TMK 185'e göre evlenmeyle evlilik birliği kurulur; eşler birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak, çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermek, birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmakla yükümlüdür. Hukuk Genel Kurulu'na göre sadakat yalnız cinsel sadakat değildir; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar da bu yükümlülüğün ihlalidir ve yükümlülük boşanma kararı kesinleşinceye kadar sürer (Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023). Sadakat yükümlülüğü yalnız eşler arasındadır; Yargıtay'ın içtihadı birleştirme kararına göre evli olduğunu bildiği kişiyle birlikte olan üçüncü kişiden, başka bir kişilik hakkı ihlali yoksa manevi tazminat istenemez (Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018).
- Evlilik birliği
- Evlenmeyle eşler arasında kurulan ve eşlere karşılıklı hak ve yükümlülükler yükleyen hukuki birlik (TMK m. 185/1).
- Sadakat yükümlülüğü
- Eşlerin birbirine sadık kalma yükümlülüğü; yalnız cinsel sadakati değil, eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlardan kaçınmayı da kapsar (TMK m. 185/3).
- Birlikte yaşama yükümlülüğü
- Eşlerin haklı bir sebep olmadıkça ortak konutta birlikte yaşama yükümlülüğü; ortak konutu eşler birlikte seçer (TMK m. 185/3, 186/1).
- Yardım yükümlülüğü
- Eşlerin birbirini maddi ve manevi olarak destekleme yükümlülüğü; eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır (TMK m. 185/3, 186/3).
- İçten bağlılık
- Eşlerin davranışlarının değerlendirilmesinde kullanılan ölçüt: eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin ihlali sayılır.
TMK 185 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlilik birliği | Evlenmeyle kurulur | TMK m. 185/1 |
| Birliğin mutluluğu | Eşler elbirliğiyle sağlar; ölçüt içten bağlılıktır | TMK m. 185/2; Yargıtay HGK, 2025/239 K. |
| Çocuklar | Bakım, eğitim ve gözetime beraberce özen; giderleri ana ve baba karşılar | TMK m. 185/2, 327 |
| Birlikte yaşama | Haklı sebep yoksa kuraldır; salt fiili ayrılık kusur için yetmez | TMK m. 185/3, 197; Yargıtay HGK, 2023/1039 K. |
| Sadakat | Cinsel, duygusal, ekonomik ve sosyal sadakat; boşanma kesinleşinceye kadar sürer | TMK m. 185/3; Yargıtay HGK, 2023/974 K. |
| Yardım | Maddi ve manevi destek; giderlere güç oranında katılma | TMK m. 185/3, 186/3 |
| Üçüncü kişi | Salt birliktelik nedeniyle manevi tazminat istenemez; bağımsız kişilik hakkı ihlali saklıdır | Yargıtay İBBGK, 2018/7 K. |
| Eşe karşı tazminat | Sadakatsizlik nedeniyle eşe karşı dava aile mahkemesinde; boşanmadan sonra ortaya çıkan vakıa genel hükümlere göre | Yargıtay HGK, 2018/1886 K.; Yargıtay HGK, 2021/108 K. |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 151. maddesini karşılar. Eski metindeki "evlenme merasimi" deyimi yerine "evlenme" deyimi kullanılarak evlilik birliğinin evlenmeyle kurulacağı açıklanmış; eşlerin çocukların bakım ve eğitiminde birlikte yükümlü oldukları, birlikte yaşayacakları, birbirlerine sadık kalacakları ve yardımcı olacakları esasına yer verilmiştir.
Sadakat yükümlülüğü boşanma davası açıldıktan sonra da, boşanma kararı kesinleşinceye kadar sürer; dava sırasında yaşanan bir sadakatsizlik yeni bir davanın konusu olabilir. Eşinizin sadakatsizliğini ispat ederken hukuka uygun delil kullanın (TMK m. 184). Eşinizin ilişki yaşadığı kişiye karşı yalnız bu ilişki nedeniyle manevi tazminat davası açmak İçtihadı Birleştirme Kararı karşısında sonuç vermez; bu kişi sizi tehdit etmiş, özel hayatınızı ifşa etmiş veya onurunuzu zedelemişse bu olayları ayrıca belgeleyin. Eşinize karşı tazminat istemlerinizi boşanma davasında ileri sürün; boşanmadan doğan dava hakları boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).
Evlilik birliği ve birliğin mutluluğu
- Evlenmeyle kurulur: Evlilik birliği evlenmeyle kurulur (TMK m. 185/1). Gerekçeye göre eski Kanun'daki "evlenme merasimi" deyimi yerine "evlenme" deyimi kullanılmış, birliğin evlenmeyle kurulacağı açıklanmıştır.
- Elbirliği ve içten bağlılık: Eşler birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamakla yükümlüdür (TMK m. 185/2). Hukuk Genel Kurulu'na göre bu birliktelik duygusal, ekonomik, sosyal, fiziksel ve görsel tüm birliktelikleri kapsar ve eşlerin yükümlülükleri "içten bağlılık" ilkesiyle değerlendirilir; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin ihlalidir (Yargıtay HGK, 2023/705 E., 2025/239 K., 16.04.2025).
- Hakaret ve tepki: Eşine hakaret eden ve onu aşağılayan eş birlik yükümlülüklerini ihlal eder. Hukuk Genel Kurulu, eşinin tekme ve yumruğuna karşı kendini savunurken onu tırnakla yaralayan kadının davranışını tepki niteliğinde sayarak kusur olarak yüklememiştir (Yargıtay HGK, 2023/382 E., 2024/244 K., 15.05.2024). Buna karşılık Kurul, şiddete uğradıktan sonra ortak bebeğin yanında eşine ve kayınvalidesine hakaret eden kadının davranışını tepki sınırını aşan bir kusur saymıştır (Yargıtay HGK, 2023/705 E., 2025/239 K., 16.04.2025).
- Güveni sarsan iddia: Yargıtay, ortak çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürerek DNA testi isteyen ve test sonucunda çocuğun babası olduğu anlaşılan kocaya bu vakıayı kusur olarak yüklemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/6872 E., 2026/1632 K., 12.02.2026).
