TMK 144: Evlendirme Yönetmeliği, Evlenme Kütüğü ve Nüfusa Tescil

Kısaca

TMK 144'e göre evlenme işlemi, evlenme kütüğü, evlenmeye ilişkin yazışma ve evlenmeyle ilgili diğer konular yönetmelikle düzenlenir. Bu alanda uygulanan düzenleme, 10.07.1985 tarihli ve 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilip 07.11.1985 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Evlendirme Yönetmeliği'dir. Yönetmelik 2003, 2006, 2014 ve 2017'de değiştirilmiştir ve bugün 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na dayanır (Yön. m. 58). Yurt içinde yapılan evlenmeler on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilir ve tescil edilir (5490 s. K. m. 23). Yargıtay, evlendirme memuru önünde yapılıp nüfusa bildirilmeyen bir evlenme için mahkemede tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığına ilişkin kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/4860 E., 2023/5868 K., 30.11.2023).

Evlendirme Yönetmeliği: Evlendirme işlemlerini yürüten görevlileri, evlenme dosyasını, itirazı, töreni, kütükleri ve denetimi düzenleyen yönetmelik (Yön. m. 1).
Evlenme kütüğü: Yapılan evlenmelerin geçirildiği ve eşler, şahitler ve memur tarafından imzalanan kayıt; usulüne göre tasdik edilmişse evlenmenin yapıldığına karine oluşturur (Yön. m. 35).
Evlenme bildirimi: Evlendirme memurunun, yaptığı evlenmenin tescili için nüfus müdürlüğüne gönderdiği form; yurt içinde on gün, dış temsilciliklerde otuz gün içinde gönderilir (5490 s. K. m. 23; Yön. m. 32).
Tescil: Evlenmenin aile kütüğüne işlenmesi; nüfus müdürlüğü bildirimi tescil etmekle yükümlüdür (5490 s. K. m. 23/1).

TMK 144 ne düzenler?

Madde, evlenmeyle ilgili ayrıntıların kanunda değil yönetmelikte düzenlenmesini öngörür. TBMM gerekçesine göre 743 sayılı eski Kanun'un 111. maddesinde öngörülen nizamname yerine yönetmelik çıkarılması kabul edilmiş; evlenme işlemi, evlenme kütüğü, evlenmeye ilişkin yazışmalar ve evlenme başvurusu ve töreniyle ilgili diğer konuların bu yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

Evlendirme Yönetmeliği, 4721 sayılı Kanun'dan önce, 1985'te çıkarılmıştır. 4722 sayılı Yürürlük Kanunu'na göre yeni düzenlemeler yapılıncaya kadar yürürlükteki yönetmeliklerin Türk Medeni Kanunu'na aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam eder (4722 s. K. m. 22). Yönetmelik daha sonra 2003, 2006, 2014 ve 2017'de değiştirilmiş; örneğin 2014 değişikliğiyle metindeki "evlenme akdi" ifadeleri "evlenme" olarak değiştirilmiştir.

Evlendirme Yönetmeliği'nin bölümleri

Bölüm	Maddeler	Konu	İlgili TMK sayfası
Genel Hükümler	1–2	Amaç ve tanımlar	TMK m. 144
Temel İlkeler	3–13	Nüfus idaresinin ve evlendirme memurlarının görev ve yetkileri, yurt dışında ve yabancılarla evlenme	TMK m. 134
Evlenme Ehliyeti ve Engelleri	14–15	Yaş, hısımlık, evlilik, bekleme süresi, gaiplik, sağlık raporu	TMK m. 124–133
Evlenmede Usul ve Evlenmenin Yapılması	16–22	Başvuru, vekil eliyle başvuru, beyanname, belgeler, inceleme, izin belgesi	TMK m. 135–139
Evlenmenin Reddi ve Evlenmeye İtiraz	23–25	Ret, itiraz, Cumhuriyet savcısının itirazı	TMK m. 137–138
Evlenme Töreni	26–34	Tören yeri, açıklık, şahitler, erteleme, aile cüzdanı, bildirim ve tescil	TMK m. 141–143
Evlenme Kütükleri ve Yazışma Usulleri	35–41	Kütük, tasdik ve arşiv, yazışma, belgeler, imha	TMK m. 144
Çeşitli Hükümler	42–60	Dosyanın süresi, memurların nitelikleri, tören saatleri, yaşın hesaplanması, devir teslim, denetim, ceza hükümleri	TMK m. 140

Yönetmelik'in ek 1. maddesi, evlenme başvurusu sırasında mal rejimi seçiminin bildirilmesini düzenler; geçici maddeler ise Yönetmelik'in yürürlüğe girdiği döneme ilişkin geçiş hükümleridir.

