Boşanma davası açmanız eşinizin evden çıkması sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Hâkim, dava süresince eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır; ortak konutun eşyalarıyla birlikte dava süresince size ve çocuklara bırakılmasını bu kapsamda isteyebilirsiniz (TMK m. 169). Şiddet varsa hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verebilir (6284 s. K. m. 5/1-b). Konut kimin adına kayıtlı olursa olsun aile konutudur; malik eş, diğerinin açık rızası olmadan onu devredemez (TMK m. 194/1). Konut tahsisi bir geçici önlemdir ve davanın devamı süresince geçerlidir.
- Dava açmak eşi evden çıkarmaz. Eşin evden ayrılması için mahkemenin bir önlem kararı gerekir.
- Konut tahsisi istenebilir. Hâkim, dava süresince eşlerin barınmasına ilişkin önlemleri kendiliğinden alır.
- Tahsisi boşanma davasına bakan mahkeme verir. Dava açıldıktan sonra bu önlemler başka bir mahkemeden istenmez.
- Şiddet varsa ayrı bir tedbir yolu vardır. Şiddet uygulayan müşterek konuttan uzaklaştırılabilir.
- Tapu kimdeyse olsun aile konutu korunur. Malik eş, açık rızanız olmadan konutu devredemez.
- Tahsis kalıcı değildir. Boşanma kararı kesinleşince tahsise dayanarak evde kalınamaz.
- Boşanmadan sonra malik hak arar. Tapu maliki, evi haksız olarak elinde bulunduran eski eşe karşı dava açabilir.
Boşanma davası açmak eşimi evden çıkarır mı?
Hayır. Dava açılması tek başına eşlerden birinin evden ayrılması sonucunu doğurmaz; bunun için mahkemenin bir önlem kararı gerekir. Kanun, boşanma davası açılınca hâkimin eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden almasını öngörür:
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır.
Türk Medeni Kanunu m. 169Hâkim bu önlemleri kendiliğinden alsa da talebinizi açıkça yazmanız yararınızadır. Hukuk Genel Kurulu'nun oy çokluğuyla onadığı bir kararda, eşe ait konutun içindeki eşyalarla birlikte diğer eşe ve çocuğa tahsisi, boşanma davası açıldıktan sonra boşanma davasına bakan mahkemece alınacak önlemler arasında sayıldı; başka bir aile mahkemesinin bu önlemleri alma yetkisi olmadığı belirtildi (Yargıtay HGK, 2012/2-508 E., 2012/1353 K., 26.12.2012). Dava açıldıktan sonra ihtiyati tedbir de ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenebilir (HMK m. 390/1). Geçici önlemlerin kapsamını TMK m. 169 şerhinde anlattım.
Ortak konutun size bırakılmasını nasıl istersiniz?
| İhtiyacınız | Nereden, nasıl istenir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava süresince ortak konutun eşyalarıyla birlikte size ve çocuklara bırakılması | Boşanma davasına bakan mahkemeden, dava dilekçesinde veya dava sırasında verilecek dilekçeyle | TMK m. 169 |
| Dava açmadan ayrı yaşıyorsanız konut ve ev eşyasından yararlanma | Haklı sebeple ayrı yaşayan eşin istemi üzerine hâkimden | TMK m. 197/2 |
| Şiddet varsa şiddet uygulayanın uzaklaştırılması ve konutun size tahsisi | Hâkimden; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amirinden | 6284 s. K. m. 5/1-b, 5/2 |
| Evin satılmasını veya üzerindeki hakların sınırlanmasını önlemek | Tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi | TMK m. 194/3 |
- Talebinizi açıkça yazın.
Ortak konutun dava süresince eşyalarıyla birlikte size ve çocuklara bırakılmasını istediğinizi dilekçenizde belirtin.
- Gerekçenizi anlatın.
Çocukların okulu, başka bir barınma imkânınızın olup olmadığı ve aynı evde kalmanın doğurduğu sorunlar gibi somut durumları yazın.
- Ev eşyasını da isteyin.
Tahsis talebinizi konuttaki eşyaları da kapsayacak şekilde yazın.
- Aile konutu şerhini düşünün.
Ev eşinizin adına kayıtlıysa tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi isteyebilirsiniz (TMK m. 194/3).
- Çocuklar için geçici velayet isteyin.
Hâkim, çocukların bakım ve korunmasına ilişkin önlemleri de dava süresince alır (TMK m. 169).
Şiddet varsa: 6284 sayılı Kanun
Şiddet söz konusuysa boşanma davasını beklemeden 6284 sayılı Kanun'daki tedbirlere başvurabilirsiniz:
(1) Şiddet uygulayanlarla ilgili olarak aşağıdaki önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir: (…) b) Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi. (…) (2) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde yer alan tedbirler, ilgili kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hâkimin onayına sunar. Hâkim tarafından yirmidört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 5/1-b, 5/2Aynı Kanun'a göre hâkim bu tedbirlerle birlikte velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir (6284 s. K. m. 5/3).
