Evet, hamileyken boşanma olur; hamile kadın da boşanabilir ve hamileyken boşanma davası açılabilir. Türk Medeni Kanunu'nda hamilelik sırasında boşanmayı yasaklayan bir hüküm yoktur.
Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (TMK m. 285). Çocuk yargılama sırasında doğarsa velayet ve nafaka boşanma davasında düzenlenir; onanan bir kararda çocuk için tedbir nafakasının dava tarihinden değil doğum tarihinden başlatılması doğru bulundu (Yargıtay 2. HD, 2023/86 E., 2023/3176 K., 14.06.2023).
Kadın için boşanmadan sonraki üç yüz günlük bekleme süresi doğurmakla sona erer (TMK m. 132/2).
Hamileyken boşanmaya karar veren danışanlarım bana önce "Çocuk doğmadan dava açabilir miyim?" diye sorar. Ardından çocuğun kimin nüfusuna yazılacağını, velayeti ve nafakayı, doğumdan sonra ne zaman yeniden evlenebileceklerini merak ederler. Hamilelik boşanmaya engel değildir; ama doğacak çocukla ilgili bazı konular önceden planlanmalıdır.
Doğum tarihini dosyaya zamanında bildirmeyen ya da soybağı sürelerini kaçıran anne ve baba zor duruma düşebilir. Aşağıda hamileyken açılan davayı, doğacak çocuğun velayetini ve nafakasını, babalık karinesini ve bekleme süresini sade bir dille anlatıyorum.
Hamileyken boşanma olur mu, hamile kadın boşanabilir mi?
Evet. Boşanma sebepleri hamilelik sırasında da ileri sürülebilir ve dava, çocuğun doğmasını beklemeden açılabilir (boşanma sebepleri). Hamilelik döneminde eşe karşı yapılan kusurlu davranışlar ise kusur değerlendirmesinde ayrıca önem taşır.
Çerkezköy 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesinde görülen davayı erkek açmış ve dava dilekçesinde eşinin dört aylık hamile olduğunu belirtmişti. İlk derece mahkemesi, erkeğin eşine ağır sözlerle hakaret ettiğini ve fiziksel şiddet uyguladığını, bu nedenle ceza mahkemesinde hakaret ve eşe karşı basit yaralama suçlarından hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğini; eşinin hamile olduğunu bilmesine rağmen ona fiziksel şiddet uyguladığının sabit olduğunu belirterek erkeği ağır kusurlu, erkeğe hakaret eden kadını az kusurlu buldu. Yargılama sırasında doğan çocuğun velayeti, anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğu ve anne sütü ihtiyacı sürdüğü için anneye verildi. Bölge adliye mahkemesi, kadının evlilik birliğindeki sorumluluklarını yerine getirmediğini ve erkeği doğmamış çocuğa zarar vermekle tehdit ettiğini de ekleyerek gerekçeyi düzeltti ama kusur oranlarını değiştirmedi; kişisel ilişki süresini genişletti ve çocuk doğmadan önceki dava tarihinden itibaren başlatılan tedbir nafakasını yerinde bulmayarak çocuk için tedbir nafakasını doğum tarihinden itibaren başlattı. Yargıtay kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Bu kararda hamile eşe yönelik şiddet ve hakaret ağır kusur olarak değerlendirildi. Çocuğun tedbir nafakası da doğum tarihinden başlatıldığından, doğumu gösteren belgeyi dosyaya zamanında sunun.
Kusurun nasıl belirlendiğini boşanmada kusur rehberinde anlattım.
Doğacak çocuğun velayeti ve nafakası nasıl belirlenir?
Çocuk doğmadan açılan davada dilekçede doğacak çocuğun velayeti ve nafakası da istenebilir. Hamileyken dava açan kadın, doğacak ortak çocuğun velayetinin kendisine verilmesini ve çocuk yararına tedbir nafakasının kesinleşmeden sonra iştirak nafakası olarak devamını istemişti. Mahkeme velayeti anneye verdi, baba ile kişisel ilişki kurdu ve çocuk yararına nafakaya hükmetti; karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/8707 E., 2024/4632 K., 12.06.2024).
| Durum | Velayet | Nafaka |
|---|---|---|
| Çocuk yargılama sırasında doğdu | Boşanma kararında, çocuk kendisine bırakılan tarafa verilir | Doğumdan itibaren tedbir, kesinleşmeden sonra iştirak nafakası |
| Çocuk boşanma kesinleştikten sonra doğdu | Ana ve baba evli olmadığından velayet anaya aittir | Çocuğa fiilen bakan ana, babaya karşı çocuk adına nafaka davası açabilir |
| Ana küçük, kısıtlı ya da velayet ondan alınmış | Hâkim çocuğun menfaatine göre vasi atar ya da velayeti babaya verir | — |
Bu kurallar Medeni Kanun'un geçici önlemler, velayet ve çocuk nafakası hükümlerinde yer alır (ana ve baba evli değilse velayet, nafaka davası). Çocuk sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetini elde eder (TMK m. 28/2).
Velayetin hangi ölçütlerle verildiğini boşanmada çocuk kime verilir, nafakanın nasıl hesaplandığını boşanmada nafaka rehberlerinde anlattım.
Çocuk kimin nüfusuna yazılır?
Babalık karinesine göre yazılır. Medeni Kanun'un 285. maddesi şöyle der:
Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür.
Bu nedenle boşanma davası sürerken ya da boşanmanın kesinleşmesinden sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuk, nüfusta eski eşin çocuğu olarak kaydedilir.
Çocuk eşinizden değilse ne olur?
