TMK 192'ye göre eşlerden her biri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir; ancak meslek ve işin seçiminde ve yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı gözetilir. Yargıtay'a göre eşinin çalışmasına izin vermemek boşanmada kusur sayılır; ancak bu davranış tek başına kişilik haklarına saldırı niteliği taşımadığından manevi tazminat gerektirmez (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025).
- Meslek ve iş seçimi özgürlüğü
- Eşlerden her birinin, diğerinin iznine bağlı olmaksızın meslek veya iş seçebilmesi (TMK m. 192/1).
- Evlilik birliğinin huzur ve yararı
- Eşlerin meslek ve iş seçerken ve işlerini yürütürken aile yaşamının düzenini, çocukların bakımını ve eşlerin birlikte yaşamasını gözetme yükümlülüğü (TMK m. 192).
- Çalışmaya engel olma
- Eşin, diğer eşin bir işte çalışmasını yasaklaması, izin vermemesi veya işinden ayrılmaya zorlaması; boşanmada kusur olarak değerlendirilir (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025).
- Çalışmaya zorlama
- Eşi isteği dışında çalışmaya veya ağır çalışma koşullarına zorlama; boşanmada kusur sayılır (Yargıtay 2. HD, 2015/15373 E., 2016/7132 K., 07.04.2016).
TMK 192 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin | Eşlerden hiçbiri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznine bağlı değildir | TMK m. 192 |
| Sınır | Meslek ve işin seçiminde ve yürütülmesinde birliğin huzur ve yararı gözetilir | TMK m. 192 |
| Eski izin şartı | Kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan hüküm iptal edildi | AYM, K. 1990/31 |
| Çalışmaya izin vermemek | Boşanmada kusurdur; tek başına manevi tazminat gerektirmez | Yargıtay 2. HD, 2025/2182 K. |
| Çalışmaya zorlamak | Boşanmada kusurdur | Yargıtay 2. HD, 2016/7132 K. |
| İşin türü | Tek başına boşanma sebebi değildir; birliğin huzur ve yararını bozması önemlidir | Yargıtay 2. HD, 2013/8647 K. |
| Eşin isteğiyle çalışmamak | Yoksulluk nafakasının miktarında gözetilir | Yargıtay HGK, 2026/18 K. |
TBMM gerekçesine göre madde İsviçre Medeni Kanunu'nun 167. maddesi göz önünde tutularak kaleme alınmış; Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Sözleşme ve kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan eski hükmün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi dikkate alınarak her iki eşin de meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda olmadığı kabul edilmiştir (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990). Evlilik birliğinin huzur ve yararının gözetileceğine ilişkin ikinci cümle, Tasarı metnine Adalet Komisyonunca eklenmiştir.
Eşiniz çalışmanıza izin vermiyor, sizi işinizden ayrılmaya ya da isteğiniz dışında çalışmaya zorluyorsa bu davranışlar boşanma davasında kusur olarak değerlendirilir; mesajlar, işyeri kayıtları ve tanıklarla ispatlamaya hazırlanın. Çalışmanıza engel olunması tek başına manevi tazminat gerektirmeyebilir; tazminat isteyecekseniz kişilik haklarınıza yönelik diğer davranışları da belgeleyin. Eşinizin isteği nedeniyle çalışmadıysanız, boşanmada yoksulluk nafakası isterken bu durumu ve iş hayatına dönme imkânlarınızı ayrıntılı olarak anlatın.
Meslek ve iş seçiminde serbestlik
- Kural: Eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir (TMK m. 192). Gerekçeye göre madde, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Sözleşme'de kadınların serbestçe çalışma ve meslek edinme özgürlüğüne sahip olduğunun kabul edilmesi gözetilerek, yalnız kadın için değil her iki eş için düzenlenmiştir.
- Eski izin şartının iptali: Anayasa Mahkemesi, kadının bir iş veya sanatla uğraşmasını kocanın açık veya örtülü iznine bağlayan eski Kanun'un 159. maddesini, kocaya tek taraflı izin vermeme yetkisi tanıyarak çalışmayı sürdüren kadını kusurlu duruma düşürmesine ve boşanma nedeni yaratmasına imkân verdiği için eşitlik ilkesine ve çalışma özgürlüğüne aykırı bularak oybirliğiyle iptal etmiştir (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990).
