TMK 334, çocuğun gelecekteki nafakasını güvence altına alır. Madde üç seçimlik hâl sayar: ana veya babanın nafaka yükümlülüğünü sürekli olarak ve ısrarla yerine getirmemesi, kaçma hazırlığı içinde bulunması ya da mallarını gelişigüzel harcaması veya heba etmesi. Bu hâllerden biri kabul edilebilirse hâkim, gelecekteki nafaka yükümlülükleri için uygun bir güvencenin sağlanmasına veya gerektiğinde diğer önlemlerin alınmasına karar verebilir. Gerekçeye göre güvencenin türü hâkimin takdirindedir: rehin gibi aynî ya da kefalet gibi şahsî bir güvence istenebileceği gibi, belli bir miktar paranın hâkimin göstereceği bir banka hesabına depo edilmesi de istenebilir. Bir kararda 334. maddeye dayanılarak taşınmazların tapu kaydına tedbir şerhi konulduğu görülmekte; bu şerhi kaldırmakla görevli mahkemenin, tedbiri koyan aile mahkemesi olduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008). Geçmişte ödenmemiş nafaka için ise icra takibi ve İİK m. 344'teki tazyik hapsi yoluna başvurulur.
- Güvence
- Gelecekteki nafaka borcunun ödenmesini sağlamak için verilen teminat.
- Aynî güvence
- Belirli bir mal üzerinde kurulan güvence, örneğin rehin veya ipotek.
- Şahsî güvence
- Üçüncü bir kişinin borçtan sorumlu olmayı üstlenmesi, örneğin kefalet.
- Diğer önlemler
- Güvence dışında hâkimin gerekli gördüğü önlemler, örneğin bankaya depo veya tapu kaydına şerh.
TMK 334 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Birinci hâl | Nafakanın sürekli ve ısrarla ödenmemesi | TMK m. 334 |
| İkinci hâl | Kaçma hazırlığı | TMK m. 334 |
| Üçüncü hâl | Malların gelişigüzel harcanması veya heba edilmesi | TMK m. 334 |
| Hâllerin niteliği | Seçimlik; biri yeterli | Gerekçe, s. 125 |
| Konu | Gelecekteki nafaka yükümlülükleri | TMK m. 334 |
| Önlem | Uygun bir güvence veya gerektiğinde diğer önlemler | TMK m. 334 |
| Güvencenin türü | Hâkimin takdirinde; rehin, kefalet, bankaya depo | Gerekçe, s. 126 |
| Tapu şerhi | Kaldırmakla görevli mahkeme aile mahkemesidir | Yargıtay 14. HD, 2008/14361 K. |
| Geçmiş nafaka | İcra takibi ve İİK m. 344 tazyik hapsi | İİK m. 344 |
TBMM gerekçesine göre madde, yürürlükteki Kanun'da bulunmayan bir hükümdür ve İsviçre Medenî Kanunu'nun 292. maddesini örnek almıştır. Gerekçe maddeyi, ana ve babanın nafaka yükümlülüklerini ileride de yerine getirmeyeceklerine dair veri oluşturan hâllerin sayıldığı bir düzenleme olarak tanımlar. Bu tanım maddenin amacını gösterir: 334. madde geçmişte ödenmeyen nafakanın tahsili için değil, gelecekteki nafakanın ödenmesini güvence altına almak içindir. Gerekçe iki noktayı daha açıklar. Birincisi, sayılan hâller seçimliktir; biri gerçekleşmişse güvence istenebilir. İkincisi, güvencenin ve diğer önlemlerin ne olacağı maddede belirtilmemiş, hâkimin takdirine bırakılmıştır: rehin gibi aynî, kefalet gibi şahsî bir güvence ya da belli bir miktar paranın hâkimin göstereceği bir banka hesabına depo edilmesi söz konusu olabilir. Tasarının 334. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almamış, madde Tasarıdaki hâliyle kanunlaşmıştır (S. Sayısı 723, s. 311-315).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, 334. maddenin geçmiş borç için değil, gelecekteki nafaka için olduğudur. Ödenmemiş aylar için icra takibi yapılır; nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. İkinci nokta, güvence istemini somut verilerle desteklemektir: ödenmeyen dönemleri gösteren icra dosyaları, yurt dışına yerleşme hazırlığını gösteren belgeler veya malların elden çıkarıldığını gösteren tapu ve banka kayıtları dosyaya konulmalıdır. Üçüncü nokta görevle ilgilidir: 334. maddeye dayanılarak konulan bir tapu şerhini kaldırmakla görevli mahkeme, şerhi koyan aile mahkemesidir (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008).
