TMK 186'ya göre eşler oturacakları konutu birlikte seçer, birliği beraberce yönetir ve birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar. Yargıtay'a göre eşin, aile birliğini maddi ve manevi bağımsızlığı olan bir konutta sürdürme isteği meşrudur (Yargıtay 2. HD, 2013/25327 E., 2014/11396 K., 15.05.2014). Hukuk Genel Kurulu, ayrı yaşamakta haklı olan eşin geliri ve malvarlığı bulunsa da diğer eşten parasal katkı isteyebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/2415 E., 2021/347 K., 25.03.2021).
- Ortak konut
- Eşlerin birlikte oturmak için seçtikleri konut; eşler bu konutu birlikte seçer (TMK m. 186/1).
- Bağımsız konut
- Eşlerin ve çocuklarının, eşlerden birinin ailesinden maddi ve manevi olarak bağımsız biçimde yaşadığı konut.
- Birliğin yönetimi
- Evlilik birliğine ilişkin kararların eşlerce birlikte alınması; eski Kanun'daki "koca birliğin reisidir" hükmü kaldırılmıştır (TMK m. 186/2).
- Giderlere katılma
- Eşlerin birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılma yükümlülüğü; ev işlerinde harcanan emek de katkı sayılır (TMK m. 186/3).
- Hâkimin müdahalesi
- Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya birliğe ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde eşlerin hâkimden müdahale istemesi (TMK m. 195).
TMK 186 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Konutun seçimi | Eşler konutu birlikte seçer; kocanın tek başına seçme yetkisi kaldırıldı | TMK m. 186/1 |
| Bağımsız konut | Aileden bağımsız konutta yaşama isteği meşrudur | Yargıtay 2. HD, 2014/11396 K. |
| Davet edilen konut | Eşin onayı yoksa ve hâkim belirlememişse ihtar sonuç doğurmaz | TMK m. 186, 195; Yargıtay 2. HD, 2013/28533 K. |
| Aileyle yaşamaya zorlama | Bağımsız konut açmamak ve aile müdahalesine kayıtsız kalmak kusurdur | Yargıtay HGK, 2017/1220 K. |
| Manevi tazminat | Bağımsız konut sağlamamak tek başına manevi tazminat gerektirmez | Yargıtay HGK, 2023/636 K. |
| Birliğin yönetimi | Eşler birliği beraberce yönetir; maaş kartına el koyma kişilik haklarına saldırıdır | TMK m. 186/2; Yargıtay 2. HD, 2026/868 K. |
| Giderlere katılma | Güç oranında emek ve malvarlığıyla; ev işlerindeki emek de katkıdır | TMK m. 186/3 |
| Ayrı yaşama | Haklı olarak ayrı yaşayan eş, geliri olsa da parasal katkı isteyebilir | TMK m. 197; Yargıtay HGK, 2021/347 K. |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 152. maddesini karşılar. Konutun seçimini kocaya tanıyan eski hüküm, Türkiye'nin de taraf olduğu Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Anlaşma gözetilerek değiştirilmiş; "koca, birliğin reisidir" hükmü kaldırılmış ve giderlere katılmada eşitlik ilkesi benimsenmiştir.
Ortak konut konusunda eşinizle anlaşamıyorsanız evi terk etmeden önce hâkimin müdahalesini isteyebilirsiniz (TMK m. 195). Eşiniz sizi ailesinin evine veya sizin onayınız olmadan seçtiği bir konuta çağırıyorsa ihtara süresinde, gerekçesini yazarak cevap verin. Bağımsız konut sağlanmaması boşanmada kusur olarak dikkate alınır; ancak tek başına manevi tazminat gerektirmeyebilir, bu nedenle tazminat isteyecekseniz kişilik haklarınıza yönelik diğer olayları da belgeleyin. Maaş kartınıza el konulması, harcamalarınızın engellenmesi gibi ekonomik baskıları banka kayıtları, mesajlar ve tanıklarla belgeleyin.
Ortak konutun birlikte seçimi
- Kural: Eşler oturacakları konutu birlikte seçerler (TMK m. 186/1). Gerekçeye göre konutun seçimini kocaya tanıyan eski hüküm, kadının yerleşim yerini seçmede erkekle eşit haklara sahip olduğunu öngören uluslararası anlaşma ve İsviçre Medeni Kanunu'nun yeni hükmü gözetilerek değiştirilmiş, kocanın konutu tek başına seçme olanağı kaldırılmıştır.
