Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur ve Kaldırılır? 2026 Başvuru, Belgeler ve Dilekçe Örneği

"Ev eşimin adına; benden habersiz satarsa ne olur?" Bu soruyu boşanma kararı vermeden önce de, dava sürerken de duyarım. Kaygı yerindedir: eşlerden biri tapuda tek başına malik olduğunda, evin satışı ya da ipotek edilmesi tapu müdürlüğünde birkaç işlemle yapılabilir.

Meslek hayatım boyunca evin satıldığını icra dairesinden ya da yeni malikten öğrenen eşler gördüm. Satıştan sonra açılan tapu iptali davası yıllar sürebilir; şerh ise birkaç belgeyle tapu müdürlüğünden istenir. Bu rehberde şerhin hangi konuta konulabileceğini, başvurunun adımlarını, kiralık konutta ne yapılacağını, şerhin sonuçlarını ve boşanmadan sonra nasıl kaldırılacağını kararlarla anlatıyorum.

Aile konutu şerhi nasıl konulur: kısa cevap

Aile konutu şerhi ne işe yarar?

Aile konutu üzerindeki koruma doğrudan kanundan gelir.

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.

Bu cümle Türk Medeni Kanunu'nun aile konutunu düzenleyen maddesinin ilk fıkrasıdır (aile konutu). Aynı maddenin üçüncü fıkrası, konutun maliki olmayan eşe tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteme hakkı tanır. Yani şerh, korumayı doğuran bir işlem değil, var olan korumayı tapu kaydında görünür kılan bir kayıttır.

Şerh korumayı kurmuyorsa neden konulsun? Cevap tapu sicilinin aleniliğindedir.

Tapu sicili herkese açıktır. İlgisini inanılır kılan herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini isteyebilir. Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez.

Bu cümleler Medeni Kanun'un tapu sicilinin aleniliğine ilişkin maddesindedir (4721 sayılı Kanun m. 1020). Şerh tapuda göründüğü sürece evi satın alan kişi ya da ipotek alan banka, konutun aile konutu olduğunu bilmediğini ileri süremez. Şerh yokken açılan davalarda ise konutun aile konutu olduğu ve rızanın bulunmadığı ayrıca ispat edilir; satış ve ipotek sonrasındaki bu davaları eşim aile konutunu sattı yazısında anlattım.

Hangi konuta aile konutu şerhi konulabilir?

Şerh için üç koşul aranır: konut eşlerin birlikte yaşadığı aile konutu olmalı, tapuda eşlerden birinin adına kayıtlı olmalı ve şerhi isteyen eş o konutun maliki olmamalıdır. Bir konutun aile konutu sayılıp sayılmadığını hangi ölçütlerle değerlendirildiğini aile konutu satışı ve tapu iptali rehberinde ayrıntılı açıkladım.

Konut eşinizin ailesine aitse şerh yolu kapalıdır; bu durumdaki seçenekleri ev eşimin ailesinin üzerine ve kayınpederin evinde oturmak yazılarında anlattım. Üçüncü bir kişinin de malik olduğu taşınmaza konulan şerhin ise kaldırılmasına karar verildi.

Kiralık konutta ne yapılır?

Kiralık konuta şerh konulmaz, çünkü tapuda malik eşlerden biri değildir. Kanun bu durum için ayrı bir yol öngörür.

Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.

Bu cümle aile konutuna ilişkin maddenin son fıkrasıdır (aile konutu). Kiracı eş de eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemez. Bildirimde bulunan eş sözleşmenin tarafı olunca, kiraya veren fesih bildirimini ve ödeme süresi veren ihtarı kiracıya ve eşine ayrı ayrı göndermek zorundadır (6098 sayılı Kanun m. 349). Bildirimi noter aracılığıyla yapmak, tarih ve içerik tartışmasını önler. Bildirimden sonra kira borcundan eşinizle birlikte sorumlu olacağınızı da hesaba katın.

Aile konutu şerhi nasıl konulur?

