TMK 458, kayyım atanan kişinin hukuki durumunu ve kayyımın görev koşullarını düzenler. Bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez; ancak yasal danışmanlığa ilişkin hükümler saklıdır. Kayyımın görev süresi ve ücreti vesayet makamı tarafından belirlenir. Kayyım, belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır (TMK m. 403). Yargıtay, kayyım atanmasında fiil ehliyetinin sınırlanmadığını, yasal danışmanlıkta ise fiil ehliyetinin Kanun'da sayılan konularda sınırlandığını belirterek bu iki kurumun birbirinin yerine kullanılamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2013/11137 E., 2013/13295 K., 10.10.2013). Madde eski Kanun'un 401. maddesini karşılar.
- Kayyım
- Belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanan kişi (TMK m. 403).
- Temsil kayyımı
- Belirli bir işte ilgiliyi temsil etmek üzere atanan kayyım (TMK m. 426).
- Yönetim kayyımı
- Yönetimi kimseye ait olmayan mallar için atanan kayyım (TMK m. 427).
- Yasal danışman
- Kanun'da sayılan işlerde görüşü alınmak üzere atanan kişi; fiil ehliyeti bu işlerde sınırlanır (TMK m. 429).
TMK 458 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Fiil ehliyeti | Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez | TMK m. 458/1 |
| Yasal danışmanlık | Yasal danışmanlığa ilişkin hükümler saklıdır | TMK m. 458/1, 429 |
| Görev süresi | Vesayet makamınca belirlenir | TMK m. 458/2 |
| Ücret | Vesayet makamınca belirlenir | TMK m. 458/2 |
| Uygulanacak hükümler | Vasi hakkındaki hükümler, aksi belirtilmedikçe kayyım hakkında da uygulanır | TMK m. 403 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 401 | Gerekçe, s. 150-151 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 401. maddesini karşılar. Gerekçe, kenar başlığın İsviçre Medeni Kanunu'nun 417. maddesine uygun olarak "Kayyımın konumu" şeklinde düzenlendiğini, maddenin aynı maddeye uygun olarak yeniden kaleme alınıp daha anlaşılır hâle getirildiğini ve ikinci fıkradaki "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyiminin kullanıldığını açıklar (S. Sayısı 723, s. 150-151). Tasarının 458. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, kayyım atanan kişinin fiil ehliyetini korumasıdır; bu yönüyle kayyımlık kısıtlamadan farklıdır. İkinci nokta, yasal danışmanlıkta fiil ehliyetinin Kanun'da sayılan işlerde sınırlanmasıdır; bu nedenle raporlarda yasal danışman atanması gerektiği belirtilen bir kişiye yönetim kayyımı atanamaz (Yargıtay 18. HD, 2013/11137 E., 2013/13295 K., 10.10.2013). Üçüncü nokta, fiil ehliyeti etkilenmese de kayyımın yönettiği malvarlığına ilişkin davalarda kayyımın davaya katılmasının gerekebilmesidir (Yargıtay 14. HD, 2010/10412 E., 2010/12298 K., 08.11.2010).
Kayyım atanması fiil ehliyetini etkilemez
- Kural: Kayyım atanan kişi fiil ehliyetini korur.
- Kayyımın işlevi: Belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek.
- Saklı hüküm: Yasal danışmanlığa ilişkin hükümler.
Birinci fıkraya göre bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez; yasal danışmanlığa ilişkin hükümler saklıdır. Kayyım belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır; Kanun'un vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır (TMK m. 403). Eski Kanun da menfaatleri için kendilerine kayyım atanan kimselerin, kanuni müşavirin katılımına ilişkin hükümler saklı kalmak üzere medeni haklarını kullanma yetkisini koruyacaklarını öngörüyordu (743 s. K. m. 401).
Kanun kayyımlığın başlıca türlerini ayrıca düzenler: temsil kayyımı, örneğin ergin bir kişinin ivedi bir işini kendisinin göremediği veya bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaatinin çatıştığı hâllerde atanır (TMK m. 426); yönetim kayyımı, yönetimi kimseye ait olmayan mallar için atanır (TMK m. 427); isteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri varsa ergin bir kişiye kendi isteği üzerine de kayyım atanabilir (TMK m. 428). Kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır (TMK m. 407).
Yasal danışmanlıkla farkı
- Kayyımlık: Fiil ehliyeti sınırlanmaz.
- Yasal danışmanlık: Fiil ehliyeti Kanun'da sayılan işlerde sınırlanır.
Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye, Kanun'da sayılan işlerde görüşü alınmak üzere yasal danışman atanır (TMK m. 429). Yargıtay, temsil kayyımlığı, yönetim kayyımlığı ve yasal danışmanlığın hukuki sonuçlarının farklı olduğunu, kayyım atanmasında 458. madde uyarınca fiil ehliyetinin sınırlanmadığını, yasal danışmanlıkta ise fiil ehliyetinin Kanun'da sınırlı olarak sayılan belirli konularda kısıtlandığını belirterek, raporlarda yasal danışman atanması gerektiği belirtilen kişiye yönetim kayyımı atanmasını bozma nedeni saymıştır (Yargıtay 18. HD, 2013/11137 E., 2013/13295 K., 10.10.2013).
