HEMEN ARA
Türk Medeni Kanunu · C. Karar

TMK Madde 177: Yetki

Türk Medeni Kanunu'nun 177. maddesine göre boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu sayfada madde metnini, kuralın hangi davaları kapsadığını, alacaklıya tanınan seçimlik yetkiyi, kuralın kesin yetki olmadığını, yetki itirazının nasıl ve ne zaman yapılacağını, yerleşim yerinin nasıl belirlendiğini, iştirak, tedbir ve yardım nafakasındaki farklı yetki kurallarını, icra takibindeki yetkiyi, madde gerekçesini ve Yargıtay kararlarını bulacaksınız.

Av. Aydın AydarAv. Aydın AydarHazırlayan · Boşanma avukatı 9 yüksek mahkeme kararı Güncelleme: 23 Eylül 2026
Resmî metin4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

İkinci Kitap: Aile Hukuku › Birinci Kısım: Evlilik Hukuku › İkinci Bölüm: Boşanma › C. Karar › V. Boşanmada tazminat ve nafaka

4. Yetki

Madde 177

  1. (1)Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Yürürlük: 01.01.2002 · Yürürlüğe girdiğinden beri değişmedimevzuat.gov.tr

Fıkra numaraları atıf kolaylığı için eklenmiştir; metin, mevzuat.gov.tr'deki güncel resmî metinle aynıdır.

Bu sayfada
  1. Madde metni
  2. TMK 177 ne düzenler?
  3. Kapsam: hangi davalar?
  4. Farklı yetki kuralları uygulanan nafakalar
  5. Seçimlik yetki, kesin yetki değil
  6. Yetki itirazı
  7. Yerleşim yerinin belirlenmesi
  8. İcra takibinde yetki
  9. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
  10. Madde gerekçesi
  11. 743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
  12. Değişiklik geçmişi
  13. İlgili maddeler
  14. Sık sorulan sorular
Kısaca

TMK 177'ye göre boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısı davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde açabilir; davalının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olmaya devam eder. Hukuk Genel Kurulu'na göre bu kural kesin yetki değildir; yetki itirazı cevap dilekçesinde ve yetkili mahkeme gösterilerek yapılmalıdır, aksi hâlde dikkate alınmaz (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018). Süresinde itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (Yargıtay 5. HD, 2022/11168 E., 2022/14437 K., 24.10.2022).

Nafaka alacaklısı
Nafakayı alan taraf: yoksulluk nafakasında nafaka bağlanan eski eş, iştirak nafakasında çocuk ve onu temsil eden velayet sahibi ebeveyn.
Yerleşim yeri
Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer (TMK m. 19); velayet altındaki çocuğun yerleşim yeri, kendisine bırakıldığı ebeveynin yerleşim yeridir (TMK m. 21).
Genel yetkili mahkeme
Davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi (HMK m. 6).
Kesin yetki
Mahkemenin kendiliğinden gözettiği ve taraflarca bertaraf edilemeyen yetki; TMK 177 kesin yetki öngörmez.
Yetki itirazı
Kesin olmayan yetkide davalının cevap dilekçesinde, yetkili mahkemeyi göstererek ileri sürdüğü itiraz (HMK m. 19/2).

TMK 177 ne düzenler?

KonuKuralDayanak
KapsamBoşanmadan sonra açılan nafaka davaları; artırma, azaltma ve kaldırma davalarıTMK m. 177; TBMM gerekçesi
Yetkili mahkemeNafaka alacaklısının yerleşim yeri; ayrıca davalının yerleşim yeriYargıtay 3. HD, 2016/10984 K.
NiteliğiKesin yetki değildirYargıtay HGK, 2018/1359 K.
Yetki itirazıCevap dilekçesinde, yetkili mahkeme gösterilerekYargıtay HGK, 2018/1359 K.
İtiraz yoksaDavanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelirYargıtay 5. HD, 2022/14437 K.
Yerleşim yeriDava tarihindeki yerleşim yeri esas alınırYargıtay 3. HD, 2016/921 K.
Evlilik sürerken nafakaTMK m. 201: eşlerden birinin yerleşim yeriYargıtay 5. HD, 2022/13162 K.
Ergin çocuğun nafakasıTMK m. 365/6: taraflardan birinin yerleşim yeriYargıtay 5. HD, 2023/10265 K.
İcra takibiAlacaklının yerleşim yerinde de takip yapılabilirYargıtay 12. HD, 2018/333 K.