Güvence hangi hâllerde istenebilir?
| Hâl | Ne gösterilir? | Örnek delil |
|---|---|---|
| Nafakanın sürekli ve ısrarla ödenmemesi | Tek seferlik gecikme değil, süreklilik ve ısrar | İcra dosyaları, ödeme dökümleri, banka kayıtları |
| Kaçma hazırlığı | Yükümlünün ödemeden kurtulmak için ülkeyi veya bulunduğu yeri terk etme hazırlığı | Yurt dışında iş veya oturum başvurusu, taşınma hazırlığı, tanık |
| Malların gelişigüzel harcanması veya heba edilmesi | Malvarlığının amaçsızca tüketilmesi veya elden çıkarılması | Tapu ve araç kayıtları, satış ve devir işlemleri, banka hareketleri |
Madde güvence için üç seçimlik hâl sayar; birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Hâllerin ortak noktası, geçmişteki veya bugünkü bir davranıştan yola çıkarak gelecekteki ödemenin tehlikede olduğunun anlaşılmasıdır. Gerekçe bunu açıkça söyler: sayılan hâller, ana ve babanın nafaka yükümlülüklerini ileride de yerine getirmeyeceklerine dair veri oluşturur. Birinci hâlde kanun iki sıfat kullanır: ödememe sürekli ve ısrarlı olmalıdır. Tek bir ayın gecikmesi veya geçici bir ödeme güçlüğü bu ölçüyü karşılamaz; tekrarlanan ve ödeme olanağına rağmen süren bir ödememe gerekir. İkinci ve üçüncü hâllerde ise ödememe henüz gerçekleşmemiş olabilir; yükümlünün kaçma hazırlığı veya mallarını gelişigüzel harcaması, gelecekteki nafakayı tehlikeye soktuğu için yeterlidir. Kanun burada "kabul edilebilirse" ifadesini kullanır; gerekçe ise bu hâllerin "açıkça görülmesinden" söz eder. İki ifade birlikte okunduğunda hâkimin kesin ispat değil, somut verilere dayanan güçlü bir kanaat araması gerektiği sonucuna varılabilir.
Güvence ve diğer önlemler
- Aynî güvence: Rehin veya ipotek gibi, belirli bir mal üzerinde kurulan güvence.
- Şahsî güvence: Kefalet gibi, üçüncü bir kişinin sorumluluğu üstlenmesi.
- Bankaya depo: Belli bir miktar paranın hâkimin göstereceği bir banka hesabına yatırılması.
- Tapu şerhi: Taşınmazların elden çıkarılmasını önlemek için tapu kaydına tedbir şerhi (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008).
- Ölçü: Güvence, gelecekteki nafaka yükümlülüğüyle uygun olmalıdır.
Kanun güvencenin veya diğer önlemlerin ne olacağını saymamış, bunu hâkime bırakmıştır. Gerekçe örnek verir: istenecek güvence aynî veya şahsî bir güvence, yani rehin veya kefalet olabileceği gibi, alınacak diğer önlem örneğin belli bir miktar paranın hâkimin göstereceği bir banka hesabına depo edilmesi olabilir. Bir kararda aile mahkemesi, 334. maddeye dayanarak üç taşınmazın tapu kaydına tedbir şerhi koymuştur; Yargıtay bu şerhin amacını, kayıt malikinin taşınmazı kendi iradesiyle devretmesinin önüne geçmek olarak açıklamıştır (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008). Önlemin ölçüsü kanundaki uygun kelimesidir: güvence, gelecekteki nafaka yükümlülüğünü karşılayacak düzeyde olmalı, yükümlünün bütün malvarlığını gereksiz yere bağlamamalıdır.
Usul: görevli mahkeme, istem ve kaldırma
- Görevli mahkeme: Aile mahkemesi (4787 s. K. m. 4).