- Bağımsız konut isteği meşrudur: Yargıtay'a göre eşin, eşi ve çocuklarıyla aile birliğini maddi ve manevi bağımsızlığı olan bir konutta sürdürme isteği meşru ve haklı bir istektir; daha önce kayınvalidesiyle aynı evde oturmuş olması bu iradesini geri alamayacağı anlamına gelmez (Yargıtay 2. HD, 2013/25327 E., 2014/11396 K., 15.05.2014).
- Davet edilen konut: Yargıtay, eşin onayı alınmadan seçilen ve hâkimin müdahalesiyle de belirlenmemiş bir konuta davet eden ihtarın sonuç doğurmayacağını ve böyle bir ihtara dayanan terk davasının kabul edilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2013/14751 E., 2013/28533 K., 04.12.2013). Terk ihtarına ilişkin diğer kurallar TMK m. 164 şerhinde yer alır.
- Uzlaşılamazsa hâkim: Evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşen eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilir; hâkim eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır, uzlaştırmaya çalışır ve gerektiğinde kanunda öngörülen önlemleri alır (TMK m. 195).
- Aile konutu: Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m. 194).
Eşin ailesiyle yaşamaya zorlanması
- Kusur sayılır: Hukuk Genel Kurulu, bağımsız bir konut açmayan, annesinin eşine yönelik olumsuz söz ve davranışlarına kayıtsız kalan ve eşini baba evine bırakarak birlikte yaşamaktan kaçınan kocanın davranışları karşısında evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve kadının dava açmakta haklı olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1905 E., 2017/1220 K., 25.10.2017). Yargıtay, müstakil ev açmayan ve annesinin evliliğe müdahalesine kayıtsız kalan koca karşısında boşanmaya karar verilmesi gerektiğini de belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2011/20481 E., 2012/14593 K., 31.05.2012).
- Konut seçiminde ailenin söz sahibi olması: Yargıtay, ortak konutun seçiminde kocanın ailesinin söz sahibi olduğu ve kocanın ailesinin etkisinde kalarak eşine baskı yaptığı tespit edilen dosyada kocayı ağır kusurlu sayan kararı kusur yönünden onamış, kadın yararına hükmedilen maddi tazminatı ise az bularak bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2023/6661 E., 2024/4257 K., 05.06.2024).
- Önceki evlilikten çocuklar: Hukuk Genel Kurulu, eşini ilk evliliğinden olan çocuklarıyla yaşamak zorunda bırakan kocayla bu çocuklara kötü davranan kadını eşit kusurlu saymıştır (Yargıtay HGK, 2017/1572 E., 2017/1094 K., 07.06.2017).
- Ortak evin ihtiyaçları: Yargıtay, kendilerine ait evleri olmasına rağmen eşlerin evliliğin büyük bölümünde kocanın ailesinin evinde kaldığı ve ortak evin ihtiyaçlarının kocanın babası tarafından karşılandığı dosyada, ortak evin ihtiyaçlarını karşılamayan kocaya kusur yüklemiş; ancak eşine ve kayınpederine saygısızlık eden, güven sarsıcı davranışta bulunan ve evin ve ortak çocuğun bakımıyla ilgili sorumluluklarını ihmal eden kadını daha ağır kusurlu bulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2025/47 E., 2025/7771 K., 24.09.2025).
- Ayrı ev sözü: Yargıtay, açtığı ilk boşanma davasından feragat ettikten sonra ayrı ev açma sözünü tutmayan kocayı tam kusurlu sayan kararı onamış; ancak yeniden boşanma davası açmanın hukuki bir hakkın kullanılması olduğunu ve kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/10058 E., 2024/6715 K., 01.10.2024).
Konut yükümlülüğü ve manevi tazminat
- Kusur başka, kişilik hakkına saldırı başka: Boşanma sonucunda manevi tazminat için boşanmaya sebep olan olayların kişilik haklarına saldırı niteliğinde olması gerekir (TMK m. 174/2). Hukuk Genel Kurulu, kocanın bağımsız konut sağlamaması ve eşini ailesinin yanına bırakmasının kadının kişilik haklarına saldırı oluşturmadığını ve manevi tazminatın reddi gerektiğini oy çokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2022/1117 E., 2023/636 K., 14.06.2023).