Şerh için mahkemeye gitmeniz gerekmez; tapu müdürlüğüne yazılı istemde bulunursunuz. Tapu Sicili Tüzüğü bu hakkı açıkça tanır.

Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutun aile konutu olduğuna dair şerhin verilmesini isteyebilir.

Bu cümle tüzüğün istemde bulunacak kişilere ilişkin maddesindedir. Aynı tüzük, aile konutu şerhi için merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfus müdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesini ve medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneğini arar (Tapu Sicili Tüzüğü m. 17, 49). Başvuru şu sırayla yürür.

1. Tapu bilgilerini öğrenin. İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasını tapu senedinden ya da tapu kaydından alın. Konut eşinizin adına kayıtlı olduğu için kaydı görmek amacıyla ilginizi tapu müdürlüğünde gösterebilirsiniz.
2. Belgeleri hazırlayın. Kimliğinizi, yerleşim yeri belgesini ve medeni hâlinizi gösteren nüfus kayıt örneğini yanınıza alın. Yerleşim yeri belgesi, konutun sizin de yaşadığınız yer olduğunu gösterir.
3. Yazılı istemde bulunun. Tapu müdürlüğünde yapılacak her işlem için bir başvuru istem belgesi düzenlenir. Aşağıdaki dilekçe örneğini istem belgesine ek olarak verebilirsiniz.
4. Malik eşin gelmesini beklemeyin. Şerh, maliki olmayan eşin hakkıdır; malik eşin imzası ya da rızası aranmaz.
5. Şerhin kütüğe yazıldığını görün. Şerhler kütük sayfasındaki özel sütuna, konusu, tarihi ve yevmiye numarasıyla yazılır.
6. Kayıt örneği alın. Şerhin işlendiği tapu kaydının bir örneğini saklayın; ileride açılacak bir davada bu belge işinizi kolaylaştırır.
7. Harç ve ücretleri önceden sorun. Başvuru öncesinde ödenmesi gereken bir harç ya da döner sermaye ücreti olup olmadığını müdürlükten öğrenin.

İstem ve kimlik doğrulaması, şerhin yazılış şekli de aynı tüzükte düzenlenmiştir (Tapu Sicili Tüzüğü m. 16, 18, 51). Avukatla çalışıyorsanız başvuruyu avukatınız da yapabilir.

Tapu müdürlüğü şerhi koymazsa ne olur?

Konutun aile konutu olup olmadığı tartışmalıysa ya da müdürlük istemi yerine getirmezse aile mahkemesine başvurulur; aile hukukundan doğan dava ve işlere aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Şerh talebi başka bir davayla birlikte de ileri sürülebilir. Bir dosyada kadın, tapu iptali ve tescille birlikte aile konutu şerhi konulmasını da istemişti; rızası ispatlanamadığı hâlde davanın reddedilmesi doğru bulunmadı ve karar oy birliğiyle bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2026/3336 E., 2026/7462 K., 30.06.2026). Dava açmadan önce tapu müdürlüğüne başvurmanız, hukuki yarar tartışmasını baştan önler.

Şerh konulduktan sonra ne değişir?

Şerh, konut üzerindeki tasarruf yetkisini sizin rızanıza bağlar ve bunu herkese görünür kılar. Aşağıdaki tablo hangi işlemin nasıl etkilendiğini gösteriyor.

Rızayı sağlayamayan ya da haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş hâkimin müdahalesini isteyebilir (aile konutu). Rıza, belirli bir işlem için ve açıkça verilmelidir; bu haktan önceden genel olarak vazgeçilemez (Yargıtay 2. HD, 2026/3964 E., 2026/6555 K., 15.06.2026). İpotek ve rızasız satış sonrasındaki davaların ayrıntılarını eşim aile konutunu sattı yazısında anlattım.

Boşanma davası sırasında şerh konulabilir mi?

Evet. Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik devam eder; bu yüzden dava sürerken de şerh istenebilir. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (boşanmada geçici önlemler). Konutun dava sırasında satılmasından endişe ediyorsanız şerhin yanında, boşanma dilekçenizde ya da ayrı bir dilekçeyle tapu kaydına tedbir konulmasını da isteyebilirsiniz.