- Anlaşma ve özveri: Anayasa Mahkemesine göre eşler, evlilik birliğinin korunması ve çocukların yetişmesi için karşılıklı özveride bulunarak çalışma hak ve özgürlüklerini uyum ve anlaşma içinde kullanmalıdır (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990).
- Komisyonun eklediği cümle: Tasarı metninde yalnız izin şartının kaldırıldığı birinci cümle yer alıyordu; "meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur" cümlesi Adalet Komisyonunca eklenmiştir (S. Sayısı 723, s. 407).
Evlilik birliğinin huzur ve yararı
- Anlamı: Eşler meslek ve iş seçerken ve işlerini yürütürken birlikte yaşamanın, çocukların bakımının ve aile düzeninin gereklerini göz önünde tutmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, eşlerin evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlama ve birbirine yardımcı olma yükümlülüğüyle birlikte değerlendirilir (TMK m. 185).
- İşin türü ve kusur: Yargıtay, eşlerden birinin işinin türünün kural olarak tek başına boşanma sebebi olmadığını; ancak diğer eşin karşı çıkmasına rağmen sürdürülen ve evlilik birliğinin huzur ve yararını bozduğu kanıtlanan bir işin TMK m. 192 kapsamında kusur olarak değerlendirilebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2013/4708 E., 2013/8647 K., 28.03.2013). Karşı oy yazısında, işin kendisinin evlilikle bağdaşıp bağdaşmadığının değil, diğer eşin bu işe yaklaşımı ve işin evlilik birliğinin huzur ve yararını bozup bozmadığının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2013/4708 E., 2013/8647 K., 28.03.2013).
- Ortak konut ve iş yeri: İş nedeniyle ortak konutun seçiminde ortaya çıkan uyuşmazlıklarda eşler konutu birlikte seçer (TMK m. 186/1); anlaşılamazsa hâkimin müdahalesi istenebilir (TMK m. 195).
Eşin çalışmasına engel olmak
- Kusurdur: Bölge adliye mahkemesinin, diğer vakıalar ispatlanamadığı için kocaya yalnız eşinin çalışmasına izin vermeme kusurunu yükleyerek kocayı tam kusurlu saydığı dosyada Yargıtay, kusur belirlemesini onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025).
- Birlikte değerlendirilen davranışlar: Yargıtay, eşine karşı ilgisiz olan, çalışmasına izin vermeyen, baskıcı tutumlar içinde bulunan, eve yeterli para bırakmayan ve eşini aşağılayan kocanın davranışları karşısında boşanmaya karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2022/8091 E., 2023/5711 K., 28.11.2023).
- Manevi tazminat: Yargıtay'a göre eşinin çalışmasına izin vermeme şeklindeki kusurlu davranış, tek başına diğer eşin kişilik haklarına saldırı niteliği taşımaz; bu nedenle yalnız bu davranışa dayanılarak manevi tazminata hükmedilemez (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025). Manevi tazminatın koşulları TMK m. 174 şerhinde yer alır.
- Ekonomik baskı: Maaş kartına el koyma ve eşi başkalarına muhtaç bırakma gibi ekonomik baskıların kusur ve manevi tazminat bakımından değerlendirilmesi TMK m. 186 şerhinde ele alınmıştır.
Eşi çalışmaya zorlamak
- Kusurdur: Yargıtay, eşine karşı ilgisiz davranan, birlik görevlerini yerine getirmeyen ve eşini isteği dışında geç saatlere kadar çalışmaya zorlayan kocanın davranışları karşısında kadının dava açmakta haklı olduğunu ve boşanmaya karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2015/15373 E., 2016/7132 K., 07.04.2016).
