş, çocukların görüşü de alınmamıştı.
“Bu durumda yargı makamlarının aile ilişkilerinin devamını sağlamaya yönelik tedbirleri almada hızlı ve özenli hareket ettikleri söylenemez.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiş ve babaya manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir. Mahkeme'ye göre kendisine velayet verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki boşanma davası sürerken de ivedilikle kurulmalıdır. Tedbir talebinin yıllarca karşılıksız bırakılması, velayet raporunun yalnız bir ebeveynin koşullarını incelemesi ve dinlenebilecek yaştaki çocukların görüşünün alınmaması pozitif yükümlülüklerin ihlalidir.
Kişisel ilişki günlerinde velayeti annede olan çocukların yurt dışına çıkışı babanın rızasına bağlanamaz
Boşanma kararıyla çocukların velayeti anneye verilmiş, babayla çocuklar arasında kişisel ilişki düzenlenmişti. Baba, kişisel ilişki günlerine denk gelen zamanlarda çocukların anneyle yurt dışına çıkmasının kendi rızasına bağlanmasını istedi. İlk derece mahkemesi davayı kabul etti, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti.
“Velâyeti annede olan çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlı kılınmasının ve babanın muvafakat vermemesinin, annenin ve çocukların seyahat özgürlüğünün kısıtlanması ve annenin velâyet hakkını kullanamaması neticesini doğuracağı gibi davacı babanın bu yönde hakimin müdahalesini isteyerek talepte bulunmasında hukuki yararının da bulunmadığı açıktır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuş ve davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddi gerektiğini belirtmiştir. Kişisel ilişkinin engellenmesine karşı kanun başka yollar öngörmektedir: 7343 sayılı Kanun'la TMK m. 324'e eklenen fıkraya göre velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu husus kararda ihtar edilir. Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesine aykırı hareket eden, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 sayılı Kanun m. 41/F).
İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir, istenmese de hükmedilebilir; ancak istenen miktar dışında ayrı bir eğitim gideri alacağına hükmedilemez
Koca boşanma davası açtı; kadın ortak çocuk için aylık belirli bir miktar nafaka istedi. Mahkeme velayeti anneye verdi, çocuk için istenen miktarda iştirak nafakasına hükmetti. Ayrıca, babanın gelirinin çok yüksek olduğunu ve çocuğun özel lisede okuduğunu belirterek, talep olmadığı hâlde her yıl mayıs ayında ödenecek, iştirak nafakasının eklentisi niteliğinde ayrı bir öğrenim giderine karar verdi. Özel Daire taleple bağlılık ilkesine aykırılık nedeniyle bozdu; mahkeme, çocuğun üstün yararı gerekçesiyle direndi.
“Ana babanın bakım yükümlülüğünün doğal sonucu olan iştirak nafakası, çocuğun korunmasına yönelik olup, kamu düzenine ilişkindir ve hâkim talep bulunmasa dahi kendiliğinden iştirak nafakasına hükmedebilecektir. Ancak velayet hakkı kendisine verilen eş iştirak nafakası istemediğini belirtmesi hâlinde hâkim, bu durumun çocuğun üstün yararını zedelemeyeceği kanaatine varması durumunda iştirak nafakasına hükmetmeyebilecektir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre iştirak nafakası çocuğun yiyecek, giyecek, barınma, sağlık, dinlenme, eğitim ve öğretim giderlerini kapsar ve talep olmasa da kendiliğinden hükmedilebilir; velayet sahibi eş nafaka istemediğini bildirirse hâkim, çocuğun üstün yararının zedelenmeyeceği kanısındaysa nafakaya hükmetmeyebilir. Talep edilmişse hâkim taleple bağlıdır; istek dışına çıkılarak iştirak nafakası yanında eğitim gideri adıyla ayrı bir alacağa hükmetmek infazda karışıklık yaratır, koşullar değişirse nafakanın artırılması her zaman istenebilir. Azınlıktaki üyeler, taleple bağlılık ilkesinin burada uygulanmayacağı görüşündedir.
Boşanma davasında istenen iştirak nafakası, velayet hükmünün değil boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler; o güne kadar çocuk için tedbir nafakası ödenir
Koca 2019'da, daha önce açtığı boşanma davasının reddinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamadığını ileri sürerek yeniden boşanma davası açtı. İlk derece mahkemesi boşanmaya ve velayetin anneye verilmesine karar verdi. Bölge adliye mahkemesi çocuk için hükmedilen nafakayı az bularak yeniden hüküm kurdu ve iştirak nafakasının velayete ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren ödenmesine karar verdi. Özel Daire iştirak nafakasının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren başlaması gerektiği gerekçesiyle bozdu; bölge adliye mahkemesi direndi.
