Eşiniz evlilik yükümlülüklerinden kaçınmak için ortak konutu terk ettiyse ya da haklı bir sebep olmadan dönmüyorsa, ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra noter veya aile mahkemesi aracılığıyla ona eve dön ihtarı gönderebilirsiniz. İhtarın tebliğinden itibaren iki ay geçtiği hâlde eşiniz dönmezse ve ayrılık en az altı ay sürmüşse terk nedeniyle boşanma davası açabilirsiniz (TMK m. 164). Usulüne uygun ihtar bu davanın ön şartıdır; ihtarda "iki ay" yerine "60 gün" yazılması bile ihtarı geçersiz kıldı (Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008). Eşini evden çıkaran ya da dönmesini engelleyen eş ise terk etmiş sayılır ve bu davayı açamaz.
Eşiniz bir gün evden ayrıldı ve dönmüyor; ya da kapınıza bir eve dön ihtarı geldi. İki durumda da kanunun terk için çizdiği yol, süreleri ve şekli katı kurallara bağlı bir yoldur. Yanlış günde istenen ya da eksik yazılan bir ihtar, bütün süreyi baştan başlatabilir.
Meslek hayatım boyunca yalnızca ihtarın tarihi ya da içeriği yüzünden davası reddedilen pek çok eş gördüm. Bu rehberde terk nedeniyle boşanmanın şartlarını, sürelerin nasıl hesaplandığını, ihtarı nereden isteyeceğinizi ve ihtara neler yazılacağını anlatıyorum. Evden ayrılmanın ne zaman aleyhinize olduğunu ve size ihtar geldiyse ne yapmanız gerektiğini de mahkeme kararlarıyla açıklıyorum.
Terk nedeniyle boşanmanın şartları: kısa tablo
Önce bütün şartları bir arada görelim. Terk davası açabilmek için aşağıdaki şartların hepsi birlikte gerçekleşmelidir (TMK m. 164).
| Şart | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Terk ya da dönmeme | Eş ortak konuttan ayrılmış ya da haklı bir sebep olmadan dönmüyor |
| Kaçınma amacı | Ayrılık, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmeme amacı taşıyor |
| En az altı aylık ayrılık | Dava açıldığında ayrılık sürüyor ve en az altı ayı doldurmuş |
| Dördüncü ayın bitmesi | Bu süre dolmadan ihtar istenemez |
| Noter ya da hâkim ihtarı | Eşe iki ay içinde eve dönmesi ve dönmezse doğacak sonuçlar bildirilir |
| İki ay bekleme | İhtarın tebliğinden sonra iki ay geçmeden dava açılamaz |
| Davacı terk edilen eş | Eşini evden çıkaran ya da dönmesini engelleyen eş dava açamaz |
Terk nedeniyle boşanma nedir?
Terk, kanunun ayrıca düzenlediği özel boşanma sebeplerinden biridir. Kanunun metni şöyledir:
Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.
Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 164Terk; zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış ve suç işleme ile birlikte mutlak özel boşanma sebeplerindendir. Hukuk Genel Kurulu'na göre bu sebeplerde kanunun aradığı şartlar gerçekleşince hâkim, evliliğin çekilmez hâle gelip gelmediğini ayrıca incelemez (Yargıtay HGK, 2022/400 E., 2023/514 K., 24.05.2023). Bu yüzden terk davasındaki tartışma, eşlerin genel geçimsizliğinden çok sürelere, ihtarın geçerliliğine ve dönmemenin haklı olup olmadığına odaklanır. Diğer boşanma sebeplerini boşanma sebepleri rehberinde anlattım.
Ayrılığın amacı neden önemlidir?
Her ayrılık terk değildir. Kanun, ayrılığın evlilik yükümlülüklerinden kaçınma amacı taşımasını arar. Babasına bakmak için eşinin izniyle baba evine giden kadının bu ayrılışı dört aylık sürenin başlangıcı sayılmadı; terkin, kadının dönmeyeceğini söylediği tarihte gerçekleştiği kabul edildi (Yargıtay 2. HD, 2013/4114 E., 2013/7662 K., 20.03.2013). Ortak kararla ya da izinle ayrı yaşıyorsanız, terkin hangi gün başladığını ayrıca kanıtlamanız gerekebilir.
Terk davası için ne kadar beklemek gerekir?
Kanun üç süreyi birlikte arar. Dört ay terk tarihinden, iki ay ihtarın tebliğinden itibaren işler; dava açıldığında ayrılık en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır. İhtar isteğinden önceki dört ay içinde eşin haklı bir sebep olmadan birlik dışında yaşamış olması gerekir; dördüncü ay bitmeden istenen ihtara dayanılarak verilen boşanma kararı bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2008/4623 E., 2009/7281 K., 15.04.2009).