- Hangi kusurlar manevi tazminat gerektirmez: Hukuk Genel Kurulu'na göre birlik görevlerini yerine getirmemek, evin ihtiyaçlarıyla ilgilenmemek, ev kirasını veya faturaları ödememek, bağımsız konut temin etmemek ve mali yükümlülükleri yerine getirmemek gibi kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmayan kusurlu davranışlar nedeniyle manevi tazminata hükmedilemez (Yargıtay HGK, 2022/147 E., 2023/461 K., 17.05.2023).
- Ekonomik baskı ise saldırıdır: Buna karşılık Yargıtay, eşinin maaş kartını alarak onu küçük alışverişler için bile başkalarına muhtaç bırakan kocanın davranışını kadının kişilik değerlerine saldırı sayarak manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/6113 E., 2026/868 K., 02.02.2026).
Birliğin beraberce yönetimi
- Kural: Birliği eşler beraberce yönetirler (TMK m. 186/2). Gerekçeye göre kadın erkek eşitliğini sağlamak üzere "koca, birliğin reisidir" hükmü kaldırılmış ve evlilik birliğinin yönetiminde eşlere eşit söz hakkı tanınmıştır.
- Maaş kartı ve ekonomik şiddet: Yargıtay, kadının maaş kartını elinden alarak ekonomik özgürlüğünü kısıtlayan ve düzenli olarak ekonomik şiddet uygulayan kocayı tam kusurlu sayan kararı onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2022/11080 E., 2023/1940 K., 26.04.2023). Hukuk Genel Kurulu da eşini evlilik birliğinden dışlayan ve ona ekonomik ve psikolojik baskı uygulayan kocanın davranışlarını kusur belirlemesinde dikkate almıştır (Yargıtay HGK, 2018/1095 E., 2021/1676 K., 14.12.2021).
- Birliğin temsili: Eşlerden her biri ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder (TMK m. 188). Hukuk Genel Kurulu, eşlerden birinin tek başına imzaladığı özel okul sözleşmesini birliğin sürekli ihtiyaçları için yapılan olağan temsil işlemi saymamış ve sözleşmeyi imzalamayan annenin okula karşı müteselsil sorumluluğunu kabul etmemiştir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023).
Birliğin giderlerine katılma
- Güç oranında katılma: Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar (TMK m. 186/3). Gerekçeye göre kadın ve çocukların geçiminin kocaya ait olduğuna ilişkin eski hüküm değiştirilmiş, her iki eşin de giderlere katılmak zorunda olduğu kabul edilmiş ve ölçü olarak eşlerin "güçleri" esas alınmıştır.
- Ev işlerindeki emek: Gerekçeye göre bir meslek veya sanat sahibi olmamasına rağmen emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısı da maddi katkı olarak değerlendirilmiştir.
- Ayrı yaşamada parasal katkı: Hukuk Genel Kurulu'na göre haklı bir sebep olmaksızın eşlerden birinin tek taraflı iradesiyle birlikte yaşamaya ara vermesi, evliliğin genel hükümlerinden doğan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz; ayrı yaşamakta haklı eşin geliri ve malvarlığı bağımsız tedbir nafakası isteminin kabulüne engel değildir, yalnız nafakanın miktarında dikkate alınır (Yargıtay HGK, 2017/2415 E., 2021/347 K., 25.03.2021).
- Dava sırasında: Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınması ve geçimi dahil gerekli geçici önlemleri re'sen alır (TMK m. 169). Hukuk Genel Kurulu'nun benimsediği Özel Daire kararına göre barınmaya ilişkin önlemler TMK m. 186/1'e, geçime ilişkin önlemler TMK m. 185/3'e dayanır ve tedbir nafakası TMK m. 185/3 ile 186/3 uyarınca takdir edilir; Kurul, kusurlu eş yararına da tedbir nafakasına hükmedilebileceğini oyçokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2011/2-533 E., 2011/670 K., 02.11.2011).
- Çocukların giderleri: Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m. 327); boşanmada velayet kendisine verilmeyen eş de çocuğun giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 182).
