TMK 357, çocuğa yapılan kazandırmaların ana ve babanın yetkilerini nasıl sınırlayabileceğini düzenler. Ana ve baba, faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla çocuğa yapılan kazandırmaların gelirlerini kendi menfaatlerine harcayamaz. Kazandırmada bulunan kişi, kazandırma sırasında açıkça aksini öngörmedikçe, ana ve baba bu mallar üzerinde yönetim hakkına sahiptir. Mirasbırakanın vasiyetnamede torunlarına bağladığı gelir üzerinde velinin tasarruf etmemesini açıkça öngördüğü bir olayda, velâyet sahibi babanın bu gelir üzerinde tasarruf yetkisi bulunmadığı kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/5760 E., 2012/10061 K., 16.04.2012).
- Kazandırma
- Çocuğa bağışlama, vasiyet veya başka bir yolla karşılıksız mal ya da hak sağlanması.
- Serbest mallar
- Kanun'un ana ve babanın yönetimi veya kullanımı dışında bırakılmasına imkân tanıdığı çocuk malları.
- Kullanmama koşulu
- Kazandıranın, malın gelirlerinin ana ve baba tarafından kullanılmamasını açıkça öngörmesi.
- Yönetimin dışlanması
- Kazandıranın, malın ana ve baba tarafından yönetilmemesini kazandırma sırasında açıkça öngörmesi.
TMK 357 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Faiz veya tasarruf amacı | Gelirler ana ve babanın menfaatine harcanamaz | TMK m. 357/1 |
| Kullanmama koşulu | Gelirler ana ve babanın menfaatine harcanamaz | TMK m. 357/1 |
| Yönetim | Kural olarak ana ve babaya aittir | TMK m. 357/2 |
| İstisna | Kazandıran açıkça aksini öngörebilir | TMK m. 357/2 |
| Vasiyetle bağlanan gelir | Veli, tasarrufu dışlanan gelir üzerinde tasarruf edemez | Yargıtay 3. HD, 2012/10061 K. |
| Saklı pay | Ölüme bağlı tasarrufla yönetim dışında bırakılabilir | TMK m. 358 |
| Kişisel kazanç | Yönetimi ve yararlanma hakkı çocuğa aittir | TMK m. 359 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 282. maddesini karşılar ve esas itibarıyla İsviçre Medenî Kanunu'nun 321. maddesini izleyen 1984 tarihli Öntasarının 273. maddesinden esinlenilerek kaleme alınmıştır. Gerekçe, eski metnin intifa hakkının belirli bağışlama konusu mallara şamil olmadığını belirttiğini, yeni metnin ise bu malların gelirlerinin ana ve baba tarafından kendi menfaatlerine harcanamayacağını söyleyerek düzenlenmek istenen olguya daha uygun bir ifade seçtiğini ve serbest malların kapsamında hüküm değişikliği olmadığını belirtir. Tasarının 357. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 447).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, birinci fıkranın yönetimi değil gelirlerin kullanımını sınırlamasıdır; ana ve baba bu malları kural olarak yönetmeye devam eder, ancak gelirlerini kendi menfaatlerine harcayamaz. İkinci nokta, yönetim hakkının dışlanmasının açık bir irade gerektirmesidir; mirasbırakanın vasiyetnamede velinin tasarruf etmemesini açıkça öngördüğü bir kayıt uygulanmıştır (Yargıtay 3. HD, 2012/5760 E., 2012/10061 K., 16.04.2012). Üçüncü nokta, kazandırma yapılmaksızın ana ve babanın yönetimine ancak saklı pay ölçüsünde müdahale edilebilmesidir (Yargıtay 3. HD, 2010/21201 E., 2011/5837 K., 07.04.2011; TMK m. 358).
Birinci fıkra: gelirlerin ana ve babanın menfaatine harcanamaması
- İki hâl: Faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere yapılan kazandırma ya da açıkça kullanmama koşulu.
- Sonuç: Gelirler ana ve babanın kendi menfaatine harcanamaz.
- Yönetim: Ana ve baba bu malları kural olarak yönetmeye devam eder.