Örnek bir takvim
| Aşama | Örnek tarih | Kural |
|---|---|---|
| Eşin ortak konuttan ayrılması | 05.01.2026 | Terk tarihi; bu günü belgeleyin |
| Dördüncü ayın bitmesi | 05.05.2026 | Bu tarih dolmadan ihtar istenemez |
| İhtar isteği | 06.05.2026 ve sonrası | Noter ya da aile mahkemesi |
| İhtarın tebliği | 20.05.2026 | İki aylık süre tebliğle başlar |
| İki aylık sürenin dolması | 20.07.2026 | Eşin bu süre içinde dönmesi beklenir |
| Dava | 21.07.2026 ve sonrası | Ayrılık altı ayı geçmiş ve sürüyor olmalı |
Tablodaki tarihler örnektir. Süre hesabında risk almamak için son günün bitmesini bekleyin ve tebliğ tarihini noter ya da mahkeme kaydından öğrenin.
Süreyi değiştiren iki durum
Birincisi, hakkınızda açılmış bir boşanma davası sürerken ayrı yaşamanız haklıdır. Aleyhine boşanma davası açılan eş bu dava sürerken ayrı yaşamaya hak kazanır; ihtarın geçerli olması için önceki davadaki ret kararının kesinleşmesinden itibaren en az dört ay geçmelidir (Yargıtay 2. HD, 2013/25833 E., 2014/25 K., 13.01.2014).
İkincisi, ilk ihtara dayanarak dava açmadıysanız yeni ihtar için yeniden beklemeniz gerekir:
Koca mahkemeden eve dön ihtarı istedi; ihtar eşine 23.05.2008'de tebliğ edildi ve iki aylık süre 23.07.2008'de doldu. Koca bu ihtara dayanarak dava açmadı, 23.09.2008'de ikinci bir ihtar gönderdi ve terk davasını bu ihtara dayandırdı; yerel mahkeme boşanmaya karar verdi. Yargıtay, yeni bir ihtar çekmek isteyen eşin ilk ihtarın iki aylık süresinin dolmasını ve ardından dört aylık yeni bir ayrı yaşama süresinin geçmesini beklemesi gerektiğini belirtti. Bu süre dolmadan gönderilen ikinci ihtarı geçersiz sayarak kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? İlk ihtarın iki ayı dolduktan sonra davayı gecikmeden açmak bu riski ortadan kaldırır. İlk ihtarı kullanmadıysanız, yeni ihtar için iki ayın bitiminden itibaren dört ay daha beklemeniz gerekir.
Eve dön ihtarı noterden mi, mahkemeden mi çekilir?
İkisi de mümkündür. 6217 sayılı Kanunla 164. maddeye "veya noter" ibaresi eklendi; 01.10.2011'den beri noterler de terk eden eşi ortak konuta davet edebiliyor (Noterlik Kanunu m. 71/A). Noter ihtarını yetkili makamca yapılmadığı gerekçesiyle geçersiz sayan yerel mahkeme kararı bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2013/7001 E., 2013/19258 K., 08.07.2013). Mahkemeden istenen ihtar ise çekişmesiz yargı işi olarak görülür (HMK m. 382).
| Noter | Aile mahkemesi | |
|---|---|---|
| Başvuru | Sözlü ya da yazılı; talep tutanağa geçirilir | Çekişmesiz yargı işi olarak dilekçeyle |
| Yetkili yer | Yönetmelikte ayrı bir kural yok | Talepte bulunanın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer |
| Esas incelenir mi? | Hayır, ihtarname dava şartları incelenmeden düzenlenir | Hayır, esas incelenmeden ihtar yapılır |
| Tebliğ | Tebligat Kanunu hükümlerine göre | Tebligat Kanunu hükümlerine göre |
| Ücret | Noterlik ücret tarifesine göre | Harç ve tebligat giderleri |
| Davada kullanılması | Mahkeme isterse ihtarname noterce gönderilir | Değişik iş dosyası getirtilir |
Tebliğ tarihi neden önemlidir?
İki aylık süre tebliğle başladığı için tebliğ tarihinin belgelenmesi şarttır. Bir dosyada noter ihtarı, eşin adresten ayrıldığı gerekçesiyle tebliğ edilmeden geri dönmüş ve tebliğin ne zaman yapıldığı belli olmamıştı. Davalı ihtarı aldığını söylese de iki aylık sürenin geçip geçmediği anlaşılamadığı için ihtar geçersiz sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2014/8867 E., 2014/20669 K., 23.10.2014). Adresi bilinmeyen eşe ihtar gerektiğinde ilan yoluyla yapılır; ilanen tebligatın şartlarını boşanma davasında tebligat rehberinde anlattım.