- Kim ister: Madde istemden söz etmez; güvence istemi nafaka alacaklısı tarafından ileri sürülebilir, örneğin velâyet sahibi ebeveyn.
- Hangi davada: Nafaka davasıyla veya nafakanın artırılması davasıyla birlikte ya da ayrıca.
- Deliller: İcra dosyaları, banka ve tapu kayıtları, yurt dışına çıkış hazırlığını gösteren belgeler, tanık.
- Kaldırma: Tedbir şerhini kaldırmakla görevli mahkeme, şerhi koyan aile mahkemesidir.
Güvence istemi uygulamada nafaka davasıyla birlikte ileri sürülebilir. Bir örnekte kadın, iştirak nafakasının artırılmasını isterken, yükümlünün nafakayı sürekli olarak ve ısrarla ödemediğini ve beş ayrı icra takibi başlattığını belirterek 334. madde uyarınca gelecekteki nafaka yükümlülükleri için güvence de istemiştir; kadının istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, karar Yargıtay'a yalnızca erkek tarafından taşındığı için güvence istemi temyiz incelemesine konu olmamıştır (Yargıtay 2. HD, 2024/2915 E., 2024/3726 K., 22.05.2024). Güvence olarak bir taşınmazın tapu kaydına şerh konulmuşsa, bu şerhi kaldırmak için başka bir mahkemede dava açılamaz; tapu sicil müdürü de şerhi kendiliğinden kaldıramaz. Şerhi kaldırmakla görevli mahkeme, şerhi koyan aile mahkemesidir (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008).
Geçmiş nafaka borcu: icra takibi ve İİK m. 344
334. madde gelecekteki nafaka için güvence sağlar; ödenmemiş aylar için ise icra hukukunun yolları kullanılır. Nafaka kararı ilam niteliğindedir ve icra takibine konu edilebilir. Bunun yanında İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesi, nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verileceğini öngörür. Tazyik hapsi için icra takibine başlanmış ve icra emrinin tebliğ edilmiş olması, icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması ve şikâyetin süresinde yapılması gerekir; bu nedenle takip talebinde işleyecek aylık nafaka da istenmelidir (Yargıtay 12. HD, 2023/5270 E., 2023/5343 K., 26.09.2023). Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmışsa, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (TMK m. 331).
| TMK m. 334 | İİK m. 344 | |
|---|---|---|
| Amaç | Gelecekteki nafakayı güvence altına almak | Ödenmeyen nafakanın ödenmesini sağlamak |
| Şart | Sürekli ve ısrarlı ödememe, kaçma hazırlığı veya malların heba edilmesi | Nafaka kararının gereğinin yerine getirilmemesi |
| Sonuç | Güvence veya diğer önlemler | Üç aya kadar tazyik hapsi |
| Mahkeme | Aile mahkemesi | İcra ceza mahkemesi |
Eşler arasındaki benzer önlemlerden farkı
| TMK m. 198 ve 199 | TMK m. 334 | |
|---|---|---|
| Kimin için | Eşler arasındaki yükümlülükler | Çocuğun nafakası |
| Önlem | Borçlulara ödemenin diğer eşe yapılması emri; tasarruf yetkisinin sınırlanması | Uygun bir güvence veya diğer önlemler |
| Zaman | Evlilik birliği sürerken | Nafaka yükümlülüğü sürdükçe |
Eşler arasında benzer koruma araçları evliliğin genel hükümlerinde yer alır: eşlerden biri birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse hâkim onun borçlularına ödemeyi diğer eşe yapmalarını emredebilir (TMK m. 198); ailenin ekonomik varlığının korunması gerektirdiğinde tasarruf yetkisi de sınırlanabilir (TMK m. 199). 334. madde ise çocuğun nafakasına özgü bir güvence düzenler ve evliliğin devam edip etmediğine bakmaz.