Ortak konut konusunda anlaşamıyorsanız ve eşiniz sizi ailesinin evinde ya da sizin onaylamadığınız bir yerde yaşamaya zorluyorsa, önce yazılı olarak bağımsız konut talebinizi bildirin; sonuç alamazsanız hâkimin müdahalesini isteyin (TMK m. 195). Boşanma davasında bağımsız konut sağlanmadığını, ailenin evliliğe müdahalesini ve eşinizin buna kayıtsız kaldığını tanıklarla ve mesajlarla ispatlayın. Ekonomik baskıya maruz kalıyorsanız maaş kartınızın veya hesaplarınızın kontrolünün alındığını gösteren banka kayıtlarını saklayın. Haklı bir sebeple ayrı yaşıyorsanız, gelirinizin bulunması engel olmaksızın birliğe parasal katkı isteyebilirsiniz; nafakanın miktarı tarafların ekonomik durumuna göre belirlenir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Eşin, aile birliğini maddi ve manevi bağımsızlığı olan bir konutta sürdürme isteği meşrudur; kayınvalideyle aynı eve yapılan davete uymamak haklıdır
Koca, eşini ortak konuta dönmeye çağıran ihtar çektirdi ve ardından terk sebebiyle boşanma davası açtı. Kadın, kayınvalidesiyle birlikte oturduğu eve davet edilmişti; koca ihtar süresinde ve dava sırasında da annesiyle aynı evde oturuyordu. Kadın terkten önce de aynı konutta kayınvalidesiyle birlikte yaşamıştı. Mahkeme boşanmaya karar verdi.
“Davalının terkten önce de aynı konutta kayınvalidesiyle birlikte oturmuş olması, başlangıçtaki bu iradesini geri alamayacağı anlamına gelmez. Davalının eşi ve çocuklarıyla aile birliğini maddi ve manevi bağımsızlığı olan bir konutta sürdürme isteği meşru ve haklı bir istektir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oyçokluğuyla bozmuştur. Daire'ye göre kadın daha önce kayınvalidesiyle aynı evde oturmuş olsa da bu iradesini geri alabilir; eşiyle ve çocuklarıyla bağımsız bir konutta yaşama isteği meşrudur. Konut konusunda eşiyle uyuşmazlığa düşmesine rağmen hâkimin müdahalesini istememiş olması (TMK m. 195) dönmemekte haklı olduğu sonucunu değiştirmez; bu nitelikte olmayan konuta çağıran ihtara dayanılarak terk sebebiyle boşanmaya karar verilemez (TMK m. 164). Karşı oy yazısında, konut seçiminde uzlaşamayan kadının önce hâkimin müdahalesini istemesi gerektiği görüşü savunulmuştur.
Eşin onayı alınmadan seçilen ve hâkim tarafından da belirlenmemiş bir konuta davet eden ihtar sonuç doğurmaz
Koca terk sebebiyle boşanma davası açtı. Eşler terkten önce İstanbul'da oturuyordu; koca ise eşini bir köydeki eve davet eden ihtar çektirmişti. Kadın ihtara verdiği cevapta eşinin kendisine şiddet uyguladığını, kendisini evden kovduğunu ve çocukları alarak köye gittiğini bildirerek ihtara itiraz etti. Mahkeme davayı reddetti; karar temyiz edildi.
“Davalının davet edildiği bu konutun seçiminde davalının onayı alınmadığı gibi; (TMK.md.186) konut hakim müdahalesi yoluyla da belirlenmemiştir (TMK.md.195). Kaldı ki, davalı kadının ihtara verdiği cevapta; eşinin şiddet uyguladığı, evden kovduğu, çocukları alarak köye gittiğini bildirerek ihtara itiraz ettiği görülmektedir. Bu durumda davacı koca tarafından çekilen ihtar sonuç doğurmaz ve böyle bir ihtara dayalı boşanma davasının da kabulüne karar verilemez.”
Ne anlama geliyor? Daire, sonucu bakımından doğru bulduğu ret kararını gerekçesini değiştirerek oybirliğiyle onamıştır. Daire'ye göre eşler oturacakları konutu birlikte seçer (TMK m. 186/1); uzlaşamazlarsa hâkimin müdahalesi istenebilir (TMK m. 195). Eşin onayı alınmadan seçilen ve hâkim tarafından belirlenmemiş bir konuta dönmeye çağıran ihtar hukuki sonuç doğurmaz ve terk sebebine dayanan boşanma davasının kabulüne dayanak olamaz.
Bağımsız konut açmayan, annesinin eşine yönelik olumsuz davranışlarına kayıtsız kalan ve eşini baba evine bırakan koca karşısında kadın dava açmakta haklıdır
Kadın boşanma ve ziynet alacağı davası açtı. Koca bağımsız bir konut açmamış, kocanın annesi kadına karşı olumsuz söz ve davranışlarda bulunmuş, kadın sonunda baba evine bırakılmıştı. Mahkeme boşanma davasını reddetti. Özel Daire, kocanın bağımsız konut temininden kaçındığını, ailesinin evliliğe müdahalesine kayıtsız kaldığını ve eşini baba evine gönderip birlikte yaşamaktan kaçındığını belirterek bozdu; mahkeme direndi.