Birinci fıkra, çocuğa yapılan iki tür kazandırmanın gelirlerini ana ve babanın kişisel kullanımı dışında tutar. Birincisi, faiz getiren bir yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere yapılan kazandırmalardır; ikincisi ise kazandıranın açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla yaptığı kazandırmalardır. Bu hâllerde ana ve baba, kazandırmanın gelirlerini kendi menfaatlerine harcayamaz. Kural, gelirlerin öncelikle çocuğun bakımı için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçları için harcanabileceğini öngören 355. maddeye bir istisna getirir (TMK m. 355). Gerekçeye göre eski Kanun aynı sonucu intifa hakkının bu mallara şamil olmadığını söyleyerek ifade ediyordu; yeni metin ise gelirlerin ana ve babanın menfaatine harcanamayacağını belirterek düzenlenmek istenen olguya daha uygun bir ifade seçmiştir.
Fıkra yönetimi değil gelirlerin kullanımını sınırlar. Ana ve baba bu malları yönetmeye devam eder; ancak gelirleri kendi ihtiyaçları için harcayamaz. Kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yapılan harcamalar ise 363. maddenin üçüncü fıkrası kapsamında değerlendirilir (TMK m. 363). Gelirlerin kanuna uygun şekilde harcanacağından kuşku duyulursa hâkim bunların yönetimini bir kayyıma bırakabilir (TMK m. 361).
İkinci fıkra: yönetim hakkı ve kazandıranın iradesi
- Kural: Kazandırılan mallar üzerinde yönetim hakkı ana ve babaya aittir.
- İstisna: Kazandıran, kazandırma sırasında açıkça aksini öngörebilir.
- Vasiyet: Mirasbırakanın açık iradesi uygulanır; kazandırma yoksa saklı pay sınırı geçerlidir.
İkinci fıkra, kazandırılan mallar üzerindeki yönetim hakkını düzenler. Kural olarak bu mallar da velâyet süresince ana ve babanın yönetimindedir; çocuğun miras, bağışlama veya kendi meslekî uğraşları sonucu edindiği malvarlığının velâyet süresince ana ve babası tarafından yönetileceği kararlarda da belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/9883 E., 2026/6131 K., 03.06.2026; TMK m. 352). Ancak kazandırmada bulunan kişi, kazandırma sırasında açıkça aksini öngörerek yönetimi ana ve babanın dışında bırakabilir.
Kararlar bu iradeye etki tanımıştır. Mirasbırakanın vasiyetnamesinde malvarlığının gelirinin bir kısmını torunlarının geçim ve eğitim giderlerine ayırıp velileri olan babalarının bu geliri kendisine verilmesini isteyemeyeceğini öngördüğü bir olayda, babanın bu gelir üzerinde velâyet hakkına dayanan bir tasarruf yetkisi bulunmadığı ve vasiyetnamenin bu yönden de tenfizi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/5760 E., 2012/10061 K., 16.04.2012). Vasiyet yoluyla kazandırma yapılmaksızın terekenin yönetiminin belirli bir yaşa kadar başkalarına bırakıldığı bir olayda ise ana ve babanın velâyet hakkına ancak çocuğun saklı payı ölçüsünde müdahale edilebileceği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2010/21201 E., 2011/5837 K., 07.04.2011; TMK m. 358).
Çocuğun serbest malları arasındaki yeri
- 357: Kazandırmalar.
- 358: Ölüme bağlı tasarrufla yönetim dışında bırakılan saklı pay.
- 359: Meslek veya sanat için verilen mal ve çocuğun kişisel kazancı.
357. madde, Kanun'un çocuğun serbest mallarını düzenleyen üç maddesinin ilkidir. 358. madde ölüme bağlı tasarruf yoluyla çocuğun saklı payının ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabileceğini (TMK m. 358), 359. madde ise bir meslek veya sanat için çocuğa verilen malın ve çocuğun kişisel kazancının yönetimi ile bunlardan yararlanma hakkının çocuğa ait olduğunu öngörür (TMK m. 359). Anayasa Mahkemesi de 357 ila 359. maddelerin çocuğun ana ve babanın yönetimi dışına bırakılabilecek serbest mallarını düzenlediğini belirtmiştir (AYM, E. 2025/44, K. 2025/218, 06.11.2025). Yönetimi ana ve babaya ait olmayan mallar tehlikeye düştüğünde hâkim bu mallar için de önlem alabilir (TMK m. 361). Bu sayfa hazırlanırken yapılan taramada 357. maddeyi doğrudan uygulayan karar sayısının sınırlı olduğu görülmüştür; aşağıdaki kararlar maddeyi ve kazandırmalara ilişkin ilkeleri anan kararlardır.