- Diğer kusurlarla birlikte: Yargıtay, eşine fiziksel şiddet uygulayan, hakaret eden ve eşini çalışmaya zorlayan kocanın kusurlu davranışlarını kadının kocasına ve kayınvalidesine küfür etmesiyle birlikte değerlendirmiştir (Yargıtay 2. HD, 2013/14747 E., 2013/28530 K., 04.12.2013).
Boşanmanın mali sonuçlarında çalışma
- Yoksulluk nafakası: Hukuk Genel Kurulu, ekonomik durumu üst düzeyde olan kocanın eşinin çalışmasını istemediği ve üniversite mezunu kadının bu nedenle yaklaşık on bir yıl çalışmayarak çocukların ve eşinin bakımıyla ilgilendiği dosyada, kadın yararına hükmedilen yoksulluk nafakasının az olduğunu ve daha uygun miktarda nafakaya hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2025/34 E., 2026/18 K., 21.01.2026).
- Yoksulluğun ölçüsü: Hukuk Genel Kurulu'na göre geçimini kendi mali kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkânından yoksun olan eş, diğer koşullar da varsa yoksulluk nafakası isteyebilir (Yargıtay HGK, 2025/34 E., 2026/18 K., 21.01.2026). Nafakanın koşulları TMK m. 175 şerhinde ayrıntılı olarak yer alır.
- Ev işlerindeki emek: Bir meslek veya işte çalışmayan eşin ev işlerinde ve çocukların bakımında harcadığı emek de birliğin giderlerine katkı sayılır (TMK m. 186/3).
Eşiniz çalışmanıza engel oluyorsa önce bu tutumunu ve buna bağlı tartışmaları mesajlar, iş teklifleri, işten ayrılma yazıları ve tanıklarla belgeleyin; boşanma davasında bunlar kusur belirlemesinde dikkate alınır. İşinizi seçerken ve yürütürken aile düzenini nasıl gözettiğinizi, çocukların bakımı için hangi düzenlemeleri yaptığınızı da anlatabilecek durumda olun. Eşinizin isteği nedeniyle çalışmadıysanız, eğitiminiz, çalışmadığınız süre ve iş hayatına dönme imkânlarınız yoksulluk nafakasının koşulları ve miktarı bakımından önem taşır; bu konudaki delillerinizi de dosyaya sunun.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan eski kural eşitlik ilkesine ve çalışma özgürlüğüne aykırı bulunarak iptal edildi
Evli olan ve halk müziği sanatçısı olarak çalışan kadın, açtığı boşanma davası sürerken kocasının daha önce verdiği çalışma iznini geri aldığını belirterek eski Kanun'un 159. maddesine göre hâkimden çalışma izni istedi. Davaya bakan sulh hukuk mahkemesi, kadının bir iş veya sanatla uğraşmasını kocanın açık veya örtülü iznine bağlayan hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak iptali için başvurdu.
“Fakat çalışmak, mesleğini yürütmek, kişiliğini geliştirmek, ailesine ve topluma çalışmasıyla katkıda bulunmak isteyen kadına, Medeni Yasa'nın 159. maddesine dayanarak kocanın tek taraflı olarak izin vermemek suretiyle anlaşmazlık çıkarması ve bu yasaklamaya karşın çalışmasını sürdüren karısını kusurlu duruma düşürüp boşanma nedeni yaratmasına veya -itiraz yoluna başvurulan olayda görüldüğü gibi- sömürü aracı olarak çalıştırdığı karısının bu yüzden boşanma davası açması üzerine çalışması için verdiği izni geri almasına olanak veren Medeni Yasa'nın 159. maddesi, Anayasa'nın 49. maddesinde yerini bulan temel haklardan olan çalışma özgürlüğüne de aykırılık oluşturur.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi 743 sayılı Kanun'un 159. maddesini oybirliğiyle iptal etmiştir. Mahkeme'ye göre çalışma hak ve özgürlüğü evli kadının da temel haklarındandır ve bu bakımdan kocanın sahip olduğu hak ve özgürlükle arasında hukuksal bir fark ve ayrıcalık yoktur; eşler evlilik birliğinin korunması ve çocukların yetişmesi için karşılıklı özveride bulunmalı ve çalışma haklarını anlaşarak kullanmalıdır. Kocaya tek taraflı izin vermeme yetkisi tanıyarak çalışmayı sürdüren kadını kusurlu duruma düşürmesine ve boşanma nedeni yaratmasına imkân veren kural eşitlik ilkesine ve çalışma özgürlüğüne aykırıdır. Karar, 4721 sayılı Kanun'un 192. maddesinin gerekçesinde de anılmıştır.