TBMM gerekçesine göre madde, ekonomik bakımdan güçsüz nafaka alacaklılarının yükümlünün bulunduğu yere masraf yapıp giderek dava açmak zorunda kalmasını önlemek için konmuş bir genel yetki kuralıdır ve hükmedilmiş nafakanın artırılması veya azaltılması davalarını da kapsar.

Dikkat

Yetki itirazını cevap dilekçesinde yapın ve yetkili gördüğünüz mahkemeyi açıkça yazın; süresinden sonra yapılan ya da yetkili mahkemeyi göstermeyen itiraz dikkate alınmaz ve davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018). Nafaka alacaklısıysanız davayı kendi yerleşim yerinizde veya karşı tarafın yerleşim yerinde açın; bu ikisi dışında bir yerde açarsanız seçim hakkı karşı tarafa geçer. Yerleşim yerinizi adres kayıt sistemindeki kaydınızla ve dava dilekçesinde bildirdiğiniz adresle tutarlı tutun.

Kapsam: hangi davalar?

  • Boşanmadan sonra açılan nafaka davaları: Boşanma davasında istenmeyen yoksulluk nafakası, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir (TMK m. 178); bu davada nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Hukuk Genel Kurulu, boşanmadan sonra açılan tazminat ve nafaka davasında yetki kuralının kesin olmadığını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018).
  • Artırma, azaltma ve kaldırma: TBMM gerekçesine göre kural, hükmedilmiş nafakanın artırılması veya azaltılması davalarını da kapsar. Yargıtay, alacaklının açtığı artırım davasında (Yargıtay 3. HD, 2016/13158 E., 2016/10984 K., 20.09.2016) ve yükümlünün açtığı kaldırma davasında (Yargıtay 2. HD, 2012/14955 E., 2013/6904 K., 14.03.2013) nafaka alacaklısının yerleşim yerini esas almıştır.
  • İştirak nafakası: Çocuk için bağlanan nafakanın artırılması davasında velayet sahibi ebeveynin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (Yargıtay 3. HD, 2015/15971 E., 2016/921 K., 27.01.2016). Yargıtay, iştirak nafakasının artırılması ile kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesinin birlikte istendiği davada, nafaka için alacaklının yerleşim yerinin, kişisel ilişki için çocuğun oturduğu yerin de yetkili olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2012/25485 E., 2013/16997 K., 18.06.2013).
  • Boşanma davası sırasında: Boşanma davası sürerken istenen tedbir ve yoksulluk nafakası boşanma davasına bakan mahkemede karara bağlanır (TMK m. 168, 169, 175); TMK 177 boşanmadan sonra ayrıca açılan davalar içindir.
  • Tazminat davaları: Kural yalnız nafakayı düzenler. Yargıtay, boşanmadan bağımsız olarak istenen maddi ve manevi tazminat için davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu ve bu yetkinin de kesin olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2006/9429 E., 2006/17659 K., 14.12.2006).

Farklı yetki kuralları uygulanan nafakalar

Seçimlik yetki, kesin yetki değil

Yetki itirazı

Yerleşim yerinin belirlenmesi

  • Dava tarihi esastır: Genel yetki kuralı yetkiyi davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerine bağlar (HMK m. 6). Yargıtay da dava tarihinde alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu mahkemenin yetkili olduğunu belirtmiş (Yargıtay 3. HD, 2011/2589 E., 2011/5058 K., 29.03.2011); adres kayıt sistemine göre dava tarihinde başka bir ilçede oturan davacının davayı orada açmakla yetkili mahkemeyi seçtiğini kabul etmiştir (Yargıtay 5. HD, 2024/12848 E., 2025/4381 K., 07.04.2025).
  • Sonradan taşınma: Yerleşim yerinin dava açıldıktan sonra değişmesi yetkiyi etkilemez. Yargıtay, çocuğun yerleşim yeri dava tarihinden sonra başka bir ilçeye alındığı için yetkisizlik kararı veren mahkemenin kararını bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2015/15971 E., 2016/921 K., 27.01.2016); davacının dava tarihinden sonra başka bir dosyada bildirdiği adres de sonucu değiştirmemiştir (Yargıtay 5. HD, 2022/10178 E., 2022/13162 K., 03.10.2022).
  • Fiilî durum ve kayıtlar: Yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir (TMK m. 19). Yargıtay, evden kovulduktan sonra ailesinin yanına yerleşen ve dava dilekçesi ile vekâletnamede bu adresi gösteren eşin yerleşim yerini, davalının da kabul ettiği bu fiilî duruma göre belirlemiştir (Yargıtay 3. HD, 2014/21635 E., 2015/6903 K., 27.04.2015). Yargıtay, dava dilekçesindeki adresin ekonomik-sosyal durum araştırmasında ve adres kayıt sisteminde de aynı göründüğü davada davanın alacaklının yerleşim yerinde açıldığını kabul etmiştir (Yargıtay 5. HD, 2023/5981 E., 2023/9932 K., 30.10.2023).
  • Çocuğun yerleşim yeri: Velayet altındaki çocuğun yerleşim yeri, ana ve babanın ortak yerleşim yeri yoksa kendisine bırakıldığı ebeveynin yerleşim yeridir (TMK m. 21).