Eve dön ihtarında neler yazmalı?
Noter ihtarının içeriğini yönetmelik sayar. Mahkeme ihtarında da Hukuk Genel Kurulu evin açık adresinin, anahtarın bulunduğu yerin, ödemeli gönderilecek yol giderinin, iki aylık sürenin ve dönmemenin sonuçlarının gösterilmesini aramıştır (Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008). İhtarı göndermeden önce şu listeyi kontrol edin:
| İhtarda bulunmalı | Neden gerekli? |
|---|---|
| Gönderen ve alan eşin adı, soyadı ve adresi | Tebliğin doğru kişiye yapılması için |
| Davet edilen ortak konutun açık adresi | Eşin nereye döneceğini bilmesi için |
| Dönüş yol gideri; çocuklar varsa onların gideri; eve alınmazsa geri dönüş ve konaklama gideri | Dönüşün önündeki parasal engeli kaldırmak için |
| Anahtarın bulunduğu yer | Davet eden evde değilse konuta girilebilmesi için |
| İki ay içinde dönülmesi gerektiği | Kanundaki süre değiştirilemez |
| Dönülmezse terk davası açılabileceği | Uyarının amacı budur |
Bu unsurlar noter ihtarı için Mirasçılık Belgesi ve Ortak Konuta Davet Yönetmeliği'nin 8. maddesinde, tebliğ ise 9. maddesinde düzenlenir.
Koca, yaklaşık dokuz aydır babasının yanında kalan eşine mahkemeden eve dön ihtarı gönderdi ve ardından terk nedeniyle boşanma davası açtı. İhtar kararında eşin "60 gün" içinde dönmesi istenmişti. Yerel mahkeme, kadının daha önce açtığı nafaka davasını gözeterek onu ayrı yaşamakta haklı saydı ve davayı reddetti. Hukuk Genel Kurulu, hâkim tarafından yapılan ihtarın terk davasının dava şartı olduğunu, kanundaki iki aylık sürenin hâkim veya taraflarca değiştirilemeyeceğini ve "60 gün" süre verilmesinin ihtarı geçersiz kıldığını belirtti. Ret kararını, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiği gerekçesiyle, gerekçesini değiştirerek onadı.
Ne anlama geliyor? İhtar kararını veya noter ihtarnamesini tebliğe çıkmadan önce okuyun. Sürenin "iki ay" olarak yazıldığını, adresin ve yol giderinin eksiksiz gösterildiğini kontrol edin; eksik bir ihtar bütün beklemenizi boşa çıkarabilir.
Eşiniz boşanmayı kabul etse de ihtar şart mı?
Evet. Aynı kararda terk davasında davalının davayı kabul etmesinin sonuç doğurmadığı da belirtildi (Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008). Yani eşiniz "boşanmayı kabul ediyorum" dese bile hâkim terkin şartlarını arar. Eşinizle boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşıyorsanız, terk yerine anlaşmalı boşanma yolunu düşünün.
Eşinizi hangi eve davet etmelisiniz?
Terk edilen eş, diğerini kanuna uygun bir ortak konuta çağırmakla yükümlüdür. Bu konut eşlerin birlikte seçtiği (TMK m. 186) ya da kanundaki hâllerde belirlenen, oturmaya elverişli ve bağımsız bir ev olmalıdır.
Eşler 8-10 yıldır ayrı yaşıyordu; erkek 2004'te ortak konuttan ayrılıp babasına ait bir eve yerleşmişti. Erkek, eşini tarafların hiç birlikte yaşamadığı bu eve davet eden ihtara dayanarak terk davası açtı; dava kabul edildi ve Yargıtay kararı önce onadı. Kadının karar düzeltme istemi üzerine Yargıtay onama kararını kaldırdı. Eşlerin birlikte seçtiği veya kanuna uygun belirlenmiş, oturmaya elverişli ve bağımsız bir evleri yoksa terk eden eşin davranışının haklı sebebe dayandığını, erkeğin eşini kanuni koşullara uygun ortak konuta davet etmediğini belirterek ihtarı geçersiz saydı ve kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? İhtardaki adres, eşlerin birlikte yaşadığı ya da birlikte seçtiği konut olmalıdır. Konut konusunda anlaşamıyorsanız önce hâkimin müdahalesini isteyebilirsiniz (TMK m. 195).
| Davet edilen konut | Sonuç | Karar |
|---|---|---|
| Kayınvalide ve başka eşten olan ergin çocukla paylaşılan, tek mutfaklı ev | Manevi bağımsızlığı yok; ihtar samimi sayılmadı | Yargıtay 2. HD, 2006/5552 E., 2006/5766 K., 18.04.2006 |
| Yurt dışında çalışan ve orada oturan eşin Türkiye'deki evi | İhtar sonuç doğurmaz; eş, yaşadığı ve çalıştığı yerde hazırladığı eve çağırmalı | Yargıtay 2. HD, 2008/2154 E., 2009/4483 K., 12.03.2009 |
| Eşlerin hiç birlikte yaşamadığı ev | İhtar geçersiz | Yargıtay 2. HD, 2015/14288 E., 2015/16447 K., 28.09.2015 |
İhtar ne zaman samimi sayılmaz?