Çocuğa bir mal veya para bağışlayacaksanız, bunun faiz getiren bir hesapta değerlendirilmesini veya gelirlerinin ana ve baba tarafından kullanılmamasını açıkça yazılı olarak öngörebilirsiniz; malın yönetiminin ana ve babanın dışında kalmasını istiyorsanız bunu da kazandırma sırasında açıkça belirtin. Vasiyetname düzenleyecekseniz, çocuğa bırakacağınız gelir veya mal için yönetimin ve harcamanın kime ait olacağını açıkça yazın; saklı pay bakımından ayrıca 358. maddedeki kuralın uygulanacağını göz önünde bulundurun. Velâyet sahibiyseniz, bu tür kazandırmaların gelirlerini kendi ihtiyaçlarınız için harcamayın ve belgeleri saklayın.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Mirasbırakan vasiyetnamede torunlarına bağladığı gelir üzerinde velinin tasarruf etmemesini açıkça öngörmüşse, veli bu gelir üzerinde velâyet hakkına dayanarak tasarrufta bulunamaz
Mirasbırakan, düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinde malvarlığının gelirinin bir kısmının anneleri hayatta olmayan torunlarının geçim ve eğitim giderlerine harcanmasını, torunlarının velisi olan babalarının bu geliri kendisine verilmesini isteyemeyeceğini ve harcamanın şeklinin başka bir mirasçının takdirine bırakıldığını öngördü. Vasiyetnamenin tenfizi istendi; mahkeme bu kısım yönünden istemi reddetti.
“Ama çocuklara ait olup velinin yönetme hakkına sahip olmadığı serbest malları da vardır. Örn. Boşanma halinde bağlanan nafaka vs; ölüme bağlı tasarruf ile edinilen mallar da olduğu gibi.”
Ne anlama geliyor? Karar, 357. maddenin ikinci fıkrasındaki istisnanın uygulamasıdır. Velâyet sahibi baba çocuklarının yasal temsilcisidir ve kural olarak onların mallarını yönetir (TMK m. 352); ancak çocuklara ait olup velinin yönetme hakkına sahip olmadığı serbest mallar da vardır. Mirasbırakan çocuklara bağladığı gelir üzerinde velâyet sahibi babanın tasarruf etmemesini açıkça öngördüğünden, Daire babanın bu gelir üzerinde velâyet hakkına dayanan bir tasarruf yetkisi bulunmadığını kabul etmiş ve vasiyetnamenin mirasbırakanın iradesine uygun olarak bu yönden de tenfizine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Vasiyet yoluyla yapılan kazandırmalarda ana ve babanın yönetim hakkı sınırlanabilir; kazandırma olmaksızın velâyet hakkına ancak çocuğun saklı payı ölçüsünde müdahale edilebilir
Eşinin ölümünden sonra çocukların velâyeti kendisinde kalan davacı, eşinin vasiyetnamesinde çocukların 23 yaşını doldurmasına kadar terekenin yönetiminin başkalarına bırakıldığını ve bunun velâyet hakkını sınırladığını ileri sürerek vasiyetnamenin iptalini istedi. Mahkeme, vasiyetnamenin çocukların ergin olduktan sonraki dönemine ilişkin kısımlarını hükümsüz saydı, tümden iptal istemini reddetti.
“MK'nun 352.maddesi uyarınca ana baba velayetleri devam ettikçe çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdürler. Md.354 hükmüne göre ana baba kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça çocuğun mallarını kullanabilirler. Buna karşılık 357 son hükmü uyarınca "Kazandırmada bulunan kişi, kazandırma sırasında açıkca aksini öngörmedikçe, ana ve baba bunlar üzerinde yönetim hakkına sahiptirler. Bu tür mallar çocuğun "serbest malları" sayılmaktadır. O halde vasiyet yolu ile kazandırmalarda ana babanın velayet hakkı ile vasiyet edenlerin müdahale edebileceği yasada kabul edilmiş, bu uygulama Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.3.1977 gün ve 1977/72 E, 1977/176 sayılı kararında da benimsenmiştir. Ne var ki vasiyet yolu ile kazandırma yapılmaksızın malların yönetilmesi ile ilgili velayet hakkından doğan tasarrufları MK 358 hükmü uyarınca ancak çocuğun saklı payı dışında sınırlanabilir ve ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabilir. Sonuç olarak ancak, vasiyet yolu ile kazandırmalarda ana babanın çocuğun serbest mallarında velayet hakkı sınırlandırılabilmek de buna karşılık kazandırma yapılmaksızın ana babanın velayet hakkına çocuğun saklı payı ile sınırlı olarak müdahale edilebilmektedir. O halde mahkemece çocukların saklı payı belirlenmeli, vasiyetnamenin saklı payı ile sınırlı olarak iptal edilebileceği gözetilerek hüküm kurulmalıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, 357. maddenin ikinci fıkrasını mirasbırakanın yönetime ilişkin iradesi bakımından yorumlar. Daire, kazandırmada bulunan kişi açıkça aksini öngörmedikçe ana ve babanın kazandırılan mallar üzerinde yönetim hakkına sahip olduğunu, bu malların çocuğun serbest malları sayıldığını ve vasiyet yoluyla yapılan kazandırmalarda velâyet hakkının sınırlanabileceğini belirtmiştir. Kazandırma yapılmaksızın ise mirasbırakan ana ve babanın yönetimine ancak çocuğun saklı payı ölçüsünde müdahale edebilir; bu nedenle mahkemenin çocukların saklı payını belirleyip vasiyetnamenin saklı payla sınırlı olarak iptal edilebileceğini gözetmesi gerektiği kabul edilmiş ve karar bozulmuştur (TMK m. 358).
