Aile Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? 2026 Görev Alanı, Asliye Hukuk ve Görevsizlik Kararı

"Ortak evimizin satışı için hangi mahkemeye gideceğim; aile mahkemesine mi, sulh hukuka mı?" Bu soruyu, boşanmadan sonra mallarını paylaşmak isteyen eşlerden duyarım. Bazıları ise 1. ve 2. aile mahkemesi arasında bir fark olup olmadığını sorar.

Meslek hayatım boyunca yanlış mahkemede açılan davaların aylar, hatta yıllar kaybettirdiğini gördüm. Görevsizlik kararı verildiğinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için iki haftalık süre işler; bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır. Bu rehberde aile mahkemesinin görev alanını, sınırlarını ve görevsizlik kararından sonra yapılacakları anlatıyorum.

Aile mahkemesi hangi davalara bakar: kısa cevap

Kanun aile mahkemesine hangi davaları verir?

Aile mahkemelerinin görevi ayrı bir kanunla belirlenmiştir. Kanun görevi şöyle sayar.

Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler: 1. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler, 2. 20.5.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi, 3. Kanunlarla verilen diğer görevler.

Bu cümleler aile mahkemelerinin görevlerini düzenleyen maddedir (4787 sayılı Kanun m. 4). Medeni Kanun'un ikinci kitabı aile hukukudur; üçüncü kısmı ise vesayettir. Bu yüzden aile mahkemesi, Medeni Kanun'un 118 ile 395. maddeleri arasındaki konulardan doğan davalara bakar.

Kanunlarla verilen diğer görevler de aile mahkemesindedir. Şiddet hâlinde koruma kararı veren hâkim aile mahkemesi hâkimidir (6284 sayılı Kanun m. 2). Çocuk teslimine ilişkin şikâyetler de aile mahkemesinde görülür. Koruma kararı başvurusunu koruma kararı dilekçe örneği rehberinde, yabancı boşanma kararlarının tanınmasını yurt dışı boşanma kararının tanınması rehberinde anlattım.

Aile mahkemesi hangi işlere bakmaz?

Aile hukukuyla ilgili görünen her uyuşmazlık aile mahkemesinde görülmez. Görev, davanın dayandığı hukuki ilişkiye göre belirlenir.

Kamu vesayetinde vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (kamu vesayeti). Taşınır ve taşınmaz malların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davaları da sulh hukuk mahkemesindedir (6100 sayılı Kanun m. 4). Ortak evin satışını boşandıktan sonra ortak ev satışı rehberinde anlattım.

Eşe ödünç verilen paranın geri istenmesi de aile hukukundan değil, borç ilişkisinden doğar. Bir dosyada kadının, eşinin araç alması için verdiği kredi parasını geri istemesinin aile mahkemesinin görevine girmediği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2012/8998 E., 2012/28485 K., 28.11.2012). Miras paylaşımında konutun sağ kalan eşe özgülenmesi talebi için de sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2023/3691 E., 2024/3006 K., 30.04.2024).

Nişanla ilgili her alacak da aile mahkemesinde görülmez. Nişanın bozulması nedeniyle hediyelerin geri istenmesi nişan hükümlerine dayanır ve aile mahkemesindedir (hediyelerin geri verilmesi). Ancak bir dosyada, nişan sırasında yarı bedeli ödenerek hediye edildiği ileri sürülen aracın iadesi talebinin genel hükümlere dayandığı kabul edildi. Görevsizlik kararından sonra dava asliye hukuk mahkemesinde görüldü; temyiz incelemesinde de uyuşmazlığın aile hukukundan kaynaklanmadığı belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/8674 E., 2025/11776 K., 23.12.2025). Nişanla ilgili talepleri nişan bozulunca takılar kime kalır rehberinde anlattım.

Ziynet, çeyiz ve ev eşyası davaları nerede görülür?

Ziynet eşyası, çeyiz ve kişisel eşyanın iadesi talepleri de aile mahkemesinde görülür. Bu talepler boşanma dilekçesinde boşanmayla birlikte ileri sürülebilir; boşanma davasına bakan mahkeme bunları da inceler. Boşanmadan sonra ayrı bir dava da açılabilir. Ziynet talebi değer üzerinden nispi harca tabidir; harcını yatırmadığınız talep için karar verilmez.

Ziynet davasında takıları cinsi, ayarı ve gramıyla yazmak, ev eşyalarında da hangi eşyanın kime ait olduğunu belgeyle göstermek gerekir. Dilekçenin nasıl yazılacağını ziynet eşyası dava dilekçesi örneği rehberinde, eşyaların paylaşımını boşanmada ev eşyaları rehberinde anlattım.

Aile mahkemesi olmayan yerde dava nereye açılır?

