TMK 181'e göre boşanan eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılan vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflardaki haklarını, aksi anlaşılmadıkça, kaybeder; boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş de mirasçı olamaz. Hukuk Genel Kurulu'na göre bu durumda boşanma davası konusuz kalır ve sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının incelendiği bir kusur tespiti davasına dönüşür; ölümden sonra davacının davadan feragat etmesi sonuç doğurmaz (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023).
- Yasal mirasçı
- Kanun gereği mirasçı olan kişi; sağ kalan eş, miras bırakanın altsoyu veya ana ve baba zümresiyle birlikte kanunda belirlenen oranlarda mirasçı olur (TMK m. 499).
- Ölüme bağlı tasarruf
- Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılan ve sonuçları miras bırakanın ölümüyle doğan kazandırma.
- Kusur tespiti davası
- Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölünce, ölen eşin mirasçılarının devam ettirdiği ve yalnız sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının incelendiği dava.
- Mirasçılık belgesi
- Sulh mahkemesince veya noterlikçe verilen, mirasçılık sıfatını gösteren belge; geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598).
TMK 181 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşanmadan sonra | Eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz | TMK m. 181/1 |
| Ölüme bağlı tasarruflar | Boşanmadan önceki tasarrufla sağlanan haklar, aksi anlaşılmadıkça kaybedilir | Yargıtay 3. HD, 2013/1487 K. |
| Dava sürerken ölüm | Boşanma davası konusuz kalır; mirasçı devam ederse kusur tespiti davasına dönüşür | Yargıtay HGK, 2023/12 K. |
| Kim devam eder | Davacı veya davalı, ölen eşin mirasçılarından biri | AYM, K. 2010/14; 6217 s. K. m. 19 |
| Deliller | Mirasçılar yeniden delil gösteremez, toplanmamış delillerin toplanmasını isteyebilir | Yargıtay HGK, 2019/993 K. |
| Talep | Kusur tespiti istemi açıkça bildirilmelidir | AYM, B. No: 2013/1341 |
| Giderler | Davaya devam etmeyen mirasçı aleyhine vekâlet ücreti yok | Yargıtay 2. HD, 2026/3241 K. |
| Mirasçılık belgesi | İptal davasında boşanma dosyasının sonucu beklenir | Yargıtay 14. HD, 2015/11878 K. |
| Yurt dışında boşanma | Tanıma geriye etkili; mirasçı tanıma isteyebilir | Yargıtay HGK, 2011/726 K. |
TBMM gerekçesine göre birinci fıkra eski Kanun'un 146. maddesinin ikinci fıkrasını karşılar; ikinci fıkra ise boşanma davası sürerken ölen eşin kusurlu karşı tarafa mirasçı olmasının doğurabileceği haksız sonuçları önlemek için getirilmiştir. İkinci fıkra ilk metninde yalnız ölen davacının mirasçılarına davaya devam imkânı tanıyordu; Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra (AYM, E. 2008/102, K. 2010/14, 21.01.2010) 2011'de her iki eşin mirasçılarını kapsayacak biçimde değiştirilmiştir.
Boşanma davası sürerken eşiniz öldüyse ve onun mirasçısıysanız, davaya sağ kalan eşin kusurunun tespiti için devam ettiğinizi mahkemeye yazılı ve açık olarak bildirin; mirasçının açık bir talebi bulunmadığı dosyada kusur incelemesi yapılmadan verilen karar Yargıtayca onanmış, Anayasa Mahkemesi de başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (AYM, Hamiyet Köseoğlu, B. No: 2013/1341, 21.05.2015). Sağ kalan eşseniz, ölümden sonra davadan feragat etmeniz kusur incelemesini engellemez. Mirasçılık belgesinde eski eş mirasçı gösterilmişse belgenin iptalini isteyin; boşanma dosyasındaki kusur tespiti sürüyorsa iptal davasında bu sonuç beklenir.
Boşanan eşlerin miras hakları (TMK 181/1)
- Yasal mirasçılık sona erer: Boşanma kararının kesinleşmesiyle eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz. Madde "bu sıfatla" ifadesini kullanır; yasak eş sıfatından doğan mirasçılığa ilişkindir ve sağ kalan eşin kanundaki payları (TMK m. 499) boşanan eşe uygulanmaz.
- Ölüme bağlı tasarruflar: Boşanan eş, boşanmadan önce yapılmış vasiyetname veya miras sözleşmesiyle kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder. Yargıtay, eşi lehine vasiyetname düzenleyip sonra boşanan miras bırakanın vasiyetnamesinin iptali davasında, bu hükmün TMK 181 kapsamında kalıp kalmadığının incelenmesini istemiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/18038 E., 2013/1487 K., 04.02.2013). Miras bırakan boşanmadan sonra eski eşi lehine yeni bir tasarrufta bulunabilir; yasak, boşanmadan önce yapılmış tasarruflara ilişkindir.
- Boşanma kararı kesinleşmeden ölüm: Boşanmaya karar verilmiş olsa bile hüküm kesinleşmeden eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer ve boşanma davası konusuz kalır (Yargıtay 2. HD, 2026/393 E., 2026/6478 K., 11.06.2026). Bu durumda sağ kalan eş kural olarak mirasçıdır; mirasçılığı ancak ikinci fıkradaki yolla, yani ölen eşin mirasçılarının davaya devam etmesi ve kusurunun ispatlanmasıyla sona erer (Yargıtay 7. HD, 2010/7841 E., 2011/3083 K., 05.05.2011).
