TMK 470, küçüklük nedeniyle kurulan vesayetin nasıl sona ereceğini düzenler. Küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer; bunun için ayrıca bir karar gerekmez. Erginliğe mahkemece karar verilmişse, mahkeme aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder. Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar ve evlenme de kişiyi ergin kılar (TMK m. 11). Yargıtay, vesayet erginlikle kendiliğinden sona erse de vasinin sorumluluğunun, vesayet makamı görevinin sona erdiğine karar verinceye kadar devam ettiğini belirtmiştir (Yargıtay 18. HD, 2014/10634 E., 2014/18506 K., 18.12.2014). Madde eski Kanun'un 414. maddesini karşılar.
- Erginlik
- On sekiz yaşın doldurulmasıyla başlayan hâl; evlenme de kişiyi ergin kılar (TMK m. 11).
- Ergin kılınma
- On beş yaşını dolduran küçüğün kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınması (TMK m. 12).
- Küçüklük vesayeti
- Velayet altında bulunmayan küçük için kurulan vesayet (TMK m. 404).
- Kesin hesap
- Görevi sona eren vasinin vesayet makamına verdiği son hesap (TMK m. 489).
TMK 470 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sona erme | Küçük üzerindeki vesayet erginlikle kendiliğinden sona erer | TMK m. 470/1 |
| Erginliğin başlangıcı | On sekiz yaşın doldurulması; evlenme | TMK m. 11 |
| Mahkemece ergin kılınma | Mahkeme erginlik tarihini tespit ve ilân eder | TMK m. 470/2, 12 |
| Vesayet altındaki küçüğün ergin kılınması | Vesayet ve denetim makamlarının izni | TMK m. 463 |
| Vasinin görevi | Kesin hesap onaylanıp malvarlığı teslim edildikten sonra sona erdirilir | TMK m. 489-491 |
| Ergin olmadan kısıtlama | Kısıtlama kararı ergin olduktan sonra sonuç doğurur | TMK m. 419 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 414 | Gerekçe, s. 153 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 414. maddesini karşılar; madde yeniden kaleme alınarak iki fıkra hâline getirilmiş, birinci fıkra küçüklerin normal yolla erginleşmesi hâlinde vesayetin kendiliğinden sona ereceğini, ikinci fıkra ise mahkeme kararıyla erginliğin kazanılması hâlinde mahkemenin küçüğün hangi tarihte ergin olacağını belirlemesini ve bu kararın ilân edilmesini öngörür (S. Sayısı 723, s. 153). Adalet Komisyonu birinci fıkradaki "vesayet" kelimesinden sonra virgül koymuştur (S. Sayısı 723, s. 315).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, vesayetin kendiliğinden sona ermesidir; ergin olan kişi artık vasinin temsiline muhtaç değildir ve davada kendisinden alınmış vekaletname aranır (Yargıtay 2. HD, 2012/20172 E., 2012/25809 K., 23.10.2012). İkinci nokta, vesayetin sona ermesinin vasinin kesin hesap verme yükümlülüğünü ve sorumluluğunu ortadan kaldırmamasıdır (Yargıtay 18. HD, 2014/10634 E., 2014/18506 K., 18.12.2014). Üçüncü nokta, vesayetin sona ermesine ilişkin kararların yargısal nitelikte ve temyiz edilebilir kabul edilmesidir (Yargıtay 18. HD, 2015/1416 E., 2015/14866 K., 20.10.2015).
Erginlikle kendiliğinden sona erme
- Kural: Küçük üzerindeki vesayet erginlikle kendiliğinden sona erer.
- Erginlik: On sekiz yaşın doldurulması veya evlenme.
- Karar: Sona erme için ayrıca vesayetin kaldırılması kararı gerekmez.
Birinci fıkraya göre küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer. Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır (TMK m. 404); erginlik ise on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar ve evlenme de kişiyi ergin kılar (TMK m. 11). Diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet ise ancak yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer (TMK m. 472).