Çocuğun miras, bağışlama veya kendi meslekî uğraşları sonucu edindiği malvarlığı velâyet süresince ana ve babası tarafından yönetilir
Davacı, ergin olmadan önce annesinin, murisinden kendisine kalan taşınmaz paylarını velâyeten bir idareye sattığını ve velâyet görevini kötüye kullandığını ileri sürerek tapu kaydının iptali ve adına tescilini istedi. İlk derece mahkemesinin kabul kararına karşı istinaf başvurusu esastan reddedildi; hüküm davalı idare tarafından temyiz edildi.
“Çocuğun; miras, bağışlama veya kendi meslekî uğraşları sonucu elde ettiği malvarlığı velâyet altında olduğu müddetçe ana ve babası tarafından yönetilir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 357. maddenin ikinci fıkrasındaki kuralın genel çerçevesini gösterir: bağışlama veya miras yoluyla çocuğa geçen mallar da velâyet süresince kural olarak ana ve babanın yönetimindedir. Kazandırmada bulunan kişi açıkça aksini öngörmedikçe bu kural uygulanır; birinci fıkradaki hâllerde ise ana ve baba yönetimi sürdürse de gelirleri kendi menfaatlerine harcayamaz. Çocuğun kendi meslekî uğraşından elde ettiği kazancın yönetimi ve bundan yararlanma hakkı ise 359. maddeye göre çocuğa aittir (TMK m. 359). Somut olayda davacı, satışın velâyet görevinin kötüye kullanılmasıyla gerçekleştiğini ve alıcının veliyle işbirliği içinde hareket ettiğini ispat edemediğinden davanın reddi gerektiği kabul edilmiştir (TMK m. 352).
Madde gerekçesi
Madde 357- Yürürlükteki Kanunun 282 nci maddesini karşılamaktadır. Madde, esas itibarıyla İsviçre Medenî Kanununun 321 inci maddesini izleyen 1984 tarihli Öntasarının 273 üncü maddesinden esinlenilerek kaleme alınmıştır. Yürürlükteki metinde çocuğun serbest malları belirlenirken, "intifa hakkı"nın maddede sayılan bağışlama konusu mallara şamil olmadığı belirtilmektedir. Maddede ise, serbest mallar olarak sayılan kazandırma konusu malların gelirlerinin ana ve baba tarafından kendi menfaatlerine sarfedilemeyeceği belirtilmek suretiyle, hükümde düzenlenmek istenen olgunun mahiyetine daha uygun bir ifade seçilmiştir. Serbest malların neleri kapsadığı hususunda hüküm değişikliği yoktur.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 130-131Gerekçenin ağırlık noktası ifade değişikliğidir. Eski metin intifa hakkının belirli bağışlama konusu mallara şamil olmadığını söylüyordu; yeni metin aynı sonucu, bu malların gelirlerinin ana ve baba tarafından kendi menfaatlerine harcanamayacağını belirterek ifade eder. Gerekçeye göre serbest malların kapsamı değişmemiştir.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Gerekçenin belirttiği gibi madde, eski Kanun'un 282. maddesini karşılar:
İntifa hakkı, faize verilmek veya tasarruf sandıklarından biriktirilmek yahut ana baba intifa edememek şartiyle çocuğa hibe edilen mallara şamil olmaz. Bu kabil malların idaresi, vahip tarafından hini hibede hilafı şart edilmedikçe; ana babadan alınamaz.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trEski metin, faize verilmek veya tasarruf sandıklarında biriktirilmek ya da ana ve babanın intifa etmemesi şartıyla çocuğa bağışlanan mallara ana ve babanın intifa hakkının şamil olmadığını, bu malların yönetiminin ise bağışlayan bağışlama sırasında aksini şart koşmadıkça ana ve babadan alınamayacağını öngörüyordu. Yeni metin aynı iki kuralı korur; intifa hakkı yerine gelirlerin ana ve babanın menfaatine harcanamayacağından söz eder ve bağışlama yerine kazandırma kavramını kullanır.