İcra takibinde yetki

Uygulamada

Nafaka alacaklısıysanız artırım veya yeni nafaka davasını kendi yerleşim yerinizdeki aile mahkemesinde açabilirsiniz; dava dilekçesinde adres kayıt sistemindeki adresinizi yazın ve bu adresin fiilen oturduğunuz yer olduğunu gösterecek belgeleri hazır tutun. Nafaka yükümlüsüyseniz kaldırma veya indirme davasını karşı tarafın yerleşim yerinde açmanız, yetki tartışmasıyla zaman kaybetmenizi önler. Davalı konumundaysanız ve dava yetkisiz bir yerde açılmışsa itirazı cevap dilekçesinde yapın ve yetkili mahkemeyi açıkça gösterin; ifadenizin başka bir yerde alınmasını istemek yetki itirazı yerine geçmez. Yetkisizlik kararı verilirse kesinleşmeden sonra dosyanın gönderilmesini süresinde isteyin.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2017/2722 E. · 2018/1359 K.27.09.2018

TMK 168 ve 177'deki yetki kuralları kesin değildir; yetkili mahkemeyi göstermeyen itiraz dikkate alınmaz

Kadın, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra eski eşine karşı tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat davası açtı. Erkek, süresinde verdiği cevap dilekçesinde davanın yetkili mahkemede açılmadığını ileri sürdü, ancak yetkili mahkemeyi göstermedi. Mahkeme yetki itirazı hakkında karar vermeden davayı kısmen kabul etti; Özel Daire, yetki itirazı hakkında olumlu ya da olumsuz karar verilmemesini bozma sebebi saydı, mahkeme direndi.

“Hemen belirtmek gerekir ki TMK'nın gerek 168. maddesinde, gerekse 177. maddesinde düzenlenen yetki kuralları kesin yetki kuralı niteliğinde değildir. Bilindiği üzere yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması dava koşuludur (HMK m. 114/1-ç). Dava şartlarının mevcut olup olmadığı ise davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılır (HMK m. 115/1). Oysa boşanma veyahut boşanmadan sonra açılacak tazminat ve nafakaya ilişkin davalarda yetki kamu düzenine ilişkin olmadığından, yetki itirazı süresinde ve usulüne uygun şekilde ileri sürülmedikçe mahkemenin kendiliğinden araştırma yapıp yetkisizlik kararı vermesi olanağı da bulunmamaktadır.”

Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla yerinde bulmuş ve esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir. Kurul'a göre yetkinin kesin olmadığı davalarda itiraz cevap dilekçesinde ileri sürülmeli ve yetkili mahkeme, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçilen mahkeme gösterilmelidir (HMK m. 19/2); aksi hâlde usulünce yapılmış bir yetki itirazı yoktur ve mahkemenin bu konuda hüküm kurmasına gerek kalmaz. Aynı ilke Daire kararlarında da uygulanmıştır (Yargıtay 5. HD, 2022/14489 E., 2023/980 K., 13.02.2023).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi2016/13158 E. · 2016/10984 K.20.09.2016

Nafaka alacaklısı artırım davasını kendi yerleşim yerinde açabilir; davalının itirazı bu mahkemeyi yetkisiz kılmaz

Boşanmada aylık 650 TL yoksulluk nafakası bağlanan kadın, nafakanın yetersiz kaldığını ileri sürerek 1.500 TL'ye çıkarılması için kendi yerleşim yeri olan Sakarya'da dava açtı. Davalı eski eş, cevap dilekçesinde kendi yerleşim yerinin İstanbul olduğunu belirterek yetki itirazında bulundu. Mahkeme itirazı kabul etti ve davayı yetki yönünden reddetti.