“İşte bu nedenle boşanma davası içerisinde ileri sürülen iştirak nafakası hakkında; yargılama süresince tedbir (TMK md. 169), kararın kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası (TMK md. 182/2) adı altında ödeme yapılmasına karar verilir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre iştirak nafakası boşanmanın fer'isidir; boşanma kararı verilmeden velayet düzenlenemeyeceğinden iştirak nafakası da istenemez ve boşanma davası reddedilirse bu istem konusuz kalır. Nafaka yükümlülüğü velayetten bağımsızdır; velayet kendisine verilmeyen eş de çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılamakla yükümlüdür (TMK m. 327). Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi sürüyorsa iştirak nafakası, istem hâlinde yardım nafakasına dönüşür. Kurul, iştirak nafakasının boşanma kesinleştikten sonra bağımsız bir davayla veya velayetin değiştirilmesi davasıyla da istenebileceğini, bu gibi durumlarda başlangıcın velayet sahibinin çocuğun yanında bulunmaya başladığı ana göre belirlenebileceğini de belirtmiştir.
Anlaşmalı boşanmada çocuk için nafaka istenmemiş olması, sonradan iştirak nafakası istenmesine engel değildir
Eşler anlaşmalı olarak boşanmış, protokolde tarafların birbirinden hiçbir şekilde nafaka istemeyecekleri kararlaştırılmış ve çocuğun eğitim giderleri için bankadaki önemli bir miktar paranın anneye bırakıldığı belirtilmişti; boşanma kararında iştirak nafakasına hükmedilmemişti. Aradan altı yılı aşkın süre geçtikten sonra velayet sahibi anne, çocuğun ihtiyaçlarının arttığını ileri sürerek iştirak nafakası davası açtı. Mahkeme, protokoldeki ödemenin toplu nafaka olduğunu kabul ederek davayı reddetti; Özel Daire bozdu, mahkeme direndi.
“Öte yandan, 4721 sayılı TMK'nın 182/2. maddesi gereği velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğundan, anlaşmalı boşanma davasında davacının müşterek çocuk için nafaka istememiş olmasının koşulların değişmesi, çocuğun ihtiyacı ve üstün yararı gözetilerek daha sonra iştirak nafakası talep etmeye engel teşkil etmeyeceği gibi, diğer taraftan müşterek çocuk için protokolle tazminat ödenmesinin davalı babayı iştirak nafakası ödemesi yükümlülüğünden kurtarmayacak ancak bu husus nafaka miktarının tayininde göz önüne alınabilecektir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre iştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir; protokolde nafaka istenmemesi çocuğun hakkını ortadan kaldırmaz, protokolle yapılan ödeme ise babayı nafaka yükümlülüğünden kurtarmaz ancak miktarın belirlenmesinde gözetilir. İştirak nafakası niteliği gereği irat biçiminde ödenir (TMK m. 330). Azınlıktaki üye, çocuk için bırakılan paranın dava tarihinde henüz tükenmediği görüşündedir.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 148 inci maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki metin esas alınmakla beraber, çocuk kendisinden alınan eşin çocuk ile ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, terbiye ve ahlâk bakımından yararlarının esas alınacağı açıklığa kavuşturulmuştur. Maddenin ikinci fıkrasında velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması esası getirilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasıyla ise, istem hâlinde hâkime, bu giderlerin gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğine ilişkin karar verebilmesi olanağı sağlanarak, ekonomik ve malî açıdan güçsüz olan alacaklıların her yıl masraf ve emek sarfı suretiyle arttırım davaları açmalarını önlemek ve bu nedenle mağduriyetlerine son vermek amaçlanmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 76Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 404). Gerekçedeki "ikinci" ve "üçüncü" fıkra, 2021'de ihtar kuralı eklendikten sonra bugünkü metinde üçüncü ve dördüncü fıkradır; Yargıtay'ın 2021'den önceki kararlarında katılma yükümlülüğü "TMK m. 182/2" olarak anılır (Yargıtay HGK, 2017/2613 E., 2019/1191 K., 14.11.2019).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Boşanma veya ayrılık vukuunda hakim, ana ve babayı dinledikten sonra hakkı velayetin kullanılmasına ve ana ve baba ile çocuklar arasındaki şahsi münasebetlere dair iktiza eden tedbirleri ittihaz eyler. Çocuk kendisine tevdi edilmemiş olan taraf, kudretine göre onun infak ve terbiye masraflarına iştirak ile mükelleftir; Çocuk ile icabı hale muvafık surette şahsi münasebatta bulunmak hakkını da haizdir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 148 | 4721 sayılı Kanun m. 182 | |
|---|---|---|
| Dinleme | Ana ve baba dinlenir | Olanak bulundukça ana ve baba; çocuk vesayet altındaysa vasi ve vesayet makamı |
| Kişisel ilişki ölçütü | Duruma uygun biçimde | Çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları |
| Giderlere katılma | Çocuk kendisine verilmeyen taraf gücüne göre katılır | Velayet kendisine verilmeyen eş gücü oranında katılır |
| Gelecek yıllar | Hüküm yok | İstem hâlinde gelecek yıllar için miktar belirlenebilir |
| İhtar | Hüküm yok | 2021'den beri velayetin değiştirilebileceği ihtar edilir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
| 24.11.2021 | Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmazsa velayetin değiştirilebileceğinin ihtar edilmesine ilişkin ikinci fıkra eklendi; önceki ikinci ve üçüncü fıkralar üçüncü ve dördüncü fıkra oldu | 7343 s. K. m. 37 |
İlgili maddeler
- TMK m. 166: Anlaşmalı boşanma ve protokol.