Çocukların bakımı, eğitimi ve gözetimi
- Birlikte özen: Eşler çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdür (TMK m. 185/2); çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m. 327/1). Gerekçe de eşlerin çocukların bakım ve eğitiminde birlikte yükümlü olduğunu vurgular.
- Çocuğun yanında yaşanan olaylar: Hukuk Genel Kurulu, son olayın bir yaşından küçük ortak bebeğin yanında yaşanmasını, evliliğin devamında çocuk bakımından korunmaya değer bir yarar kalmadığı sonucuna varırken gözetmiştir (Yargıtay HGK, 2023/705 E., 2025/239 K., 16.04.2025).
- Özel okul sözleşmesi: Çocuğun eğitim giderinden ana ve baba sorumlu olsa da Hukuk Genel Kurulu, eşlerden birinin tek başına imzaladığı özel okul sözleşmesini birliğin sürekli ihtiyaçları için yapılan olağan temsil işlemi saymamış ve sözleşmeyi imzalamayan annenin okula karşı müteselsil sorumluluğunu kabul etmemiştir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023). Kurulda, birkaç yıl özel okulda okuyan çocukların eğitim giderinin birliğin sürekli ihtiyacı sayılması gerektiği görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir.
Birlikte yaşama yükümlülüğü
- Kural: Eşler birlikte yaşamak zorundadır (TMK m. 185/3) ve oturacakları konutu birlikte seçerler (TMK m. 186/1). Hukuk Genel Kurulu'na göre birlikte yaşama evlilik birliğinin yüklediği yükümlülüklerin en önemlisidir ve zorunlu nedenler dışında eşlerin birlikte yaşaması kuraldır (Yargıtay HGK, 2022/771 E., 2023/1039 K., 01.11.2023).
- Haklı ayrı yaşama: Ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşen eş, bu durum sürdükçe ayrı yaşama hakkına sahiptir; ayrı yaşama haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim eşlerden birinin istemi üzerine parasal katkı, konut ve ev eşyası ile malların yönetimine ilişkin önlemleri alır (TMK m. 197).
- Salt fiili ayrılık yetmez: Hukuk Genel Kurulu'na göre terk sebebine (TMK m. 164) dayanılmadan ortak konuttan ayrılmanın 166. maddeye göre kusur sayılabilmesi için eylemin delillerle somutlaştırılması, ortak hayatı kesme kastının ve ayrılık sebebinin diğer eşten kaynaklanmadığının ortaya konması gerekir; yalnız fiili ayrılığı gösteren tanık beyanlarıyla boşanmaya karar verilemez (Yargıtay HGK, 2022/771 E., 2023/1039 K., 01.11.2023).
- Birlikte yaşamaktan kaçınma: Hukuk Genel Kurulu, ortak çocukla Türkiye'ye dönüp yurt dışında yaşayan eşiyle birlikte yaşamaktan kaçınan ve eşini aşağılayan kadının davranışları karşısında boşanmaya karar verilmesini yerinde bulmuş; tanıkların akraba olmasının tek başına beyanlarını değerden düşürmeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1586 E., 2021/247 K., 11.03.2021).
Sadakat yükümlülüğü
- Kapsam: Eşler birbirine sadık kalmak zorundadır (TMK m. 185/3). Hukuk Genel Kurulu'na göre sadakat yükümlülüğü yalnız cinsel sadakati değil, duygusal, ekonomik, sosyal, fiziksel ve görsel sadakati de kapsar; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar, cinsel bir ilişki bulunmasa da güven sarsıcı davranış olarak bu yükümlülüğün ihlalidir (Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023).
- Boşanma kesinleşinceye kadar sürer: Hukuk Genel Kurulu'na göre sadakat yükümlülüğü evlilik birliği süresince ve boşanma kararının kesinleşmesine kadar devam eder; boşanma davası açılması bu yükümlülüğü sona erdirmez (Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023). Ancak dava açıldıktan sonra gerçekleşen bir olay kural olarak o davada değil, yeni bir davada ileri sürülebilir (Yargıtay HGK, 2010/2-227 E., 2010/324 K., 16.06.2010).
- İkinci evlilik: Hukuk Genel Kurulu, resmî evliliği sürerken başka bir kadınla imam nikâhıyla ikinci bir evlilik yapan ve bu kadından çocukları olan kocayı tam kusurlu saymıştır (Yargıtay HGK, 2024/129 E., 2025/499 K., 10.09.2025).
- Delil ve zina: Sadakatsizlik hukuka uygun delillerle ispatlanmalıdır; eşin telefonuna, hesaplarına veya bilgisayarına izinsiz erişilerek elde edilen kayıtlar hükme esas alınmaz (TMK m. 184). Sadakatsizlik zina boyutuna ulaşmışsa eş özel boşanma sebebine de dayanabilir (TMK m. 161).
Yardım yükümlülüğü
- Maddi ve manevi destek: Eşler birbirine yardımcı olmak zorundadır (TMK m. 185/3) ve birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar (TMK m. 186/3). Yardım yükümlülüğü eşin maddi ve manevi olarak desteklenmesini ifade eder.
- Ekonomik baskı: Hukuk Genel Kurulu, eşini evlilik birliğinden dışlayan ve ona ekonomik ve psikolojik baskı uygulayan kocanın davranışlarını kusur belirlemesinde dikkate almış, kadının da kusurlu davranışları bulunduğundan eşleri eşit kusurlu saymıştır (Yargıtay HGK, 2018/1095 E., 2021/1676 K., 14.12.2021).
- Ayrı yaşamada parasal katkı: Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine diğerinin yapacağı parasal katkıyı belirler (TMK m. 197/2). Eşlerden biri haklı bir sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınırsa diğer eş de aynı istemlerde bulunabilir (TMK m. 197/3).
Aldatan eşin ilişki yaşadığı kişiye karşı tazminat
- İçtihadı Birleştirme Kararı: Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacağına oy çokluğuyla karar vermiştir; karar Resmî Gazete'nin 08.12.2018 tarihli ve 30619 sayılı nüshasında yayımlanmıştır (Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018).