Yargıtay, vesayet altındaki küçüğün temyiz aşamasında ergin olmasıyla davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle hükmü bozmuş (Yargıtay 2. HD, 2010/3004 E., 2010/3701 K., 01.03.2010); küçüklük nedeniyle vesayet altına alınan kişinin ergin olmasıyla vesayetin kendiliğinden sona erdiğini gözeterek temyiz isteğini reddettiği bir dosyada hükmü onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2010/21075 E., 2011/10557 K., 15.06.2011).
Mahkemece ergin kılınma
- Kural: On beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla ergin kılınabilir.
- Tarih ve ilân: Mahkeme erginlik tarihini tespit ve ilân eder.
- Vesayet altındaki küçük: Vesayet ve denetim makamlarının izni aranır.
On beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir (TMK m. 12). İkinci fıkraya göre erginliğe mahkemece karar verilmişse mahkeme aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder; gerekçe bu kararın ilân edilmesinin hükme bağlandığını belirtir (S. Sayısı 723, s. 153). Vesayet altındaki küçüğün ergin kılınması vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da iznine bağlıdır (TMK m. 463); Yargıtay, bu izinler alınmadan verilen ergin kılma kararını kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004).
Vesayetin sona ermesinden sonra vasinin durumu
- Kesin hesap: Görevi sona eren vasi son raporu ve kesin hesabı verir.
- Görevin bitimi: Vesayet makamı kesin hesap onaylanıp malvarlığı teslim edildikten sonra karar verir.
- Sorumluluk: Bu karara kadar devam eder.
Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermekle ve malvarlığını vesayet altındaki kişiye teslim edilmek üzere hazır bulundurmakla yükümlüdür (TMK m. 489). Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesap onaylandıktan ve malvarlığı teslim edildikten sonra vasinin görevinin sona erdiğine karar verir ve kesin hesabı, tazminat davası açma hakları bulunduğunu da belirterek tebliğ eder (TMK m. 491).
Yargıtay, küçükler üzerindeki vesayet erginlikle kendiliğinden sona ermiş olsa da vesayet dosyasında kesin hesap ve görevin sona erdirilmesine ilişkin işlemler yapılmadığından vasinin sorumluluğunun devam ettiğini ve zamanaşımı koşullarının oluşmadığını belirterek davanın zamanaşımından reddini bozmuştur (Yargıtay 18. HD, 2014/10634 E., 2014/18506 K., 18.12.2014). Vasiye karşı tazminat davası, kesin hesabın tebliğinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 492).
Usul bakımından sonuçlar
- Temsil: Ergin kişi davada kendisi temsil yetkisi verir.
- Tebligat: Hüküm ve kanun yolu dilekçesi ergin olan kişiye tebliğ edilir.
- Kanun yolu: Vesayetin sona ermesine ilişkin kararlar temyiz edilebilir.
Yargıtay, yaş küçüklüğü nedeniyle kurulan vesayetin erginlikle kendiliğinden sona ereceğini belirterek davacıdan bizzat alınmış vekaletnamenin sunulmasını, sunulmazsa kararın davacıya tebliğini istemiştir (Yargıtay 2. HD, 2012/20172 E., 2012/25809 K., 23.10.2012). Yargılama sırasında ergin olan davalıya hükmün ve temyiz dilekçesinin tebliğ edilmesi gerektiği de belirtilmiştir (Yargıtay 6. HD, 2012/10010 E., 2013/1548 K., 04.02.2013).
Vesayetin sona ermesine ilişkin kararların niteliği bakımından Yargıtay, vesayet makamının bu konudaki kararlarının vesayetin yönetimine ilişkin idari kararlardan farklı olarak yargısal nitelikte olduğunu ve temyiz edilebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 18. HD, 2015/1416 E., 2015/14866 K., 20.10.2015).
Ergin olmadan önce kısıtlama
- Kural: Gerek duyulduğunda ergin olmayanların da kısıtlanmasına karar verilebilir.