“Bu hâlde taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkân vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik mevcut ve sabittir. Mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde ret kararı verilmiş olması doğru değildir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını esas yönünden oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre kocanın bağımsız bir konut açmaması, annesinin kadına yönelik olumsuz söz ve davranışları ve kadının sonunda baba evine bırakılmasıyla kocanın birlikte yaşamaktan kaçınması tanık beyanlarıyla doğrulanmıştır; bu durumda evlilik birliği temelinden sarsılmıştır ve boşanmaya karar verilmelidir. Kurul, direnme kararının hüküm fıkrasındaki tedbir nafakasına ilişkin farklılığın usulî bir sorun oluşturmadığını ise oyçokluğuyla kabul etmiştir.
Eşi önceki evlilikten olan çocuklarla yaşamak zorunda bırakmak kusurdur; ancak bu çocuklara kötü davranan eş de kusurludur ve eşit kusurda maddi tazminat verilmez
Koca boşanma davası açtı. Eşler, kocanın ilk evliliğinden olan üç çocukla birlikte yaşıyordu. Yerel mahkeme, kocanın eşine müstakil konut sağlamadığını ve onu ilk evliliğinden olan çocuklarıyla yaşamak zorunda bıraktığını, kadının ise bu çocuklara kötü davrandığını belirterek kocayı daha ağır kusurlu saydı ve kadın yararına maddi tazminata hükmetti. Özel Daire eşlerin eşit kusurlu olduğunu belirterek bozdu; yerel mahkeme direndi.
“Gerçekleşen bu durum karşısında evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında tarafların birinin kusurunu diğerinden baskın kabul etmek mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre kadın, çocukları babalarına kötüleyerek ve evdeki yiyecekleri onlardan saklayarak çocuklara kötü davranmış; koca da eşini ilk evliliğinden olan çocuklarıyla yaşamak zorunda bırakmış, sonunda kocanın oğlu kadını evden kovmuştur. Kusurlar birbirine üstün tutulamadığından eşler eşit kusurludur ve kadın yararına maddi tazminata hükmedilemez (TMK m. 174/1).
Bağımsız konut sağlamamak ve eşi ailesinin yanına bırakmak kusurdur; ancak tek başına kişilik haklarına saldırı sayılmaz ve manevi tazminat gerektirmez
Eşler karşılıklı boşanma davaları açtı. Eşler, kocanın önceki evliliğinden olan çocuklarıyla birlikte ortak konutta oturuyordu. Koca eşini ailesinin yanına bıraktı ve bir daha geri almadı; ardından eşine eve dönmesi için ihtar çektirdi. Kadın, kocanın bağımsız bir konut temin etmediğini ve kendisini önceki evliliğinden olan yetişkin çocuklarıyla aynı konutta yaşamaya zorladığını ileri sürdü. Bölge adliye mahkemesi kocayı tam kusurlu sayarak kadın yararına manevi tazminata hükmetti. Özel Daire manevi tazminat yönünden bozdu; bölge adliye mahkemesi direndi.
“Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; boşanmaya sebep olan olaylardan erkek eşin bağımsız konut sağlamaması ve kadın eşi ailesinin yanına bırakması eylemlerinin kadının kişilik haklarına saldırı teşkil etmediğinden manevi tazminatın reddi gerekir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını manevi tazminat yönünden oy çokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre boşanmaya sebep olan olaylarda kocanın tam kusurlu olduğu tartışmasızdır; ancak boşanma sonucunda manevi tazminata hükmedilebilmesi için bu olayların kişilik haklarına saldırı niteliğinde olması gerekir (TMK m. 174/2). Kocanın bağımsız konut sağlamaması ve eşini ailesinin yanına bırakması bu nitelikte değildir. Kurulda, olayların kadının kişilik haklarına saldırı oluşturduğu ve direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir.
Eşin maaş kartını alarak onu küçük alışverişler için bile başkalarına muhtaç bırakan eşin davranışı kişilik haklarına saldırıdır ve manevi tazminatı gerektirir
Kadın boşanma davası açtı. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmetti. Bölge adliye mahkemesi, kocanın kusurlu eylemlerinin kadının kişilik haklarına saldırı oluşturmadığını belirterek manevi tazminat istemini reddetti.