Nafaka alacaklısı sizseniz, güvence istemini somut verilerle kurun: ödenmeyen ayları icra dosyalarıyla, yurt dışına yerleşme veya taşınma hazırlığını belgelerle, malların elden çıkarıldığını tapu, araç ve banka kayıtlarıyla gösterin. İsteminizde güvencenin türünü de belirtin: taşınmaz üzerinde ipotek veya tedbir şerhi, kefil gösterilmesi ya da belirli bir tutarın bankaya depo edilmesi. Güvence istemini nafaka davasıyla veya artırım davasıyla birlikte ileri sürebilirsiniz. Geçmiş aylar için ayrıca icra takibi yapın; nafaka kararına uyulmuyorsa İİK m. 344 uyarınca icra ceza mahkemesine şikâyette bulunun. Nafaka yükümlüsü sizseniz, ödeme güçlüğünüz varsa nafakanın azaltılması davası açın ve ödemelerinizi belgelendirin; güvence olarak konulan bir tapu şerhinin kaldırılmasını ancak şerhi koyan aile mahkemesinden isteyebilirsiniz.
Yargıtay kararları
Bu sayfa hazırlanırken resmî karar arama sisteminde 334. maddeyi doğrudan uygulayan tek bir karara ulaşılmıştır; ödenmeyen nafakanın icrasına ilişkin bir karar da bu bölüme eklenmiştir. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır.
334. madde uyarınca taşınmazların tapu kaydına tedbir şerhi konulabilir; şerhi kaldırmakla görevli mahkeme, tedbiri koyan aile mahkemesidir
Bir aile mahkemesi, önünde görülen bir davada 334. maddeye dayanarak üç taşınmazın tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulmasına karar vermişti. Şerhin terkini için asliye hukuk mahkemesinde ayrı bir dava açıldı; davalı, uyuşmazlığın aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini savundu. Asliye hukuk mahkemesi davayı kabul etti.
“Tapu kayıtlarına ihtiyati tedbir şerhi konulmasında amaç, tapu kayıt malikinin iradesiyle o taşınmazı temlik etmesinin önüne geçmektir. İhtiyati tedbir dava açılmadan önce en az masrafla ve en çabuk nerede yerine getirilmesi mümkün ise o yer mahkemesinden, dava açıldıktan sonra ise, ancak davaya bakmakta olan mahkemeden istenebilir. Burada kural olarak belirtilmelidir ki, ihtiyati tedbir kararı geçici nitelikte önlem olduğundan, durum ve şartların değişmesi halinde değiştirilebileceğinden buna ilişkin mahkeme kararlarının temyiz olanağı yoktur. Ancak, az yukarıda sözü edildiği üzere davacının istemi ihtiyati tedbir kararına itiraz niteliğinde değil, dava açılmasından önce verilen tedbir kararı üzerine tapu kaydına konan şerhin terkini talebine ilişkin bulunduğundan, bu talebin kabul ya da reddine dair mahkeme kararları temyiz edilebilir.”
Ne anlama geliyor? Bu karar, 334. maddenin uygulamada nasıl işletildiğine ilişkin somut bir örnek sunar. Aile mahkemesi, taşınmazların elden çıkarılmasını önlemek için maddedeki diğer önlemler kapsamında tapu kaydına tedbir şerhi koymuştur. Daire, böyle bir şerhin amacını açıkça belirtir: kayıt malikinin iradesiyle taşınmazı devretmesinin önüne geçmek. Kararın asıl sonucu görevle ilgilidir: mahkeme kararıyla konulan tedbiri tapu sicil müdürü kendiliğinden kaldıramaz ve şerhi kaldırmaya yetkili ve görevli mahkeme, tedbiri koyan aile mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemesinin esasa girerek şerhin terkinine karar vermesi, görev kuralına aykırı bulunarak bozulmuştur. Daire ayrıca, geçici nitelikteki tedbir kararlarının kural olarak temyiz edilemeyeceğini, ancak şerhin terkinine ilişkin ayrı bir istem hakkında verilen kararın temyiz edilebileceğini belirtmiştir; bu değerlendirme 1086 sayılı Kanun döneminde yapılmıştır.
Nafaka kararına uymama nedeniyle tazyik hapsi için icra takibi, icra emrinin tebliği ve en az bir aylık cari nafaka borcu gerekir
Nafaka alacaklısının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesi, tedbir nafakası kararına uymayan borçlu hakkında İİK m. 344 uyarınca tazyik hapsine karar verdi; karara yapılan itiraz reddedildi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, takip talebinde yalnızca birikmiş nafakanın istendiği ve cari nafaka borcu bulunmadığı görüşüyle kanun yararına bozma istedi.
