Boşanma Sürecinde Çocuğun Okulunu ve Adresini Değiştirme 2026: İzin, Okul Nakli ve Velayet

"Boşanma davası sürüyor; çocuğumla annemin yanına, başka şehre taşınmak istiyorum. Okulunu değiştirirsem velayeti kaybeder miyim?" Bu soruyu soran danışanlarım, okul ve adres değişikliğinin yalnız resmî bir işlem olduğunu düşünür. Oysa bu adımlar velayet, görüşme düzeni, tebligat ve davanın açılacağı yer üzerinde de sonuç doğurur.

Meslek hayatım boyunca bu dosyalarda sonucu, taşınmanın ne zaman ve hangi gerekçeyle yapıldığının ve çocuğun diğer ebeveynle bağının korunup korunmadığının belirlediğini gördüm. Bu rehberde boşanma sürecinde çocuğun okulunu ve adresini değiştirmenin kurallarını, okulun ve nüfus müdürlüğünün neye baktığını, itirazın nereye yapılacağını ve mahkemelerin bu değişiklikleri nasıl değerlendirdiğini sade bir dille anlatıyorum.

Boşanma sürecinde çocuğun okulunu değiştirme: kısa cevap

Hangi aşamada kararı kim verir?

Okulu kimin değiştirebileceği ve adresi kimin bildireceği, mahkemeden bir karar alınıp alınmadığına göre değişir.

Evlilik sürerken önemli bir konuda anlaşamazsanız hâkimin müdahalesini isteyebilirsiniz (hâkimin müdahalesi). Boşanma davası açılınca hâkim, çocukların bakımı ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (boşanmada geçici önlemler). Boşanmadan sonra ortaya çıkan yeni olgular için de hâkim gerekli önlemleri alır (durumun değişmesi).

Okul velayet anlaşmazlığında neye bakar?

Çocuğun eğitimine ilişkin kararlar velayetin içindedir. Ana ve baba, çocuğun bakım ve eğitimi konusunda onun menfaatini gözeterek gerekli kararları alır (velayetin kapsamı). Okulun bu anlaşmazlıkta nasıl davranacağı ise yönetmelikte yazılıdır:

Öğrenci velayeti konusunda anlaşmazlık hâllerinde, yargı kararına göre işlem yapılır. Velayete ilişkin yargılama sürecinin devam ettiği durumlarda ise okul kayıtları esas alınır.

Bu cümleler veliye ilişkin maddenin beşinci fıkrasıdır (MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m. 17). Aynı kural lise öğrencileri için de geçerlidir (MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m. 34). Okul, ebeveynlerden hangisinin haklı olduğuna karar vermez. Elinde mahkeme kararı varsa ona, yoksa kendi kayıtlarına göre hareket eder.

Okul nakli nasıl yapılır?

Nakil, öğrencinin gideceği okulun yönetimince öğrenci velisinin başvurusu üzerine e-Okul sisteminde yapılır. Yönetmelikteki başlıca kurallar şunlardır:

Bu kurallar yönetmeliğin kayıt ve nakil maddelerinde yer alır (MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m. 11, 12). Lisede nakiller, millî eğitim müdürlüğündeki öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca kayıt alanı ve kontenjan gözetilerek yapılır. Okul kaydı adrese bağlı olduğu için sıra şudur: önce adres, sonra nakil.

Diğer ebeveyn okul değişikliğine nasıl itiraz eder?

Okula dilekçe vermek değil, mahkemeden karar almak sonuç doğurur. Dava sürüyorsa davaya bakan hâkimden çocuğun kimde kalacağına ve görüşme düzenine ilişkin geçici önlem istenir; önlem taleplerini boşanma davasında ihtiyati tedbir rehberinde anlattım. Dava yoksa hâkimin müdahalesi, çocuğun menfaati tehlikedeyse çocuğun korunmasına ilişkin önlemler istenebilir (çocuğun korunması).

Çocuğun adresi nasıl değiştirilir?

Adres bildirimi yazılı beyana dayanır; nüfus müdürlüğüne şahsen ya da güvenli elektronik imzayla, yirmi iş günü içinde yapılır. Çocuğun adresini kimin bildireceği de kanunda sayılmıştır:

Çocukların ve kısıtlıların adresleri veli, vasi, kayyım, bunların bulunmaması hâlinde, çocuğun büyük ana, büyük baba, ergin olan kardeşleri veya çocuğu yanında bulunduranlar tarafından bildirilir.

Bu cümle adres beyanına ilişkin maddenin beşinci fıkrasıdır (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 50). Velayet altındaki çocuğun yerleşim yeri adresi anne veya babasının adresidir (Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliği m. 13). Çocukla annenizin ya da babanızın evine taşındıysanız çocuğun adresiyle birlikte kendi adresinizi de oraya bildirin.