Evlenmenin nüfusa bildirimi ve tescili

Evlendirme işlemini yapanlar, evlenmenin yapıldığı tarihten itibaren on gün içinde evlenme bildirimini nüfus müdürlüğüne göndermekle, nüfus müdürlüğü de tescil etmekle yükümlüdür (5490 s. K. m. 23/1).
Dış temsilciliklerce yapılan evlenmeler otuz gün içinde nüfus müdürlüklerine bildirilir (5490 s. K. m. 23/3; Yön. m. 32).
Yurt dışında yabancı makamlar önünde yapılan evlenmeler, Türk Medeni Kanunu'na uygun olmak ve butlanı gerektiren bir sebep bulunmamak kaydıyla geçerlidir; en geç otuz gün içinde dış temsilciliğe bildirilir (5490 s. K. m. 24).
Nüfus idaresi, tescil sırasında evlenmenin mutlak butlan sebeplerinden biriyle malul olduğunu tespit ederse tescili yapar, ancak durumu Cumhuriyet savcılığına bildirir (Yön. m. 33).
Evlenmeye esas dosya ve belgeler evlenme tarihinden itibaren on yıl sonra imha edilir; evlenme kütükleri ve tescile ilişkin bildirimler ise hiçbir şekilde imha edilemez (Yön. m. 41).

Tescil, evliliği kuran değil, onu kayda geçiren bir işlemdir. Evliliğin nüfusa işlenmemesi, kurucu unsurlar tamam olduğu sürece yokluk sonucu doğurmaz (Yargıtay 2. HD, 2023/9264 E., 2024/5938 K., 17.09.2024). Aynı şekilde evliliğin iptaline ilişkin kararın nüfusa tescili de bildirici niteliktedir (Yargıtay 2. HD, 2012/7489 E., 2013/7259 K., 18.03.2013).

Uygulamada

Nikâhtan sonra e-Devlet veya nüfus kayıt örneği üzerinden medeni hâlinizin "evli" olarak işlendiğini kontrol edin. Evlenme nüfusa işlenmemişse önce evlendirme memurluğu ve nüfus müdürlüğüne başvurun. Yargıtay'ın onadığı bir kararda, bu durumda mahkemede evlilik tespiti davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı ve idari yola başvurulması gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/4860 E., 2023/5868 K., 30.11.2023).

Evlenme başvurusunda mal rejimi bildirimi

Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; ancak taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilir (TMK m. 205/1). Yönetmeliğe göre evlendirme memuru evlenecekleri mal rejimi seçimini bildirmeye davet etmek zorunda değildir; bildirim yapılmaması evlenmeye engel olmaz. Memur, seçimlik rejimlerden birinin seçilmesini kabul edebilir, ancak kanundaki düzenlemelerden farklı anlaşmaları kabul edemez; bunun için noterlik yoluna gidilmelidir (Yön. ek m. 1).

Yönetmelik ve memurun yetkisi

Evlendirme memurunun yetkisi ve görevleri büyük ölçüde Yönetmelik'te düzenlenir (Yön. m. 6–9). Yargıtay CGK, 2016/962 E., 2020/15 K., 21.01.2020 kararında, bir belde evlendirme memurunun yabancılarla evlendirme yetkisi suç tarihindeki Yönetmelik metnine göre değerlendirilmiştir. Yönetmelikteki belgeler tamamlanmadan nikâh kıyılması ise memur için ceza soruşturması sonucunu doğurabilir (Yargıtay 5. CD, 2021/7356 E., 2023/1696 K., 27.02.2023).