| 743 sayılı Kanun m. 282 | 4721 sayılı Kanun m. 357 | |
|---|---|---|
| Kapsam | Belirli şartla çocuğa bağışlanan mallar | Belirli amaçla veya kullanmama koşuluyla yapılan kazandırmalar |
| Gelirler | İntifa hakkı bu mallara şamil olmaz | Gelirler ana ve babanın menfaatine harcanamaz |
| Yönetim | Bağışlayan aksini şart koşmadıkça ana ve babadan alınamaz | Kazandıran açıkça aksini öngörmedikçe ana ve babaya aittir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 357. maddeyi konu alan bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 352: Çocuk mallarının yönetimi.
- TMK m. 354: Çocuk mallarını kullanma hakkı.
- TMK m. 355: Gelirlerin sarfı.
- TMK m. 358: Saklı pay.
- TMK m. 359: Meslek veya sanat için verilen mal ve kişisel kazanç.
- TMK m. 361: Yönetimin kayyıma devri.
- TMK m. 363: Ana ve babanın sorumluluğu.
Çocuğa yapılan bağışlar, vasiyetler ve bu malların yönetimi konusundaki sorularınız için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 357 ne diyor?
Ana ve babanın, faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da açıkça kendilerinin kullanmaması koşuluyla çocuğa yapılan kazandırmaların gelirlerini kendi menfaatlerine harcayamayacağını; kazandıran açıkça aksini öngörmedikçe bu mallar üzerinde yönetim hakkının ana ve babaya ait olduğunu söyler.
Çocuğa bağışlanan parayı veli kullanabilir mi?
Bağış faiz getiren bir hesap açılmak üzere ya da ana ve babanın kullanmaması koşuluyla yapıldıysa, veli bunun gelirlerini kendi menfaatine harcayamaz.
Bağışlanan malı kim yönetir?
Kazandıran açıkça aksini öngörmedikçe ana ve baba.
Bağışlayan kişi yönetimi ana ve babanın dışında bırakabilir mi?
Evet; kazandırma sırasında bunu açıkça öngörmesi gerekir.
Vasiyetle bırakılan gelir üzerinde veli tasarruf edebilir mi?
Mirasbırakan velinin tasarruf etmemesini açıkça öngördüyse edemez (Yargıtay 3. HD, 2012/5760 E., 2012/10061 K., 16.04.2012).
Mirasbırakan çocuğun mirasının yönetimini başkasına bırakabilir mi?
Ölüme bağlı tasarrufla çocuğun saklı payı ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabilir (TMK m. 358); kazandırma olmaksızın velâyet hakkına ancak saklı pay ölçüsünde müdahale edilebileceği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2010/21201 E., 2011/5837 K., 07.04.2011).
Çocuğun kendi kazancı da serbest mal mıdır?
Evet; çocuğun kişisel kazancının yönetimi ve bundan yararlanma hakkı çocuğa aittir (TMK m. 359).
Bu malların gelirleri kötü kullanılırsa ne olur?
Hâkim, gelirlerin kanuna uygun harcanacağından kuşku duyarsa bunların yönetimini bir kayyıma bırakabilir (TMK m. 361).
Eski Kanun'da bu hüküm var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun m. 282 bu tür bağışlanan mallara ana ve babanın intifa hakkının şamil olmadığını öngörüyordu.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 352, 354, 355, 357, 358, 359, 361, 363
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 282 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 357 gerekçesi s. 130-131, Tasarı ve Komisyon metni s. 447
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/44, K. 2025/218, 06.11.2025
- Yargıtay 2. HD, 2025/9883 E., 2026/6131 K., 03.06.2026
- Yargıtay 3. HD, 2012/5760 E., 2012/10061 K., 16.04.2012
- Yargıtay 3. HD, 2010/21201 E., 2011/5837 K., 07.04.2011