İhtar, boşanmayı değil evlilik birliğini sürdürmeyi amaçlayan samimi bir arzunun ürünü olmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2023/4147 E., 2024/1593 K., 07.03.2024). İhtardan sonraki davranışlar bu yönden değerlendirilir:
- Vazgeçtiğini söylemek: İhtardan sonra eşini arayıp ihtarı sinirle çektiğini ve vazgeçtiğini söyleyen, yeni bir ev tutmak için eşiyle anlaşan ama ev tutulmadan terk davası açan kocanın ihtarı samimi sayılmadı (Yargıtay 2. HD, 2012/10079 E., 2012/29935 K., 11.12.2012).
- İhtara uyan eşi eve almamak: Davet edilen eve giden kadını eve almayan kocanın ihtarında samimi olmadığı kabul edildi (Yargıtay 2. HD, 2006/5156 E., 2006/6380 K., 27.04.2006).
- Yıllarca beklemek: İhtar isteğinden yaklaşık üç yıl sekiz ay sonra açılan dava, ihtarın samimi olmadığının göstergesi sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2016/17490 E., 2018/5662 K., 25.04.2018).
- Aynı davada evlilik birliğinin sarsılmasına da dayanmak: Hem terke hem evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan kocanın ihtarında samimi olmadığı ve ihtar gönderdiği için eşinin önceki kusurlarını affettiği kabul edildi; ret kararı onandı (Yargıtay 2. HD, 2014/4749 E., 2014/15268 K., 02.07.2014).
Eve dönen eşten de samimiyet beklenir
İhtardan sonra eve dönüp kısa süre içinde yeniden evden ayrılan kadının eve dönmekte samimi olmadığı ve ortak yaşamın kurulmadığı kabul edildi; terk davasının kabulü gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2020/3426 E., 2020/6373 K., 10.12.2020). Dönmeye karar verdiyseniz, ortak hayatı gerçekten sürdürmeye hazır olun.
Eşini evden çıkaran eş terk etmiş sayılır mı?
Evet. Kanuna göre eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan ya da haklı bir sebep olmadan dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Bu duruma "kanuni terk" denir. Hukuk Genel Kurulu, eşini evden kovan erkeğin gerçekte terk eden eş olduğunu ve terk davası açma hakkı bulunmadığını belirterek davanın reddini isabetli buldu (Yargıtay HGK, 2017/2727 E., 2020/846 K., 04.11.2020).
Terke zorlanan eş, kendisine ihtar gönderilmiş olsa bile boşanma davası açabilir. Eşini ortak konutu terke zorladığı tanık beyanlarıyla sabit olan erkeğin ihtarına rağmen kadının evlilik birliğinin sarsılmasına dayanarak açtığı davada verilen boşanma kararı onandı (Yargıtay HGK, 2013/1688 E., 2015/1032 K., 13.03.2015).
| Durum | Kim terk etmiş sayılır? |
|---|---|
| Eş, evlilik yükümlülüklerinden kaçınmak için evden ayrıldı | Ayrılan eş |
| Eş, diğerini evden çıkardı ya da ayrılmaya zorladı | Çıkaran ya da zorlayan eş |
| Eş, dönmek isteyen eşini haklı bir sebep olmadan eve almadı | Dönmeyi engelleyen eş |
| Eşler ortak kararla ya da izinle ayrı yaşıyor | Ayrılış tek başına terk sayılmayabilir |
Evi terk etmek davada aleyhinize olur mu?
Bu sorunun cevabı, hangi davanın açıldığına bağlıdır. Davacının terk sebebine dayalı bir davası yoksa, eşin evi terk etmesi evlilik birliğinin sarsılmasına dayalı davada ona kusur olarak yüklenemez; başka bir kusur da ispatlanamazsa dava reddedilir (Yargıtay 2. HD, 2025/6860 E., 2026/1395 K., 10.02.2026). Aynı ilke eşlerin ayrı şehirlerde yaşamaya başladığı bir dosyada da uygulandı (Yargıtay 2. HD, 2021/7597 E., 2021/8687 K., 23.11.2021).