“Burada zayıfı korumak amacı ile genel yetki hükmü getirilmiş ve seçimlik hak tanınmış bulunmaktadır. Nafaka alacaklısı (davacı) isterse kendi yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilecek, isterlerse davalının ikametgahı mahkemesinde (HUMK 9.madde - HMK 6.madde gereğince) dava açabileceklerdir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay kararı oybirliğiyle bozmuştur: kadının yerleşim yeri kayıtlarda Sakarya olarak göründüğünden dava yetkili mahkemede açılmıştır ve işin esasına girilmelidir. TMK m. 177, nafaka alacaklısına davalının yerleşim yeri mahkemesine (HMK m. 6) ek olarak kendi yerleşim yeri mahkemesinde de dava açma imkânı verir; alacaklı bu iki yerden birini seçtiğinde davalının itirazı sonucu değiştirmez. Aynı ilke güncel kararlarda da uygulanmaktadır (Yargıtay 5. HD, 2023/7561 E., 2023/12604 K., 18.12.2023).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2022/11168 E. · 2022/14437 K.24.10.2022

Yetkisiz yerde açılan davada seçim hakkı davalıya geçer; ama davalı cevap dilekçesinde itiraz etmezse açılan mahkeme yetkili kalır

Nafaka yükümlüsü, Sakarya'da nafakanın kaldırılması davası açtı. Sakarya mahkemesi, nafaka alacaklısının yerleşim yerinin UYAP'ta Bursa olarak göründüğünü ve süresinde yetki itirazında bulunduğunu belirterek yetkisizlik kararı verdi; Bursa mahkemesi, alacaklının cevap dilekçesinde yetki itirazı bulunmadığını belirterek karşı yetkisizlik kararı verdi. Alacaklı cevap dilekçesinde yetkiye itiraz etmemiş, yalnız maddi imkânsızlık nedeniyle Sakarya'ya gelemeyeceğini belirterek ifadesinin Bursa'da alınmasını istemişti.

“Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay oybirliğiyle Sakarya'daki mahkemeyi yargı yeri olarak belirlemiştir: davalı cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmadığından davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelmiştir (HMK m. 19/4). İfadenin başka bir yerde alınmasını istemek yetki itirazı sayılmamıştır. Davacı ne kendi ne de davalının yerleşim yerinde dava açarsa seçim hakkı davalıya geçer; Yargıtay, böyle bir davada kendi yerleşim yerini yetkili mahkeme olarak gösteren davalının itirazı üzerine dosyanın o yere gönderilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/17022 E., 2012/21728 K., 16.10.2012). Nafaka alacaklısının boşanmadan sonra başka bir ile taşındığı kaldırma davasında da itiraz yapılmadığı için davanın açıldığı mahkeme yetkili sayılmıştır (Yargıtay 5. HD, 2022/10682 E., 2022/13588 K., 10.10.2022).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi2015/15971 E. · 2016/921 K.27.01.2016

Velayet sahibi annenin açtığı artırım davasında annenin yerleşim yeri yetkilidir; çocuğun sonradan taşınması yetkiyi etkilemez

Çocuğun velayeti kendisine bırakılan anne, iştirak nafakasının artırılması için dava açtı; baba karşı davayla nafakanın kaldırılmasını, olmazsa indirilmesini istedi ve mahkemenin yetkisine itiraz etti. Mahkeme, nafaka davalarında çocuğun yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, çocuğun yerleşim yerinin dava tarihinden sonra başka bir ilçeye alındığını belirterek davayı yetki yönünden reddetti.

“O halde; nafaka alacaklısı davacının kendi yerleşim yerinde dava açtığı ve mahkemenin yetkili olduğu görülmekle; işin esasına girilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre annenin dava dilekçesinde bildirdiği adres nüfus kaydındaki adresle aynıdır; dava nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde açılmış ve bu mahkeme yetkilidir. Daire, babanın karşı davasının da asıl davayla birlikte incelenip karara bağlanacağını hatırlatmıştır. Genel yetki kuralı da yetkiyi davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerine bağlar (HMK m. 6); yerleşim yerinin dava açıldıktan sonra değişmesi yetkiyi ortadan kaldırmaz. Yargıtay, adres kayıt sistemine göre dava tarihinde başka bir ilçede oturan davacının davayı orada açmakla yetkili mahkemeyi seçtiğini de kabul etmiştir (Yargıtay 5. HD, 2024/12848 E., 2025/4381 K., 07.04.2025).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2012/14955 E. · 2013/6904 K.14.03.2013

Yükümlünün nafaka kaldırma istemi alacaklının yerleşim yerinde görülür; velayet değişikliği davacının oturduğu yerde açılabilir

Nafaka yükümlüsü baba, kendi oturduğu yerde açtığı davada, boşanma kararıyla eski eşine bağlanan yoksulluk nafakasının ve anneye bırakılan çocuk için bağlanan iştirak nafakasının kaldırılmasını ve çocuğun velayetinin kendisine verilmesini istedi. Mahkeme davanın tamamı için yetkisizlik kararı verdi.