Kocanın baba olmadığı iddia ediliyorsa bu karine ancak soybağının reddi davasıyla çürütülebilir. 2024'teki değişiklikle bu davayı koca, ana ya da çocuk açabilir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Davayı kim açar? | Koca, ana ya da çocuk |
| Evlilik içinde ana rahmine düşme | Davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır |
| Evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılma | Evlenmeden en az 180 gün sonra ve evliliğin sona ermesinden en fazla 300 gün içinde doğan çocuk |
| Ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşme | Davacının başka kanıt getirmesi gerekmez; gebe kalma döneminde kocanın karısıyla cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıt varsa karine geçerliliğini korur |
| Kocanın süresi | Doğumu ve baba olmadığını ya da ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl |
| Ananın süresi | Doğumdan başlayarak bir yıl |
| Çocuğun süresi | Ergin olduğu tarihten başlayarak bir yıl |
| Gecikme haklı sebebe dayanıyorsa | Bir yıllık süre sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar |
Bu kurallar Medeni Kanun'un soybağının reddine ilişkin hükümlerinde yer alır (TMK m. 286-289). Babalık karinesini ve soybağının reddini babalık karinesi ile soybağının reddi şerhlerinde ayrıntılı anlattım.
Hamileyken boşanan kadın ne zaman evlenebilir?
Kadın için bekleme süresi doğumla sona erer. Medeni Kanun'un 132. maddesi şöyle der:
Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.
Hamileyken boşanan kadın için bekleme süresi doğumla sona erer; doğumdan sonra yeniden evlenmek için bu sürenin kaldırılmasını istemeye gerek yoktur. Doğumdan önce evlenmek isteniyorsa gebelik devam ettiğinden gebe olmama sebebine dayanılamaz. Mahkeme süreyi ancak eski eşler yeniden birbiriyle evlenmek istiyorsa kaldırır. Sürenin kaldırılmasını kadın için bekleme süresi şerhinde anlattım.
Hamileyken anlaşmalı boşanma olur mu?
Olur. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşmışsa hamilelik sırasında da anlaşmalı boşanma mümkündür (anlaşmalı boşanma). Çocuk doğmadan önce boşanıyorsanız, doğumdan sonraki velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasının nasıl düzenleneceğini protokolü hazırlarken netleştirin.
Bu konuda bir düzenleme yapılmamışsa çocuğa fiilen bakan ana ya da baba, doğumdan sonra çocuk adına nafaka davası açabilir. Protokolün nasıl hazırlandığını anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde anlattım.
Hamileyken boşanırken ne yapmalısınız?
- Hamileliği dilekçede belirtin. Doğacak çocukla ilgili velayet, kişisel ilişki ve nafaka taleplerinizi dilekçeye yazın.
- Doğumu mahkemeye bildirin. Çocuk doğduğunda doğum tarihini gösteren belgeyi dosyaya sunun; onanan kararda çocuk için tedbir nafakası doğum tarihinden başlatıldı.
- Kusur olaylarını belgeleyin. Hamilelik döneminde yaşanan olayları tarih ve tanıklarıyla yazın.
- Nüfus kaydını takip edin. Çocuk babalık karinesi gereği kocanın nüfusuna yazılır; itiraz varsa bir yıllık süreleri kaçırmayın.
- Bekleme süresini hesaplayın. Doğumla bekleme süresi biter; doğumdan önce yalnız eski eşle yeniden evlenmek için mahkeme süreyi kaldırabilir.
Sonuç
Hamileyken boşanma davası açabilirsiniz; doğacak çocuğun velayetini, kişisel ilişkisini ve nafakasını da dilekçede isteyin. Çocuk dava sürerken doğarsa doğum belgesini dosyaya zamanında sunun, çünkü çocuğun nafakası doğumdan başlatılabilir. Boşanmadan sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuk eski eşin nüfusuna yazılır; bir itiraz varsa soybağının reddi sürelerini kaçırmayın. Kadın için bekleme süresi doğumla sona erer.
Hamilelik sürecinde boşanma, velayet ve nafaka taleplerinizi birlikte planlamak için boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Hamileyken boşanma davası açılabilir mi?
Evet. Türk Medeni Kanunu'nda hamilelik sırasında boşanmayı yasaklayan bir hüküm yoktur; boşanma sebepleri hamilelik sırasında da ileri sürülebilir (TMK m. 161-166).
Hamile eşine kötü davranan eş kusurlu sayılır mı?
Onanan kararda, eşinin hamile olduğunu bildiği hâlde ona fiziksel şiddet uygulayan ve hakaret eden eş ağır kusurlu bulundu (Yargıtay 2. HD, 2023/86 E., 2023/3176 K., 14.06.2023).
Doğmamış çocuk için velayet ve nafaka istenebilir mi?
Dilekçede doğacak çocuğun velayeti ve nafakası istenebilir; çocuk yargılama sırasında doğarsa mahkeme boşanma kararında bunları düzenler (Yargıtay 2. HD, 2023/8707 E., 2024/4632 K., 12.06.2024).
Çocuğun tedbir nafakası ne zaman başlar?
Onanan kararda çocuk için tedbir nafakası dava tarihinden değil, doğum tarihinden itibaren başlatıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/86 E., 2023/3176 K., 14.06.2023).
Boşandıktan sonra doğan çocuk kimin nüfusuna yazılır?
Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası eski eştir (TMK m. 285/1).
Boşandıktan sonra doğan çocuğun velayeti kimde olur?
Çocuk doğduğunda ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir (TMK m. 337/1).
Çocuk eşimden değilse ne yapmalıyım?
Babalık karinesi soybağının reddi davasıyla çürütülebilir; ana bu davayı doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmalıdır (TMK m. 286, 289/2).
Hamileyken boşanan kadın ne zaman evlenebilir?
Bekleme süresi doğurmakla biter (TMK m. 132/2). Doğumdan önce süre, ancak eski eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkemece kaldırılır (TMK m. 132/3).