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Eşiniz yalnız evlilik birliğinin sarsılmasına dayanarak dava açtı | Evden ayrılmanız tek başına kusur olarak yüklenemez |
| Eşiniz usulüne uygun ihtar gönderdi, haklı sebep olmadan dönmediniz | Terk nedeniyle boşanmaya karar verilebilir; maddi tazminat gündeme gelebilir |
| Eşiniz sizi evden çıkardı ya da dönmenizi engelledi | O terk etmiş sayılır ve terk davası açamaz |
| Hakkınızda boşanma davası sürüyor | Dava sürerken ayrı yaşamaya hakkınız vardır |
| Ortak hayat kişiliğinizi, ekonomik güvenliğinizi ya da ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürüyor | Ayrı yaşama ve parasal katkı isteme hakkınız vardır |
Son satırdaki hak, kanunun tanıdığı ayrı yaşama hakkıdır (TMK m. 197). Evden ayrılmadan önce ayrılığın sebebini belgelemek, ileride ihtara uymamakta haklı olduğunuzu ispatlamanızı kolaylaştırır. Hukuk Genel Kurulu'na göre terk davasında davalı eş terkte değil, davete uymamada haklı olduğunu kanıtlamalıdır ve bu ispat yükü davalıdadır (Yargıtay HGK, 2012/2-636 E., 2012/1073 K., 05.12.2012).
Ayrı yaşarken açılan nafaka davası ihtarı etkiler mi?
Etkileyebilir, ama zamanlaması önemlidir. Kadının ayrı yaşamakta haklı olduğunun ayrı yaşama hakkına dayalı nafaka davasında hükümle belirlendiği bir dosyada terk davasının reddi onandı (Yargıtay 2. HD, 2011/13510 E., 2011/14466 K., 29.09.2011). Buna karşılık nafaka davasının açılmasından dört ay geçtikten sonra ihtar istenen dosyada, nafaka davasının varlığı kadını dönmemekte haklı saymaya yetmedi (Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008). Ayrılık dönemindeki nafaka haklarını boşanmada nafaka rehberinde anlattım.
Eve dön ihtarı göndermek affetmek mi demektir?
İhtar göndermeden önce bilmeniz gereken önemli bir sonuç vardır:
Erkek, eşine 27.01.2014'te terk ihtarı tebliğ ettirdi; ardından evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanarak boşanma davası açtı ve dava kabul edildi. Yargıtay, terk ihtarı çeken eşin ihtar istek tarihinden önceki kusurlu davranışları affetmiş, en azından hoşgörüyle karşılamış sayılacağını ve bu olayların evlilik birliğinin sarsılmasına dayalı davada boşanma sebebi yapılamayacağını belirtti. İhtardan sonra kadına yüklenebilecek yeni bir olay da kanıtlanmadığı için davanın reddi gerektiğini söyleyerek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? İhtar göndermeden önce ileride evlilik birliğinin sarsılmasına dayanma ihtimalinizi de düşünün. Bu sebebe dayanacaksanız, ihtar isteğinden sonraki yeni olayları ispatlamanız gerekir.
İhtarın geçersiz olması da bu sonucu değiştirmez; geçersiz bir ihtar gönderen eş de ihtardan önceki olayları affetmiş sayılır (Yargıtay 2. HD, 2013/26583 E., 2014/10696 K., 08.05.2014).
Terk davasında tazminat ve nafaka istenebilir mi?
| Talep | Terk davasındaki durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Terk edilen eşin manevi tazminatı | Terk edilmiş olmak kişilik haklarına saldırı sayılmadığından manevi tazminata hükmedilemez | Yargıtay HGK, 2017/2717 E., 2021/761 K., 15.06.2021 |
| Terk edilen eşin maddi tazminatı | Kusursuz ya da daha az kusurlu eşin menfaati zedelenmişse uygun miktarda maddi tazminat verilebilir | Yargıtay 2. HD, 2015/14848 E., 2016/5627 K., 22.03.2016 |
| Davalının tazminat ve yoksulluk nafakası istemi | Kendi bağımsız boşanma davası yoksa ileri sürülemez | Yargıtay HGK, 2022/400 E., 2023/514 K., 24.05.2023 |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş isteyebilir | TMK m. 175 |
| Mal paylaşımı | Terk, katılma alacağını azaltma sebebi değildir; azaltma zina ve hayata kast sebebiyle boşanmada mümkündür | TMK m. 236 |
Tablonun üçüncü satırına dikkat edin: size terk davası açıldıysa ve tazminat ya da yoksulluk nafakası isteyecekseniz kendi boşanma davanızı açmanız gerekir. Bunun yolunu boşanma davasında karşı dava, tazminatın şartlarını boşanmada tazminat rehberinde anlattım.