“Davacı, boşanma kararıyla davalı lehine hükmedilmiş olan aylık irat şeklindeki yoksulluk nafakası ile velayeti anneye bırakılan çocuk için hükmedilmiş olan iştirak nafakasının kaldırılmasını istemiştir. Boşanmadan sonra açılan, nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkili olduğuna (TMK.m.177) göre, bu istekler bakımından verilen yetkisizlik kararı doğrudur.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay kararı nafakaların kaldırılması istemi yönünden oybirliğiyle onamış, velayet istemi yönünden bozmuştur. Daire'ye göre boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkili olduğundan (TMK m. 177) kaldırma istemleri bakımından yetkisizlik kararı doğrudur; velayetin değiştirilmesi ise çekişmesiz yargı işidir ve HMK m. 384 uyarınca davacının oturduğu yerde açılabilir. Daha sonraki bir kararda ise iştirak nafakasının kaldırılması velayet değişikliğine bağlı fer'i istek sayılmış ve dava bütünüyle HMK m. 384'e göre davacının oturduğu yerde görülebilir kabul edilmiştir; Daire, TMK m. 177'yi kesin yetki kuralı sayarak yetkisizlik kararı veren mahkemenin kararını bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2019/2532 E., 2019/4235 K., 08.04.2019).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2022/10178 E. · 2022/13162 K.03.10.2022

Evlilik sürerken istenen tedbir nafakasında TMK 177 değil TMK 201 uygulanır: eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri yetkilidir

Eş, ortak hayata haklı bir sebeple ara verdiğini ileri sürerek evlilik birliğinin korunması kapsamında tedbir nafakası istedi (TMK m. 197/2) ve davayı kendi yerleşim yerinde açtı. İlk mahkeme, davalının süresinde yetki itirazında bulunduğunu ve davacının başka bir dosyadaki ifadesinde başka bir adres gösterdiğini belirterek yetkisizlik kararı verdi; davalının yerleşim yerindeki mahkeme de nafaka davalarında alacaklının yerleşim yerinin yetkili olduğunu belirterek karşı yetkisizlik kararı verdi.

“Bu hüküm gereğince, gerek tedbir nafakası, gerekse birliğin korunması ile ilgili diğer tedbirlere ilişkin davalar, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay oybirliğiyle, davanın açıldığı ve davacının dava tarihindeki yerleşim yeri olan mahkemeyi yargı yeri olarak belirlemiştir. TMK m. 177 boşanmadan sonra açılan nafaka davalarına ilişkindir; evlilik devam ederken evlilik birliğinin korunması amacıyla istenen nafakada TMK m. 201 uygulanır ve eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Boşanma davası sürerken bağlanan tedbir nafakası ise boşanma davasına bakan mahkemece belirlenir (TMK m. 169).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2023/4275 E. · 2023/10265 K.06.11.2023

Eğitimi süren ergin çocuğun nafaka davası TMK 365'e tabidir: taraflardan birinin yerleşim yeri yetkilidir

Eğitimi devam eden ergin çocuk, babasından nafaka istemiyle kendi yerleşim yerinde dava açtı. İlk mahkeme, istenen nafakanın TMK m. 328'e dayanan eğitim nafakası olduğunu, bu tür davalar için özel bir yetki kuralı bulunmadığını ve davalının usulüne uygun yetki itirazı yaptığını belirterek yetkisizlik kararı verdi. Davalının yerleşim yerindeki mahkeme, yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu belirterek karşı yetkisizlik kararı verdi.

“Dosya kapsamından, dava tarihi itibariyle yerleşim yeri Gaziosmanpaşa/İstanbul olan davacının davayı, 4721 sayılı Kanun'un 365 inci maddesinin altıncı fıkrasına uygun olarak yerleşim yerinin bulunduğu Gaziosmanpaşa 1. Aile Mahkemesinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu anlaşıldığına göre uyuşmazlığın, Gaziosmanpaşa 1. Aile Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay uyuşmazlığı TMK m. 364 uyarınca yardım nafakası istemi olarak nitelendirmiş ve oybirliğiyle davanın açıldığı mahkemeyi yargı yeri olarak belirlemiştir. Ergin çocuğun kendi adına açtığı nafaka davası boşanmanın sonucu olan bir nafaka davası değildir; TMK m. 177 değil, taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılan TMK m. 365/6 uygulanır. Çocuk ergin olmadan önce velayet sahibi ebeveynin açtığı iştirak nafakası artırım davaları ise TMK m. 177 kapsamında değerlendirilmektedir (Yargıtay 3. HD, 2015/15971 E., 2016/921 K., 27.01.2016).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2019/2532 E. · 2019/4235 K.08.04.2019