- Gerekçe: Yargıtay'a göre sadakat yükümlülüğü evlilik sözleşmesinden doğan ve yalnız eşlerin birbirine karşı ileri sürebileceği nispi bir haktır; eş olmayan kişi bakımından fiilin hukuka aykırılığı gerçekleşmediğinden haksız fiil ve müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanamaz ve yalnız evliliği bilmek ahlaka aykırılık nedeniyle sorumluluk (TBK m. 49/2) için yeterli değildir (Yargıtay 4. HD, 2022/11477 E., 2025/8875 K., 29.05.2025).
- Bağımsız kişilik hakkı ihlali saklıdır: İçtihadı birleştirme kararına göre üçüncü kişi aldatma eylemiyle bağlantılı olarak aldatılan eşin konut dokunulmazlığını ihlal eder, özel yaşamına müdahale eder, sır alanına girer, özel bilgilerini ifşa eder veya sözleriyle onur ve saygınlığını zedelerse manevi tazminat sorumluluğu doğar (Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018). Yargıtay, üçüncü kişinin aldatılan eşe aşağılayıcı nitelikteki bir görüntü kaydını kasten göndermesini haksız ve incitici bularak manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini oy çokluğuyla belirtmiş (Yargıtay 4. HD, 2015/15032 E., 2019/35 K., 14.01.2019), evlilik dışı çocuğun aldatılan eşin nüfusuna kaydettirilmesine dayanan iddianın da ayrıca incelenmesini istemiştir (Yargıtay 4. HD, 2022/16551 E., 2025/17429 K., 25.12.2025).
- Görülmekte olan davalar: Yargıtay, bozma kararına uyulduktan sonra verilen içtihadı birleştirme kararının usuli kazanılmış hakkı ortadan kaldırdığını ve yeni hukuki duruma göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. HD, 2018/2790 E., 2018/8384 K., 26.12.2018). Hukuk Genel Kurulu da direnme aşamasındaki bir davada kararın bağlayıcılığını gözeterek yeniden değerlendirme yapılmasını istemiştir (Yargıtay HGK, 2017/1374 E., 2018/1780 K., 27.11.2018).
- Anayasa Mahkemesi: Anayasa Mahkemesi, bu karar doğrultusunda reddedilen tazminat davası nedeniyle yapılan başvuruda aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir (AYM, Ömer Sivrikaya, B. No: 2020/3519, 25.10.2023). Mahkeme başka bir başvuruda, yerleşik bir içtihat bulunmadığından başvurucunun bu tazminat bakımından mülkiyet hakkı kapsamında korunmaya değer bir beklentisinin olmadığını belirterek başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (AYM, Diana Kutlar, B. No: 2017/33788, 10.02.2021).
Eşe karşı tazminat ve görevli mahkeme
- Boşanma davasında tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174/2); boşanmadan doğan dava hakları boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).
- Aile mahkemesi görevlidir: Hukuk Genel Kurulu, eşin sadakatsizliği nedeniyle kişilik haklarının saldırıya uğradığı iddiasıyla boşanma kararından sonra eski eşe karşı açılan manevi tazminat davasının aile hukukundan kaynaklandığını ve aile mahkemesinin görevli olduğunu oy çokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1432 E., 2018/1886 K., 11.12.2018).
- Boşanmadan sonra ortaya çıkan vakıa: Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma kesinleştikten sonra evlilik içinde doğan çocuğun kocadan olmadığının anlaşılması ve bunun soybağının reddi kararıyla kesinleşmesi üzerine açılan manevi tazminat davasını ise boşanmanın fer'isi saymamış, istemin haksız fiile ilişkin genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla incelenmesi gerektiğini oy çokluğuyla belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2017/2493 E., 2021/108 K., 18.02.2021).
- Anlaşmalı boşanmanın etkisi: Hukuk Genel Kurulu'na göre anlaşmalı boşanmada taraflar boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin uyuşmazlığı nihai olarak çözmüş sayılır ve artık boşanma sebebiyle maddi ve manevi tazminat istenemez (Yargıtay HGK, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019).
Eşinizin birlik yükümlülüklerini ihlal ettiğini düşünüyorsanız boşanma dilekçesinde her olayı tarihi, yeri ve tanığıyla yazın; hakaret, ilgisizlik, ekonomik baskı, birlikte yaşamaktan kaçınma ve güven sarsıcı davranışları ayrı ayrı belirtin. Eşiniz evi terk ettiyse yalnız ayrı yaşadığınızı değil, ayrılığın ortak hayatı kesme amacı taşıdığını ve sizden kaynaklanmadığını da gösterecek delil toplayın. Sadakatsizliği ispat ederken hukuka uygun delil kullanın. Eşinizin ilişki yaşadığı kişiye karşı dava açmayı düşünüyorsanız, bu kişinin sizi tehdit etmesi, özel hayatınızı ifşa etmesi veya onurunuzu zedeleyen sözleri gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlalini belgeleyin. Eşinize karşı tazminat istemlerinizi boşanma davasında ileri sürün ve bir yıllık zamanaşımı süresini kaçırmayın.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Evli olduğunu bildiği kişiyle birlikte olan üçüncü kişiye karşı, başka bir kişilik hakkı ihlali yoksa, aldatılan eş manevi tazminat isteyemez
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kendi kararları arasında ve bu Daire ile Hukuk Genel Kurulu kararları arasında, aldatılan eşin evli olduğunu bilerek eşiyle birlikte olan üçüncü kişiye karşı açtığı manevi tazminat davaları konusunda çelişki vardı. Yapılan başvurular üzerine Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu görüş aykırılığının İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunca giderilmesine karar verdi. İçtihadı birleştirmenin konusu, evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunup bulunamayacağı olarak belirlendi.
“Hâl böyle olunca, üçüncü kişi tarafından gerçekleştirilen başkaca bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça, salt evli bir kişiyle birlikte olmak şeklindeki eyleminden dolayı aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat isteyebilmesinin mümkün bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.”