- Kısmi kesinleşme: Yalnız kusur, nafaka veya tazminat yönünden kanun yoluna başvurulmuşsa boşanma hükmü kanun yolu süresinin dolmasıyla kesinleşir (Yargıtay HGK, 2017/3155 E., 2021/1307 K., 02.11.2021). Yargıtay, boşanma hükmü bu şekilde kesinleştikten sonra ölen erkeğin mirasçılarının davaya devam etme talebini, evlilik ölümle değil boşanmayla sona erdiği için yerinde görmemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/9085 E., 2025/9529 K., 05.11.2025). Bu hâlde birinci fıkra doğrudan uygulanır.
- Ayrılık ve butlan: Ayrılık kararı evlilik birliğini sona erdirmez; madde yalnız boşanan eşlerin mirasçılığını kaldırır. Evlenmenin butlanı davasında ise mirasçılar açılmış davayı sürdürebilir; evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları da kaybeder (TMK m. 159).
Boşanma davası sürerken eşin ölümü (TMK 181/2)
- Dava konusuz kalır: Eşlerden birinin ölümüyle evlilik kendiliğinden sona erer; mahkeme konusu kalmayan boşanma davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Hukuk Genel Kurulu'na göre ölümden sonra "tarafların boşanmalarına" şeklinde hüküm kurulamaz (Yargıtay HGK, 2017/1588 E., 2018/2045 K., 27.12.2018).
- Kusur tespiti davasına dönüşür: Ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam ederse dava, artık boşanmaya değil, sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının tespitine yöneliktir; davadaki subjektif hak ölen eşin mirasçılarına geçer (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023).
- Her iki eşin mirasçıları: Maddenin ilk metni bu hakkı yalnız ölen davacının mirasçılarına tanıyordu. Anayasa Mahkemesi "davacının" ve "davalının" sözcüklerini eşitlik ilkesine ve hak arama özgürlüğüne aykırı bularak iptal etmiş (AYM, E. 2008/102, K. 2010/14, 21.01.2010), fıkra 2011'de 6217 sayılı Kanun'la "ölen eşin" ve "diğer eşin" ifadeleriyle yeniden yazılmıştır. Bugün davalı eş ölürse onun mirasçıları da davacı eşin kusurunun tespiti için davaya devam edebilir (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023).
- Usulüne uygun açılmış dava: Mirasçılar ancak taraflarca usulüne uygun açılmış bir boşanma davasını sürdürebilir. Hukuk Genel Kurulu, vekille ve harcı yatırılarak açılmış davada davacının ehliyetine ilişkin araştırma ölümle tamamlanamamışsa mirasçının davaya devam edebileceğini oyçokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2017/1896 E., 2019/1112 K., 24.10.2019).
- Mirasçıların iradesi: Mahkeme ölümden sonra mirasçıların kusur tespiti yönünden davaya devam edip etmeyeceklerini belirlemeli ve konusuz kalan boşanma davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermelidir (Yargıtay 2. HD, 2026/522 E., 2026/5972 K., 02.06.2026). Mirasçıların kusur tespitine yönelik talebini açıkça bildirmesi önemlidir; böyle bir talep bulunmadığı gerekçesiyle kusur incelemesi yapılmadan verilen karar onanmış ve bu karara yönelik bireysel başvuru kabul edilemez bulunmuştur (AYM, Hamiyet Köseoğlu, B. No: 2013/1341, 21.05.2015). Taraflardan birinin ölümü hâlinde mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, kanundaki süreler geçinceye kadar dava ertelenir (HMK m. 55).
- Feragat ve kanun yolu: Davalı öldükten sonra davacının davadan feragat etmesi hüküm doğurmaz (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023). Ölüm kanun yolu aşamasında gerçekleşmişse Yargıtay hükmü bozarak kusur tespiti yönünden karar verilmesini istemektedir; Hukuk Genel Kurulu, davası ilk derece mahkemesince kendi tam kusuru nedeniyle reddedilen ve direnme aşamasında ölen davacının mirasçısının başvurusu üzerine de bu yönde karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2017/2296 E., 2020/476 K., 24.06.2020).
Kusurun ispatı
- Ölçüt: Maddenin metni, sağ kalan eşin kusurunun ölen eşinkinden ağır olmasını değil, kusurunun ispatlanmasını arar. Yargıtay bu incelemeyi, sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığı yönünden yapmaktadır (Yargıtay HGK, 2017/1896 E., 2019/1112 K., 24.10.2019). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinin iptaline ilişkin bir davada sağ kalan eşin daha az veya eşit kusurlu olduğu itirazını yerinde görmeyerek kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 2022/1517 E., 2023/2840 K., 25.05.2023).
- Deliller: Ölen eş delillerini sunmuşsa mirasçılar yeniden delil gösteremez; ölen eşin sunduğu fakat toplanmamış delillerin toplanmasını isteyebilir (Yargıtay HGK, 2019/32 E., 2019/993 K., 03.10.2019). Delillerin bildirilme zamanına ilişkin HMK kuralları bu davada da uygulanır (Yargıtay HGK, 2017/1588 E., 2018/2045 K., 27.12.2018).
- Tanıklar ve ceza kararı: Hukuk Genel Kurulu, davayı sürdüren mirasçının tanık olarak dinlenmesini ve tanıkla taraf arasındaki yakınlığı beyanı tek başına değersiz kılan bir sebep saymamış; ceza mahkemesinin beraat kararının hukuk hâkimini bağlamadığını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2019/32 E., 2019/993 K., 03.10.2019).