Velayet değişikliğine bağlı iştirak nafakası kaldırma istemi, davacının oturduğu yerde görülebilir; TMK 177 kesin yetki değildir

Velayet kendisine verilmeyen ve iştirak nafakası ödeyen ebeveyn, kendi oturduğu yerde çocuğun velayetinin değiştirilmesini ve buna bağlı olarak boşanma kararıyla bağlanan iştirak nafakasının kaldırılmasını istedi. Velayet sahibi davalı, başka bir yerde oturduğunu belirterek yetki itirazında bulundu. Mahkeme, TMK m. 177'nin kesin yetki kuralı olduğunu ve nafaka alacaklısı olan davalının başka bir yerde oturduğunu belirterek yetkisizlik kararı verdi.

“Çekişmesiz yargı işlerinde de, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Bu kurala göre, davacı kendi oturduğu yer mahkemesinde dava açabilir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre asıl dava velayetin değiştirilmesine ilişkindir; iştirak nafakasının kaldırılması bu davaya bağlı fer'i bir istektir ve dava bütünüyle çekişmesiz yargı işidir (HMK m. 382). Dava davacının oturduğu yerde açıldığı ve davalı bunun aksini ileri sürmediği için yetki itirazı reddedilmeli, işin esası incelenmelidir. Velayet istemi olmaksızın yalnız nafakanın kaldırılması istendiğinde ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri esas alınmaktadır (Yargıtay 2. HD, 2012/14955 E., 2013/6904 K., 14.03.2013).

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi2016/26097 E. · 2018/333 K.18.01.2018

Nafaka alacağı için icra takibi, borçlunun yerleşim yeri dışında alacaklının yerleşim yerinde de yapılabilir

Nafaka alacaklısı, boşanma davasında verilen tedbir nafakası ara kararına dayanarak genel haciz yoluyla ilamsız takip başlattı. Borçlu, borca ve yetkili icra dairesinin kendi yerleşim yerindeki icra dairesi olduğunu ileri sürerek icra dairesinin yetkisine itiraz etti. İcra mahkemesi, tedbir nafakası ara kararının ilam veya ilam niteliğinde belge sayılamayacağını belirterek yetki itirazını yerinde buldu ve itirazın kaldırılması istemini reddetti.

“TMK'nun 177. maddesinde "Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir" denilmekle; nafaka davaları için özel seçimlik yetki kuralı düzenlenmiş olup nafaka alacaklarında borçlunun ikametgahı dışında davacı alacaklının ikametgahında da takip yapılabilir.”

Ne anlama geliyor? Yargıtay kararı oybirliğiyle bozmuştur: yetki itirazının kaldırılması istemi kabul edilmeli ve alacaklının diğer itirazın kaldırılması sebepleri incelenmelidir. Daire, TMK m. 177'deki seçimlik yetki kuralını nafaka alacaklarına ilişkin icra takiplerine de uygulamıştır (Yargıtay 12. HD, 2015/23268 E., 2016/3296 K., 10.02.2016). Böylece alacaklı, nafaka alacağını borçlunun bulunduğu yere gitmeden kendi yerleşim yerindeki icra dairesinde takip edebilir.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Madde gerekçesi

Madde gerekçesi

Madde boşanmadan sonra açılacak yeni nafaka davaları ya da hükmedilmiş nafakanın arttırılması veya azaltılması davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemelerini yetkili kılmaktadır. Bu sayede uygulamada çok cüz'i nafaka istemleri dolayısıyla genellikle ekonomik ve malî açıdan güçsüz durumda olan nafaka alacaklılarının, nafaka yükümlüsünün bulunduğu yer mahkemelerine masraf yapıp gelerek dava açması nedeniyle mağduriyeti önlenmek istenmiştir. Burada zayıfı korumak amacıyla genel yetki hükmü getirilmiştir.

Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 75

Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 403). Gerekçe iki noktayı açıkça ortaya koyar: kural yalnız ilk kez istenen nafakayı değil, hükmedilmiş nafakanın artırılması ve azaltılması davalarını da kapsar; ve bir "genel yetki" hükmüdür, yani kesin yetki öngörmez.