Ne anlama geliyor? Büyük Genel Kurul 06.07.2018 günü üçüncü görüşmede oy çokluğuyla, evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacağı yönünde içtihatları birleştirmiştir. Kurul'a göre kanunlarda bu konuda özel bir tazminat hükmü yoktur ve haksız fiilin genel koşullarını taşımayan bir eylem için yargı kararıyla tazminat sorumluluğu yaratılamaz. Ancak üçüncü kişi aldatma eylemiyle bağlantılı olarak aldatılan eşin konut dokunulmazlığını ihlal eder, özel yaşamına müdahale eder, sır alanına girer, ele geçirdiği özel bilgileri ifşa eder veya sözleriyle onur ve saygınlığını zedelerse bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkı ihlali oluşur ve manevi tazminat sorumluluğu doğar. İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar (2797 sayılı Yargıtay Kanunu m. 45).
Aldatılan eşin üçüncü kişiye karşı açtığı manevi tazminat davasının İçtihadı Birleştirme Kararı doğrultusunda reddi aile hayatına saygı hakkını ihlal etmez
Başvurucu ile eşi karşılıklı olarak açtıkları davalar sonunda boşanmıştı. Başvurucu, evlilik sürerken eşiyle birlikte olduğunu ileri sürdüğü üçüncü kişiye karşı manevi tazminat davası açtı; aynı dilekçeyle eşine karşı açtığı tazminat davası ayrıldı. Asliye hukuk mahkemesi, sadakat yükümlülüğünün eşin evlenmeyle kurulan aile birliğinin tarafı olmasından kaynaklandığını ve üçüncü kişinin eyleminin başvurucunun kişilik değerlerine saldırı oluşturmadığını belirterek davayı reddetti; temyiz ve karar düzeltme istemleri reddedilerek karar kesinleşti. Başvurucu, aile kurumunun korunmasına ilişkin devlet yükümlülüklerinin yerine getirilmediğini ileri sürdü.
“Evlilik birliği içinde gerçekleşen aldatma durumunda -başka bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça- salt bu eylem nedeniyle aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat talep edemeyeceği şeklinde verilen söz konusu içtihadı birleştirme kararının Yargıtay ve derece mahkemelerince uygulandığı ve bu konuda son dönemde istikrarlı bir yargısal yaklaşımın bulunduğu görülmektedir.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine oyçokluğuyla karar vermiştir; üç üye karşı oy kullanmıştır. Mahkeme'ye göre sadakat yükümlülüğü eşlerin birbirine karşı ileri sürebileceği nispi bir haktır ve sadakatsizliğe karşı boşanma ve tazminat gibi hukuki çareler mevcuttur. İçtihadı Birleştirme Kararı, bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkı ihlali hâlinde üçüncü kişinin sorumluluğunu açık tutmuştur; derece mahkemesi başvurucunun iddialarını bu karar doğrultusunda ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılamıştır.
Sadakat yükümlülüğü eşler arasında nispi bir haktır; evli kişiyle birlikte olan üçüncü kişinin yalnız evliliği bilmesi tazminat sorumluluğu için yeterli değildir
Davacının eşi, evlilik sürerken davalıyla birlikte yaşamaya başlamış ve bu birliktelikten bir çocuk dünyaya gelmişti; eşler bu nedenle boşandı. Davacı, eşiyle birlikte yaşayan davalıdan manevi tazminat istedi. Davalı cevap vermedi. Mahkeme davayı kısmen kabul ederek davacı yararına manevi tazminata hükmetti.
“TBK'nın 49/2 (818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 41/2) maddeleri gereği, fiilin emredici bir norma değil de sadece ahlaka aykırı olması durumunda, sorumluluğa gidilebilmesi için, failin zarar görene zarar verme kastıyla yani somut olayda, davalının davacı aldatılan eşe bilerek ve isteyerek zarar vermeyi amaçlamış olması gerekir. Sadece birlikte olduğu eşin evli olduğunu bilmesi bu tür sorumluluk için yeterli değildir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuş ve davanın tümden reddi gerektiğini belirtmiştir. Daire'ye göre sadakat yükümlülüğü evlilik sözleşmesinden doğar ve yalnız eşlerin birbirine karşı ileri sürebileceği nispi bir haktır; eş olmayan davalı yönünden fiilin hukuka aykırılığı gerçekleşmediğinden haksız fiil ve müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanamaz. Aldatılan eş yansıma yoluyla zarara uğradığını da ileri süremez. Ahlaka aykırılık nedeniyle sorumluluk (TBK m. 49/2) ise davalının aldatılan eşe bilerek ve isteyerek zarar vermeyi amaçlamasını gerektirir.
Üçüncü kişiye karşı açılan davada, evlilik dışı çocuğun aldatılan eşin nüfusuna kaydettirilmesi gibi bağımsız bir kişilik hakkı ihlali iddiası ayrıca incelenmelidir
Davacı, boşandığı eşi ve eşinin ilişki yaşadığı kişi aleyhine manevi tazminat davası açtı. Eşinin kendisini davalıyla aldattığını, davalının kendisini sürekli arayıp mesaj göndererek taciz ettiğini ve işyerine gelerek tehdit ettiğini, ayrıca davalıların anlaşarak evlilik dışı doğan çocuğu kendi nüfusuna kaydettirdiğini ve çocuğu bir yıl boyunca kendi çocuğu sandığını ileri sürdü; DNA testiyle çocuğun kendisinden olmadığı anlaşılmıştı. Mahkeme eski eşe karşı açılan davayı ayırdı, üçüncü kişiye karşı açılan davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti.
“Ne var ki, davacı tarafın talebinin sadece sadakat yükümlülüğünün ihlali ve davalı tarafın davacıyı tehdit ve rahatsız etmesi iddialarına dayanmayıp evlilik dışı çocuğun davacının nüfusuna kaydettirilmesi, davacının bu çocuğu kendi çocuğu gibi bilmesinden kaynaklı kişilik haklarının ihlal edildiği iddiasına da dayandığı açık ve kesindir.”
Ne anlama geliyor? Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre davalının eşler arasındaki sadakat yükümlülüğünün ihlalinden asli olarak sorumlu tutulamayacağı ve taciz ile tehdit iddialarının ispatlanamadığı yönündeki değerlendirme yerindedir. Ancak davacı ayrıca evlilik dışı çocuğun kendi nüfusuna kaydettirilmesine ve çocuğu kendi çocuğu sanmasına dayanan bir kişilik hakkı ihlali ileri sürmüştür; mahkeme bu iddia hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermelidir.