Ev eşinizin adına kayıtlıysa
Konutun tapuda eşinizin adına kayıtlı olması, dava süresince size tahsis edilmesine engel değildir; Hukuk Genel Kurulu'nun onadığı kararda tahsis edilen konut da eşe aitti (Yargıtay HGK, 2012/2-508 E., 2012/1353 K.). Aile konutu ayrıca şu kuralla korunur:
Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. (…) Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.
Türk Medeni Kanunu m. 194/1, 3Aile konutu şerhinin nasıl konulduğunu ve dava sırasında malların kaçırılmasına karşı tedbirleri boşanma davasında ihtiyati tedbir rehberinde, aile konutunun korunmasını TMK m. 194 şerhinde anlattım.
Ev kiralıksa
Aile konutu kira ile sağlanmışsa, kiracı eş diğer eşin açık rızası olmadan kira sözleşmesini feshedemez (TMK m. 194/1). Sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve diğer eşle müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 194/4). Kira borcundan kimin sorumlu olduğunu boşanmada borçlar rehberinde anlattım.
Evden siz ayrılmak isterseniz
Ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşen eş, bu durum sürdükçe ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m. 197/1). Evden ayrılmayı düşünüyorsanız, ayrılmadan önce konut, ev eşyası ve çocuklarla ilgili taleplerinizi mahkemeye bildirin; aksi hâlde ortak konuta dönmek ya da eşyalarınıza ulaşmak için ayrıca uğraşmanız gerekebilir. Evden ayrılmanın hangi şartlarda terk sayıldığını terk nedeniyle boşanma rehberinde anlattım.
Boşanma kesinleşince ev ne olur?
Konut tahsisi, TMK m. 169'a göre davanın devamı süresince alınan bir geçici önlemdir. Yargıtay'ın incelediği bir dosyada bölge adliye mahkemesi, boşanma kararı kesinleştiği için konut tahsisine ilişkin tedbir kararının kendiliğinden kalktığını ve bu yöndeki istinaf başvurusunun konusuz kaldığını belirtti (Yargıtay 2. HD, 2023/5202 E., 2024/4510 K., 11.06.2024).
| Konutun durumu | Boşanmadan sonra | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşlerden birinin adına kayıtlı | Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabilir ve haksız elatmanın önlenmesini isteyebilir | TMK m. 683/2 |
| Eşlerin paylı mülkiyetinde | Tasfiyede daha üstün yararını ispat eden eş, diğerinin payını ödeyerek malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir; anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir | TMK m. 226/2 |
| Evlilik içinde edinilmiş | Tapu kimde olursa olsun diğer eşin katılma alacağı hesaplanır | TMK m. 219, 236 |
| Kiralık | Kira sözleşmesinin tarafı kiraya verene karşı sorumludur | TMK m. 194/4 |
Paylı evin ortaklığının giderilmesi için dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğunu boşanma davasında arabuluculuk rehberinde, katılma alacağının nasıl hesaplandığını boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattım.
Aynı evde kaldığınız dava sürecinde konut, çocuklar ve ev eşyası taleplerinizi birlikte planlamak için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Boşanma davası açtım, eşimi evden çıkarabilir miyim?
Dava açmak eşinizi kendiliğinden evden çıkarmaz. Ortak konutun dava süresince size ve çocuklara bırakılmasını boşanma davasına bakan mahkemeden isteyebilirsiniz (TMK m. 169).
Ev eşimin adına kayıtlı; bana tahsis edilebilir mi?
Evet. TMK m. 169 tahsisi konutun kime ait olduğuna bağlamaz; Hukuk Genel Kurulu'nun onadığı kararda tahsis edilen konut eşe aitti (Yargıtay HGK, 2012/2-508 E., 2012/1353 K., 26.12.2012).
Konut tahsisi ne zaman sona erer?
TMK m. 169'daki önlemler davanın devamı süresince geçerlidir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra tahsise dayanarak evde kalınamaz.
Eşim şiddet uyguluyor, evden uzaklaştırılabilir mi?
Evet. Hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verebilir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu tedbiri kolluk amiri de alabilir (6284 s. K. m. 5/1-b, 5/2).
Eşim dava sürerken evi satabilir mi?
Aile konutunu diğer eşin açık rızası olmadan devredemez (TMK m. 194/1). Konut eşinizin adına kayıtlıysa tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi isteyebilirsiniz (TMK m. 194/3).
Ev kiralık; kirayı kim öder?
Kiraya verene karşı kira sözleşmesinin tarafı sorumludur. Taraf olmayan eş, kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı olur ve diğer eşle müteselsilen sorumlu hâle gelir (TMK m. 194/4).
Evden ben ayrılırsam ne olur?
Kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşen eş ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m. 197/1). Ayrılmadan önce konut, ev eşyası ve çocuklarla ilgili taleplerinizi mahkemeye bildirin.
Boşandık, eski eşim evden çıkmıyor; ne yapabilirim?
Ev sizin adınıza kayıtlıysa malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabilir ve haksız elatmanın önlenmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 683/2).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 194, 197, 219, 226, 236, 683
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 5
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 390
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2012/2-508 E., 2012/1353 K., 26.12.2012
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/5202 E., 2024/4510 K., 11.06.2024