- İstinaf incelemesi: Mirasçıların sürdürdüğü davada da istinaf incelemesi, kamu düzenine aykırılık dışında istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlıdır. Hukuk Genel Kurulu, tanık deliline usulüne uygun dayanılmadığı itirazının istinaf dilekçesinde ileri sürülmediği dosyada bölge adliye mahkemesinin bunu kendiliğinden gözetemeyeceğini ve sağ kalan eşin kusurunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2024/619 E., 2025/639 K., 15.10.2025).
Sonuçlar: mirasçılık belgesi ve giderler
- Mirasçılık belgesinin iptali: Kusur tespiti yapılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz; mirasçılık belgesinde mirasçı gösterilmişse belgenin iptali istenebilir ve geçersizlik her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598). Boşanma dosyasındaki kusur tespiti sürerken açılan iptal davasında bu dosyanın sonucu bekletici sorun yapılır (Yargıtay 14. HD, 2015/4568 E., 2015/11878 K., 22.12.2015).
- Yargılama giderleri: Ölümle konusuz kalan davada giderler kural olarak davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre belirlenir (Yargıtay 2. HD, 2025/9543 E., 2026/1103 K., 04.02.2026). Davaya devam etmeyen mirasçılar aleyhine vekâlet ücretine hükmedilemez (Yargıtay 2. HD, 2025/9855 E., 2026/3241 K., 26.03.2026); davaya devam edip kusur tespitinde haklı çıkan mirasçılar lehine ise vekâlet ücretine hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 2026/1413 E., 2026/6964 K., 22.06.2026).
- Fer'î istemler: Yargıtay'ın onadığı bir dosyada, istinaf aşamasında ölen davalının mirasçılarına davaya kusur tespiti yönünden devam edip etmeyecekleri sorulmuş; ilk derece mahkemesi konusu kalmayan boşanma ve fer'î sonuçları hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve sağ kalan davacı kadının kusurlu olmadığının tespitine karar vermiş, davaya devam eden mirasçılar aleyhine yargılama giderine hükmedilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2023/7004 E., 2024/4811 K., 25.06.2024).
Yurt dışında boşanma ve miras
- Tanıma geriye etkilidir: Yabancı mahkemenin boşanma kararı tanındığında eşler yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren boşanmış sayılır ve miras hukukuna ilişkin sonuçlar da bu tarihten doğar (5718 sayılı Kanun m. 58, 59).
- Mirasçının tanıma istemi: Hukuk Genel Kurulu, yurt dışında boşanıp karar Türkiye'de tanınmadan ölen kadının çocuğunun, mirasçılık belgesinde mirasçı gösterilen eski eşe karşı boşanma kararının tanınmasını istemekte hukuki yararı bulunduğunu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2011/2-593 E., 2011/726 K., 30.11.2011). Yabancı mahkemede kesinleşmiş boşanma kararından sonra ölen eşe, yalnız karar tanınmadığı için eski eşin mirasçı olması TMK 181'e aykırıdır.
Boşanma davası sürerken eş ölürse ölüm belgesini ve nüfus kaydını dosyaya sunun; mirasçıysanız mirasçılık belgesini alarak davaya kusur tespiti için devam ettiğinizi dilekçeyle açıkça bildirin. Ölen eşin gösterdiği ancak toplanmamış delilleri, tanıkları ve belgeleri listeleyin; yeni delil gösterme imkânınız sınırlıdır. Karar kanun yolundaysa ölümü incelemeyi yapan mahkemeye bildirin. Kusur tespiti kesinleşince mirasçılık belgesinin iptalini isteyin. Boşanmadan önce eşiniz lehine vasiyetname veya miras sözleşmesi yaptıysanız, boşandıktan sonra da geçerli kalmasını istiyorsanız bunu tasarrufta açıkça belirtin veya boşandıktan sonra yeni bir tasarruf yapın. Yurt dışında boşandıysanız kararı Türkiye'de tanıtın.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Davaya devam hakkını yalnız ölen davacının mirasçılarına tanıyan sözcükler iptal edildi
Kanunun ilk metninde ikinci fıkra, boşanma davası sürerken yalnız ölen davacının mirasçılarına davaya devam etme ve davalının kusurunu ispatlama imkânı tanıyordu. Manavgat'taki bir aile mahkemesi, baktığı boşanma davasında, bu hakkın dava sırasında ölen davalının mirasçılarına tanınmamasının Anayasa'nın 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğu kanısıyla "davacının" ve "davalının" sözcüklerinin iptalini istedi.
“Bir hukuk davasında taraf olma durumu nedeniyle hukuki durumları itibariyle eşit oldukları açık olan davacı ve davalının mirasçıları arasında, boşanma davasına devam edebilme bakımından farklı düzenlemeler öngörülmesi, davada hakkaniyete uygun bir dengenin kurulmasına engel teşkil ederek, silahların eşitliği ilkesinin ihlâline neden olur.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi sözcükleri oybirliğiyle iptal etmiş, doğacak boşluk nedeniyle iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından (22.10.2010) altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bir üye, ikinci fıkranın tamamen iptal edilmesi gerektiği görüşüyle sonuca farklı gerekçeyle katılmıştır. Kanun koyucu 6217 sayılı Kanun'la fıkrayı "ölen eşin mirasçılarından birisinin" ve "diğer eşin kusurunun" ifadeleriyle yeniden düzenlemiştir; bugün davacı veya davalı hangi eş ölürse ölsün onun mirasçıları davaya devam edebilir.