Eşinin çalışmasına izin vermemek boşanmada kusurdur; ancak tek başına kişilik haklarına saldırı sayılmaz ve manevi tazminat gerektirmez
Eşler karşılıklı boşanma davası açtı. İlk derece mahkemesi kocanın eşinin çalışmasına izin vermediğini ve diğer kusurlu davranışlarını belirterek kocayı tam kusurlu saydı, kadının davasını kabul etti ve kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmetti. Bölge adliye mahkemesi kocaya yüklenen diğer vakıaları ispatlanmadığı için gerekçeden çıkardı, ancak tam kusur belirlemesini korudu ve tazminat miktarlarını artırdı.
“Davalı erkeğe yüklenen ve gerçekleşen "eşinin çalışmasına izin vermeme" şeklindeki kusurlu davranışı davalı karşı davacı kadının kişilik haklarına saldırı niteliği taşımamaktadır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı kadın yararına hükmedilen manevi tazminat yönünden oybirliğiyle bozmuş, kusur belirlemesi dahil diğer bölümleri onamıştır. Daire'ye göre boşanma sebebiyle manevi tazminata hükmedilebilmesi için boşanmaya sebep olan vakıaların tazminat isteyen eşin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıması gerekir (TMK m. 174/2); kocanın eşinin çalışmasına izin vermemesi kusurlu bir davranış olmakla birlikte bu nitelikte değildir.
Eşini isteği dışında geç saatlere kadar çalışmaya zorlamak boşanmada kusurdur
Kadın boşanma davası açtı. Mahkeme davayı yetersiz gerekçeyle reddetti; kadın kararı temyiz etti.
“Yapılan soruşturma ve toplanan delillerden davalı erkeğin eşine karşı ilgisiz davrandığı, birlik görevlerini yerine getirmediği, isteği dışında geç saatlere kadar çalışmaya zorladığı anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre eşine karşı ilgisiz davranan, birlik görevlerini yerine getirmeyen ve eşini isteği dışında geç saatlere kadar çalışmaya zorlayan kocanın davranışları karşısında taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede bir geçimsizlik vardır; kadın dava açmakta haklıdır ve boşanmaya karar verilmelidir (TMK m. 166/1). Karar, eşin meslek ve iş konusundaki iradesine saygı gösterilmesinin çalışmaya zorlamamayı da kapsadığını gösterir.
Kocasının isteği nedeniyle yıllarca çalışmayan eşin durumu yoksulluk nafakasının miktarında gözetilir
Eşler karşılıklı boşanma davası açtı. Dosyaya göre ekonomik durumu üst düzeyde olan koca eşinin çalışmasını istememiş, üniversite mezunu kadın bu nedenle çalışmayarak eşlerin önceki evliliklerinden olan çocukların ve eşinin bakımıyla ilgilenmişti; yaklaşık on bir yıl süren evliliğin ardından kadın ailesinin yanına dönmüş ve çalışmamıştı. İlk derece mahkemesi eşleri eşit kusurlu sayarak tazminat istemlerini reddetti ve kadın yararına yoksulluk nafakasına hükmetti. Özel Daire kusur belirlemesi ve nafaka miktarı yönünden bozdu; mahkeme direndi.
