Protokol Örnekleri

Çocuğu ve Paylaşılacak Malı Olmayan Eşler İçin Kısa Protokol#

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

Madde 1 – Taraflar. [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [...], [adres] ile [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [...], [adres], [tarih] tarihinde [yer] Evlendirme Memurluğunda evlenmiştir. Evlilik bir yılı aşkın süredir devam etmektedir. Evlilikten doğmuş çocuk yoktur.

Madde 2 – Boşanma iradesi. Taraflar, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını, boşanmayı ve bu protokolün tamamını serbest iradeleriyle kabul ettiklerini, TMK m. 166/3 uyarınca boşanmalarına karar verilmesini istediklerini beyan ederler.

Madde 3 – Maddi ve manevi tazminat. Taraflar birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talep etmediklerini, bu haklarından karşılıklı olarak ve kesin biçimde feragat ettiklerini kabul ederler.

Madde 4 – Yoksulluk nafakası. Taraflar birbirlerinden yoksulluk nafakası ve tedbir nafakası talep etmediklerini, bu haklarından karşılıklı olarak ve kesin biçimde feragat ettiklerini kabul ederler.

Madde 5 – Mal rejimi. Taraflar arasında [edinilmiş mallara katılma] rejimi geçerlidir. Taraflar [evlilik içinde edinilmiş taşınmaz, araç ve şirket hissesi bulunmadığını beyan eder ve] katılma alacağı, değer artış payı alacağı, katkı payı alacağı ve TMK m. 225 ve devamından doğan bütün alacak haklarından karşılıklı, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ederler.

Madde 6 – Ziynet ve ev eşyası. Düğünde takılan ziynetler ([adet ve gram]) hâlen [Ad Soyad]’dadır ve ona aittir. Ev eşyaları paylaşılmıştır. Taraflar ziynet, çeyiz ve ev eşyası konusunda birbirlerinden başkaca talepte bulunmayacaklardır.

Madde 7 – Soyadı. Kadın eş, kararın kesinleşmesiyle evlenmeden önceki soyadını alacaktır.

Madde 8 – Giderler. Taraflar yaptıkları yargılama giderlerini kendi üzerlerinde bırakır, birbirlerinden yargılama gideri ve vekâlet ücreti talep etmezler.

Madde 9 – Son hüküm. Bu protokol, taraflarca okunup anlaşılarak [tarih] tarihinde imzalanmıştır. Mahkemece onaylanmakla boşanma kararının eki sayılır.

[Ad Soyad – imza] / [Ad Soyad – imza]

Çocuklu Eşler İçin Protokol#

Madde 1–2. I. başlıktaki örnekteki gibidir; çocuklar ayrıca yazılır: Evlilikten [tarih] doğumlu [çocuğun adı], T.C. Kimlik No: [...] doğmuştur.

Madde 3 – Velayet. Müşterek çocuğun velayeti [anne/baba]’ya bırakılır. Velayet kendisine bırakılmayan taraf, çocuğun eğitim ve sağlığı hakkında bilgi alma hakkına sahiptir. Çocuğun yerleşim yerinin il dışına taşınması hâlinde diğer taraf en az 30 gün önceden yazılı olarak bilgilendirilir.

Madde 4 – Kişisel ilişki. Velayet kendisine bırakılmayan taraf ile çocuk arasında şu düzende kişisel ilişki kurulur: (a) her ayın 1. ve 3. haftası cumartesi 10.00’dan pazar 18.00’e kadar; (b) dinî bayramların ikinci günü 10.00’dan üçüncü günü 18.00’e kadar; (c) yarıyıl tatilinin ilk haftası; (d) her yıl [1 Temmuz] 10.00’dan [31 Temmuz] 18.00’e kadar; (e) çocuğun doğum günü 14.00–18.00 arasında; (f) her hafta [salı ve perşembe] 19.00–20.00 arasında telefon veya görüntülü görüşme. Çocuk, velayet sahibinin ikametinden alınır ve aynı adrese teslim edilir. Karşılıklı anlaşmayla yapılan değişiklikler yazılı (mesaj dâhil) teyit edilir.

Madde 5 – İştirak nafakası. [Ad Soyad], çocuk için aylık [...] TL iştirak nafakasını, kararın kesinleşmesinden itibaren her ayın en geç 5. gününe kadar velayet sahibinin [IBAN] numaralı hesabına öder. Karar kesinleşinceye kadar aynı tutar tedbir nafakası olarak ödenir. Nafaka her yıl Ocak ayında TÜİK’in açıkladığı bir önceki yılın on iki aylık ortalama ÜFE değişim oranında artırılır. Bu tutar çocuğun okul, servis, kıyafet ve sağlık dâhil bütün bakım ve eğitim giderleri gözetilerek belirlenmiştir.