Aile mahkemeleri her ilde ve merkez nüfusu yüz binin üzerindeki her ilçede, asliye mahkemesi derecesinde kurulur. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2). Bu mahkeme davaya "aile mahkemesi sıfatıyla" bakar ve aile mahkemesi usulünü uygular.

Aile mahkemesi bulunan bir yerde ise aile hukukundan doğan bir davaya genel asliye hukuk mahkemesi bakamaz. Görev kurallarına aykırılık, kararın bozulmasına yol açar.

1. ve 2. aile mahkemesi arasında fark var mı?

Hayır. Gerektiğinde bir yerdeki aile mahkemesinin birden çok dairesi kurulur ve bu daireler numaralandırılır (4787 sayılı Kanun m. 2). İstanbul'da, Ankara'da ya da İzmir'de 1. aile mahkemesi ile 15. aile mahkemesinin görev alanı aynıdır. Dava açıldığında dosya, adliyedeki dağıtım sistemine göre bu mahkemelerden birine verilir.

Bu yüzden belirli bir numaralı mahkemeyi seçerek dava açamazsınız. Daha önce aynı eşler arasında görülmüş bir dava varsa, yeni dilekçenizde o dosyanın numarasını yazmanız mahkemenin eski dosyayı getirtmesini kolaylaştırır. Dosya hangi numaralı aile mahkemesine verilirse verilsin, dava aynı kurallarla görülür. Davanın hangi adliyede açılacağını ise yetki kuralları belirler; bunu boşanma davası nerede açılır rehberinde anlattım.

Aile mahkemesinde yargılama nasıl yürür?

Aile mahkemesi, esasa girmeden önce eşlerin ve çocukların karşılaştığı sorunları tespit eder ve bunların sulh yoluyla çözümünü teşvik eder; sulh sağlanamazsa yargılamaya devam eder (4787 sayılı Kanun m. 7). Mahkeme bu süreçte adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır. Velayet ve kişisel ilişki davalarında sosyal inceleme raporu bu uzmanlarca hazırlanır.

Aile mahkemesi gerektiğinde koruyucu, eğitici ve sosyal önlemler de alabilir. Eşleri evlilikten doğan yükümlülükleri konusunda uyarabilir; ailenin ekonomik varlığının korunması için önlem alabilir; çocukların bakımı ve mallarının korunması için karar verebilir (aynı Kanunun altıncı maddesi). Sosyal inceleme raporunun nasıl hazırlandığını boşanmada sosyal inceleme raporu rehberinde anlattım.

Aile mahkemesinde duruşmalar gizli mi?

Kural olarak hayır. Duruşmalar ve kararların bildirilmesi alenidir. Ancak duruşmanın bir kısmının ya da tamamının gizli yapılmasına, genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, ilgilinin talebi üzerine ya da kendiliğinden karar verilebilir (6100 sayılı Kanun m. 28).

Boşanma davalarında özel hayata ilişkin olaylar konuşulduğu için gizlilik istenebilir; mahkeme bu talebi ön sorun olarak gizli duruşmada inceler ve gerekçesini esas hakkındaki kararla birlikte açıklar. Gizlilik kararı verilirse dinleyiciler duruşma salonuna alınmaz. Gizli duruşmada bulunanlar, öğrendikleri bilgileri açıklamamaları konusunda uyarılır. Adresinizin ve kimlik bilgilerinizin karşı taraftan gizlenmesi ise ayrı bir taleptir; bunu boşanma davasında gizlilik kararı nasıl alınır rehberinde anlattım.

Aile mahkemesine hangi belgelerle başvurulur?

Dava dilekçesine nüfus kayıt örneği, kimlik fotokopisi ve varsa vekâletname eklenir. Talebinize göre tapu, araç ve banka kayıtları, maaş bordrosu, okul ve sağlık belgeleri ile tanık listesi de sunulur. Başka yerden getirtilecek belgeler için dilekçede bulundukları yeri yazmanız yeterlidir.

Harç ve gider avansı dava açılırken yatırılır; konusu para olmayan davalarda harç maktudur. Gerekli belgelerin listesini boşanma davası için gerekli evraklar rehberinde anlattım.

Görevsiz mahkemede dava açılırsa ne olur?

Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (6100 sayılı Kanun m. 1). Mahkeme görevli olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden inceler. Görevsiz mahkemede açılan dava, görevsizlik kararıyla sonuçlanır.

Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir.

Bu cümle görevsizlik kararı üzerine yapılacak işlemleri düzenleyen maddenin ilk fıkrasıdır (6100 sayılı Kanun m. 20). Bu süre içinde başvurulmazsa dava açılmamış sayılır. Görevsizlik kararını aldığınızda tarihi not edin ve iki hafta dolmadan dosyanın gönderilmesini isteyin.