“Kadının maaş kartını alan, cüzi miktarda alış veriş yapmak istemesine rağmen ekonomik olarak kadının zor durumda kalmasına neden olarak onu başkalarına muhtaç eden davalı erkeğin bu kusurlu eylemlerinin, davacı kadının kişilik değerlerine saldırı niteliğinde ve manevî tazminatı gerektirir nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Davalı erkek boşanmaya sebep olan olaylarda tam kusurlu olduğuna göre, davacı kadın yararına uygun miktarda manevî tazminat takdir edilmesi gerekirken, kadının manevî tazminat talebinin reddine karar verilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kadının manevi tazminat istemi yönünden oybirliğiyle bozmuştur. Boşanma sebebiyle manevi tazminat için tazminat isteyenin kusursuz veya daha az kusurlu olması ve boşanmaya sebep olan olayların kişilik haklarına saldırı niteliğinde bulunması gerekir (TMK m. 174/2). Kocanın eşinin maaş kartını alarak onu ekonomik olarak zor durumda bırakması ve başkalarına muhtaç etmesi bu niteliktedir; koca tam kusurlu olduğundan kadın yararına uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmelidir.
Haklı sebep olmadan birlikte yaşamaktan kaçınan eş birlik yükümlülüklerinden kurtulamaz; ayrı yaşamakta haklı eş, geliri olsa da parasal katkı isteyebilir
Eşlerin ortak bir çocuğu vardı. Koca ortak konutu terk etti; kadın kendisi ve çocuk için bağımsız tedbir nafakası davası açtı, koca da boşanma davası açtı. Mahkeme, kocanın eşi ve çocuklarıyla ilgilenmediğini ve güven sarsıcı davranışlarda bulunduğunu belirterek onu tam kusurlu saydı ve boşanma davasını reddetti; ancak kadının yüksek geliri ve malvarlığı bulunduğu gerekçesiyle kadının kendisi için istediği tedbir nafakasını reddetti. Özel Daire bozdu; mahkeme direndi.
“Haklı bir sebep olmaksızın eşlerden birinin tek taraflı iradesi ile birlikte yaşamaya ara vermesi evliliğin genel hükümleri ile düzenleme altına alınan ve eşlerin birbirlerine karşı evlilik birliğinin kurulması ile üstlendikleri hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde haklı bir sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınan erkek eş karşısında, ayrı yaşamak zorunda kalan kadının, TMK'nın 197. maddesine göre eşine karşı birliğe parasal katkı isteme hakkı olduğu gözetilmeksizin bağımsız tedbir nafakası talebinin reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak, yardımcı olmak ve birliğin giderlerine güçleri oranında katılmak zorundadır (TMK m. 185, 186); bu yükümlülüklerden haklı sebep olmadan kaçınan eş hâkim müdahalesiyle yaptırıma bağlanır. TMK m. 197, birlik yükümlülüklerine aykırı davranan eşe karşı öngörülmüş özel bir hükümdür; ayrı yaşamakta haklı eşin geliri ve malvarlığı nafaka isteminin kabulüne engel olmaz, yalnız nafakanın miktarında dikkate alınır. Kurulda direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 152 nci maddesini karşılamaktadır. Bu madde ile eşlerin birlikte oturacakları konutun seçimi, evlilik birliğini yönetmeleri ve birliğin giderlerine katılmak konuları düzenlenmiştir. Türkiye'nin de taraf olduğu Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine ilişkin Anlaşma'da kadının yerleşim yerini seçme konusunda erkek ile eşit haklara sahip olduğu öngörülmüştür. Bu nedenle konutun seçimini kocaya tanıyan yürürlükteki hüküm İsviçre Medenî Kanununun yeni 162 nci maddesinde olduğu gibi değiştirilmiş, eşlerin bu seçimi birlikte yapmaları sağlanmış, böylece yürürlükteki hükümle konutun seçiminde kadına nazaran üstün konuma getirilmiş olan kocanın tek başına konutu seçmesi olanağı ortadan kaldırılmıştır. Kadın erkek eşitliğini sağlamak üzere "koca, birliğin reisidir." hükmü kaldırılmış, evlilik birliğinin yönetiminde de eşlere eşit söz hakkı tanınmış ve eşlerin evlilik birliğini birlikte yönetmeleri kabul edilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrası ile eşlerin evlilik birliğinin giderlerine katılma konusunda da eşitlik ilkesi öngörülmüştür. Kadın ve çocukların infak ve iaşesinin kocaya ait olduğuna ilişkin hüküm, İsviçre Medenî Kanununun 163 üncü maddesine paralel bir şekilde değiştirilmiş, her iki eşin de bu giderlere katılmak zorunda olduğu kabul edilmiştir. Giderlere katılmada ölçü olarak eşlerin "güçleri" esas alınmıştır. Bu katılma eşlerin emeklerini ya da malvarlıklarını ortaya koyması şeklinde öngörülmüştür. Böylece bir meslek ya da sanat sahibi olmamasına rağmen, kendi emeğini evlilik birliğine harcayan eşin de katkısı, maddî katkı şeklinde değerlendirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 77Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 406). Gerekçe, maddenin üç fıkrasının da eşler arasında eşitlik ilkesini gerçekleştirmek amacıyla düzenlendiğini açıkça ortaya koyar.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Koca, birliğin reisidir. Evin intihabı karı ve çocukların münasip veçhile iaşesi, ona aittir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trEski Kanun'un 153. maddesinin ikinci fıkrasına göre ise kadın, müşterek saadeti temin hususunda gücü yettiği kadar kocasının yardımcısı ve danışmanıydı ve eve kadın bakardı.