Eşin sadakatsizliği nedeniyle diğer eşin ona karşı açtığı manevi tazminat davası aile hukukundan doğar; bu davaya aile mahkemesi bakar
Karşılıklı açılan boşanma davalarında eşler, kocanın şiddeti ve kadının güven sarsıcı davranışları nedeniyle eşit kusurlu sayılarak boşanmış, tazminat istemleri reddedilmişti. Koca, boşanma kararından on gün sonra, evlilik sürerken eşinin başka biriyle ilişki kurarak kendisini aldattığını ileri sürerek eski eşi ve o kişi aleyhine asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açtı. Mahkeme üçüncü kişi hakkındaki davayı ayırdı; eski eşe karşı açılan davada aile mahkemesinin görevli olduğunu belirterek dava dilekçesini görevsizlik nedeniyle reddetti. Özel Daire, davanın dayanağının haksız fiil olduğunu ve genel mahkemelerin görevli olduğunu belirterek bozdu; mahkeme direndi.
“Eşlerin evlenme ile kurulan aile birliğinin tarafı olması sıfatından kaynaklanan sadakat yükümlülüğü, eşlerin tabi olması gereken bir yükümlülük olup, TMK'nın "Aile Hukuku" başlığını taşıyan ikinci kitabının birinci kısmının 3. bölümünde düzenlenmiştir. Sadakat yükümlülüğünün ihlal edilmesi durumunda, diğer eş açacağı boşanma davasında, boşanmaya neden olan bu olay nedeniyle kişilik hakkının saldırıya uğradığını ileri sürerek davanın ferî mahiyetinde manevi tazminat talebinde bulunabilir (TMK m. 174/2).”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını ikinci görüşmede oy çokluğuyla onamıştır. Kurul'a göre hukuki nitelendirme hâkime aittir; eşin sadakat yükümlülüğünü (TMK m. 185/3) ihlal ettiği ve bu nedenle kişilik haklarının saldırıya uğradığı iddiasıyla açılan dava aile hukukundan kaynaklanır. Evlilik devam ederken birlik yükümlülüklerine uyulup uyulmadığını belirleme görevi aile mahkemesine aittir ve TMK'nın ikinci kitabından doğan dava ve işlere aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Kurulda, istemin boşanmadan bağımsız olarak genel hükümlere dayandırılabileceği ve asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir.
Anlaşmalı boşanmadan sonra ortaya çıkan ve soybağının reddiyle kesinleşen vakıaya dayanan manevi tazminat istemi boşanmanın fer'isi değildir; genel hükümlere göre incelenir
Eşler anlaşmalı olarak boşanmıştı. Koca, boşanma kararı kesinleştikten sonra evlilik içinde doğan ve nüfusuna kaydedilen çocuğun kendisinden olmadığını öğrendi ve soybağının reddi davası açtı; dava kabul edilerek kesinleşti. Koca ayrıca eski eşi aleyhine, kişilik haklarının saldırıya uğradığını ileri sürerek manevi tazminat davası açtı. Mahkeme davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakarak eski eşin sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiğini belirtti ve TMK m. 174/2 uyarınca manevi tazminata hükmetti. Özel Daire, anlaşmalı boşanmadan sonra boşanma sebebiyle tazminat istenemeyeceğini belirterek bozdu; mahkeme direndi.
“O hâlde; boşanma kararının kesinleşmesinden sonra varlığı anlaşılan vakıaya dayalı olarak açılan davanın, TMK'nın 178 ve 174/2 maddeleri uyarınca boşanma davasının feri niteliğindeki manevi tazminat davası olarak kabulü mümkün olmayıp, dava TBK'nın genel hükümleri uyarınca haksız eylemden kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını değişik gerekçeyle oy çokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre istem, boşanmaya sebep olan olaylara değil, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan ve soybağının reddi kararıyla kesinleşen vakıaya dayanmaktadır; bu nedenle boşanmanın fer'isi olan ve TMK m. 178'deki süreye bağlı bir tazminat istemi sayılamaz. İstem, Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin genel hükümlerine göre asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla incelenmelidir. Kurulda, eylem evlilik içinde gerçekleştiği için aile mahkemesi sıfatıyla verilen kararın yerinde olduğu görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir.
Sadakat yalnız cinsel sadakat değildir; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar da sadakat yükümlülüğünün ihlalidir ve yükümlülük boşanma kararı kesinleşinceye kadar sürer
Kuzen olan eşler 2011'de evlenmiş, bir süre sonra yurt dışına taşınmıştı. Koca, eşinin yaşadıkları şehirde başka bir erkekle güven sarsıcı davranışlarda bulunduğunu ileri sürerek boşanma davası açtı; olaylara tanık olan kayınvalide ve kayınbaba dinlendi. İlk derece mahkemesi kadını tam kusurlu sayarak davayı kabul etti. Bölge adliye mahkemesi, tanık beyanlarının iddiayı ispata yeterli olmadığını ve vakıanın kadınla paylaşılmayarak ona savunma imkânı tanınmadığını belirterek davayı reddetti; Özel Daire bozdu, bölge adliye mahkemesi direndi.
“Yargıtay uygulamasında da; 4721 sayılı Kanun'un 185 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, evlilik birliği süresince ve boşanma kararının kesinleşmesi anına kadar eşlerin karşılıklı olarak cinsel sadakat yükümlülüğünün devam ettiği hususu istisnasız şekilde kabul edilmiştir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre sadakat yükümlülüğü yalnız cinsel sadakati değil, duygusal, ekonomik, sosyal, fiziksel ve görsel sadakati de kapsar. Yargıtay "içten bağlılık" ilkesini benimser; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar sadakat yükümlülüğünün ihlalidir ve cinsel bir ilişki bulunmasa da güven sarsıcı davranışlar bu kapsamdadır. Tanıkların olayı kusurlu eşle paylaşmamış ya da ondan açıklama istememiş olması beyanlarını değerden düşürmez; akrabalık da tek başına tanık beyanını değersiz kılmaz. Kadının güven sarsıcı davranışı ispatlanmıştır.