“Hâl böyle olunca; evliliğin süresi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur derecesi, paranın alım gücü, hakkaniyet ilkesi, yoksulluk nafakasının niteliği, günün ekonomik koşulları dikkate alındığında kadın eş yararına hükmedilen yoksulluk nafakası miktarının az olduğu, İlk Derece Mahkemesince hakkaniyet ilkesi gözetilerek daha uygun miktarda yoksulluk nafakası ödenmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını nafaka miktarı yönünden oy birliğiyle, kusur ve tazminat yönünden oy çokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre geçimini kendi mali kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkânından yoksun olan eş, diğer koşullar da varsa yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m. 175). Kocanın eşinin çalışmasını istemediği ve kadının bu nedenle çalışmadığı, evliliğin süresi ve kocanın gelir durumu birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen nafaka azdır. Kurul ayrıca erkeği ağır, kadını az kusurlu kabul etmiş; eşit kusur görüşü çoğunlukça benimsenmemiştir.
Madde gerekçesi
İsviçre Medenî Kanununun 167 nci maddesi hükmü göz önünde tutulmak suretiyle kaleme alınmıştır. Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Sözleşmede kadınların serbestçe çalışma ve meslek edinme özgürlüğüne sahip olduğu kabul edilmiştir. Nitekim, kadının bir meslek ve sanatla iştigal etmesinin kocanın iznine tâbi olduğuna ilişkin yürürlükteki Kanunun 159 uncu maddesi hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Maddeyle Sözleşme hükümleri de göz önünde tutulmak suretiyle, sadece kadının değil her iki eşin de meslek veya iş seçiminde diğer eşin iznini almak zorunda olmadığı kabul edilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 79Tasarının 192. maddesi yalnız "Eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir." cümlesinden oluşuyordu. Adalet Komisyonu, maddeye "Ancak, meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur." cümlesini ekleyerek kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 407). Böylece izin şartının kaldırılmasıyla birlikte eşlerin meslek ve iş konusundaki özgürlüğünün evlilik birliğinin huzur ve yararıyla sınırlı olduğu açıkça belirtilmiştir.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Karı koca mallarını idare için hangi usulü kabul etmiş olursa olsun karı, kocanın sarahaten veya zımnen müsaadesi ile bir iş veya sanat ile iştigal edebilir. Kocanın izinden imtinaı halinde, karı, kendisinin bir iş veya bir sanat ile iştigal etmesi birliğin veya bütün ailenin menfaati icabı olduğunu ispat ederse bu izin, hakim tarafından verilebilir. Koca, karısını bir iş veya sanat ile iştigalden menettiği takdirde keyfiyet katibi adil marifetiyle ilan edilmedikçe hüsnü niyet sahibi üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etmez.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trBu hüküm Anayasa Mahkemesinin 29.11.1990 tarihli kararıyla iptal edilmiş ve karar 02.07.1992 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990). 4721 sayılı Kanun, izin şartını her iki eş bakımından da kaldırmıştır.
| 743 sayılı Kanun m. 159 | 4721 sayılı Kanun m. 192 | |
|---|---|---|
| İzin | Kadın, kocanın açık veya örtülü izniyle çalışabilirdi | Eşlerden hiçbiri diğerinin iznine bağlı değildir |
| İzin verilmezse | Kadın ailenin menfaatini ispat ederse hâkim izin verebilirdi | Hâkim izni gerekmez |
| Yasaklama | Koca kadını bir iş veya sanatla uğraşmaktan men edebilirdi | Eşin çalışmasına engel olmak boşanmada kusur sayılır |
| Sınır | Birliğin veya ailenin menfaati | Evlilik birliğinin huzur ve yararı |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 29.11.1990 | Eski Kanun'un 159. maddesi iptal edildi | AYM, E. 1990/30, K. 1990/31 |
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 185: Evliliğin genel hükümleri; eşlerin hak ve yükümlülükleri.
- TMK m. 186: Konutun seçimi, birliğin yönetimi ve giderlere katılma.
- TMK m. 166: Evlilik birliğinin sarsılması.
- TMK m. 174: Maddi ve manevi tazminat.
- TMK m. 175: Yoksulluk nafakası.
- TMK m. 195: Hâkimin müdahalesi.
Eşinizin çalışmanıza engel olması, sizi çalışmaya zorlaması ya da çalışmadığınız yıllar nedeniyle nafaka ve tazminat talepleriniz konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 192 ne diyor?