Adresinizi güncellemezseniz dava dilekçesi, duruşma günü ya da gerekçeli karar eski adresinize gönderilebilir. Adres kayıt sistemindeki adresinize yapılan tebligatta, orada oturmasanız da ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı gün tebliğ tarihi sayılır (7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 21). Tebligat kurallarını boşanma davasında tebligat rehberinde anlattım.

Adres kaydı davanın açılacağı yeri de etkiler; boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (boşanmada yetki). Ancak kayıt tek başına yetmedi:

Dava yeri seçeneklerini boşanma davası nerede açılır rehberinde anlattım.

Çocukla başka şehre taşınmak boşanma davasında aleyhinize olur mu?

Taşınmanın kusur değerlendirmesine etkisi, ne zaman ve hangi gerekçeyle yapıldığına bağlıdır. Haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmeyen eşe karşı belirli şartlarla terk nedeniyle boşanma davası açılabilir (terk); şartları terk nedeniyle boşanma rehberinde anlattım.

Çocuğunuz eşiniz tarafından götürüldüyse neler yapabileceğinizi eşim çocuğu alıp gitti rehberinde anlattım.

Okul değişikliği velayet kararını etkiler mi?

Mahkeme velayeti çocuğun üstün yararına göre belirler; alıştığı okul ve çevre bu değerlendirmenin bir parçasıdır. Bir dosyada velayet çocuğun yaşı, alıştığı sosyal ve okul çevresi ve anneyle bütünleşmiş hayatı gözetilerek anneye verildi; erkeğin velayete yönelik başvuruları sonuç vermedi (Yargıtay 2. HD, 2023/6928 E., 2024/4843 K., 26.06.2024).

Okul düzeni tek başına belirleyici sayılmadı. İki çocuğun velayetini, okul değişikliğinin eğitimlerini etkileyeceği gerekçesiyle babaya veren karar bozuldu. İdrak çağındaki büyük çocuğun hangi ebeveynin yanında kalmak istediği bizzat dinlenmeli, kardeşlerin ayrılmaması da gözetilmeliydi (Yargıtay 2. HD, 2015/26467 E., 2017/4012 K., 05.04.2017).

Velayet kararından sonra çocuğun diğer ebeveynin yanına geçip orada okula kaydedilmesi de yeni bir inceleme gerektirdi. Velayet babaya verildikten sonra çocuk annenin yanında kalmaya başlamış, noterde düzenlenen bir muvafakatnameyle okul kaydına izin verilmişti. İki tarafın konutunda sosyal inceleme yapılması ve idrak çağındaki çocuğun dinlenmesi için velayet hükmü bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2016/23353 E., 2018/10273 K., 01.10.2018). Velayet ölçütlerini boşanmada çocuk kime verilir rehberinde anlattım.

Velayet sizdeyse başka şehre taşınabilir misiniz?

Boşanma kesinleştikten sonra okul ve şehir kararını velayet sahibi verir. Kanun, taşınmayı mahkemenin yeniden önlem almasını gerektirebilecek yeni olgular arasında sayar:

Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.

Bu cümle maddenin tamamıdır (durumun değişmesi). Taşınma velayeti kendiliğinden değiştirmez. Ancak velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (kişisel ilişkinin sınırları).

Görüşme düzeni kurulurken şehir farkına göre iki ayrı takvim yapılması bozma sebebi sayıldı. Ulaşım kolaylığı gözetildiğinde, taraflar açıkça istemedikçe aynı yer–farklı yer ayrımı yapılmamalı ve çocuğun ana baba sevgisini tatmasına yeterli tek bir düzen kurulmalıydı (Yargıtay 2. HD, 2024/1968 E., 2024/5352 K., 04.07.2024). Velayeti babaya bırakılan çocukla anne arasında "aynı şehir" ve "farklı şehir" için ayrı düzen kuran karar da taraflarca böyle bir talep olmadığı gerekçesiyle bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2024/2419 E., 2024/10163 K., 19.12.2024). Görüşme hakkının ayrıntılarını çocuğu görme hakkı rehberinde anlattım.

Velayeti olmayan ebeveyn okuldan bilgi alabilir mi?

Okul, velayet anlaşmazlığında mahkeme kararına bakar. Bu yüzden velayet kendisine verilmeyen ebeveynin okuldan bilgi alabilmesi için en sağlam dayanak mahkeme kararıdır.

Aynı biçimde bilgi edinme ve ziyaret hakkı tanıyan başka bir karar da onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/9627 E., 2024/8803 K., 19.11.2024). Bu hakkı boşanma davasında ya da kişisel ilişki davasında açıkça isteyin.

Şiddet varsa adres gizliliği ve okul nakli nasıl olur?