Terk mi, evlilik birliğinin sarsılması mı?
| Terk | Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | |
|---|---|---|
| Davayı kim açar? | Yalnız terk edilen eş | Eşlerden her biri |
| Bekleme | Dördüncü ay, ihtar ve iki ay | Bekleme süresi yok |
| Ön şart | Usulüne uygun ihtar | Özel bir ön şart yok |
| Hâkimin incelemesi | Şartlar gerçekleşince evliliğin çekilmezliği ayrıca incelenmez | Birliğin sarsıldığı ve davalının kusuru ispatlanmalı |
| Evden ayrılma | Davanın dayanağıdır | Terk davası yoksa tek başına kusur olarak yüklenemez |
| İhtarın etkisi | Davanın ön şartıdır | İhtar isteğinden önceki olaylar affedilmiş sayılır |
Evlilik birliğinin sarsılmasına dayalı davada boşanma kararı için birliğin temelinden sarsıldığının ve davalının az da olsa kusurlu bir davranışının usulünce kanıtlanması gerekir (Yargıtay 2. HD, 2021/7597 E., 2021/8687 K., 23.11.2021). İki sebebe aynı dilekçede birlikte dayanmak, yukarıda anlattığım 2014 tarihli kararda ihtarın samimi olmadığının göstergesi sayıldı; hangi yolu izleyeceğinize dava açmadan önce karar verin. Önceki boşanma davanız reddedildiyse ve o tarihten beri bir yıldır ayrı yaşıyorsanız fiili ayrılık nedeniyle boşanma yolu da açık olabilir.
Terk nedeniyle boşanma davası adım adım nasıl açılır?
- Ayrılık tarihini belgeleyin. Eşinizin evden ayrıldığı günü, nereye gittiğini ve ayrılışın nasıl olduğunu tanık, yazışma ya da resmî kayıtla kanıtlanabilir hâle getirin.
- Dördüncü ayın bitmesini bekleyin. Süre dolmadan istenen ihtar sonuç doğurmaz.
- Noterden ya da aile mahkemesinden ihtar isteyin. Davet edeceğiniz ev, eşlerin birlikte yaşadığı ya da birlikte seçtiği bağımsız konut olmalıdır.
- İhtarın içeriğini kontrol edin. Adres, anahtarın yeri, yol gideri, "iki ay" süre ve dönmemenin sonuçları yazılı olmalıdır.
- Tebliğ tarihini öğrenin. Tebliğ şerhini ve yol giderinin gönderildiğini gösteren belgeyi saklayın.
- İki ay boyunca ihtarla çelişen davranışlardan kaçının. Eşiniz dönerse onu eve alın.
- İki ay dolunca davayı açın. Dilekçenizde ihtarın tarihini, tebliğ tarihini ve dosya numarasını yazın; ihtar dosyasının getirtilmesini isteyin.
Son adımı atlamayın: dava dilekçesinde dayanılan ihtarın noter ya da mahkeme dosyası getirtilmeden karar verilmesi bozma sebebi sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/8065 E., 2024/5839 K., 12.09.2024). Terk davası da diğer boşanma davaları gibi eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturulan yerde açılır (TMK m. 168). Ayrıntıları boşanma davası nerede açılır, dava öncesi hazırlığı boşanma davası açmadan önce yapılması gerekenler yazısında anlattım.
Size eve dön ihtarı geldiyse ne yapmalısınız?