Ortak çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürerek DNA testi isteyen ve babalığı ortaya çıkan eşe bu davranışı kusur olarak yüklenir
Karşılıklı boşanma davalarında bölge adliye mahkemesi kadına eşiyle ve ortak çocuğun bakımıyla ilgilenmediği, birlikte yaşama ve yardım yükümlülüğünü yerine getirmediği; kocaya ise eşine şiddet uyguladığı ve hakaret ettiği vakıalarını kusur olarak yükledi. Kadını ağır, kocayı az kusurlu sayarak koca yararına tazminata hükmetti. Kadın, kocanın ortak çocuğun kendisinden olmadığını iddia ederek DNA testi istediğine de dayanmıştı; test kocanın çocuğun babası olduğunu göstermişti.
“Bu nedenle bu vakıanın erkeğe kusur olarak yüklenmesi gerekir. Bu durumda, Mahkemece belirlenen ve gerçekleşen diğer kusurlu davranışlar ile birlikte değerlendirildiğinde; boşanmaya sebebiyet veren olaylarda tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü gerekir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı kusur belirlemesi ve koca yararına hükmedilen tazminatlar yönünden oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre ortak çocuğun kendisinden olmadığını iddia ederek DNA testi isteyen ve test sonucunda çocuğun babası olduğu anlaşılan kocaya bu vakıa kusur olarak yüklenmelidir. Diğer kusurlu davranışlarla birlikte değerlendirildiğinde eşler eşit kusurludur; eşit kusurlu eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez (TMK m. 174).
Birlikte yaşama yükümlülüğünün ihlali kusur sayılabilir; ancak salt fiili ayrılık yetmez, ortak hayatı kesme kastı ve haklı sebebin yokluğu ortaya konmalıdır
Eşler 1995'te evlenmişti ve iki çocukları vardı. Koca, eşinin kendisine haber vermeden eşyalarını alarak ortak konutu bıraktığını, başka bir şehre gittiğini ve geri dönmeyi reddettiğini ileri sürerek boşanma davası açtı; kadın cevap dilekçesi vermedi. İlk derece mahkemesi, tanık beyanlarına göre kadının eşini terk ettiğini ve evlilik birliği içinde onu yalnız bıraktığını belirterek kadını tam kusurlu saydı ve boşanmaya karar verdi; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti. Özel Daire, kocanın terk sebebine (TMK m. 164) dayalı bir davası bulunmadığını ve kadına başka bir kusur yüklenemeyeceğini belirterek bozdu; bölge adliye mahkemesi direndi.
“Şüphesiz ki eşler, evlilik birliği devam ettiği sürece birlikte yaşamak zorundadırlar. Aksine eylem "birlikte yaşama yükümlülüğünün" ihlâline yönelik davranışlardan olup, genel boşanma sebebine dayalı 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesi uyarınca verilecek boşanma kararlarında kusur belirlemesi bakımından hükme esas alınması mümkündür. Ancak 4721 sayılı Kanun'un 164 üncü maddesi uyarınca ileri sürülmeyen terk olgusunun aynı Kanun'un 166 ncı maddesine göre birlikte yaşama yükümlülüğünü ihlal eden davranış olarak nitelendirilmesi suretiyle boşanma hükmüne esas alınabilmesi için eylemin gösterilen delillerle somutlaştırılması, kusurlu tarafın bu eylemindeki kastının ortak hayatı kesmek amacı taşıdığının açıkça ortaya konulması, ayrı yaşama sebebinin iddiayı ileri süren tarafından kaynaklanmadığına ilişkin yaşamın olağan akışına uygun bilgilerin dosyadan anlaşılması, dosyaya yansıyan belge ve anlatımlardan evlilik birliğinde meydana gelen ayrılık hâlinin normale dönme ihtimali kalmadığının ortada olması gibi delillerle desteklenerek "salt fiili ayrılık" olgusunun üzerine çıkılması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre birlikte yaşama, evlilik birliğinin yüklediği yükümlülüklerin en önemlisidir ve haklı bir sebep olmaksızın ortak yaşamdan ayrılma, 166. maddeye dayanan davada kusur olarak dikkate alınabilir. Ancak dinlenen tanıkların beyanları yalnız fiili ayrılığı göstermiş; ayrılığın ortak hayatı kesmek amacıyla yapıldığına dair açıklama içermemiş, yer ve zaman içermeyen soyut beyanlar olarak kalmıştır. Bu nedenle evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ispatlanamamış ve dava reddedilmelidir.
Birliğin mutluluğunu sağlama ve çocuğa özen yükümlülüğü: şiddete karşılık başlayan, ancak ortak bebeğin yanında sürdürülen hakaret tepki sınırını aşar
Koca, eşinin kendisine ve ailesine sürekli küfür ve hakaret ettiğini ileri sürerek boşanma davası açtı; kadın evliliğin başından beri şiddet ve hakarete maruz kaldığını savundu. Son olayda koca eşini darp etmiş ve ceza mahkemesince cezalandırılmış, kadının olay sırasında sarf ettiği sözler ise tahrik olarak kabul edilerek kocanın cezasında indirim yapılmıştı. İlk derece mahkemesi kocayı tam kusurlu sayarak davayı reddetti, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Özel Daire, kadının eşine hakaret ettiğini belirterek bozdu; ilk derece mahkemesi kadının sözlerinin tepki niteliğinde olduğunu belirterek direndi.
“Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak, çocukların bakımına, eğitimine ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlü olan tarafların gerçekleşen olaylara göre bu yükümlülüklerini ihlâl ettikleri tartışmasızdır. Davalının görmüş olduğu fiziksel şiddet nedeniyle eşine ve kayın validesine yönelik hakaret ve sinkaf içerikli sözler söylemesi şeklinde gerçekleşen kusurlu eyleminin, tepki niteliğinde davranışı aşar boyutta olduğu kabul edilmelidir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre TMK m. 185'teki birliktelik duygusal, ekonomik, sosyal, fiziksel ve görsel tüm birliktelikleri kapsar ve eşlerin yükümlülükleri "içten bağlılık" ilkesiyle değerlendirilir; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin ihlalidir. Koca fiziksel şiddeti nedeniyle ağır kusurlu, olay sırasında ve sonrasında eşine ve kayınvalidesine hakaret eden kadın ise az kusurludur. Son olayın bir yaşından küçük ortak bebeğin yanında yaşandığı da gözetildiğinde evliliğin devamında davalı ve çocuk bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamıştır ve boşanmaya karar verilmelidir (TMK m. 166/2).