Mirasçı, kusur tespiti istediğini yargılamaya katıldığı aşamada açıkça bildirmelidir
Karşılıklı açılan boşanma davalarında ilk derece mahkemesi, eşlerden birini ağır kusurlu sayarak diğer eşin davasını kabul etmiş, onun davasını reddetmişti. Temyiz aşamasında ağır kusurlu sayılan eş öldü; Yargıtay davanın konusuz kaldığını belirterek hükmü bozdu. Bozmadan sonra davaya katılan mirasçı adına boşanma kararının kesinleştiği ileri sürüldü; mahkeme konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verdi. Bu mirasçının da ölmesi üzerine karar başvurucuya tebliğ edildi; başvurucu TMK m. 181/2'ye göre kusur tespiti yapılması gerektiğini ileri sürerek temyiz etti. Yargıtay, bozma kararına karşı karar düzeltme yoluna gidilmediğini ve kusur belirlenmesine yönelik bir talep bulunmadığını belirterek hükmü onadı.
“4721 sayılı Kanun'un 181. maddesinin son fıkrasında, boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarının davaya katılarak karşı tarafın kusurunun tespitini talep edebilecekleri hususu hükme bağlanmıştır. Buna göre, ölen tarafın mirasçılarının yargılamaya katılımı ve yasal haklarını etkili bir şekilde mahkemeye ileri sürebilme imkânının tanınması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Anayasa Mahkemesi başvuruyu oybirliğiyle kabul edilemez bulmuştur. Mahkeme'ye göre bozma kararının ölen tarafın eski vekiline tebliğ edilmesiyle mirasçıya karar düzeltme yolu fiilen kullandırılmamış, ancak mirasçıya itirazlarını bozmadan sonraki duruşmada sunma imkânı tanındığından eksiklik sonraki aşamada telafi edilmiştir. Mirasçının kusur tespitine yönelik açık bir talebi bulunup bulunmadığına ilişkin değerlendirme kanun yolunda gözetilecek bir konudur ve açık keyfilik içermemektedir. Mirasçı olarak davaya katılıyorsanız, kusur tespiti istediğinizi dilekçeyle ve açıkça bildirin.
Davalı öldükten sonra davacının davadan feragat etmesi hüküm doğurmaz; davalının mirasçıları kusur tespiti için davaya devam edebilir
Kadın 2018'de evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle boşanma, nafaka ve tazminat davası açtı. İlk derece mahkemesi yetkisizlik kararı verdi; kadının istinaf başvurusu incelenirken davalı erkek 22.12.2019'da öldü ve kadın ertesi gün davadan feragat etti. Bölge adliye mahkemesi davayı feragat nedeniyle reddetti. Özel Daire, ölümden sonra yapılan feragatin hüküm doğurmayacağını ve davalının mirasçılarının davaya devam hakkı bulunduğunu belirterek kararı oyçokluğuyla bozdu; bölge adliye mahkemesi, davacının davasından her zaman feragat edebileceği gerekçesiyle direndi.
“Mirasçılar, devam edilen bu davada artık sadece sağ kalan eşin kusurlu davranışlarını ispatlamaya çalışacaklarına göre, davacının kusur tespiti olarak devam edilen eldeki davada artık feragat edebileceği subjektif bir hakkı da bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul'a göre eşlerden birinin ölümüyle boşanma davası konusuz kalır; mirasçılardan biri davaya devam ederse dava, sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının incelendiği bir kusur tespiti davasına dönüşür ve davadaki subjektif hak ölen eşin mirasçılarına geçer. Sağ kalan davacı eş bu aşamada davadan feragat ederek kusur incelemesini engelleyemez.
Usulüne uygun açılan boşanma davasını mirasçılar sürdürebilir; davacının ehliyetine ilişkin araştırma ölümle yarım kalmışsa dava reddedilmez
Davacı koca 2009'da vekili aracılığıyla harcını yatırarak eşine karşı boşanma davası açtı. Davalı, davacının dava tarihinde fiil ehliyeti bulunmadığını ileri sürdü; mahkeme bu konuda araştırma yaparken davacı öldü ve önceki evliliğinden olan çocuğu TMK m. 181/2'ye göre davaya devam etti. Mahkeme konusuz kalan boşanma davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve davalının tam kusurlu olduğunun tespitine karar verdi. Özel Daire, dosya üzerinden düzenlenen bir raporda davacının dava tarihinde fiil ehliyetinin bulunmadığının belirtildiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini belirterek bozdu; mahkeme direndi.
“Türk Medeni Kanunu'nun 181. maddesinin ikinci fıkrasında boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarına sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığının tespitine yönelik olarak davaya devam etme imkânı sağlanmıştır. Buna göre taraflarca usulüne uygun bir şekilde açılan boşanma davaları mirasçılar tarafından sürdürülebilir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını değişik gerekçeyle, ikinci oylamada oyçokluğuyla yerinde bulmuş ve diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir. Kurul'a göre dava vekille ve harcı yatırılarak usulüne uygun açılmış, davacının vesayet altına alınmasını gerektiren bir durumun bulunup bulunmadığına ilişkin araştırma ölüm nedeniyle tamamlanamamıştır; bu durumda mirasçı davaya kusur tespiti için devam edebilir. Azınlıktaki üyeler, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi gerektiği görüşündedir.