743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı

743 sayılı Kanun'da boşanmadan sonra açılacak nafaka davaları için özel bir yetki kuralı yoktu; madde gerekçesi de eski Kanun'daki bir karşılığa değinmez. Eski Kanun'da boşanma davası için davacının ikametgâhı hâkimini yetkili kılan 136. madde vardı; bu hüküm bugün TMK m. 168'de karşılığını bulur. Gerekçeden anlaşıldığı üzere o dönemde nafaka alacaklıları, boşanmadan sonraki nafaka davalarını çoğunlukla nafaka yükümlüsünün bulunduğu yer mahkemesinde açmak zorunda kalıyordu.

743 sayılı Kanun4721 sayılı Kanun m. 177
Boşanmadan sonra nafaka davasıÖzel yetki kuralı yokNafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili
Artırma ve azaltma davalarıÖzel yetki kuralı yokGerekçeye göre kapsamdadır
Boşanma davasıDavacının ikametgâhı hâkimi (m. 136)Ayrı düzenleme: TMK m. 168

Değişiklik geçmişi

TarihGelişmeDayanak
01.01.2002Madde yürürlüğe girdi4721 s. K.

Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir. Yetki itirazı ve yetkisizlik kararı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 19 ve 20. maddelerine, yargı yeri belirlenmesi 21 ve 22. maddelerine tabidir.

İlgili maddeler

İlgili maddeler
  • TMK m. 168: Boşanma ve ayrılık davasında yetki.
  • TMK m. 169: Geçici önlemler ve tedbir nafakası.
  • TMK m. 175: Yoksulluk nafakası.
  • TMK m. 176: Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi, kaldırılması ve değiştirilmesi.
  • TMK m. 178: Zamanaşımı.
  • TMK m. 182: Çocuklar bakımından hâkimin takdir yetkisi ve iştirak nafakası.
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 19 ve 21: Yerleşim yeri ve yasal yerleşim yeri.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 6, 19, 20, 21 ve 22: Genel yetki, yetki itirazı, yetkisizlik kararı ve yargı yeri belirlenmesi.

Nafaka artırım, indirim veya kaldırma davanızın hangi mahkemede açılacağı ya da yetki itirazı konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TMK 177 ne diyor?

TMK m. 177'ye göre boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Madde 2002'den beri değiştirilmemiştir; gerekçeye göre hükmedilmiş nafakanın artırılması veya azaltılması davalarını da kapsar.

Nafaka artırım davasını nerede açabilirim?

Kendi yerleşim yerinizdeki veya karşı tarafın yerleşim yerindeki aile mahkemesinde. Yargıtay, alacaklının kendi yerleşim yerinde açtığı artırım davasında karşı tarafın itirazıyla verilen yetkisizlik kararını bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2016/13158 E., 2016/10984 K., 20.09.2016).

Nafaka kaldırma davasını nerede açmalıyım?

Nafaka alacaklısının yerleşim yerinde. Bu yer hem genel yetki kuralına hem TMK m. 177'ye uyar; Yargıtay, yükümlünün kaldırma istemi için alacaklının yerleşim yerini esas almıştır (Yargıtay 2. HD, 2012/14955 E., 2013/6904 K., 14.03.2013). Başka bir yerde açarsanız karşı taraf cevap dilekçesinde itiraz ederek davanın kendi yerleşim yerine gönderilmesini sağlayabilir.

TMK 177 kesin yetki kuralı mı?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu'na göre TMK m. 168 ve 177'deki yetki kuralları kesin değildir; mahkeme kendiliğinden yetkisizlik kararı veremez (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018).

Yetki itirazını ne zaman ve nasıl yapmalıyım?

Cevap dilekçesinde ve yetkili mahkemeyi açıkça göstererek. Hukuk Genel Kurulu, yetkili mahkemeyi göstermeyen itirazın dikkate alınmayacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018); cevap süresinden sonra yapılan itiraz da sonuç doğurmaz (Yargıtay 3. HD, 2015/8233 E., 2015/10466 K., 08.06.2015).

Karşı taraf yetki itirazı yapmazsa ne olur?

Davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m. 19/4). Yargıtay, cevap dilekçesinde yalnız ifadesinin başka bir yerde alınmasını isteyen davalının itirazda bulunmuş sayılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 5. HD, 2022/11168 E., 2022/14437 K., 24.10.2022).

Dava açtıktan sonra taşınırsam mahkeme değişir mi?

Hayır. Yetki, davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerine göre belirlenir. Yargıtay, çocuğun yerleşim yeri dava tarihinden sonra değiştiği için yetkisizlik kararı veren mahkemenin kararını bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2015/15971 E., 2016/921 K., 27.01.2016).