“5358 sayılı Kanun'la değişik 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesinde düzenlenen ve şikâyete tabi bulunan nafaka hükmüne uymamak suçunun oluşabilmesi için, nafaka ödenmesinin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanması, aylık nafakanın tahsili için icra takibine başlanılmış ve icra emrinin borçlu-sanığa tebliğ edilmiş olması, borçlunun ilâmda yazılı ödeme koşullarına uymaması, aylık nafakaya hükmedilmesi halinde icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması, borçlu-sanık tarafından nafakanın kaldırılması veya azaltılması hususunda açılmış bir davanın bulunmaması, dava açılmış ise sonuçlanmış olması ve şikâyet hakkının suçun işlendiğinin öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halde işlenmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde; Dosya kapsamına göre, ödeme icra emrinin borçluya 06.04.2021 tarihinde tebliğ edildiği, müşteki vekilinin ise 21.07.2021 tarihli dilekçesi ile tarih belirtmeksizin sadece müşteki lehine hükmedilen nafakanın ödenmediğini belirterek şikâyette bulunduğu, icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunmakta ise de, takip talebinde cari nafaka alacağı talep edilmeyip adi alacak niteliğindeki geçmiş dönem nafaka borçlarının tahsilinin talep edildiği, işleyecek aylık nafaka talebinin bulunmadığı, atılı suçun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, itirazın reddi yerine, yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II.GEREKÇE 1.Sanığın, yargılama konusu eylemi için 2004 sayılı Kanun'un 344. maddesinde "üç aya kadar tazyik hapsi" öngörüldüğü belirlenmiştir. 2. 2004 sayılı Kanun'un "Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası" başlıklı 344. maddesi "Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir. Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir." şeklinde düzenlenmiştir. 3.5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un 2/l. maddesinde disiplin hapsi; "Kısmî bir düzeni korumak amacıyla yaptırım altına alınmış olan fiil dolayısıyla verilen, seçenek yaptırımlara çevrilemeyen, önödeme uygulanamayan, tekerrüre esas olmayan, şartla salıverilme hükümleri uygulanamayan, ertelenemeyen ve adlî sicil kayıtlarına geçirilmeyen hapsi" olarak tanımlanmıştır. 4.2004 sayılı Kanun'un da icra suçlarıyla ilgili hükümlerin 331 ilâ 345/b maddeleri arasında, muhakeme usulüne ilişkin hükümlerinin ise 346 ilâ 354 üncü maddelerinde düzenlendiği, icra suçlarının, suç olarak düzenlenmek suretiyle hapis ve adlî para cezası şeklinde yaptırımlara bağlananlar ile disiplin veya tazyik hapsi yaptırımına bağlananlar şeklinde ikili bir ayrıma tâbi tutulduğu, disiplin hapsi veya tazyik hapsinin, bir suç karşılığı olmayıp kısmî bir düzeni korumak amacıyla yaptırım altına alınmış bir fiil karşılığı olarak uygulanan seçenek yaptırımlara çevrilemeyen, ön ödeme uygulanamayan, tekerrüre esas olmayan, şartla salıverilme hükümleri uygulanamayan, ertelenemeyen ve adlî sicil kayıtlarına geçirilmeyen yaptırımlardır. 5.Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 19.04.2005 tarihli ve 2005/17-7 Esas, 2005/37 sayılı kararında belirtildiği üzere, 5358 sayılı Kanun'la değişik 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesinde düzenlenen ve şikâyete tabi bulunan nafaka hükmüne uymamak suçunun oluşabilmesi için, nafaka ödenmesinin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanması, aylık nafakanın tahsili için icra takibine başlanılmış ve icra emrinin borçlu-sanığa tebliğ edilmiş olması, borçlunun ilamda yazılı ödeme koşullarına uymaması, aylık nafakaya hükmedilmesi halinde icra emrinin tebliği ile şikayet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması, borçlu-sanık tarafından nafakanın kaldırılması veya azaltılması hususunda açılmış bir davanın bulunmaması, dava açılmış ise sonuçlanmış olması ve şikayet hakkının suçun işlendiğinin öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halde işlenmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılması gerekir.”