Mirasçılar yeniden delil gösteremez, ölen eşin gösterdiği delillerin toplanmasını isteyebilir; mirasçı tanığın beyanı yakınlık nedeniyle değersiz sayılmaz
Davacı koca 2010'da evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ileri sürerek boşanma ve tazminat davası açtı; dava dilekçesinde davalının kendisine başkalarının yanında hakaret ettiğini de ileri sürdü. Yargılama sırasında davacı öldü; önceki evliliğinden olan çocukları sağ kalan eşin kusurunun tespiti için davaya devam etti. Hakaret iddiası nedeniyle açılan ceza davasında davalı delil yetersizliğinden beraat etti. Mahkeme, tanıkların davayı sürdüren mirasçılar ve davalıyla husumetli kişiler olduğunu belirterek davalının kusurunun bulunmadığının tespitine karar verdi; Özel Daire hakaretin tanıklarla ispatlandığını belirterek bozdu, mahkeme direndi.
“Mirasçılar tarafından sürdürülen boşanma davalarında ölen eş delillerini sunmuş ise mirasçıların yeniden delil gösterme hakları bulunmamaktadır. Ölen eş tarafından sunulan ve fakat mahkemece toplanılmayan delillerin araştırılıp değerlendirilmesi mirasçılar tarafından talep edilebilir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre tanıkla taraf arasındaki akrabalık veya yakınlık tek başına tanık beyanını değerden düşürmez; tanıkların gerçeğe aykırı beyanda bulunduğuna dair ciddi ve inandırıcı delil yoksa beyanlar esas alınır (HMK m. 255, TMK m. 184). Ceza mahkemesinin beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m. 74). Eşine hakaret ettiği sabit olan sağ kalan eşin kusurlu olduğunun tespiti gerekir. Azınlıktaki üyeler, tanıkların davayı sürdüren mirasçı ve davalıyla husumetli kişiler olduğu gerekçesiyle direnme kararının onanması gerektiği görüşündedir.
Davacı ölünce boşanma hükmü kurulamaz; mahkeme boşanma hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verip kusur tespitini inceler
Davacı koca 2013'te boşanma davası açtı. Mahkeme, cevap dilekçesinde delil göstermeyen davalının ön inceleme duruşmasındaki tanık bildirme talebini reddederek boşanmaya karar verdi. Özel Daire bu kararı davalının hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle bozdu. Bozmadan sonra davacı öldü ve mirasçıları davaya devam ettiklerini bildirdi. Mahkeme, davacının ölümü nedeniyle boşanma hükmü verilmesine yer olmadığına ve davalının kusurlu olduğu tespit edildiğinden yasal mirasçı olamayacağına karar vererek direndi.
“Yukarıda açıklandığı üzere, TMK'nın 181/2. maddesi ölen eşin mirasçılarının kusur tespiti yönünden davaya devam edebileceklerini öngören istisnai bir düzenleme olup somut olayda da bozma kararı sonrasında verilen direnme kararında davacının ölümü nedeniyle boşanma kararı verilmesi mümkün olmadığından mahkemece "davacının 24.10.2014 tarihinde ölümü nedeniyle boşanma hükmü verilmesine yer olmadığına" şeklinde hüküm kurulması zorunlu hâle gelmiştir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu, kararın yeni hüküm niteliğinde olmadığını kabul ederek ön sorunu aşmış; esasta cevap dilekçesinde delil göstermeyen davalıya ön inceleme duruşmasında delil bildirmesi için süre verilemeyeceği gerekçesiyle direnme kararını yerinde bulmuş ve kusur durumunun incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir. Karar ikinci görüşmede oyçokluğuyla verilmiştir. Mirasçıların devam ettiği davada da delillerin bildirilme zamanına ilişkin HMK kuralları uygulanır.
Mirasçılık belgesinin iptali davası, mirasçıların devam ettiği boşanma davasının sonucu beklenmeden reddedilemez
Miras bırakan, eşine karşı açtığı boşanma davasının yargılaması sırasında öldü; mirasçıları TMK m. 181'e göre davaya devam etti. Sulh hukuk mahkemesinin verdiği mirasçılık belgesinde ise sağ kalan eş de mirasçı olarak gösterilmişti. Mirasçılar, sağ kalan eşin kusurlu olduğunun tespit edildiğini ileri sürerek mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini istedi. Mahkeme, dava tarihinde boşanma davasının kesinleşmediğini ve davanın erken açıldığını belirterek davayı reddetti.
“Anılan madde hükmü uyarınca boşanma davasında kusurlu olduğunun kanıtlanması halinde davalı yasal mirasçı niteliğini kaybedecektir. Dolayısıyla, boşanma davasında verilecek karar görülmekte olan mirasçılık belgesinin iptali istemli davanın sonucunu etkileyeceğinden HMK'nın 165. maddesi uyarınca bekletici sorun olarak kabul edilmesi gerekir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Mirasçılık belgesinin iptali davası, boşanma dosyasında kusur tespiti sonuçlanmadan açılmışsa erken açıldığı gerekçesiyle reddedilmemeli, boşanma dosyasının sonucu bekletici sorun yapılmalıdır (HMK m. 165). Daire, karar düzeltme incelemesinde sonuç kısmındaki taraf ve vekâlet ücretine ilişkin maddi hatayı düzeltmiştir (Yargıtay 14. HD, 2016/3144 E., 2016/7420 K., 22.09.2016). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de boşanma kararı kesinleşmeden ölen eşin mirasçılarına davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulması ve mirasçılık belgesinin iptali davasında bu sonucun beklenmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 7. HD, 2010/7841 E., 2011/3083 K., 05.05.2011).