- TMK m. 169: Dava süresince geçici önlemler ve tedbir nafakası.
- TMK m. 183: Durumun değişmesi ve velayetin yeniden düzenlenmesi.
- TMK m. 323: Kişisel ilişki hakkı.
- TMK m. 324: Kişisel ilişkinin sınırları.
- TMK m. 328: Bakım borcunun süresi.
- TMK m. 330: Nafaka miktarının takdiri.
- TMK m. 331: Durumun değişmesi hâlinde nafaka.
- TMK m. 336: Ana baba evliyken ve boşanmada velayet.
Boşanmada velayet, kişisel ilişki düzenlemesi, ortak velayet veya iştirak nafakası konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 182 ne diyor?
TMK m. 182'ye göre mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler, kişisel ilişkiye uyulmazsa velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder. Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır; hâkim istem hâlinde gelecek yıllar için nafaka miktarını da belirleyebilir.
Boşanmada çocuğun velayeti kime verilir?
Çocuğun üstün yararı hangi ebeveynin yanında daha iyi korunuyorsa ona. Hukuk Genel Kurulu çocuğun yaşı, eğitimi, sağlığı, alıştığı ortam, kardeşlerin birlikte kalması ve ebeveynlerin çocukla ilgisi gibi ölçütleri birlikte değerlendirir (Yargıtay HGK, 2014/1088 E., 2016/188 K., 26.02.2016).
Küçük çocukların velayeti anneye mi verilir?
Otomatik bir kural yoktur, belirleyici olan çocuğun yararıdır. Hukuk Genel Kurulu, anne yanında kalmanın çocukların gelişimine zarar vereceğine dair ciddi ve inandırıcı delil bulunmayan dosyada, ana bakımına ve şefkatine muhtaç küçük çocukların velayetinin anneye verilmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2014/1088 E., 2016/188 K., 26.02.2016).
Boşanmada kusurlu olan eş velayeti kaybeder mi?
Kendiliğinden kaybetmez. Yargıtay'a göre ebeveynin boşanmadaki kusuru, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumu ancak çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur (Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021).
Hâkim çocuğu bizzat dinlemek zorunda mı?
Hayır. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınmalıdır, ancak Hukuk Genel Kurulu'na göre bu görüşün psikolog veya pedagog aracılığıyla alınması yeterlidir; çocuğu aynı konuda tekrar tekrar konuşturmak onun yararına değildir (Yargıtay HGK, 2019/96 E., 2022/571 K., 19.04.2022).
Çocuk kiminle kalmak istediğini söylerse velayet ona mı verilir?
Çocuğun görüşüne gereken önem verilir, ancak görüş hâkimi bağlamaz; çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa görüşünün aksine karar verilebilir (Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021).
Ortak velayet mümkün mü?
Kanunda açık bir hüküm yoktur, ancak Yargıtay ortak velayeti kamu düzenine aykırı saymamaktadır (Yargıtay 2. HD, 2016/18674 E., 2017/13800 K., 04.12.2017). Anayasa Mahkemesi'ne göre ortak velayete ancak çocuğun yararına olduğu objektif verilerle gösterilerek, ebeveynlerin iradesi ve çekişme bulunup bulunmadığı araştırılarak karar verilebilir (AYM, Hilal Erdaş, B. No: 2018/27658, 06.10.2021).
Kişisel ilişki ne kadar olur, yatılı olabilir mi?