| Seçenek | Ne zaman düşünülür? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İki ay içinde dönmek | Ortak hayatı gerçekten sürdürmek istiyorsanız | Dönüş samimi olmalı; kısa süre sonra yeniden ayrılmak ihtarı sonuçsuz bırakmayabilir |
| Dönmemek ve haklı sebebi ispatlamak | Dönmenize engel olan haklı bir sebep varsa | İspat yükü sizdedir; delillerinizi cevap dilekçenizde gösterin |
| İhtarın eksiklerini ileri sürmek | Süre, adres, yol gideri ya da konut kurallara uymuyorsa | Eksikliği somut olarak yazın; tebliğ tarihini dosyadan kontrol edin |
| Kendi davanızı açmak | Eşinizin kusurlu davranışları varsa ya da tazminat, nafaka isteyecekseniz | Bağımsız davanız yoksa tazminat ve yoksulluk nafakası isteyemezsiniz |
Cevap dilekçesinin yapısını boşanma cevap dilekçesi rehberinde anlattım.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008 | "60 gün" süre verilen ihtar | Geçersiz; dava şartı yok, ret onandı |
| Yargıtay HGK, 2022/400 E., 2023/514 K., 24.05.2023 | Terkin niteliği; davalının talepleri | Mutlak özel sebep; bağımsız dava yoksa talep yok |
| Yargıtay HGK, 2017/2727 E., 2020/846 K., 04.11.2020 | Eşini evden kovan erkek | Kanuni terk; terk davası açamaz |
| Yargıtay HGK, 2013/1688 E., 2015/1032 K., 13.03.2015 | Terke zorlanan eşin davası | İhtara rağmen boşanma onandı |
| Yargıtay HGK, 2012/2-636 E., 2012/1073 K., 05.12.2012 | İspat yükü | Davete uymamada haklılığı davalı ispatlar |
| Yargıtay HGK, 2017/2717 E., 2021/761 K., 15.06.2021 | Terk edilen eşin manevi tazminatı | Hükmedilemez |
| Yargıtay 2. HD, 2025/6860 E., 2026/1395 K., 10.02.2026 | Terk davası yokken evden ayrılma | Tek başına kusur olarak yüklenemez |
| Yargıtay 2. HD, 2023/8065 E., 2024/5839 K., 12.09.2024 | İhtar dosyası getirtilmeden karar | Bozma sebebi |
| Yargıtay 2. HD, 2023/4147 E., 2024/1593 K., 07.03.2024 | İhtarın samimiyeti | Birliği sürdürme arzusu aranır |
| Yargıtay 2. HD, 2021/7597 E., 2021/8687 K., 23.11.2021 | Ayrı şehirlerde yaşama | Terk davası yoksa kusur sayılmadı |
| Yargıtay 2. HD, 2020/3426 E., 2020/6373 K., 10.12.2020 | Dönüp kısa sürede yeniden ayrılan eş | Dönüş samimi değil; terk davası kabul edilmeli |
| Yargıtay 2. HD, 2016/17490 E., 2018/5662 K., 25.04.2018 | İhtardan yıllar sonra dava | İhtar samimi sayılmadı |
| Yargıtay 2. HD, 2015/21712 E., 2017/11 K., 09.01.2017 | İhtar ve af | Önceki olaylar affedilmiş sayılır; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2015/14848 E., 2016/5627 K., 22.03.2016 | Terk edilen eşin maddi tazminatı | Şartları varsa verilebilir |
| Yargıtay 2. HD, 2015/14288 E., 2015/16447 K., 28.09.2015 | Hiç birlikte yaşanmamış eve davet | İhtar geçersiz; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2014/8867 E., 2014/20669 K., 23.10.2014 | Tebliğ tarihi belirsiz ihtar | Geçersiz |
| Yargıtay 2. HD, 2014/4749 E., 2014/15268 K., 02.07.2014 | Terk ve sarsılmaya birlikte dayanma | İhtar samimi değil; ret onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2013/26583 E., 2014/10696 K., 08.05.2014 | Geçersiz ihtar ve af | Önceki olaylar yine affedilmiş sayılır |
| Yargıtay 2. HD, 2013/25833 E., 2014/25 K., 13.01.2014 | Önceki dava sürerken ayrı yaşama | Haklı; süre ret kararının kesinleşmesinden işler |
| Yargıtay 2. HD, 2013/7001 E., 2013/19258 K., 08.07.2013 | Noter ihtarı | Geçerli; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2013/4114 E., 2013/7662 K., 20.03.2013 | İzinle ayrılış | Terk, dönmeyeceğini söylediği gün başlar |
| Yargıtay 2. HD, 2012/10079 E., 2012/29935 K., 11.12.2012 | İhtardan vazgeçtiğini söyleme | İhtar samimi sayılmadı |
| Yargıtay 2. HD, 2011/13510 E., 2011/14466 K., 29.09.2011 | Ayrı yaşamada haklılığı belirlenmiş eş | Terk davasının reddi onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2011/9395 E., 2011/10061 K., 08.06.2011 | Süresinden önce ikinci ihtar | Geçersiz; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2008/4623 E., 2009/7281 K., 15.04.2009 | Dördüncü ay bitmeden ihtar | Bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2008/2154 E., 2009/4483 K., 12.03.2009 | Yurt dışındaki eşin Türkiye'deki eve daveti | İhtar sonuç doğurmaz |
| Yargıtay 2. HD, 2006/5156 E., 2006/6380 K., 27.04.2006 | İhtara uyan eşi eve almama | İhtar samimi değil |
| Yargıtay 2. HD, 2006/5552 E., 2006/5766 K., 18.04.2006 | Bağımsız olmayan eve davet | İhtar samimi sayılmadı |
Sonuç
Terk nedeniyle boşanma, kanunun sürelere ve şekle bağladığı bir boşanma yoludur. Ayrılıktan sonra dört ay bekleyin ve ihtarı noterden ya da aile mahkemesinden isteyin. İhtara adresi, anahtarın yerini, yol giderini ve "iki ay" süreyi eksiksiz yazdırın; tebliğden sonra iki ay dolunca davayı gecikmeden açın. Eşinizi birlikte yaşadığınız bağımsız eve çağırın ve ihtarınızda samimi olun; ihtar göndermenin önceki olayları affetmek anlamına geldiğini unutmayın. Size ihtar geldiyse dönmemekte haklıysanız bunu ispatlamaya hazırlanın, tazminat ve nafaka isteyecekseniz kendi davanızı açın.