Ne anlama geliyor? Bu karar, 334. maddenin güvence altına aldığı gelecekteki nafakanın yanında, ödenmeyen nafaka için başvurulabilecek bir yolun şartlarını gösterir. Daire, Ceza Genel Kurulu'nun kabul ettiği şartları sıralar: nafaka ödenmesinin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanması, aylık nafakanın tahsili için icra takibine başlanmış ve icra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması, borçlunun ilamdaki ödeme koşullarına uymaması, icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcunun bulunması, borçlunun açtığı bir kaldırma veya azaltma davasının bulunmaması ya da sonuçlanmış olması ve şikâyetin süresinde yapılması. Somut olayda takip talebinde devam edecek aylara ilişkin işleyecek nafaka da açıkça istendiği için cari nafaka borcu bulunduğu kabul edilmiş ve kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir. Uygulamadaki ders açıktır: takip talebinde yalnızca birikmiş nafaka değil, işleyecek aylık nafaka da istenmelidir.
Madde gerekçesi
Madde 334- Yürürlükteki Kanunda bulunmayan bu madde, İsviçre Medenî Kanununun 292 nci maddesini örnek almaktadır. Maddede, ana ve babanın nafaka yükümlülüklerini ileride de yerine getirmeyeceklerine dair veri oluşturan bazı hâller sayılmakta ve bunların varlığı hâlinde hâkimin, ana ve babayı uygun bir güvence sağlamaya mahkûm edebileceği yahut başka önlemlerin alınmasına karar verebileceği hükme bağlanmaktadır. Maddeye göre, güvence sağlanmasını veya başka önlemler alınmasını gerektiren hâller, seçimlik olarak, ana ve babanın nafaka yükümlülüklerini sürekli olarak ve ısrarla yerine getirmemeleri veya kaçma hazırlığı içinde bulunduklarının anlaşılması ya da mallarını gelişigüzel harcadıklarının yahut heba ettiklerinin açıkça görülmesidir. Bu koşullardan biri kendi açısından gerçekleşmiş olan nafaka yükümlüsünden istenebilecek güvencenin veya bunun dışında alınacak önlemlerin ne olduğu maddede belirtilmemiş, bu hususta hâkime takdir yetkisi bırakılmıştır. Böylece, istenecek güvence aynî veya şahsî bir güvence (rehin veya kefalet) olabileceği gibi, alınacak diğer önlem de örneğin belli bir miktar paranın hâkimin göstereceği bir banka hesabına depo edilmesi olabilir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 125-126Gerekçe, maddenin üç yönünü açıkça ortaya koyar. Birincisi amaçtır: sayılan hâller, ana ve babanın nafaka yükümlülüklerini ileride de yerine getirmeyeceklerine dair veri oluşturur; madde bu nedenle geleceğe dönük bir koruma aracıdır. İkincisi şartların niteliğidir: hâller seçimlidir ve biri yeterlidir. Gerekçe bu hâlleri tarif ederken "anlaşılması" ve "açıkça görülmesi" ifadelerini kullanır; bu, soyut bir endişenin değil, somut verilerin arandığını gösterir. Üçüncüsü önlemin türüdür: kanun güvenceyi ve diğer önlemleri saymamış, hâkimin takdirine bırakmıştır. Gerekçenin verdiği örnekler, yani rehin, kefalet ve bir banka hesabına para yatırılması, bu takdirin sınırsız olmadığını, gelecekteki nafakayı karşılamaya yönelik ve onunla orantılı önlemler olması gerektiğini de gösterir.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Gerekçenin belirttiği gibi, eski Kanun'da bu maddenin karşılığı yoktur. 743 sayılı Kanun'da çocuk nafakasının gelecekteki ödemesi için güvence istenmesini genel olarak düzenleyen bir hüküm bulunmuyordu. 4721 sayılı Kanun, İsviçre Medenî Kanunu'nun 292. maddesini örnek alarak bu olanağı kanun metnine yazmıştır.
| 743 sayılı Kanun | 4721 sayılı Kanun m. 334 | |
|---|---|---|
| Gelecekteki nafaka için güvence | Genel bir hüküm yoktu | Sürekli ödememe, kaçma hazırlığı veya malların heba edilmesi hâlinde |
| Önlemin türü | Genel bir hüküm yoktu | Uygun bir güvence veya diğer önlemler, hâkimin takdiriyle |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde tek cümle olarak yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 198: Eşler arasında borçlulara ait önlemler.