Şiddet nedeniyle taşınmak zorunda kaldıysanız koruma tedbirleri okul ve adres işlemlerini de kapsar:

• Adres gizliliği: Gerekirse korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri ve adresleri tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur, tebligat için ayrı bir adres belirlenir. Hâkim, korunan kişi için ayrı bir yerleşim yeri de belirleyebilir; şiddet uygulayanın konuta, okula ve iş yerine yaklaşmamasına karar verebilir (6284 sayılı Kanun m. 4, 5, 8).
• Kayıtların kapsamı: Gizlilik kararı Millî Eğitim Bakanlığı ve nüfus kayıtlarını da kapsar; bu durumda resmî işlemlerde adres beyanı istenmez (6284 sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği m. 32).
• Okul nakli: Koruma kapsamındaki çocukların nakli, belgelendirmek şartıyla kontenjan ve adres aranmadan istedikleri okula yapılır; bu kural yukarıdaki nakil tablosunda yer alıyor.

Koruma kararının nasıl alındığını boşanma davasında darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.

Özel okul masrafını kim öder?

Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (kişisel ilişki ve giderlere katılma). Anlaşmalı boşanma protokolünde özel okulun yıllık ücretinin yarı yarıya paylaşılması kararlaştırılmıştı. Babanın bu yükümlülüğün kaldırılması davası reddedildi ve karar oy çokluğuyla onandı; karşı oy, çocuk için ödenen aylık katkının dışında ayrıca okul ücreti yükümlülüğü getirilmemesi gerektiğini savundu (Yargıtay 2. HD, 2025/1519 E., 2025/9250 K., 23.10.2025).

Anlaşmalı boşanmada okul ve taşınma maddesi nasıl yazılır?

Anlaşmalı boşanıyorsanız okul ve taşınma konusunu protokolde açıkça düzenleyin. Genel bildirim yükümlülükleri yukarıdaki Hatay dosyasında infaz güçlüğü gerekçesiyle kaldırılmıştı; maddeleri tarih, süre ve yer belirterek somut yazın. Örnek bir düzenleme:

Ortak çocuğun velayeti anneye bırakılmıştır. Anne ile çocuğun başka bir ile taşınması hâlinde baba ile çocuk arasındaki kişisel ilişki; her yıl yarıyıl tatilinin ilk haftası, dini bayramların ikinci günü sabah saat 10.00'dan son günü akşam saat 18.00'e kadar ve her yıl 1 Temmuz sabah saat 10.00'dan 31 Temmuz akşam saat 18.00'e kadar yatılı olarak sürdürülür. Çocuğun gidiş ve dönüş yol giderlerini taraflar yarı yarıya karşılar. Babaya, çocuğun eğitim ve sağlığı konusunda bulunduğu okul ya da sağlık kuruluşu binasında, idarenin belirleyeceği uygun yer ve süre içinde bir görevli yanında bilgi edinme ve ziyaret hakkı tanınmıştır.

Protokolün diğer maddelerini anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde anlattım.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

İncelediğim kararlarda okul ve adres değişikliği şöyle değerlendirildi:

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Elinizdeki kararı kontrol edin. Geçici velayet ya da velayet kararı varsa okul ona göre işlem yapar.
2. Önce adresi, sonra okulu değiştirin. Taşındığınız yerin adresini yirmi iş günü içinde bildirin; okul kaydı bu adrese göre yapılır.
3. Kendi adresinizi de güncelleyin. Eski adrese yapılan tebligat, orada oturmasanız da geçerli sayılabilir.
4. Diğer ebeveyne yazılı bildirin. Kişisel ilişkiyi zedelememe yükümlülüğü iki ebeveyn için de geçerlidir.
5. Taşınma tarihlerini belgeleyin. Tayin, kira ve okul kayıt tarihlerini dosyada gösterin.
6. Görüşme düzenini yeni şehre uyarlayın. Uzak mesafeye göre yatılı ya da tatil ağırlıklı düzeni açıkça talep edin.
7. İtirazınızı mahkemeye yapın. Okulda kayıt durdurmaya uğraşmak yerine geçici önlem isteyin.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanma sürecinde çocuğun okulunu değiştirme kararı, okulun değil mahkemenin önündeki bir meseledir. Mahkeme kararı yoksa okul kendi kayıtlarına göre işlem yapar; itiraz eden ebeveyn mahkemeden geçici önlem ister. Adresi veli ya da çocuğu yanında bulunduran bildirir; kendi adresinizi de güncellemezseniz tebligat eski adreste geçerli sayılabilir. Taşınma, tarihine ve gerekçesine göre değerlendirildi; dava açıldıktan sonraki tayin kusur sayılmadı. Velayet sizde olsa bile taşınma görüşme düzenini yeniden kurmayı gerektirebilir. Velayeti olmayan ebeveyn okulda bilgi edinme hakkını kararda açıkça istemelidir.

Çocuğunuzun okulu, adresi ya da taşınma planınız velayet ve görüşme düzenini etkileyecekse durumunuzu değerlendirmek için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.