Boşanmadan önce yapılan vasiyetname, eski eş lehine hükümler yönünden TMK 181 kapsamında incelenmelidir
Miras bırakan 2007'de noterde düzenlediği vasiyetnameyle malvarlığını o sırada evli olduğu eşine, kızına ve kardeşine bırakmış; 2008'de eşinden boşanmış ve 2009'da ölmüştü. Vasiyetnamede kendisine pay verilmeyen oğlu vasiyetnamenin iptalini istedi; iptal sebepleri arasında miras bırakanın vasiyetnamede adı geçen eşinden vasiyetten sonra boşandığını da ileri sürdü. Mahkeme, vasiyetnamenin şekil şartlarına uygun olduğunu ve iradeyi sakatlayan bir durum bulunmadığını belirterek iptal istemini, tereke belgeleri sunulmadığı gerekçesiyle tenkis istemini reddetti.
“Somut olayda, iptale konu vasiyetname boşanmadan önce yapılmış olup, ölüme bağlı tasarruf olma niteliği ise tartışmasızdır. Bu nedenle; mahkemece, anılan yasal düzenleme kapsamında olup olmadığı hususu incelenmeksizin karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Boşanan eş, boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarrufla kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder; mahkeme bu nedenle vasiyetnamedeki eski eş lehine hükmün TMK m. 181 kapsamında kalıp kalmadığını incelemelidir. Daire ayrıca saklı paylı mirasçının mirastan tamamen yoksun bırakıldığı iddiasının tenkis istemi olarak da değerlendirilmesini istemiştir. Bozmadan sonra tenkis istemini kabul eden karar onanmıştır (Yargıtay 1. HD, 2017/2104 E., 2020/4586 K., 29.09.2020).
Yurt dışında boşanıp tanıma yapılmadan ölen eşin mirasçısı, boşanma kararının tanınmasını isteyebilir
Eşler Almanya'da verilen ve 30.07.2002'de kesinleşen bir mahkeme kararıyla boşanmıştı. Karar Türkiye'de tanınmadan kadın 2003'te öldü; Türk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesinde eski eş de mirasçı olarak gösterildi. Kadının çocuğu, annesi ile üvey babasının boşanmasına ilişkin yabancı kararın tanınmasını ve tenfizini istedi. Mahkeme aktif husumet yokluğu nedeniyle davayı reddetti; Özel Daire oyçokluğuyla bozdu, mahkeme direndi.
“Somut olayda da, murisinin boşanmasına ilişkin kararın mirasçılık haklarını etkilemesi ve bunu ancak mahkeme kararı ile elde edebilmesi söz konusu olan davacının, eldeki davayı açmakta hukuki yararının olduğunun ve "hukuki yararı bulunan herkes" kavramı içinde yer aldığının kabulü gerekir.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre tanıma kararı geriye etkilidir: boşanma kararı tanındığında eşler yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren boşanmış sayılır ve miras hukukuna ilişkin sonuçlar da bu tarihten doğar (5718 sayılı Kanun m. 59). Kesinleşmiş boşanma kararından sonra ölen eşe, yalnız karar Türkiye'de tanınmadığı için eski eşin mirasçı olması TMK m. 181'e aykırıdır.
Davaya devam etmeyen mirasçılar aleyhine vekâlet ücretine hükmedilemez
Kadının açtığı boşanma davasında ilk derece mahkemesi boşanmaya ve fer'î sonuçlara karar verdi, istinaf başvurusu reddedildi. Dosya temyiz incelemesindeyken davalı erkek 20.04.2023'te öldü; Daire, evliliğin ölümle sona erdiğini ve davanın konusuz kaldığını belirterek hükmü bozdu. İlk derece mahkemesi, davetiye tebliğ edilmesine rağmen davayı takip etmeyen davalı mirasçıları aleyhine kadın lehine maktu vekâlet ücretine hükmetti.
“Ölüm nedeniyle boşanma davasının konusuz kaldığı ve dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği durumlarda her ne kadar davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu nazara alınarak, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretine karar verilmesi gerekir ise de 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 181/2 maddesi gereğince mirasçıların kusur tespiti yönünden davaya devam etme yönündeki haklarını kullanmamaları mirasçılar aleyhine yorumlanamaz.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı vekâlet ücreti yönünden oybirliğiyle bozmuştur. Ölümle konusuz kalan davada yargılama giderleri kural olarak davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre belirlenir (Yargıtay 2. HD, 2025/9543 E., 2026/1103 K., 04.02.2026); ancak mirasçıların davaya devam etmemesi aleyhlerine yorumlanamaz. Buna karşılık davaya devam eden ve kusur tespitinde haklı çıkan mirasçılar lehine vekâlet ücretine hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 2026/1413 E., 2026/6964 K., 22.06.2026).