Kayyımın yönettiği malvarlığına ilişkin davalar
- Kural: Fiil ehliyeti etkilenmez.
- Sınır: Kayyım şerhi bulunan malvarlığına ilişkin davada kayyımın temsilci olarak katılması gerekebilir.
Yargıtay, bir kişinin tapudaki payına sulh hukuk mahkemesi kararıyla kayyım atandığına ilişkin şerhin tapu kütüğüne dava açılmadan önce işlendiği bir tapu kaydı düzeltme davasında, kayyım atanmasının fiil ehliyetini etkilemediğini, ancak mülkiyetin el değiştirmesine yol açılmaması için kayyımın davada temsilci durumunu alması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 2010/10412 E., 2010/12298 K., 08.11.2010). Dava temsilciye yöneltilmeden ve temsilci dinlenmeden sonuçlandırıldığından hüküm bozulmuştur.
Kayyımın görev süresi ve ücreti
- Görev süresi: Vesayet makamınca belirlenir.
- Ücret: Vesayet makamınca belirlenir.
İkinci fıkraya göre kayyımın görev süresi ve ücreti vesayet makamı tarafından belirlenir. Vasiler için Kanun iki yıllık bir görev süresi ve ücretin belirlenmesine ilişkin ölçütler öngörür (TMK m. 456; TMK m. 457); kayyım bakımından ise süre ve ücretin belirlenmesi doğrudan vesayet makamına bırakılmıştır. Gerekçe, ikinci fıkrada eski metindeki "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyiminin kullanıldığını belirtir (S. Sayısı 723, s. 150-151). Temsil kayyımlığı kayyımın yapmakla görevlendirildiği işin bitirilmesiyle, yönetim kayyımlığı ise atanmasını gerektiren sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer (TMK m. 477).
Size veya bir yakınınıza kayyım atandıysa, fiil ehliyetinizin kayyım atanmasıyla sınırlanmadığını göz önünde tutun (TMK m. 458). Kayyım atanmış bir malvarlığına ilişkin dava açacaksanız, kayyımın davaya katılmasını sağlayın. Kayyım olarak atandıysanız, görev süreniz ve ücretiniz için vesayet makamının kararını esas alın.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 458. maddedeki kayyım atanmasının fiil ehliyetine etkisini, kayyımlık ile yasal danışmanlık arasındaki farkı ve kayyım şerhi bulunan malvarlığına ilişkin davalarda kayyımın katılımını gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemese de, tapu kaydına kayyım şerhi işlenmiş paya ilişkin davada kayyımın temsilci olarak davaya katılması zorunludur
Bir kişi, mirasbırakanı olduğunu ileri sürdüğü kişinin tapudaki isminin düzeltilmesini istedi. Tapu kütüğünün şerhler hanesinde, bu kişinin payına sulh hukuk mahkemesi kararıyla bir kamu görevlisinin kayyım olarak atandığı şerhi bulunuyordu. Mahkeme davayı kayyım davaya katılmadan kabul etti; karar davalı vekilince temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanununun 458. maddesince bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez ise de, ortada olan ve dava açılmadan önce tapu kütüğünün şerhler hanesine işlenen "kayyım şerhi" nedeniyle mülkiyet nakline neden olunmaması açısından kayyumun menfaat çekişmesi nedeniyle davada temsilci durumunu alması zorunludur. Hal böyle olunca; dava, HUMK.nun 73. maddesi hilafına temsilciye yöneltilmeksizin eksik taraf teşkiliyle temsilci dinlenmeden iddia ve savunmaları saptanmadan sonuçlandırılmıştır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 458. maddenin birinci fıkrasındaki kuralın sınırını gösterir. Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez; ancak Daire, dava açılmadan önce tapu kütüğüne kayyım şerhi işlenmiş olması karşısında, mülkiyetin el değiştirmesine yol açılmaması için kayyımın davada temsilci durumunu alması gerektiğini belirtmiştir. Dava temsilciye yöneltilmeden, eksik taraf teşkiliyle ve temsilci dinlenmeden sonuçlandırıldığından hüküm bozulmuştur (TMK m. 427).
Kayyım atanması fiil ehliyetini sınırlamaz; yasal danışmanlıkta ise fiil ehliyeti Kanun'da sayılan konularda sınırlanır, bu nedenle ikisi birbirinin yerine kullanılamaz
Bir kişinin kısıtlanması istendi. Alınan raporlarda kişiye yasal danışman atanması gerektiği belirtildiği hâlde sulh hukuk mahkemesi yönetim kayyımı atadı; karar itiraz eden vekilince temyiz edildi.