Ne kendi yerleşim yerimde ne de karşı tarafın yerleşim yerinde dava açtım; ne olur?

Seçim hakkı karşı tarafa geçer. Yargıtay, bu durumda kendi yerleşim yerini yetkili mahkeme olarak gösteren davalının itirazı üzerine dosyanın o mahkemeye gönderilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/17022 E., 2012/21728 K., 16.10.2012). Davalı itiraz etmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili kalır.

Çocuğumun iştirak nafakasının artırılmasını nerede isterim?

Velayet sizdeyse kendi yerleşim yerinizdeki aile mahkemesinde isteyebilirsiniz; çocuğun yerleşim yeri kendisine bırakıldığı ebeveynin yerleşim yeridir (TMK m. 21). Yargıtay, velayet sahibi annenin kendi yerleşim yerinde açtığı artırım davasında mahkemenin yetkili olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2015/15971 E., 2016/921 K., 27.01.2016).

Üniversitede okuyan çocuğum babasından nafaka isteyecek; nerede dava açar?

Eğitimi süren ergin çocuğun kendi adına açtığı dava TMK m. 177'ye değil TMK m. 365/6'ya tabidir; taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (Yargıtay 5. HD, 2023/4275 E., 2023/10265 K., 06.11.2023).

Evliyken ayrı yaşıyorum; tedbir nafakasını nerede isterim?

Evlilik birliğinin korunması kapsamında istenen tedbir nafakasında eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 201). Yargıtay, bu davayı kendi yerleşim yerinde açan davacının yetkili mahkemeyi seçtiğini kabul etmiştir (Yargıtay 5. HD, 2022/10178 E., 2022/13162 K., 03.10.2022).

Velayetin değiştirilmesiyle birlikte nafakanın kaldırılmasını da istersem nerede dava açarım?

Velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı işidir ve kendi oturduğunuz yerde açılabilir (HMK m. 384). Yargıtay, velayet değişikliğine bağlı iştirak nafakası kaldırma istemini fer'i sayarak davanın bütünüyle bu yerde görülebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2019/2532 E., 2019/4235 K., 08.04.2019); eski eşe bağlanan yoksulluk nafakasının kaldırılması için ise alacaklının yerleşim yeri esas alınmıştır (Yargıtay 2. HD, 2012/14955 E., 2013/6904 K., 14.03.2013).

Nafaka alacağımı hangi icra dairesinde takip edebilirim?

Borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinin yanında kendi yerleşim yerinizdeki icra dairesinde de. Yargıtay, nafaka alacağı için yapılan ilamsız takipte TMK m. 177'deki seçimlik yetkiyi uygulamıştır (Yargıtay 12. HD, 2016/26097 E., 2018/333 K., 18.01.2018).

İki mahkeme de yetkisizlik kararı verirse ne olur?

Yetkili mahkeme yargı yeri belirlenmesi yoluyla saptanır (HMK m. 21, 22). Farklı bölgelerdeki mahkemeler arasında Yargıtay karar verir; yetki itirazı yapılmamışsa genellikle davanın ilk açıldığı mahkeme yargı yeri olarak belirlenir (Yargıtay 5. HD, 2022/10682 E., 2022/13588 K., 10.10.2022).

Boşandıktan sonra açacağım tazminat davası da kendi yerleşim yerimde açılabilir mi?

TMK m. 177 yalnız nafaka davalarını düzenler. Yargıtay, boşanmadan bağımsız istenen maddi ve manevi tazminat için davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu ve bu yetkinin kesin olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2006/9429 E., 2006/17659 K., 14.12.2006). Tazminat ve nafaka birlikte istendiğinde de davalı süresinde ve usulüne uygun itiraz etmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili kalır (Yargıtay HGK, 2017/2722 E., 2018/1359 K., 27.09.2018).

Kaynaklar ve Mevzuat

Av. Aydın Aydar
Av. Aydın Aydar Boşanma avukatı · İstanbul Barosu

1986'da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu; 35 yılı aşkın süredir boşanma ve aile hukuku davalarında çalışıyor. Madde şerhleri resmî metin, TBMM gerekçesi ve Yargıtay ile Anayasa Mahkemesi kararları esas alınarak hazırlanır ve güncellenir.

HakkımdaRehberlerİletişim

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Kanun metni yayın tarihindeki yürürlükteki metindir. Yayın: 22 Eylül 2026 · Son güncelleme: 23 Eylül 2026.

Hemen Ara WhatsApp