Yargıtay kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sisteminden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2023/4860 E. · 2023/5868 K.30.11.2023

Memur önünde yapılıp nüfusa bildirilmeyen evlenme için tespit davasında hukuki yarar yoktur

Sonradan Türk vatandaşlığını kazanan davacı, 2020'de bir belediyede yabancı uyruklu bir kişiyle evlendiğini, ancak evliliğin nüfusa işlenmediğini ve bu yüzden bekâr göründüğünü, çocuğunu da nüfusa kaydettiremediğini belirterek evliliğin tespiti ve tescilini istedi. İlk derece mahkemesi, evlendirme memurluğunun evlenmeyi Yönetmelik'in 32. maddesine göre nüfus müdürlüğüne bildirdiğini, kurumlar arasındaki hataların idari işlemlerden kaynaklandığını belirtti. İdarenin kabul etmediği talepler için idari yargıya başvurulabileceğini, bu nedenle tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını kabul ederek davayı usulden reddetti. Bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti, Yargıtay kararı onadı.

“evlendirme dairesi önünde yapılan ve ilgili nüfus dairesine bildirilmeyen işlemler yönünden kimlik belgesindeki medeni hal hanesinin düzeltilmesine, evliliğin tespitine yönelik dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı”

Ne anlama geliyor? Memur önünde yapılmış evlenme zaten kurulmuştur; eksik olan yalnız tescildir. Bu nedenle çözüm, nüfus idaresine başvurmak ve gerekirse idari yargı yoluna gitmektir.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2012/7489 E. · 2013/7259 K.18.03.2013

Evliliğin iptaline ilişkin kararın nüfusa tescili bildiricidir; nüfus müdürlüğü davaya taraf olmaz

Cumhuriyet savcısı, kadının evlenme tarihinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastası olduğunu ileri sürerek evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptali için dava açtı; davada nüfus müdürlüğü de davalı konumundaydı. Daire, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda nüfus idaresinin yasal hasım olduğunu, ancak iptal davasının nüfus kaydının düzeltilmesiyle ilgisi bulunmadığını ve nüfus müdürlüğü yönünden davanın husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğini belirtti. İptal kararı kesinleştiğinde evliliğin, karar nüfusa tescil edilmemiş olsa bile ileriye dönük olarak sona erdiğini kabul etti. Savcının duruşmaya çağrılmaması gibi başka eksiklikleri de belirterek kararı bozdu.

“Evliliğin iptali davası sonucunda, iptale karar verilmesi ve bu kararın kesinleşmesiyle evlilik, (karar nüfusa tescil edilmemiş olsa dahi) ileriye yönelik olarak ortadan kalkar (TMK. m. 156). Bu sebeple iptal kararının nüfusa tescil edilmesi, kurucu değil, bildirici etkiye sahiptir.”

Ne anlama geliyor? Nüfus kayıtları evliliği ve sona ermesini gösterir, ancak doğurmaz. Hem evlenme hem iptal bakımından belirleyici olan, hukuken geçerli işlem veya kesinleşmiş karardır.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Madde gerekçesi

Maddeyle, yürürlükteki Kanunun 111 inci maddesinde öngörülen nizamname yerine yönetmelik çıkarılması öngörülmektedir. Bu yönetmelikle evlenme işlemi, evlenme kütüğü, evlenmeye ilişkin yazışmalar ve evlenme başvurusu ve töreniyle ilgili diğer konular düzenlenecektir.

Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 68

743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı

743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 111 (mülga)

İlan ve evlenme merasimine ve evlenme sicillerine dair hükümler nizamname ile muayyendir.

743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr

	743 sayılı Kanun m. 111	4721 sayılı Kanun m. 144
Düzenleme aracı	Nizamname (tüzük)	Yönetmelik
Kapsam	İlan, evlenme merasimi ve evlenme sicilleri	Evlenme işlemi, evlenme kütüğü, yazışma ve evlenmeyle ilgili diğer konular
İlan	Evlenmenin ilanı düzenlenirdi	İlan sistemi kaldırılmıştır (Yön. m. 21)

Değişiklik geçmişi

Tarih	Değişiklik	Dayanak
01.01.2002	Madde yürürlüğe girdi	4721 s. K.
28.07.2003	Evlendirme Yönetmeliği'nde değişiklik; mal rejimi bildirimine ilişkin ek madde eklendi	2003/5996 s. BKK
16.11.2006	Yönetmelik'in hukuki dayanağı 4721 ve 5490 sayılı Kanunlar olarak yeniden düzenlendi	2006/11269 s. BKK
29.12.2014	"Evlenme akdi" ifadeleri "evlenme" olarak değiştirildi; birçok madde yenilendi	2014/7126 s. BKK
28.11.2017	Yönetmelik'te yeni değişiklikler yapıldı	2017/11079 s. BKK

mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde TMK m. 144'e ilişkin bir değişiklik veya Anayasa Mahkemesi iptal notu yer almamaktadır.

