Eşim Çalışmama İzin Vermiyor: Boşanma Sebebi mi? 2026

"Evlenmeden önce çalışıyordum, evlendikten sonra 'benim karım çalışmaz' dedi." Danışanlarımdan bu cümleyi duyduğumda önce kanunu hatırlatırım: çalışmak için eşin izni gerekmez. Sonra asıl soruya geçeriz: bu engel boşanma davasında nasıl ileri sürülür ve kaybedilen yıllar için ne istenebilir?

Meslek hayatım boyunca bu dosyalarda çalışma engelinin dilekçeye yazılmadığı ya da yıllar önce yaşanıp üzerine evliliğin sürdüğü için sonuç vermediğini gördüm. Bu rehberde kanunun ne dediğini, mahkemelerin kusuru nasıl değerlendirdiğini, dilekçe ve delilde dikkat edilecekleri, tazminat, sigorta primi ve nafakayı sade bir dille anlatıyorum.

Eşim çalışmama izin vermiyor: kısa cevap

Eşimin izni olmadan çalışabilir miyim?

Evet. Medeni Kanun'un 192. maddesi şöyle der:

Eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak, meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur.

Kanun çalışmayı eşin iznine bağlamaz. "Huzur ve yarar" ölçütü, işin seçilmesinde ve yürütülmesinde ailenin düzeninin de hesaba katılmasını ister; eşin çalışmayı büsbütün yasaklamasına dayanak olmaz. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır (birliğin giderlerine katılma). Bu ölçütün ayrıntılarını eşlerin meslek ve işi şerhinde anlattım; bu rehberde boşanma davasında ne yapmanız gerektiğine odaklanıyorum.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

İncelediğim kararlarda çalışma engeli şöyle değerlendirildi:

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Diğer kusurlarla birlikte çalışma engeli

Şiddet, tehdit ve hakaretle birlikte eşinin çalışmasına izin vermeyen, düzenli çalışmayan ve eşini "sen ne anlarsın" diyerek aşağılayan erkek ağır kusurlu sayıldı; kadın yararına takdir edilen tazminatlar az bulunarak bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2023/7725 E., 2024/5915 K., 17.09.2024). Daha eski bir kararda da eşinin çalışmasına izin vermemek ekonomik şiddet olarak nitelendi ve erkek ağır kusurlu sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2015/25699 E., 2017/4572 K., 18.04.2017). Bu bakışı ekonomik şiddet boşanma sebebi mi rehberinde anlattım.

Dilekçede yazılmayan engel

Eski olaylar ve af

Kadının çalışmasını istememe vakıasından sonra evlilik devam ettiği için kadının bu vakıayı affettiği, en azından hoşgörüyle karşıladığı kabul edildi ve karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2024/3238 E., 2024/7136 K., 09.10.2024). Engel yıllar önce yaşandıysa, sürdüğünü gösteren yeni olaylar önem taşır. Kusur derecelerinin sonuçlarını boşanmada kusur rehberinde anlattım.

Dilekçede ve delilde nelere dikkat etmeli?

Taraflar iddia ve savunmalarını cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle serbestçe genişletebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia genişletilemez (HMK m. 141/1).

Tanık seçimini boşanma davasında tanık rehberinde anlattım.

Tazminat, nafaka ve sigorta primi

Manevi tazminat

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir (boşanmada tazminat). Bir dosyada erkeğe yüklenen ilgisizlik ve aşağılama vakıaları istinafta ispatlanamadığı için çıkarılmış, geriye eşinin çalışmasına izin vermeme kusuru kalmıştı. Bu davranış kadının kişilik haklarına saldırı niteliği taşımadığından kadın lehine manevi tazminat bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025). Şiddet ve hakaret gibi başka kusurlar varsa durum değişebilir.

Maddi tazminat ve sigorta primi

Mevcut ya da beklenen menfaati boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Ama talebin nasıl kurulduğu sonucu değiştirdi:

• İnegöl'deki bir dosyada kadın, eşinin çalışmasına engel olup sigorta primlerini yatırma sözünü tutmadığını ve bunun maddi tazminata dahil olduğunu ileri sürdü. Bu maddi zarar talebi boşanmanın eki niteliğinde görülmedi ve talep için verilen görevsizlik kararı onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/1265 E., 2023/4259 K., 27.09.2023).
• Bakırköy'deki bir dosyada ise kadının evlenmekle işinden ayrılmasından doğan kaybı, "evlilik birliğinin sona ermesi sebebiyle uğramış olduğu maddi kayıplar" olarak istenmişti. Bu talep boşanmanın eki niteliğinde maddi tazminat sayıldı ve görevsizlik kararı bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2024/1000 E., 2024/8894 K., 20.11.2024).

Bu iki karar birlikte okunduğunda, işten ayrılma kaybınızı boşanma yüzünden zedelenen menfaat olarak kurmanın önemi ortaya çıkar. Ödenmeyen prim gibi ayrı bir borç ilişkisine dayanan kalemleri ise hangi davada isteyeceğinizi baştan belirleyin.

Nafaka

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir (yoksulluk nafakası).

Ne yapmalısınız?

1. Baskıyı belgeleyin. Çalışmanıza karşı çıkan mesajları, istifaya zorlandığınız yazışmaları ve iş tekliflerini saklayın.
2. Hizmet dökümünüzü alın. SGK kayıtlarınız, işi hangi tarihte bıraktığınızı gösterir.
3. Dilekçenizde açıkça yazın. Çalışma engelini somut olaylarla dava ya da cevap dilekçenizde belirtin.
4. Tanıklarınızı seçin. Baskıya bizzat tanık olan kişileri tanık listesine yazın.
5. Af riskini düşünün. Olaydan sonra evliliği sürdürdüyseniz, engelin devam ettiğini gösteren yeni delilleri ortaya koyun.
6. Zarar kalemlerini doğru kurun. İşten ayrılma kaybınızı boşanma yüzünden zedelenen menfaat olarak isteyin; prim gibi ayrı kalemleri baştan planlayın.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Çalışmak için eşin izni gerekmez; eşinin çalışmasına izin vermemek boşanma davasında kusur sayılır ve şiddet, aşağılama gibi davranışlarla birleştiğinde ağır kusura götürür. Ama bu vakıa dilekçede açıkça yazılmalı, görgü tanığıyla ispatlanmalı ve üzerine evliliğin uzun süre devam etmemiş olmalıdır. Yalnız çalışma engeli manevi tazminat için yetmedi; işten ayrılma kaybını ise boşanma yüzünden zedelenen menfaat olarak doğru kurmak gerekir.

Çalışmanıza engel olunan bir evlilikte boşanma ve tazminat stratejinizi değerlendirmek için İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.