- Sonuç: Kısıtlama kararı ergin olduktan sonra sonuç doğurur.
Gerek duyulduğunda henüz ergin olmayanların da kısıtlanmasına karar verilebilir; ancak kısıtlama kararı ergin olduktan sonra sonuç doğurur (TMK m. 419). Kısıtlılar üzerindeki vesayet ise yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer (TMK m. 472).
On sekiz yaşını dolduran ya da evlenen bir küçüğün vasisiyseniz, vesayet kendiliğinden sona erse de son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına verin ve malvarlığını teslime hazır tutun (TMK m. 470, 489). Vesayetten yeni çıkmış biriyseniz, kesin hesabın size tebliğinden başlayan bir yıllık tazminat süresini göz önünde tutun (TMK m. 492). Ergin olduktan sonra süren bir davada, avukatınıza vekaletnameyi kendiniz verin.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 470. madde uyarınca küçük üzerindeki vesayetin erginlikle kendiliğinden sona ermesinin sonuçlarını; vasinin sorumluluğunun devamını, ergin olan kişinin temsilini ve kanun yolunu gösteren kararlardan seçilmiştir. İlgililerin kimlik ve sağlık bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Küçük üzerindeki vesayet erginlikle kendiliğinden sona erse de vasinin sorumluluğu, vesayet makamı görevinin sona erdiğine karar verinceye kadar devam eder
Anne ve babalarının ölümü üzerine küçüklüklerinde vasi atanan kardeşler, ergin olduktan sonra vasinin bir şirketin işlerini yürüttüğünü, kendilerine bilgi ve gelir vermediğini ve şirketi kendi adına tescil ettirdiğini ileri sürerek tazminat istedi. Mahkeme davayı zamanaşımı nedeniyle reddetti; karar davacılar vekilince temyiz edildi.
“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 470. maddesi uyarınca küçük üzerindeki vesayet onun ergin olması ile kendiliğinden sona ermiş ise de; vasinin sorumluluğu vesayet makamınca görevinin sona erdiğine karar verilinceye kadar devam eder.”
Ne anlama geliyor? Karar, 470. maddedeki kendiliğinden sona ermenin sınırını gösterir. Vesayet erginlikle kendiliğinden sona erer; ancak görevi sona eren vasi son raporu ve kesin hesabı vermekle yükümlüdür (TMK m. 489) ve vesayet makamı kesin hesap onaylanıp malvarlığı teslim edildikten sonra vasinin görevinin sona erdiğine karar verir (TMK m. 491). Daire, vesayet dosyasında bu işlemlerin yapılmadığını, vasinin sorumluluğunun devam ettiğini ve kesin hesabın tebliğine bağlı zamanaşımı koşullarının oluşmadığını belirterek davanın zamanaşımından reddini bozmuştur (TMK m. 492).
Yaş küçüklüğü nedeniyle kurulan vesayet erginlikle kendiliğinden sona erdiğinden, ergin olan kişi adına davada bizzat ondan alınmış vekaletname aranır
Yaş küçüklüğü nedeniyle vesayet altına alınmış olan davacı adına vasinin sorumluluğu sebebiyle tazminat davası açıldı. Mahkemenin kararı temyiz edildi; temyiz incelemesinde dosyada davacının bizzat verdiği bir vekaletnamenin bulunmadığı görüldü.
“Davacı ... yaş küçüklüğü sebebiyle 743 sayılı Yasanın 354. maddesi uyarınca vesayet altına alınmıştır. Böyle bir durumda küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer (TMK.m.470).”
Ne anlama geliyor? Karar, 470. maddenin usul bakımından sonucunu gösterir. Küçüklük nedeniyle kurulan vesayet erginlikle kendiliğinden sona erdiğinden kişi artık kendisi temsil yetkisi verebilir. Daire, davacı hakkında başka bir sebeple verilmiş bir vesayet kararı varsa dosyaya eklenmesini, yoksa avukattan bizzat davacıdan alınmış vekaletnameyi sunmasının istenmesini, sunulmazsa kararın davacıya tebliğ edilmesini isteyerek dosyayı iade etmiştir.