| 743 sayılı Kanun m. 152-153 | 4721 sayılı Kanun m. 186 | |
|---|---|---|
| Konutun seçimi | Koca seçerdi | Eşler birlikte seçer |
| Birliğin yönetimi | Koca birliğin reisiydi | Eşler birliği beraberce yönetir |
| Geçim | Kadın ve çocukların geçimi kocaya aitti | Eşler giderlere güçleri oranında katılır |
| Ev işleri | Eve kadın bakardı | Ev işlerindeki emek de katkı sayılır |
Yeni madde, eski metindeki koca ile kadın arasındaki görev ayrımını kaldırmış ve konut, yönetim ve giderler bakımından eşleri eşit konuma getirmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 164: Terk ve ihtar.
- TMK m. 169: Boşanma davasında geçici önlemler.
- TMK m. 174: Maddi ve manevi tazminat.
- TMK m. 185: Evliliğin genel hükümleri; eşlerin hak ve yükümlülükleri.
- TMK m. 188: Eşlerin temsil yetkisi.
- TMK m. 194: Aile konutu.
- TMK m. 195: Hâkimin müdahalesi.
- TMK m. 197: Birlikte yaşamaya ara verilmesi.
Ortak konut, eşin ailesiyle yaşamaya zorlanması, ekonomik baskı veya ayrı yaşamada nafaka konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 186 ne diyor?
TMK m. 186'ya göre eşler oturacakları konutu birlikte seçer, birliği beraberce yönetir ve birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar.
Ortak konutu kim seçer?
Eşler birlikte seçer (TMK m. 186/1). Eski Kanun'da konutu koca seçerdi; bu yetki kaldırılmıştır. Eşler anlaşamazlarsa hâkimin müdahalesini isteyebilirler (TMK m. 195).
Eşim beni ailesiyle aynı evde yaşamaya zorluyor; ne yapabilirim?
Yargıtay'a göre eşin aile birliğini maddi ve manevi bağımsızlığı olan bir konutta sürdürme isteği meşrudur (Yargıtay 2. HD, 2013/25327 E., 2014/11396 K., 15.05.2014). Hukuk Genel Kurulu, bağımsız konut açmayan ve annesinin eşine yönelik olumsuz davranışlarına kayıtsız kalan koca karşısında kadının boşanma davası açmakta haklı olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1905 E., 2017/1220 K., 25.10.2017).
Kayınvalidemle aynı eve çağrıldım; gitmezsem terk etmiş olur muyum?
Yargıtay, kayınvalidesiyle birlikte oturduğu eve davet edilen kadının bu davete uymamakta haklı olduğunu, daha önce aynı evde oturmuş olmasının ve hâkimin müdahalesini istememiş olmasının bu sonucu değiştirmediğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2013/25327 E., 2014/11396 K., 15.05.2014).
Eşim beni onaylamadığım bir şehirdeki eve çağırdı; gitmek zorunda mıyım?
Yargıtay'a göre eşin onayı alınmadan seçilen ve hâkim tarafından da belirlenmemiş bir konuta davet eden ihtar sonuç doğurmaz; böyle bir ihtara dayanan terk davası kabul edilemez (Yargıtay 2. HD, 2013/14751 E., 2013/28533 K., 04.12.2013).
Eşimin önceki evliliğinden çocuklarıyla aynı evde yaşamak zorunda mıyım?