İlgili maddeler

TMK m. 134: Başvuru ve evlendirme memuru.
TMK m. 139: Evlenme izni belgesi.
TMK m. 142: Törenin şekli.
TMK m. 143: Aile cüzdanı ve dinî tören.
TMK m. 156: Butlan kararı.
TMK m. 205: Mal rejimi sözleşmesinin şekli.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 22–24.
4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 22.

Nikâhın nüfusa işlenmemesi, evliliğin geçerliliği ya da aile hukukundan doğan diğer konularda dosyanızı değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TMK 144 ne diyor?

TMK m. 144'e göre evlenme işlemi, evlenme kütüğü, evlenmeye ilişkin yazışma ve evlenme ile ilgili diğer konular yönetmelikle düzenlenir.

Evlendirme Yönetmeliği hangisidir?

10.07.1985 tarihli ve 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilen ve 07.11.1985 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Evlendirme Yönetmeliği'dir. Yönetmelik bugün 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na dayanır (Yön. m. 58).

1985 tarihli Yönetmelik yeni Medeni Kanun'la çelişirse ne olur?

Yürürlükteki yönetmeliklerin Türk Medeni Kanunu'na aykırı olmayan hükümleri uygulanır (4722 s. K. m. 22). Kanun, yönetmelikten üstündür.

Nikâh nüfusa ne zaman işlenir?

Evlendirme işlemini yapanlar evlenme bildirimini on gün içinde nüfus müdürlüğüne gönderir, nüfus müdürlüğü de tescil eder (5490 s. K. m. 23/1). Dış temsilciliklerde yapılan evlenmelerde süre otuz gündür (5490 s. K. m. 23/3).

Nikâhım nüfusa işlenmemişse evli sayılmaz mıyım?

Sayılırsınız. Tescil evliliği kurmaz, kayda geçirir; kurucu unsurlar tamamsa nüfusa işlenmeme yokluk sonucu doğurmaz (Yargıtay 2. HD, 2023/9264 E., 2024/5938 K., 17.09.2024).

Nüfusa işlenmeyen nikâh için dava açmam gerekir mi?

Önce idareye başvurulmalıdır. Yargıtay'ın onadığı bir kararda, memur önünde yapılıp nüfusa bildirilmeyen evlenme için tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı ve idari yola gidilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/4860 E., 2023/5868 K., 30.11.2023).

Yurt dışında yaptığım evliliği nasıl kaydettiririm?

Yurt dışında yabancı makam önünde yapılan evlenme, yabancı makamdan alınan belgenin en geç otuz gün içinde oradaki dış temsilciliğe verilmesi veya gönderilmesiyle bildirilir (5490 s. K. m. 24).

Evlenme dosyası ne kadar saklanır?

Evlenmeye esas dosya ve belgeler evlenme tarihinden itibaren on yıl sonra imha edilir; evlenme kütükleri ve tescile ilişkin bildirimler ise imha edilemez (Yön. m. 41).

Nikâh başvurusunda mal rejimi seçebilir miyim?

Evet. Taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirebilir (TMK m. 205/1). Kanundaki düzenlemelerden farklı anlaşmalar için noterde mal rejimi sözleşmesi yapılmalıdır (Yön. ek m. 1).

Kimliğimde doğum günü ve ayı yazmıyorsa yaşım nasıl hesaplanır?

Yalnız doğum yılı yazılıysa o yılın 1 Temmuz'u, yıl ve ay yazılıysa o ayın ilk günü başlangıç kabul edilir (Yön. m. 47).

Kaynaklar ve Mevzuat

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Kanun metni yayın tarihindeki yürürlükteki metindir. Yayın: 20 Eylül 2026 · Son güncelleme: 20 Eylül 2026.

TMK Madde 144: Evlendirme Yönetmeliği