Madde 6 – Yoksulluk nafakası. [Feragat metni veya V. başlıktaki süreli nafaka metni.]

Madde 7 ve devamı. Tazminat, mal rejimi, ziynet, soyadı, giderler ve son hüküm I. başlıktaki örnekteki gibidir.

Taşınmaz, Araç ve Borç İçeren Kapsamlı Maddeler#

Madde [...] – Taşınmaz devri. [Ad Soyad] adına kayıtlı [il] ili, [ilçe] ilçesi, [mahalle] Mahallesi, [ada] ada, [parsel] parsel, [blok] blok, [kat] kat, [no] bağımsız bölüm numaralı taşınmazın [tam/pay oranı] [Ad Soyad] adına tesciline taraflar muvafakat eder. Taraflar, bu hususun hüküm fıkrasında “tapu kaydının iptali ile adına tesciline” biçiminde gösterilmesini ister. Tapu harç ve masrafları [Ad Soyad] tarafından karşılanır.

Madde [...] – İpotek ve haciz. Taşınmaz üzerindeki [banka] ipoteğine konu kredinin kalan taksitleri [Ad Soyad] tarafından ödenir. Bu üstlenme yalnız taraflar arasında geçerlidir; banka bakımından borçlu değişmez. Borçlu taraf taksitleri ödemezse diğer taraf ödeyip ödediği tutarı ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle geri isteyebilir. Kredi yapılandırılır veya vadesinden önce kapatılırsa [çözüm yazılır].

Madde [...] – Devir gecikirse. Devir [tarih/karar kesinleşmesinden itibaren … gün] içinde yapılmazsa [Ad Soyad], [Ad Soyad]’a [...] TL cezai şart öder. Taraflar, bu cezanın gecikme için kararlaştırıldığını, alacaklının ayrıca tescili de isteyebileceğini kabul eder. Cezanın istenmesi, devir borcunu ortadan kaldırmaz; cezai şart gerekçe gösterilerek karşı edim durdurulamaz.

Madde [...] – Satışa bağlı ödeme. [Taşınmaz] en geç [tarih]’e kadar satılır. Satış bedelinden [banka] borcu düşüldükten sonra kalan tutar eşit paylaşılır. Bu tarihe kadar satılmazsa taşınmazın o tarihteki rayiç değeri üzerinden [yöntem] ile belirlenecek tutarın yarısı [gün] içinde ödenir.

Madde [...] – Araç. [Plaka] plakalı araç, kararın kesinleşmesinden itibaren 15 gün içinde noterde [Ad Soyad] adına devredilir. Masraflar [Ad Soyad]’a aittir; devir tarihine kadarki vergi ve cezalar [Ad Soyad] tarafından ödenir.

Madde [...] – Mal rejimi. Taraflar, bu protokolde yazılı paylaşım dışında, evlilik içinde edinilmiş veya adlarına kayıtlı bulunan bütün mallar yönünden katılma alacağı, değer artış payı alacağı, katkı payı alacağı ve TMK m. 225 ve devamından doğan bütün alacak haklarından karşılıklı, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ederler. Taraflar, birbirlerinin malvarlığı hakkında bilgi sahibi olduklarını ve [liste] dışında mal bulunmadığını beyan ederler.

Madde [...] – Önceki senetler. Taraflar arasında daha önce düzenlenen [tarih ve tutar] senetler [iptal edilmiştir / geçerliliğini korur].

Çocuk Adına Devir ve Oturma Hakkı#

Madde [...] – Çocuk adına devir. [Ad Soyad] adına kayıtlı [taşınmaz bilgileri] taşınmazın [pay oranı] kredi borcunun kapanmasından itibaren en geç [gün] içinde, müşterek çocuk [ad, T.C. kimlik no] adına tescil edilir. Bu taahhüt çocuk yararına yapılmıştır; diğer taraf, devrin çocuğa yapılmasını dava edebilir. Devir yapılmazsa [değer belirleme yöntemi] üzerinden belirlenecek bedel, çocuğun [banka] hesabına ödenir.

Madde [...] – İntifa. Taşınmaz üzerinde [Ad Soyad] lehine [süre] süreyle intifa hakkı [tesis edilir / edilmez].

Madde [...] – Oturma hakkı. [Ad Soyad], [taşınmaz bilgileri] taşınmazda [tarih/yeniden evleninceye kadar/çocuk ergin oluncaya kadar] ücretsiz oturma hakkına sahiptir. Taraflar bu hakkın hüküm fıkrasında açıkça gösterilmesini ve tapu siciline şerh edilmesini ister. Aidat ve faturalar [Ad Soyad], vergi ve büyük onarımlar [Ad Soyad] tarafından ödenir. Hak [şu hallerde] sona erer.