İhtiyati tedbir için hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğacağı endişesi aranır (6100 sayılı Kanun m. 389, 390). Tedbirin nasıl isteneceğini boşanma davasında ihtiyati tedbir yazısında, dava sırasında evde kimin kalacağını boşanma davası açtım, eşim evden gitmiyor yazısında anlattım.

Aile konutu şerhi nasıl kaldırılır?

Şerhin kaldırılması tapu dilinde terkindir. Tüzük terkinin kime ve neye dayanarak yapılacağını açıkça söyler.

Tapu sicilinde terkin, tescilin kendisine hak sağladığı kimsenin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.

Bu cümle Tapu Sicili Tüzüğü'nün terkine ilişkin maddesinin ilk fıkrasıdır (Tapu Sicili Tüzüğü m. 69). Aile konutu şerhinden yararlanan, maliki olmayan eştir. Bu nedenle şerh üç yoldan kalkar.

Boşanma kesinleştiğinde şerhin dayanağı olan evlilik sona erer. Malik eş, kesinleşme şerhli boşanma kararıyla tapu müdürlüğüne başvurarak terkini ister. Şerhten yararlanan eski eş terkine itiraz ederse ya da müdürlük istemi yerine getirmezse karar mahkemeden alınır. Boşanma kararının ne zaman kesinleştiğini ve kesinleşme şerhinin nasıl alındığını boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazısında anlattım.

Boşanmadan sonra konutun kime kalacağı ise ayrı bir sorudur. Şerh, mal paylaşımında konutun eşinize ait olduğu gerçeğini değiştirmez; konut edinilmiş malsa değeri katılma alacağının hesabına girer. Hesabın nasıl yapıldığını boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattım.

Dilekçe örnekleri

Aşağıdaki iki metin, tapu müdürlüğüne verilecek istemlerin ekine konulmak üzere hazırlandı. Noktalı alanları tapu kaydına ve nüfus kaydına uygun doldurun.

Terkin istemi kabul edilmezse aynı açıklamalarla aile mahkemesinde şerhin kaldırılması davası açılır. Dava dilekçesinde davalı olarak şerhten yararlanan eski eşi gösterin ve tapu kaydı ile kesinleşme şerhli boşanma kararını delil olarak ekleyin.

Şerh konusunda yapılan hatalar

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda aile konutu şerhi ve koruması şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Tapu kaydını kontrol edin. Konutun yalnız eşinizin adına mı, başkalarıyla paylı mı kayıtlı olduğunu öğrenin.
2. Belgeleri hazırlayın. Kimlik, yerleşim yeri belgesi ve medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneği yeterlidir.
3. Tapu müdürlüğüne başvurun. Malik eşin imzasını ya da rızasını beklemeyin.
4. Kayıt örneği alın. Şerhin işlendiğini gösteren belgeyi saklayın.
5. Kiralık evdeyseniz bildirim yapın. Kiralayana yazılı bildirimle sözleşmenin tarafı olun.
6. Dava sırasında tedbiri düşünün. Satış riski yüksekse tapu kaydına tedbir de isteyin.
7. Boşandıktan sonra kaydı temizleyin. Kesinleşme şerhli kararla terkin isteyin; itiraz varsa dava açın.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Aile konutu şerhi, eşinize ait evde oturuyorsanız tapu müdürlüğünden tek başınıza isteyebileceğiniz bir kayıttır. Şerh korumayı kurmaz, ama tapuda görünür kılar; alıcı ve banka bu kaydı bilmediğini ileri süremez.

Kiralık evde şerh yerine kiralayana bildirim yapın. Boşanma davası sürerken gerekirse tapuya tedbir de isteyin; boşanma kesinleştikten sonra da şerhin terkinini unutmayın.

Konutunuz için şerhin, tedbirin ya da tapu iptali davasının hangisinin doğru adım olduğunu belgelerinizle birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim bilgilerimi İstanbul boşanma avukatı sayfasında bulabilirsiniz.