Vesayet makamının vesayetin sona ermesine ilişkin kararları idari değil yargısal niteliktedir ve temyiz edilebilir
Yaş küçüklüğü nedeniyle vesayet altına alınan davacı, ergin olduğunu ileri sürerek kısıtlama kararının kaldırılmasını ve vasinin ibra edilmemesini istedi. Mahkeme istemi kabul etti; davacının temyizi üzerine ek kararla temyizi itiraz olarak değerlendirip vasinin ibrasına yer olmadığına karar verdi ve bu karara yönelik temyizi de reddetti.
“4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 470. maddesine göre; küçük üzerindeki vesayetin, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona ereceği, 472. maddesi uyarınca ise; diğer kısıtlılar üzerindeki vesayetin, yetkili vesayet makamının kararıyla sona ereceği, vesayeti gerektiren sebebin ortadan kalkması üzerine vesayet makamının vesayetin sona ermesine karar vereceği, kısıtlı ve ilgililerden her birinin, vesayetin kaldırılması isteminde bulunabileceği belirtilmiştir. Bu bakımdan vesayet makamının vesayetin sona ermesiyle ilgili olarak aldığı kararların idari nitelikte olmayıp kazai nitelikte bulunması ve genel kural gereği temyizi kabil kararlardan olduğu anlaşıldığından”
Ne anlama geliyor? Karar, vesayetin sona ermesine ilişkin kararların kanun yolu bakımından niteliğini belirler. Daire, küçük üzerindeki vesayetin erginlikle kendiliğinden, diğer kısıtlılar üzerindeki vesayetin ise vesayet makamının kararıyla sona erdiğini belirtmiş (TMK m. 472); bu kararların vesayetin yönetimine ilişkin idari kararlardan farklı olarak yargısal nitelikte ve temyiz edilebilir olduğunu kabul ederek temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararı kaldırmıştır. Bununla birlikte asıl karara yönelik temyiz, süresinde yapılmadığı için reddedilmiştir.
Madde gerekçesi
Madde 470- Yürürlükteki Kanunun 414 üncü maddesini karşılamaktadır. Madde yeniden kaleme alınmak suretiyle anlaştırılarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Birinci fıkra küçüklerin normal yolla erginleşmesi hâlinde vesayetin kendiliğinden sona ereceğini öngörmektedir. İkinci fıkra mahkeme kararıyla erginliğin kazanılması hâlinde mahkemenin aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını belirlemesini ve bu kararın ilân edilmesini hükme bağlamaktadır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 153- Tasarının 470 inci maddesinin birinci fıkrasındaki "vesayet" kelimesinden sonra "," konmuştur.
Gerekçe Tasarı metnini anlatır. Adalet Komisyonu birinci fıkraya yalnızca bir virgül eklemiş, madde bu biçimde yürürlüğe girmiştir; ikinci fıkra Tasarıdaki gibi kabul edilmiştir.
| Tasarı m. 470 | Kanun m. 470 | |
|---|---|---|
| Birinci fıkra | "Küçük üzerindeki vesayet onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer." | "Küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer." |
| İkinci fıkra | Mahkeme erginlik tarihini tespit ve ilân eder | Tasarıdaki gibi |
| Dayanak | Tasarı metni, s. 475 | Komisyon değişikliği, s. 315; Komisyon metni, s. 475 |
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 414. maddeydi; madde "Küçüklük ve hacır hallerinin hitamı" başlığı altında "Küçükler hakkında" kenar başlığını taşıyordu.