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 151 inci maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki Kanunda kullanılmış olan "evlenme merasimi" deyimi yerine "evlenme" deyimi kullanılmak suretiyle evlilik birliğinin "evlenme" ile kurulacağı açıklanmıştır. Maddede eşlerin hak ve yükümlülükleri belirtilmiş, çocukların bakım ve eğitiminde eşlerin birlikte yükümlü olduğu, birlikte yaşayacakları, birbirlerine sadık kalacakları ve yardımcı olacakları esasına yer verilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 77Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 405). Gerekçeye göre maddede eşlerin hak ve yükümlülükleri belirtilmiştir; birlikte yaşama yükümlülüğü eski metinden farklı olarak maddede açıkça sayılmıştır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Evlenme merasiminin icrasiyle, evlilik birliği vücut bulur. Karı koca yekdiğerine karşı bu birliğin saadetini müttehhiden temin ve çocukların iaşe ve terbiyesine beraberce ihtimam etmek hususlarını iltizam etmiş olurlar. Karı koca, birbirine sadakat ve müzaharetle mükelleftir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 151 | 4721 sayılı Kanun m. 185 | |
|---|---|---|
| Birliğin kurulması | Evlenme merasiminin icrasıyla | Evlenmeyle |
| Birliğin mutluluğu | Karı koca birliğin saadetini birlikte temin eder | Eşler birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlar |
| Çocuklar | İaşe ve terbiyelerine beraberce ihtimam | Bakım, eğitim ve gözetime beraberce özen |
| Birlikte yaşama | Maddede sayılmamıştı | Açıkça sayıldı |
| Sadakat ve yardım | Sadakat ve müzaharet | Sadık kalma ve yardımcı olma |
Eski Kanun'un 152. maddesine göre koca birliğin reisiydi ve evin seçimi ile karı ve çocukların geçimi ona aitti; 153. maddeye göre ise kadın müşterek saadeti temin hususunda kocasının yardımcısı ve danışmanıydı ve eve kadın bakardı. 4721 sayılı Kanun bu ayrımı kaldırmış; eşler konutu birlikte seçer, birliği beraberce yönetir ve giderlere güçleri oranında katılır (TMK m. 186).
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
| 06.07.2018 | Evli kişiyle birlikte olan üçüncü kişiye karşı manevi tazminat istenemeyeceğine ilişkin içtihadı birleştirme kararı verildi | Yargıtay İBBGK, 2018/7 K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 161: Zina.
- TMK m. 166: Evlilik birliğinin sarsılması.
- TMK m. 174: Maddi ve manevi tazminat.
- TMK m. 178: Boşanmadan doğan dava haklarında zamanaşımı.
- TMK m. 184: Boşanmada yargılama usulü ve hukuka aykırı delil.
- TMK m. 186: Konutun seçimi, birliğin yönetimi ve giderlere katılma.
- TMK m. 197: Birlikte yaşamaya ara verilmesi.
- TMK m. 327: Çocuğun bakım ve eğitim giderleri.
Sadakat yükümlülüğünün ihlali, birlikte yaşamaktan kaçınma veya üçüncü kişiye karşı tazminat konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 185 ne diyor?
TMK m. 185'e göre evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulur. Eşler bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdür; eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır.
Evlilikte eşlerin yükümlülükleri nelerdir?
Eşler birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak, çocuklarla birlikte ilgilenmek, birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmakla yükümlüdür (TMK m. 185). Ayrıca konutu birlikte seçer, birliği beraberce yönetir ve giderlere güçleri oranında katılırlar (TMK m. 186).
Sadakat yükümlülüğü yalnız aldatmayı mı kapsar?
Hayır. Hukuk Genel Kurulu'na göre sadakat yükümlülüğü yalnız cinsel sadakati değil, duygusal, ekonomik, sosyal, fiziksel ve görsel sadakati de kapsar; eşine içten bağlı bir kişinin yapmayacağı davranışlar, cinsel bir ilişki olmasa da güven sarsıcı davranış olarak kusur sayılır (Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023).
Boşanma davası açıldıktan sonra sadakat yükümlülüğü devam eder mi?
Evet, boşanma kararı kesinleşinceye kadar devam eder (Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023). Ancak dava açıldıktan sonra yaşanan bir olay kural olarak o davada değil, yeni bir davada ileri sürülebilir (Yargıtay HGK, 2010/2-227 E., 2010/324 K., 16.06.2010).
Eşimin ilişki yaşadığı kişiye tazminat davası açabilir miyim?
Yalnız bu ilişki nedeniyle açamazsınız. Yargıtay'ın içtihadı birleştirme kararına göre evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eş manevi tazminat isteyemez (Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018). Anayasa Mahkemesi de bu karar doğrultusunda verilen ret kararlarında aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğini kabul etmiştir (AYM, Ömer Sivrikaya, B. No: 2020/3519, 25.10.2023).
Eşimin ilişki yaşadığı kişi beni tehdit etti veya özel hayatımı ifşa etti; tazminat isteyebilir miyim?
Evet. İçtihadı birleştirme kararına göre üçüncü kişi aldatılan eşin konut dokunulmazlığını ihlal eder, özel yaşamına müdahale eder, sır alanına girer, özel bilgilerini ifşa eder veya sözleriyle onur ve saygınlığını zedelerse manevi tazminat sorumluluğu doğar (Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018). Bu olayları tanık, mesaj ve kolluk kayıtlarıyla belgeleyin.
Aldatan eşime karşı tazminat davasını hangi mahkemede açarım?
Tazminat istemini boşanma davasında ileri sürebilirsiniz (TMK m. 174/2). Hukuk Genel Kurulu, eşin sadakatsizliği nedeniyle kişilik haklarının saldırıya uğradığı iddiasıyla eski eşe karşı açılan manevi tazminat davasına aile mahkemesinin bakacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1432 E., 2018/1886 K., 11.12.2018). Boşanmadan doğan dava hakları boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).