- TMK m. 199: Tasarruf yetkisinin sınırlanması.
- TMK m. 327: Bakım ve eğitim giderlerinin kapsamı.
- TMK m. 329: Nafaka davası açma hakkı.
- TMK m. 330: Nafaka miktarının takdiri.
- TMK m. 331: Durumun değişmesi.
- TMK m. 332: Nafaka davasında geçici önlemler.
- TMK m. 333: Babalığın tespitinden önce nafaka.
Ödenmeyen çocuk nafakası için güvence istenmesi, icra takibi ya da tazyik hapsi şikâyeti konusunda boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 334 ne diyor?
Ana veya baba nafakayı sürekli ve ısrarla ödemezse, kaçma hazırlığındaysa veya mallarını gelişigüzel harcıyorsa hâkimin gelecekteki nafaka için güvence veya diğer önlemlere karar verebileceğini söyler.
Güvence için üç hâlin hepsi mi gerekir?
Hayır; hâller seçimliktir, biri yeterlidir.
Bir ay nafaka ödenmezse güvence istenebilir mi?
Kanun sürekli ve ısrarlı ödememe arar; tek bir gecikme genellikle yetmez.
Kaçma hazırlığı nasıl gösterilir?
Yurt dışında iş veya oturum başvurusu, taşınma hazırlığı ve tanık gibi somut verilerle.
Mallarını satan yükümlüye karşı ne yapılabilir?
Malların gelişigüzel harcandığı veya heba edildiği kabul edilebilirse güvence veya önlem istenebilir.
Hangi güvenceler istenebilir?
Rehin veya ipotek gibi aynî, kefalet gibi şahsî güvence ya da bankaya depo.
Tapu kaydına şerh konulabilir mi?
Evet; bir kararda 334. maddeye dayanılarak tapu kaydına tedbir şerhi konulmuştur (Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008).
Tapu şerhini hangi mahkeme kaldırır?
Şerhi koyan aile mahkemesi.
Güvence geçmiş borçları da kapsar mı?
Hayır; madde gelecekteki nafaka yükümlülüklerine ilişkindir.
Geçmiş aylar için ne yapılır?
İcra takibi yapılır; nafaka kararına uyulmuyorsa İİK m. 344 uyarınca şikâyet edilebilir.
Tazyik hapsi nedir?
Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine verilen üç aya kadar hapistir; borç ödenirse borçlu tahliye edilir.
Tazyik hapsi için hangi şartlar gerekir?
İcra takibi, icra emrinin tebliği, en az bir aylık cari nafaka borcu ve süresinde şikâyet (Yargıtay 12. HD, 2023/5270 E., 2023/5343 K., 26.09.2023).
Yalnızca birikmiş nafaka için tazyik hapsi istenebilir mi?
Takip talebinde işleyecek aylık nafaka da istenmelidir.
Tazyik hapsi şikâyeti nereye yapılır?
İcra ceza mahkemesine.
Borçlu azaltma davası açtıysa ne olur?
Tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
Güvence istemi hangi davada ileri sürülür?
Nafaka davasıyla, artırım davasıyla birlikte ya da ayrıca.
Güvence için hangi mahkeme görevlidir?
Aile mahkemesi.
Eşler arasındaki nafaka için benzer bir önlem var mı?
Evet; borçlulara talimat ve tasarruf yetkisinin sınırlanması (TMK m. 198, TMK m. 199).
Nafaka yükümlüsü güvenceye nasıl karşı çıkar?
Ödemelerini belgelendirir; ödeme güçlüğü varsa azaltma davası açar (TMK m. 331).
Eski Kanun'da bu hüküm var mıydı?
Yoktu.
Madde hangi kaynaktan alınmıştır?
İsviçre Medenî Kanunu'nun 292. maddesinden.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 198, 199, 327, 329, 330, 331, 332, 333, 334
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 334 gerekçesi s. 125-126, Komisyon değişiklik listesi s. 311-315
- Yargıtay 2. HD, 2024/2915 E., 2024/3726 K., 22.05.2024
- Yargıtay 12. HD, 2023/5270 E., 2023/5343 K., 26.09.2023
- Yargıtay 14. HD, 2008/12262 E., 2008/14361 K., 20.11.2008