Terk sürecinde ihtarın zamanlamasını ve içeriğini birlikte kontrol etmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Terk nedeniyle boşanma davası için ne kadar beklemek gerekir?
Ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra ihtar istenir, ihtarın tebliğinden itibaren iki ay geçince dava açılabilir; dava açıldığında ayrılık en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olmalıdır (TMK m. 164).
Eve dön ihtarı noterden mi çekilir, mahkemeden mi?
İkisi de mümkündür. 01.10.2011'den beri noterler de terk eden eşi ortak konuta davet edebilir (Noterlik Kanunu m. 71/A); mahkemede bu iş çekişmesiz yargı işi olarak görülür (HMK m. 382).
İhtarda "60 gün" yazıyorsa ihtar geçerli mi?
Hayır. Kanundaki iki aylık süre değiştirilemez; "60 gün" süre verilen ihtar geçersiz sayıldı (Yargıtay HGK, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008).
Evi terk eden eş boşanma davası açabilir mi?
Terk sebebiyle dava açamaz; bu hak yalnız terk edilen eşe aittir (TMK m. 164). Evlilik birliğinin sarsılmasına dayanarak dava açabilir; terke zorlanan eşin ihtara rağmen açtığı davada verilen boşanma kararı onandı (Yargıtay HGK, 2013/1688 E., 2015/1032 K., 13.03.2015).
Eşim beni evden çıkardı; terk etmiş sayılır mıyım?
Hayır. Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan eş terk etmiş sayılır ve terk davası açamaz (Yargıtay HGK, 2017/2727 E., 2020/846 K., 04.11.2020).
İhtar gönderirsem eşimin önceki davranışlarını affetmiş olur muyum?
Evet. İhtar çeken eş, ihtar isteğinden önceki kusurlu davranışları affetmiş, en azından hoşgörüyle karşılamış sayılır (Yargıtay 2. HD, 2015/21712 E., 2017/11 K., 09.01.2017).
İlk ihtarın süresi geçti; yeni ihtar ne zaman çekilebilir?
İlk ihtarın iki aylık süresi dolduktan sonra ayrıca dört aylık yeni bir ayrı yaşama süresinin geçmesi gerekir (Yargıtay 2. HD, 2011/9395 E., 2011/10061 K., 08.06.2011).
Terk nedeniyle boşanmada tazminat alınır mı?
Terk edilmiş olmak kişilik haklarına saldırı sayılmadığından manevi tazminata hükmedilemez (Yargıtay HGK, 2017/2717 E., 2021/761 K., 15.06.2021); şartları varsa maddi tazminat verilebilir (Yargıtay 2. HD, 2015/14848 E., 2016/5627 K., 22.03.2016).
İhtardan sonra dava açmak için bir üst süre var mı?
Kanunda üst süre yoktur; ancak ihtar isteğinden yaklaşık üç yıl sekiz ay sonra açılan dava, ihtarın samimi olmadığının göstergesi sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2016/17490 E., 2018/5662 K., 25.04.2018).
Terk nedeniyle boşanma davası ne kadar sürer?
Kanunda belirli bir süre yoktur; süre tebligata, delillere ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Resmî istatistiklere dayalı süreleri boşanma davası ne kadar sürer rehberinde bulabilirsiniz.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 164, 166, 168, 174, 175, 186, 195, 197, 236
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 71/A, 71/B
- Mirasçılık Belgesi Verilmesi ve Terk Eden Eşin Ortak Konuta Davet Edilmesi İşlemlerinin Noterler Tarafından Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 04.10.2011, 28074)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382, 384
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2008/2-136 E., 2008/117 K., 13.02.2008
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2022/400 E., 2023/514 K., 24.05.2023
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/2727 E., 2020/846 K., 04.11.2020
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2011/9395 E., 2011/10061 K., 08.06.2011
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2015/14288 E., 2015/16447 K., 28.09.2015
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2015/21712 E., 2017/11 K., 09.01.2017
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/6860 E., 2026/1395 K., 10.02.2026