Süre, çocuğun yaşı ve yararına göre belirlenir. Yargıtay, yalnız gündüz saatleriyle sınırlı kişisel ilişkiyi az bularak hafta sonları, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilini kapsayan yatılı bir düzenleme yapmıştır (Yargıtay 2. HD, 2026/880 E., 2026/6974 K., 23.06.2026).
Boşanma davası sürerken çocuğumu göremiyorum; ne yapabilirim?
Mahkemeden tedbiren kişisel ilişki kurulmasını isteyin (TMK m. 169). Anayasa Mahkemesi, bu talebin yıllarca karşılanmamasını aile hayatına saygı hakkının ihlali saymıştır (AYM, Bahadır Üney ve diğerleri, B. No: 2018/4453, 10.03.2022).
Eski eşim çocuğu bana göstermiyor; ne olur?
Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesini engelleyen, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 sayılı Kanun m. 41/F). Ayrıca velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesine uymazsa, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (TMK m. 324/3).
Çocuğun yurt dışına çıkışını rızama bağlatabilir miyim?
Yargıtay, kişisel ilişki günlerinde velayeti annede olan çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlanması istemini, annenin velayet hakkını ve seyahat özgürlüğünü kısıtlayacağı ve hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gereken bir istem saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2025/5404 E., 2025/9980 K., 20.11.2025).
İştirak nafakası istemesem de hükmedilir mi?
Hükmedilebilir. Hukuk Genel Kurulu'na göre iştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir ve talep bulunmasa da kendiliğinden hükmedilebilir; velayet sahibi eş nafaka istemediğini açıkça bildirirse hâkim, çocuğun yararı zedelenmeyecekse nafakaya hükmetmeyebilir (Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019).
İştirak nafakası ne zamandan itibaren ödenir?
Boşanma davası süresince çocuk için tedbir nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası ödenir (Yargıtay HGK, 2022/657 E., 2023/672 K., 21.06.2023).
Anlaşmalı boşanmada çocuk için nafaka istemedik; sonradan isteyebilir miyim?
Evet. Hukuk Genel Kurulu'na göre protokolde nafaka istenmemiş olması, koşullar değiştiğinde çocuk için iştirak nafakası istenmesine engel değildir; protokolle yapılan ödeme ise miktarın belirlenmesinde gözetilir (Yargıtay HGK, 2017/2613 E., 2019/1191 K., 14.11.2019).
İştirak nafakası her yıl kendiliğinden artar mı?
Gelecek yıllar için artış ancak istem hâlinde belirlenir (TMK m. 182/4) ve istemle sınırlıdır; Yargıtay, artışın başlangıç tarihinde de talebe bağlı kalınması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2026/5699 E., 2026/7062 K., 23.06.2026). Artış istenmemişse değişen koşullar için ayrıca nafaka artırım davası açılabilir (TMK m. 331).
İştirak nafakası ne zaman sona erer?
Kural olarak çocuğun ergin olmasıyla. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa ana ve baba, kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim bitinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328); bu durumda istem hâlinde yardım nafakası söz konusu olur.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 169, 182, 183, 323, 324, 327, 328, 330, 331, 336
- 7343 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 37, 38, 44 (24.11.2021)
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/F
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 5
- Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 12; Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi m. 3, 6; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 7 No.lu Protokol m. 5 (6684 s. K.)
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 148 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 182 gerekçesi s. 76, Komisyon metni s. 404
- Anayasa Mahkemesi, Bahadır Üney ve diğerleri, B. No: 2018/4453, 10.03.2022
- Anayasa Mahkemesi, Hilal Erdaş, B. No: 2018/27658, 06.10.2021
- Yargıtay HGK, 2022/657 E., 2023/672 K., 21.06.2023
- Yargıtay HGK, 2019/96 E., 2022/571 K., 19.04.2022
- Yargıtay HGK, 2017/2613 E., 2019/1191 K., 14.11.2019
- Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019
- Yargıtay HGK, 2018/1072 E., 2019/185 K., 21.02.2019
- Yargıtay HGK, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019
- Yargıtay HGK, 2014/1088 E., 2016/188 K., 26.02.2016
- Yargıtay 2. HD, 2026/880 E., 2026/6974 K., 23.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2026/5699 E., 2026/7062 K., 23.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2025/5404 E., 2025/9980 K., 20.11.2025
- Yargıtay 2. HD, 2023/7156 E., 2024/6419 K., 25.09.2024
- Yargıtay 2. HD, 2021/8413 E., 2021/9546 K., 14.12.2021
- Yargıtay 2. HD, 2016/18674 E., 2017/13800 K., 04.12.2017
- Yargıtay 2. HD, 2016/15771 E., 2017/1737 K., 20.02.2017