Küçük üzerindeki vesayet, rüşt veya hakimin rüşt kararı ile nihayet bulur. Mahkemei asliye, rüşde karar verir iken vesayetin hitamı gününü tesbit ve kararını resmen ilan eder.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 414 | 4721 sayılı Kanun m. 470 | |
|---|---|---|
| Sona erme | Erginlik veya hâkimin erginlik kararı | Erginlikle kendiliğinden |
| Mahkeme kararıyla erginlik | Asliye mahkemesi vesayetin sona erme gününü tespit edip ilân eder | Mahkeme küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder |
| Yapı | Tek fıkra | İki fıkra |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarı aşaması | Adalet Komisyonu birinci fıkradaki "vesayet" kelimesinden sonra virgül koydu | S. Sayısı 723, s. 315, 475 |
| 01.01.2002 | Madde Komisyon metniyle yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 470. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 404: Küçüklük.
- TMK m. 419: Vasinin atanması.
- TMK m. 463: Denetim makamının izni.
- TMK m. 472: Diğer kısıtlılarda vesayetin kaldırılması.
- TMK m. 489: Kesin hesap.
- TMK m. 491: Vasinin görevine son verilmesi.
- TMK m. 492: Olağan zamanaşımı.
Küçüğün vesayetinin sona ermesi, vasiden kesin hesap istenmesi, vesayet altındaki bir yakınınızla ilgili işlemler ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 470 ne diyor?
Küçük üzerindeki vesayetin onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona ereceğini; erginliğe mahkemece karar verilmişse mahkemenin küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân edeceğini düzenler.
Vesayet 18 yaşında kendiliğinden biter mi?
Evet; erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar ve küçük üzerindeki vesayet erginlikle kendiliğinden sona erer (TMK m. 11, 470).
Evlenen küçüğün vesayeti sona erer mi?
Evlenme kişiyi ergin kılar (TMK m. 11); küçük üzerindeki vesayet de erginlikle kendiliğinden sona erer (TMK m. 470).
Mahkemece ergin kılınan küçükte vesayet ne zaman sona erer?
Küçük, mahkemenin tespit ve ilân ettiği tarihte ergin olur; küçük üzerindeki vesayet de erginlikle kendiliğinden sona erer (TMK m. 470).
Vesayet altındaki küçük ergin kılınabilir mi?
Evet; ancak vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gerekir (Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004).
Vesayet bitince vasinin yükümlülükleri de biter mi?
Hayır; vasi son raporu ve kesin hesabı vermekle yükümlüdür ve sorumluluğu, vesayet makamı görevinin sona erdiğine karar verinceye kadar devam eder (Yargıtay 18. HD, 2014/10634 E., 2014/18506 K., 18.12.2014).
Ergin olan kişi davada vasi tarafından temsil edilmeye devam eder mi?
Hayır; bizzat kendisinden alınmış vekaletname istenmiştir (Yargıtay 2. HD, 2012/20172 E., 2012/25809 K., 23.10.2012).
Küçük ergin olmadan kısıtlanabilir mi?
Gerek duyulduğunda kısıtlanmasına karar verilebilir; ancak kısıtlama kararı ergin olduktan sonra sonuç doğurur (TMK m. 419).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 414. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır; Adalet Komisyonu Tasarıya yalnızca bir virgül eklemiştir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 11, 12, 404, 419, 463, 470, 472, 489, 491, 492
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 414 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 470 gerekçesi s. 153, Komisyon değişiklikleri s. 315, Tasarı ve Komisyon metni s. 475
- Yargıtay 2. HD, 2012/20172 E., 2012/25809 K., 23.10.2012
- Yargıtay 2. HD, 2010/21075 E., 2011/10557 K., 15.06.2011
- Yargıtay 2. HD, 2010/3004 E., 2010/3701 K., 01.03.2010
- Yargıtay 2. HD, 2004/14068 E., 2004/15983 K., 29.12.2004
- Yargıtay 6. HD, 2012/10010 E., 2013/1548 K., 04.02.2013
- Yargıtay 18. HD, 2015/1416 E., 2015/14866 K., 20.10.2015
- Yargıtay 18. HD, 2014/10634 E., 2014/18506 K., 18.12.2014