Madde gerekçesi
Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki 146 ncı maddenin ikinci fıkrasını karşılamaktadır. Bu fıkraya eşlerin boşanma hâlinde ölüme bağlı tasarruflardan doğan hakları da kaybetmesi, yapılan ölüme bağlı tasarrufta bunun aksinin kararlaştırılmamış olması şartına bağlanmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında, boşanma davası devam ederken, davacı eşin ölümü hâlinde, davalının buna rağmen mirasçı olabilmesi belli koşullar altında engellenmektedir. Buna göre ölen davacının mirasçılarından herhangi birisinin davayı devam ettirmesi ve davalının kusurlu olduğunun sabit olması hâlinde, davalı eş, birinci fıkra hükmünde olduğu gibi davacıya mirasçı olamayacaktır. Davacı eşin ölümü hâlinde evlilik kendiliğinden son bulur. Bu nedenle davacının ölümüne rağmen, mirasçılardan birinin devam ettirdiği bu dava, eşlerin boşanmasına yönelik olmayacak, devam edilen davada, boşanmada davalının kusurlu olup olmadığı karara bağlanacaktır. Bir başka ifadeyle bu durumda devam edilen dava, boşanmada hangi eşin kusurlu olduğunun saptanmasına yönelik olacaktır. Bu durum özellikle zina, hayata kast, pek kötü davranış, haysiyetsiz hayat sürme sebeplerinden biriyle açılan boşanma davasında, davacının ölümü hâlinde, bu eylemlerde bulunan kusurlu davalı eşin buna rağmen mirasçı olabilmesi konusunda haksız ve adaletsiz sonuçların doğmasına da neden olabilecektir. İşte bu haksız durumların önlenmesi amacıyla maddenin ikinci fıkrası kaleme alınmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 75-76Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 404). Gerekçe ikinci fıkrayı yalnız davacının ölümü hâline göre açıklar; bu sınırlama Anayasa Mahkemesinin iptal kararı (AYM, E. 2008/102, K. 2010/14, 21.01.2010) ve 6217 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle kaldırılmıştır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Boşanan karı koca, birbirinin kanuni mirasçısı olamaz ve evlenme mukavelesi ile veya boşanmadan evvel yapılmış ölüme bağlı bir tasarruf ile temin olunan menfaatleri zayi eder.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 146/2 | 4721 sayılı Kanun m. 181 | |
|---|---|---|
| Yasal mirasçılık | Boşanan eşler birbirinin mirasçısı olamaz | Aynı; "bu sıfatla" ifadesi eklendi |
| Ölüme bağlı tasarruflar | Evlenme sözleşmesi veya ölüme bağlı tasarrufla sağlanan menfaatler kaybedilir | Ölüme bağlı tasarrufla sağlanan haklar, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybedilir |
| Dava sürerken ölüm | Hüküm yok | Ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa aynı sonuç doğar |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi; ikinci fıkra "ölen davacının mirasçılarından" ve "davalının kusurunun" ifadelerini içeriyordu | 4721 s. K. |
| 21.01.2010 | Anayasa Mahkemesi "davacının" ve "davalının" sözcüklerini iptal etti; iptal hükmü kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından (22.10.2010) altı ay sonra yürürlüğe girecekti | AYM, E. 2008/102, K. 2010/14 |
| 31.03.2011 | İkinci fıkra "ölen eşin mirasçılarından birisinin" ve "diğer eşin kusurunun" ifadeleriyle yeniden düzenlendi | 6217 s. K. m. 19 |
İlgili maddeler
- TMK m. 159: Evlenmenin butlanında mirasçıların dava hakkı.
- TMK m. 166: Evlilik birliğinin sarsılması.
- TMK m. 171: Ayrılık süresi.
- TMK m. 178: Boşanmadan doğan dava hakları için zamanaşımı.
- TMK m. 179: Boşanmada mal rejiminin tasfiyesi.
- TMK m. 499: Sağ kalan eşin miras payı.
- TMK m. 598: Mirasçılık belgesi.
Boşanma davası sürerken eşin ölümü, davaya mirasçı olarak devam, mirasçılık belgesinin iptali veya yurt dışında verilen boşanma kararının mirasa etkisi konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 181 ne diyor?
TMK m. 181'e göre boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybeder. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa aynı sonuç doğar.
Boşandıktan sonra eski eşim ölürse mirasçısı olur muyum?
Hayır. Boşanma kararı kesinleştikten sonra eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz; boşanmadan önce yapılmış vasiyetname veya miras sözleşmesiyle size sağlanan haklar da, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, ortadan kalkar.
Boşanma kararı verildi ama kesinleşmeden eşim öldü; mirasçı mıyım?
Evlilik ölümle sona erdiği için kural olarak mirasçısınız. Ancak ölen eşin mirasçıları davaya devam eder ve kusurunuz ispatlanırsa mirasçı olamazsınız; Yargıtay bu durumda mirasçılara davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulmasını istemektedir (Yargıtay 7. HD, 2010/7841 E., 2011/3083 K., 05.05.2011).
Karar yalnız nafaka veya tazminat yönünden temyizdeyken eşim ölürse ne olur?
Boşanma hükmü kanun yoluna taşınmamışsa kesinleşmiş olabilir. Yargıtay, boşanma hükmü bu şekilde kesinleştikten sonra ölen erkeğin mirasçılarının davaya devam talebini, evlilik boşanmayla sona erdiği için yerinde görmemiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/9085 E., 2025/9529 K., 05.11.2025). Bu durumda sağ kalan eş zaten mirasçı olamaz.
Boşanma davası sürerken eşim öldü; dava ne olur?
Boşanma davası konusuz kalır ve mahkeme karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam ederse dava, sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının incelendiği bir kusur tespiti davasına dönüşür (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023).
Davalı eş ölürse onun mirasçıları da davaya devam edebilir mi?
Evet. Kanunun ilk metni bu hakkı yalnız ölen davacının mirasçılarına tanıyordu; Anayasa Mahkemesi bu sınırlamayı iptal etmiş (AYM, E. 2008/102, K. 2010/14, 21.01.2010), 2011'deki değişiklikle hak her iki eşin mirasçılarına tanınmıştır.
Eşim öldükten sonra açtığım boşanma davasından feragat edersem ne olur?
Feragat hüküm doğurmaz. Hukuk Genel Kurulu'na göre ölümle birlikte davadaki subjektif hak ölen eşin mirasçılarına geçer ve sağ kalan davacının feragat edebileceği bir hakkı kalmaz (Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023).
Mirasçı olarak davaya devam etmek için ne yapmalıyım?