Anlaşmalı boşandıktan sonra çocuğun benden olmadığını öğrendim; tazminat isteyebilir miyim?
Hukuk Genel Kurulu böyle bir davada istemi boşanmanın fer'isi saymamış, soybağının reddi kararıyla kesinleşen vakıaya dayanan manevi tazminat isteminin haksız fiile ilişkin genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2017/2493 E., 2021/108 K., 18.02.2021).
Eşim evi terk etti; bu tek başına kusur mu?
Tek başına fiili ayrılık yeterli olmayabilir. Hukuk Genel Kurulu'na göre ortak konuttan ayrılmanın kusur sayılabilmesi için ortak hayatı kesme kastının ve ayrılık sebebinin diğer eşten kaynaklanmadığının delillerle ortaya konması gerekir (Yargıtay HGK, 2022/771 E., 2023/1039 K., 01.11.2023). Terk özel bir boşanma sebebi olarak ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 164).
Eşimle ayrı yaşamak zorunda kaldım; birlikte yaşama yükümlülüğünü ihlal etmiş olur muyum?
Ortak hayat sebebiyle kişiliğiniz, ekonomik güvenliğiniz veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşmüşse bu durum sürdükçe ayrı yaşama hakkınız vardır ve hâkimden eşinizin parasal katkısına ilişkin önlem alınmasını isteyebilirsiniz (TMK m. 197).
Eşim yıllardır başka bir yerde yaşıyor ve birlikte yaşamaktan kaçınıyor; boşanma sebebi olur mu?
Olabilir. Hukuk Genel Kurulu, eşiyle birlikte yaşamaktan kaçınan ve onu aşağılayan kadının davranışları karşısında boşanmaya karar verilmesini yerinde bulmuştur (Yargıtay HGK, 2017/1586 E., 2021/247 K., 11.03.2021).
Eşimin şiddetine karşılık ona hakaret ettim; kusurlu sayılır mıyım?
Duruma göre. Hukuk Genel Kurulu, eşinin tekme ve yumruğuna karşı kendini savunan kadının davranışını tepki sayarak kusur olarak yüklememiş (Yargıtay HGK, 2023/382 E., 2024/244 K., 15.05.2024); ortak bebeğin yanında eşine ve kayınvalidesine hakaret eden kadının davranışını ise tepki sınırını aşan bir kusur saymıştır (Yargıtay HGK, 2023/705 E., 2025/239 K., 16.04.2025).
Eşim çocuğun kendisinden olmadığını iddia edip DNA testi istedi; bu kusur mu?
Test babalığı doğrularsa evet. Yargıtay, ortak çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürerek DNA testi isteyen ve testte çocuğun babası olduğu anlaşılan kocaya bu vakıayı kusur olarak yüklemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/6872 E., 2026/1632 K., 12.02.2026).
Eşimin ekonomik baskısı kusur sayılır mı?
Evet. Hukuk Genel Kurulu, eşini evlilik birliğinden dışlayan ve ona ekonomik ve psikolojik baskı uygulayan kocanın davranışlarını kusur belirlemesinde dikkate almıştır (Yargıtay HGK, 2018/1095 E., 2021/1676 K., 14.12.2021).
Eşimin tek başına imzaladığı özel okul sözleşmesinden ben de sorumlu muyum?
Hukuk Genel Kurulu, özel okula kaydı eşin tek başına yapabileceği olağan temsil işlemi saymamış ve sözleşmeyi imzalamayan annenin okula karşı müteselsil sorumluluğunu kabul etmemiştir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023). Çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğü ise ana ve babaya aittir (TMK m. 327).
İmam nikâhıyla ikinci evlilik sadakat yükümlülüğünün ihlali midir?
Evet. Hukuk Genel Kurulu, resmî evliliği sürerken başka bir kadınla imam nikâhıyla ikinci bir evlilik yapan ve bu kadından çocukları olan kocayı tam kusurlu saymıştır (Yargıtay HGK, 2024/129 E., 2025/499 K., 10.09.2025).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 161, 164, 166, 174, 178, 185, 186, 197, 327
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 58, 61
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- 2797 sayılı Yargıtay Kanunu m. 45
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 151-153 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 185 gerekçesi s. 77, Komisyon metni s. 405
- Anayasa Mahkemesi, Ömer Sivrikaya, B. No: 2020/3519, 25.10.2023
- Anayasa Mahkemesi, Diana Kutlar, B. No: 2017/33788, 10.02.2021
- Yargıtay İBBGK, 2017/5 E., 2018/7 K., 06.07.2018
- Yargıtay HGK, 2024/129 E., 2025/499 K., 10.09.2025
- Yargıtay HGK, 2023/705 E., 2025/239 K., 16.04.2025
- Yargıtay HGK, 2023/382 E., 2024/244 K., 15.05.2024
- Yargıtay HGK, 2022/771 E., 2023/1039 K., 01.11.2023
- Yargıtay HGK, 2022/765 E., 2023/974 K., 18.10.2023
- Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023
- Yargıtay HGK, 2018/1095 E., 2021/1676 K., 14.12.2021
- Yargıtay HGK, 2017/1586 E., 2021/247 K., 11.03.2021
- Yargıtay HGK, 2017/2493 E., 2021/108 K., 18.02.2021
- Yargıtay HGK, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019
- Yargıtay HGK, 2017/1432 E., 2018/1886 K., 11.12.2018
- Yargıtay HGK, 2017/1374 E., 2018/1780 K., 27.11.2018
- Yargıtay HGK, 2010/2-227 E., 2010/324 K., 16.06.2010
- Yargıtay 2. HD, 2025/6872 E., 2026/1632 K., 12.02.2026
- Yargıtay 4. HD, 2022/16551 E., 2025/17429 K., 25.12.2025
- Yargıtay 4. HD, 2022/11477 E., 2025/8875 K., 29.05.2025
- Yargıtay 4. HD, 2015/15032 E., 2019/35 K., 14.01.2019
- Yargıtay 4. HD, 2018/2790 E., 2018/8384 K., 26.12.2018