Yoksulluk Nafakası Seçenekleri#

Seçenek A – Feragat. Taraflar birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmediklerini, bu haklarından karşılıklı olarak ve kesin biçimde feragat ettiklerini kabul ederler.

Seçenek B – Süreli nafaka. [Ad Soyad], [Ad Soyad]’a kararın kesinleşmesinden itibaren [süre] süreyle aylık [...] TL yoksulluk nafakası öder. Nafaka her ayın en geç 5. gününe kadar [IBAN] hesabına yatırılır ve her yıl Ocak ayında TÜİK’in açıkladığı ÜFE oranında artırılır. Süre sonunda nafaka başka bir karara gerek olmaksızın sona erer. Nafaka, süre dolmadan alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; TMK m. 176/3’teki diğer hâllerde mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Taraflar süreyi kendi iradeleriyle belirlemiştir; [yürürlüğe girecek yeni kanunun bu süreye etkisi hakkında taraf iradesi yazılır].

Seçenek C – Süresiz nafaka. [Ad Soyad], [Ad Soyad]’a aylık [...] TL yoksulluk nafakası öder. [Ödeme ve artış kuralı.] Taraflar, Anayasa Mahkemesi’nin K. 2026/131 sayılı kararı ve ileride yapılacak kanuni düzenleme hakkında bilgilendirildiklerini beyan ederler.

Seçenek D – Toptan ödeme. [Ad Soyad], [Ad Soyad]’a yoksulluk nafakası karşılığı toptan [...] TL’yi kararın kesinleşmesinden itibaren [gün] içinde öder. Taraflar bu ödemenin nafaka alacağını sona erdireceğini kabul ederler.

Ortak Velayet Maddeleri#

Madde [...] – Birlikte velayet. Taraflar, müşterek çocuk [ad] üzerindeki velayet haklarını boşanmadan sonra birlikte kullanmak istediklerini beyan ederler.

Madde [...] – Çocuğun yerleşim yeri. Çocuk [Ad Soyad] ile [adres] adresinde yaşar. Yerleşim yerinin değiştirilmesi için iki tarafın yazılı rızası gerekir.

Madde [...] – Ortak kararlar. Okul seçimi, olağan dışı sağlık kararları, din eğitimi ve yurt dışına yerleşme birlikte kararlaştırılır. Günlük kararlar çocukla birlikte yaşayan tarafa aittir. Taraflar anlaşamazsa [önce arabuluculuk/uzman] başvurulur; bu da sonuç vermezse mahkemeye gidilir.

Madde [...] – Pasaport ve seyahat. Yurt dışına [gün] geçmeyen tatil için diğer tarafa en az [gün] önceden yazılı bildirim yapılır; pasaport için iki taraf da gerekli imzayı vermeyi kabul eder.

Madde [...] – Kişisel ilişki ve giderler. [Takvim ve iştirak nafakası II. başlıktaki gibi yazılır.]

Hüküm Fıkrası Önerisi#

Eşlerin avukatları duruşmada aşağıdaki biçimde bir kısa karar yazılmasını isteyebilir:

“1. Davanın kabulü ile tarafların TMK m. 166/3 uyarınca boşanmalarına,

2. Taraflarca imzalanan [tarih] tarihli protokolün uygun bulunarak onaylanmasına ve kararın eki sayılmasına,

3. Müşterek çocuk [ad]’ın velayetinin [anne/baba]’ya verilmesine, [takvim] kişisel ilişki kurulmasına,

4. Karar kesinleşinceye kadar tedbir, kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası olarak aylık [...] TL’nin [Ad Soyad]’dan alınarak [Ad Soyad]’a verilmesine, nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına,

5. Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğinin ihtarına,

6. Protokolün [madde] maddesi uyarınca [il, ilçe, ada, parsel, bağımsız bölüm] numaralı taşınmazın [Ad Soyad] adına kayıtlı tapusunun iptali ile [Ad Soyad] adına tesciline,

7. Protokolün [madde] maddesi uyarınca [Ad Soyad] lehine [süre] oturma hakkı tanınmasına ve tapu siciline şerhine,

8. Yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, vekâlet ücretine yer olmadığına.”

Bu bölümde anılan öğreti

• Demirbaş, Feride, “Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Haklara İlişkin Hükümleri ile İlgili Bazı Hukuki Sorunlar”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2020/2, s. 559–598
• Doğan, Burak, “Türk Hukukunda Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166/III)”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 19, S. 2, 2024, s. 755–787