TMK m. 192'ye göre eşlerden her biri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur.
Çalışmak için eşimin iznine ihtiyacım var mı?
Hayır. Eşlerden hiçbiri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznine bağlı değildir (TMK m. 192). Kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan eski hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990).
Eşim çalışmama izin vermiyor; bu boşanma sebebi midir?
Eşinizin çalışmanıza engel olması boşanmada kusur olarak değerlendirilir. Yargıtay, kendisine eşinin çalışmasına izin vermeme kusuru yüklenen kocanın tam kusurlu sayılmasını onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025).
Çalışmama izin vermemesi nedeniyle manevi tazminat alabilir miyim?
Tek başına bu davranışa dayanarak kural olarak hayır. Yargıtay'a göre eşinin çalışmasına izin vermemek kusurlu bir davranış olmakla birlikte kişilik haklarına saldırı niteliği taşımaz (Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025). Aşağılama, baskı veya şiddet gibi başka davranışlar varsa manevi tazminat bunlarla birlikte değerlendirilir.
Eşim beni isteğim dışında çalışmaya zorluyor; ne yapabilirim?
Bu davranış boşanmada kusur sayılır. Yargıtay, eşini isteği dışında geç saatlere kadar çalışmaya zorlayan kocanın davranışları karşısında kadının dava açmakta haklı olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2015/15373 E., 2016/7132 K., 07.04.2016).
Eşimin işi aile huzurumuzu bozuyor; boşanma sebebi olur mu?
Yargıtay'a göre işin türü kural olarak tek başına boşanma sebebi değildir; ancak diğer eşin karşı çıkmasına rağmen sürdürülen ve evlilik birliğinin huzur ve yararını bozduğu kanıtlanan bir iş kusur olarak değerlendirilebilir (Yargıtay 2. HD, 2013/4708 E., 2013/8647 K., 28.03.2013).
Eşimin isteğiyle yıllarca çalışmadım; boşanınca nafaka alabilir miyim?
Koşulları varsa alabilirsiniz ve bu durum nafakanın miktarında gözetilir. Hukuk Genel Kurulu, kocanın isteği nedeniyle yaklaşık on bir yıl çalışmayan üniversite mezunu kadın yararına hükmedilen yoksulluk nafakasını az bulmuştur (Yargıtay HGK, 2025/34 E., 2026/18 K., 21.01.2026).
Ev hanımıyım; emeğim katkı sayılır mı?
Evet. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır; gerekçeye göre bir meslek veya sanat sahibi olmadan emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısı da maddi katkı sayılır (TMK m. 186/3).
Eşimle iş yüzünden ayrı şehirlerde yaşamak zorunda kalırsak ne olur?
Eşler oturacakları konutu birlikte seçer (TMK m. 186/1) ve meslek ve işin yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararını gözetir (TMK m. 192). Anlaşamazsanız hâkimin müdahalesini isteyebilirsiniz (TMK m. 195).
Eski Kanun'da kadının çalışması için kocanın izni gerekir miydi?
Evet. Eski Kanun'un 159. maddesine göre kadın ancak kocanın açık veya örtülü izniyle bir iş veya sanatla uğraşabiliyordu. Anayasa Mahkemesi bu hükmü eşitlik ilkesine ve çalışma özgürlüğüne aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 174, 175, 185, 186, 192, 195
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 159 (iptal)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 192 gerekçesi s. 79, Komisyon metni s. 407
- Anayasa Mahkemesi, E. 1990/30, K. 1990/31, 29.11.1990
- Yargıtay HGK, 2025/34 E., 2026/18 K., 21.01.2026
- Yargıtay 2. HD, 2023/7910 E., 2025/2182 K., 03.03.2025
- Yargıtay 2. HD, 2022/8091 E., 2023/5711 K., 28.11.2023
- Yargıtay 2. HD, 2015/15373 E., 2016/7132 K., 07.04.2016
- Yargıtay 2. HD, 2013/14747 E., 2013/28530 K., 04.12.2013
- Yargıtay 2. HD, 2013/4708 E., 2013/8647 K., 28.03.2013