Mahkemeye dilekçe vererek sağ kalan eşin kusurunun tespiti için davaya devam ettiğinizi açıkça bildirin. Açık bir talep bulunmadığı gerekçesiyle kusur incelemesi yapılmadan verilen bir karar onanmış, Anayasa Mahkemesi de başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (AYM, Hamiyet Köseoğlu, B. No: 2013/1341, 21.05.2015).
Mirasçılar yeni delil gösterebilir mi?
Ölen eş delillerini sunmuşsa mirasçılar yeniden delil gösteremez; ancak ölen eşin sunduğu fakat mahkemece toplanmamış delillerin toplanmasını isteyebilir (Yargıtay HGK, 2019/32 E., 2019/993 K., 03.10.2019).
Ölen eşin çocukları tanık olabilir mi?
Olabilir. Hukuk Genel Kurulu, tanıkla taraf arasındaki akrabalık veya yakınlığın tanık beyanını tek başına değerden düşürmeyeceğini, gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğuna dair ciddi ve inandırıcı delil yoksa beyanların esas alınacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 2019/32 E., 2019/993 K., 03.10.2019).
Sağ kalan eş az kusurluysa da mirasçılığını kaybeder mi?
Madde, sağ kalan eşin kusurunun ölen eşinkinden ağır olmasını değil, ispatlanmasını arar; Yargıtay sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığını inceler (Yargıtay HGK, 2017/1896 E., 2019/1112 K., 24.10.2019). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, sağ kalan eşin daha az veya eşit kusurlu olduğu itirazını yerinde görmemiştir (Yargıtay 7. HD, 2022/1517 E., 2023/2840 K., 25.05.2023).
Davaya devam etmeyen mirasçılar vekâlet ücreti öder mi?
Hayır. Yargıtay, mirasçıların davaya devam etmemesinin aleyhlerine yorumlanamayacağını ve davayı takip etmeyen mirasçılar aleyhine vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/9855 E., 2026/3241 K., 26.03.2026).
Eşim boşanmadan önce vasiyetle bana mal bırakmıştı; boşandıktan sonra geçerli mi?
Tasarruftan aksi anlaşılmadıkça bu hakkı kaybedersiniz. Yargıtay, vasiyetname iptali davasında eski eş lehine hükmün TMK 181 kapsamında incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/18038 E., 2013/1487 K., 04.02.2013).
Mirasçılık belgesinde eski eş mirasçı gösterilmiş; ne yapmalıyım?
Mirasçılık belgesinin iptalini isteyebilirsiniz; belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598). Boşanma dosyasında kusur tespiti sürüyorsa iptal davası reddedilmemeli, o dosyanın sonucu beklenmelidir (Yargıtay 14. HD, 2015/4568 E., 2015/11878 K., 22.12.2015).
Yurt dışında boşandık, karar Türkiye'de tanınmadan eski eşim öldü; mirasçı olur muyum?
Kural olarak hayır. Hukuk Genel Kurulu'na göre tanıma kararı geriye etkilidir ve eşler yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren boşanmış sayılır; ölen eşin mirasçıları da boşanma kararının tanınmasını isteyebilir ve tanımayla birlikte eski eş mirasçı sayılmaz (Yargıtay HGK, 2011/2-593 E., 2011/726 K., 30.11.2011).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 159, 166, 171, 181, 184, 499, 598
- 6217 sayılı Yargı Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 19
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 55, 165, 255
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 74
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 58, 59
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 146 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 181 gerekçesi s. 75-76, Komisyon metni s. 404
- Anayasa Mahkemesi, Hamiyet Köseoğlu, B. No: 2013/1341, 21.05.2015
- Anayasa Mahkemesi, E. 2008/102, K. 2010/14, 21.01.2010
- Yargıtay HGK, 2024/619 E., 2025/639 K., 15.10.2025
- Yargıtay HGK, 2021/360 E., 2023/12 K., 01.02.2023
- Yargıtay HGK, 2017/3155 E., 2021/1307 K., 02.11.2021
- Yargıtay HGK, 2017/2296 E., 2020/476 K., 24.06.2020
- Yargıtay HGK, 2017/1896 E., 2019/1112 K., 24.10.2019
- Yargıtay HGK, 2019/32 E., 2019/993 K., 03.10.2019
- Yargıtay HGK, 2017/1588 E., 2018/2045 K., 27.12.2018
- Yargıtay HGK, 2011/2-593 E., 2011/726 K., 30.11.2011
- Yargıtay 2. HD, 2026/1413 E., 2026/6964 K., 22.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2026/393 E., 2026/6478 K., 11.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2026/522 E., 2026/5972 K., 02.06.2026
- Yargıtay 2. HD, 2025/9855 E., 2026/3241 K., 26.03.2026
- Yargıtay 2. HD, 2025/9543 E., 2026/1103 K., 04.02.2026
- Yargıtay 2. HD, 2025/9085 E., 2025/9529 K., 05.11.2025
- Yargıtay 2. HD, 2023/7004 E., 2024/4811 K., 25.06.2024
- Yargıtay 1. HD, 2017/2104 E., 2020/4586 K., 29.09.2020
- Yargıtay 3. HD, 2012/18038 E., 2013/1487 K., 04.02.2013
- Yargıtay 7. HD, 2022/1517 E., 2023/2840 K., 25.05.2023
- Yargıtay 7. HD, 2010/7841 E., 2011/3083 K., 05.05.2011
- Yargıtay 14. HD, 2016/3144 E., 2016/7420 K., 22.09.2016
- Yargıtay 14. HD, 2015/4568 E., 2015/11878 K., 22.12.2015