“Türk Medeni Kanunu'nun 426. maddesinde temsil kayyımlığı, 427. maddesinde yönetim kayyımlığı, 429. maddesinde ise yasal danışmanlık hüküm altına alınmıştır. Bu düzenlemelerin hukuki sonuçları birbirinden farklıdır. Aynı Yasanın 403. maddesine göre kayyım belirli işleri görmek (temsil kayyımı,TMK 426) ya da malvarlığını yönetmek için (yönetim kayyımı, TMK 427) atanır. Kayyım atanmasında Türk Medeni Kanunu'nun 458. maddesi uyarınca fiil ehliyeti sınırlanmadığı halde, yasal danışmanlıkta fiil ehliyetine sahip olan kişinin korunması amacıyla fiil ehliyeti, yasada sınırlı olarak sayılan belirli konularda kısıtlanmaktadır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 458. maddenin birinci fıkrasındaki "yasal danışmanlığa ilişkin hükümler saklıdır" kaydının anlamını gösterir. Daire, temsil kayyımlığı, yönetim kayyımlığı ve yasal danışmanlığın hukuki sonuçlarının farklı olduğunu, kayyım atanmasında fiil ehliyetinin sınırlanmadığını, yasal danışmanlıkta ise fiil ehliyetine sahip kişinin korunması amacıyla fiil ehliyetinin Kanun'da sınırlı olarak sayılan konularda kısıtlandığını belirtmiştir (TMK m. 429). Raporlarda yasal danışman atanması gerektiği belirtildiğinden yönetim kayyımı atanması bozma nedeni sayılmıştır.
Madde gerekçesi
Madde 458- Yürürlükteki Kanunun 401 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığı İsviçre Medenî Kanununun 417 nci maddesine uygun olarak “Kayyımın konumu” şeklinde düzenlenmiştir. Madde İsviçre Medenî Kanununun 417 nci maddesine uygun olarak yeniden kaleme alınmış ve daha anlaşılır hâle getirilmiştir. İkinci fıkradaki “sulh mahkemesi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 150-151Tasarının 458. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 471).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 401. maddeydi; madde "Kayyımın vazifeleri" başlığı altında "Kayyımlığın mahiyeti" kenar başlığını taşıyordu.
Menfaatleri için kendilerine bir kayyım tayin edilen kimseler, kanuni müşavirin iştirakine dair olan hükümlere halel gelmemek üzere medeni haklarını kullanmak salahiyetini muhafaza eder. Kayyımlığın müddeti ve kayyıma verilecek ücret miktarı; sulh mahkemesince tayin olunur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 401 | 4721 sayılı Kanun m. 458 | |
|---|---|---|
| Kenar başlık | Kayyımlığın mahiyeti | Kayyımın konumu |
| Fiil ehliyeti | Medeni hakları kullanma yetkisi korunur | Kayyım atanması fiil ehliyetini etkilemez |
| Saklı hüküm | Kanuni müşavirin katılımına ilişkin hükümler | Yasal danışmanlığa ilişkin hükümler |
| Süre ve ücret | Sulh mahkemesince belirlenir | Vesayet makamınca belirlenir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 458. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 403: Vasi ve kayyım.
- TMK m. 426: Temsil kayyımlığı.
- TMK m. 427: Yönetim kayyımlığı.
- TMK m. 429: Yasal danışmanlık.
- TMK m. 459: Belli bir iş için kayyımlık.
- TMK m. 460: Malvarlığının yönetimi.
- TMK m. 477: Kayyımlığın sona ermesi.
Kayyım atanması, yasal danışmanlık, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 458 ne diyor?
Bir kimseye kayyım atanmasının onun fiil ehliyetini etkilemediğini, yasal danışmanlığa ilişkin hükümlerin saklı olduğunu ve kayyımın görev süresi ile ücretinin vesayet makamınca belirleneceğini düzenler.
Kayyım atanan kişi kısıtlanmış sayılır mı?
Hayır; kayyım atanması fiil ehliyetini etkilemez.
Kayyım ile yasal danışman arasındaki fark nedir?
Kayyım atanmasında fiil ehliyeti sınırlanmaz; yasal danışmanlıkta ise Kanun'da sayılan işlerde sınırlanır (Yargıtay 18. HD, 2013/11137 E., 2013/13295 K., 10.10.2013).
Kayyım hangi durumlarda atanır?
Belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için; örneğin temsil kayyımlığı ve yönetim kayyımlığı hâllerinde (TMK m. 403, 426, 427).
Kayyımın görev süresini kim belirler?
Vesayet makamı.
Kayyımın ücretini kim belirler?
Vesayet makamı.
Kayyım şerhi bulunan bir taşınmaz için dava açılırsa ne olur?
Kayyımın davada temsilci olarak yer alması gerekebilir (Yargıtay 14. HD, 2010/10412 E., 2010/12298 K., 08.11.2010).
Vasi hakkındaki hükümler kayyım için de geçerli mi?
Aksi belirtilmiş olmadıkça evet (TMK m. 403).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 401. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 403, 407, 426, 427, 428, 429, 456, 457, 458, 477
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 401 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 458 gerekçesi s. 150-151, Tasarı ve Komisyon metni s. 471
- Yargıtay 14. HD, 2010/10412 E., 2010/12298 K., 08.11.2010
- Yargıtay 18. HD, 2013/11137 E., 2013/13295 K., 10.10.2013