Aile konutuna ve anlaşmalı boşanma protokolüne dayanan tapu davaları da aile mahkemesinin görevindedir.

Eşin rızası olmadan aile konutunun bağışlanmasına dayanan tapu iptali davasında da aile mahkemesinin görevli olduğu belirtildi ve işin esasının asliye hukuk mahkemesinde incelenmesi bozma sebebi sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2026/4111 E., 2026/6655 K., 16.06.2026). Protokoldeki tapu devrini anlaşmalı boşanma sonrası tapu devri, aile konutunun satışını eşim aile konutunu sattı rehberinde anlattım.

Boşanmadan sonra açılan davalar da aile mahkemesinde mi görülür?

Evet. Boşanma davasında istenmeyen maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası, boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla da istenebilir. Bu davalar boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (zamanaşımı). Nafakanın artırılması ya da kaldırılması, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davaları da aile mahkemesinde görülür.

Mal paylaşımı davası da boşanma kesinleştikten sonra aile mahkemesinde açılabilir. Bu davaların süreleri farklıdır; tazminat ve nafakada bir yıllık süre, mal rejimi alacaklarında ise on yıllık zamanaşımı uygulanır. Süreleri boşanmada zamanaşımı rehberinde, nafaka değişikliğini nafaka artırım davası rehberinde anlattım.

Aile mahkemesi kararlarına nereye başvurulur?

Aile mahkemesinin nihai kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur. İstinaf süresi, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (6100 sayılı Kanun m. 345). Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da yine iki hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir (6100 sayılı Kanun m. 361).

Bazı kararlar ise miktar ya da nitelik bakımından kesin olabilir. Koruma kararlarına karşı yol istinaf değil, iki hafta içinde yapılacak itirazdır. Boşanma kararlarına karşı başvuruyu boşanma davasında istinaf rehberinde, koruma kararlarına itirazı uzaklaştırma kararına itiraz rehberinde anlattım.

Aile mahkemesinde avukat zorunlu mu?

Hayır. Aile mahkemesinde dava açmak ya da davaya cevap vermek için avukatla temsil zorunlu değildir; dilekçeyi kendiniz de verebilirsiniz. Ancak mal paylaşımı, velayet ve tazminat gibi taleplerde süreleri, delil listesini ve harcı doğru yönetmek gerekir.

Ödeme gücünüz yoksa adli yardım isteyebilir ve barodan avukat görevlendirilmesini talep edebilirsiniz. Avukatsız dava açmanın yollarını avukatsız boşanma davası rehberinde, adli yardımı boşanmada adli yardım rehberinde anlattım.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda aile mahkemesinin görevi şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Uyuşmazlığın dayanağını belirleyin. Talebiniz aile hukukundan mı, borç ya da miras ilişkisinden mi doğuyor, ayırın.
2. Dilekçeyi doğru mahkemeye yöneltin. Aile hukuku davalarını aile mahkemesine, ortaklığın giderilmesini sulh hukuka açın.
3. Aile mahkemesi yoksa sıfatı kontrol edin. Asliye hukuk mahkemesinin davaya aile mahkemesi sıfatıyla baktığından emin olun.
4. Mahkeme numarası seçmeye çalışmayın. 1. ve 2. aile mahkemesi arasında görev farkı yoktur.
5. Görevsizlik kararında süreyi kaçırmayın. İki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini isteyin.
6. Birden fazla talebi ayırın. Aile mahkemesinin görevine girmeyen talepleri ayrı davada isteyin.
7. Yetkili yeri de kontrol edin. Görevin yanında davanın hangi şehirde açılacağını belirleyin.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Aile mahkemesi, Medeni Kanun'un aile hukukuna ilişkin kitabından, vesayet bölümü hariç, doğan davalara ve yabancı aile hukuku kararlarının tanınmasına bakar. Boşanma, nafaka, velayet, kişisel ilişki, mal paylaşımı, nişan, soybağı, evlat edinme ve aile konutu davaları bu mahkemededir. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Vesayet işleri, ortaklığın giderilmesi ve miras paylaşımı sulh hukuk mahkemesinde, eşe verilen ödünç gibi borç ilişkileri genel mahkemede görülür. Görev kamu düzenindendir; görevsiz mahkemede verilen karar bozulur. Görevsizlik kararı verilirse iki hafta içinde dosyanın gönderilmesini isteyin; aksi hâlde dava açılmamış sayılır. Dilekçenizi hazırlarken talebinizin dayandığı hukuki ilişkiyi açıkça yazmak, mahkemenin görevini baştan doğru belirlemesine yardımcı olur.

Davanızın hangi mahkemede ve hangi şehirde açılması gerektiğini birlikte değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.