Hukuk Genel Kurulu, eşini ilk evliliğinden olan çocuklarıyla yaşamak zorunda bırakan kocayı kusurlu saymış; ancak bu çocuklara kötü davranan kadını da kusurlu bularak eşleri eşit kusurlu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1572 E., 2017/1094 K., 07.06.2017).
Bağımsız konut sağlanmaması manevi tazminat sebebi midir?
Tek başına değildir. Hukuk Genel Kurulu, kocanın bağımsız konut sağlamamasının ve eşini ailesinin yanına bırakmasının kadının kişilik haklarına saldırı oluşturmadığını ve manevi tazminatın reddi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2022/1117 E., 2023/636 K., 14.06.2023). Bu durum boşanmada kusur belirlemesinde ise dikkate alınır.
Eşim maaş kartıma el koydu; ne yapabilirim?
Bu davranış boşanmada kusur olarak dikkate alınır ve manevi tazminat sebebi olabilir. Yargıtay, eşinin maaş kartını alarak onu küçük alışverişler için bile başkalarına muhtaç bırakan kocanın davranışını kişilik haklarına saldırı sayarak manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/6113 E., 2026/868 K., 02.02.2026).
Evin giderlerine kim katılır?
Her iki eş de katılır. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır (TMK m. 186/3); gerekçeye göre kadın ve çocukların geçiminin kocaya ait olduğuna ilişkin eski kural kaldırılmıştır.
Ev hanımıyım; ev işlerindeki emeğim katkı sayılır mı?
Evet. Gerekçeye göre bir meslek veya sanat sahibi olmamasına rağmen emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısı da maddi katkı olarak değerlendirilmiştir.
Eşim evin ihtiyaçlarını karşılamıyor; ne yapabilirim?
Eşinizin birlik yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde hâkimin müdahalesini isteyebilirsiniz (TMK m. 195); haklı bir sebeple ayrı yaşıyorsanız parasal katkı isteyebilirsiniz (TMK m. 197). Yargıtay, ortak evin ihtiyaçlarını karşılamayan kocaya bu davranışı kusur olarak yüklemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/47 E., 2025/7771 K., 24.09.2025).
Ayrı yaşıyorum ve gelirim var; eşimden nafaka isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz. Hukuk Genel Kurulu'na göre ayrı yaşamakta haklı olan eşin geliri ve malvarlığı bağımsız tedbir nafakası isteminin kabulüne engel değildir, yalnız nafakanın miktarında dikkate alınır (Yargıtay HGK, 2017/2415 E., 2021/347 K., 25.03.2021).
Boşanma davası sürerken barınma ve geçimimi kim karşılar?
Hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınması ve geçimi dahil gerekli geçici önlemleri re'sen alır (TMK m. 169). Hukuk Genel Kurulu, kusurlu eş yararına da tedbir nafakasına hükmedilebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2011/2-533 E., 2011/670 K., 02.11.2011).
Eşim aile konutunu benden habersiz satabilir mi?
Hayır. Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutunu devredemez, aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m. 194). Malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 164, 169, 174, 182, 185, 186, 188, 194, 195, 197, 327
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 152, 153 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 186 gerekçesi s. 77, Komisyon metni s. 406
- Yargıtay HGK, 2022/1117 E., 2023/636 K., 14.06.2023
- Yargıtay HGK, 2022/147 E., 2023/461 K., 17.05.2023
- Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023
- Yargıtay HGK, 2018/1095 E., 2021/1676 K., 14.12.2021
- Yargıtay HGK, 2017/2415 E., 2021/347 K., 25.03.2021
- Yargıtay HGK, 2017/1905 E., 2017/1220 K., 25.10.2017
- Yargıtay HGK, 2017/1572 E., 2017/1094 K., 07.06.2017
- Yargıtay HGK, 2011/2-533 E., 2011/670 K., 02.11.2011
- Yargıtay 2. HD, 2025/6113 E., 2026/868 K., 02.02.2026
- Yargıtay 2. HD, 2025/47 E., 2025/7771 K., 24.09.2025
- Yargıtay 2. HD, 2023/10058 E., 2024/6715 K., 01.10.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/6661 E., 2024/4257 K., 05.06.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/11080 E., 2023/1940 K., 26.04.2023
- Yargıtay 2. HD, 2013/25327 E., 2014/11396 K., 15.05.2014
- Yargıtay 2. HD, 2013/14751 E., 2013/28533 K., 04.12.2013
- Yargıtay 2. HD, 2011/20481 E., 2012/14593 K., 31.05.2012