TMK 211: Alacaklı Tatmin Edilirse Mal Ortaklığına Dönme

Kısaca

TMK 211'e göre alacaklı tatmin edildiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, mal ortaklığının yeniden kurulmasına karar verebilir; eşler bunun yerine mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini de kabul edebilirler. Hüküm, iflâs veya haciz nedeniyle mal ayrılığına dönüşülen hâlleri karşılar (TMK m. 209, TMK m. 210); seçim, kanunun çizdiği sınırlar içinde yapılabilir (Yargıtay 8. HD, 2010/6262 E., 2011/3497 K., 16.06.2011).

Cebrî icra hâlinde dönüşüm: İflâs veya haciz nedeniyle mal ortaklığının mal ayrılığına dönüşmesi (TMK m. 209, TMK m. 210).
Alacaklının tatmini: Alacağın ödenmesi, ibra edilmesi veya başka bir yolla sona ermesi (TMK m. 211/1).
Yeniden kurma kararı: Hâkimin istem üzerine mal ortaklığının yeniden kurulmasına hükmetmesi (TMK m. 211/1).
Sözleşmeyle seçim: Eşlerin ortaklık yerine edinilmiş mallara katılma rejimini kabul etmesi (TMK m. 211/2).

TMK 211 ne düzenler?

Konu	Kural	Dayanak
Uygulama alanı	Cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşülen hâller	Madde gerekçesi
Koşul	Alacaklının tatmin edilmiş olması	TMK m. 211/1
İstem	Eşlerden birinin istemi gerekir	TMK m. 211/1
Karar	Hâkim mal ortaklığının yeniden kurulmasına karar verebilir	TMK m. 211/1
Takdir	"Karar verebilir"; bağlı yetki değildir	TMK m. 211/1
İkinci yol	Eşler sözleşmeyle edinilmiş mallara katılmayı kabul edebilir	TMK m. 211/2
Şekil	Sözleşme noterde yapılır	TMK m. 205
Sınır	Seçim kanunda sayılan rejimlerle sınırlıdır	Yargıtay 8. HD, 2011/3497 K.
Haklı sebeple geçişte	Dönüş ayrı maddeye tabidir	TMK m. 208

TBMM gerekçesine göre madde, İsviçre Medenî Kanunu'nun 191. maddesinin birinci fıkrasından alınmıştır. Gerekçe, cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşün söz konusu olduğu hâllerde alacaklının tatmin edilmesi durumunda, eşlerden birinin başvurusu üzerine hâkim kararıyla mal ortaklığının yeniden kurulmasına hükmedilebileceğini belirtir. İkinci fıkra ile, olağanüstü mal rejimine dönüş sebebi ortadan kalkınca eşlere mal ortaklığına tekrar dönme yerine, dilerlerse edinilmiş mallara katılma rejimini seçebilme olanağı tanınmıştır. Tasarının 211. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 411).

Dikkat

Borcunuz ödendiğinde veya iflas kalktığında mal rejiminiz kendiliğinden eski hâline dönmez. Mal ortaklığına geri dönmek istiyorsanız alacaklının tatmin edildiğini belgeleyerek hâkimden karar istemeniz gerekir; hâkimin bu konuda takdir yetkisi vardır. Ortaklığa dönmek istemiyorsanız, noterde yapacağınız bir mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini kabul edebilirsiniz. Her iki yolda da değişiklik ileriye etkilidir: mal ayrılığının geçerli olduğu döneme ilişkin haklar o rejime göre belirlenir.

Hangi hâllerde uygulanır?

Cebrî icra kaynaklı dönüşüm: Gerekçeye göre madde, cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşün söz konusu olduğu hâlleri karşılar: eşlerden birinin iflâsı nedeniyle kendiliğinden gerçekleşen dönüşüm (TMK m. 209) ve alacaklının istemi üzerine hâkim kararıyla gerçekleşen dönüşüm (TMK m. 210).
Haklı sebeple geçişte: Eşlerden birinin istemiyle haklı sebebe dayanılarak mal ayrılığına geçilmişse dönüş, ayrı bir maddeye tabidir: sebep ortadan kalkınca hâkim, istem üzerine eski rejime dönülmesine karar verebilir (TMK m. 208).
Mal ortaklığı şartı: Her iki dönüşüm hâli de yalnız mal ortaklığını kabul etmiş eşler bakımından söz konusu olduğundan, TMK m. 211 de bu rejime özgüdür.
Kendiliğinden dönüş yoktur: Borcun ödenmesi veya iflâsın kalkması tek başına eski rejimi geri getirmez; istem ve hâkim kararı gerekir.

Alacaklının tatmin edilmesi koşulu

Anlamı: Alacağın ödenmesi, ibra, takas, alacaklının feragati veya başka bir sebeple alacağın sona ermesi tatmin sayılır (TMK m. 211/1).
İflâsta: Bütün alacaklılar taleplerini geri aldıklarını bildirir, alacakların itfa edildiği belgelenir veya konkordato tasdik edilirse mahkeme iflâsın kalkmasına ve malların borçluya iadesine karar verir (İİK m. 182). Bu karar, TMK m. 211 istemi için güçlü bir dayanaktır.
Hacizde: Takip dosyasının infazla kapanması, haczin kaldırılması ve alacaklının tahsilat beyanı tatminin belgelenmesini sağlar.
İspat: Tatmin edildiğini ileri süren eş ispatla yükümlüdür; ödeme makbuzları, icra dosyasındaki kapanma kaydı, haciz fekki yazıları ve alacaklının ibra beyanı başlıca delillerdir.
Kısmî ödeme: Madde alacaklının tatmin edilmesini aradığından, borcun bir kısmının ödenmesi tek başına yeterli sayılmaz.

İstem, karar ve takdir yetkisi

İstem sahibi: Eşlerden biri istemde bulunabilir (TMK m. 211/1); alacaklının bu konuda istem hakkı düzenlenmemiştir.
Hâkimin takdiri: Madde "karar verebilir" dediğinden hâkim, tatminin gerçekleşip gerçekleşmediğini ve dönüşün yerinde olup olmadığını değerlendirir.
Karar: Kabul hâlinde mal ortaklığı yeniden kurulur; karar ileriye etkilidir ve mal ayrılığının geçerli olduğu döneme ilişkin haklar o rejime göre belirlenir.
Görev ve yetki: İstem aile mahkemesinde incelenir (4787 s. K. m. 4). Kanun bu istem için ayrı bir yetki kuralı öngörmediğinden eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi (TMK m. 207) ve genel yetki kuralı (HMK m. 6) gündeme gelir.
Harç: İstem bağımsız bir taleptir ve ayrıca karar ve ilam harcına tabidir; harç eksikse tamamlanması için süre verilmelidir (Yargıtay 2. HD, 2008/1395 E., 2009/3849 K., 05.03.2009).

İkinci yol: sözleşmeyle edinilmiş mallara katılma

Seçenek: Eşler, mal ortaklığına dönmek yerine mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini kabul edebilirler (TMK m. 211/2). Gerekçe bu olanağı, dönüş sebebi ortadan kalkınca eşlere tanınan bir tercih olarak açıklar.
Şekil: Sözleşme noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır ve taraflarca imzalanır (TMK m. 205).
Sınır: Aile hukukunda sözleşme serbestisi sınırlıdır; eşler ancak kanunda gösterilen rejimler arasında seçim yapabilir (Yargıtay 8. HD, 2010/6262 E., 2011/3497 K., 16.06.2011).
Etki: Sözleşmeyle seçilen rejim, sözleşmenin noterde yapıldığı tarihten itibaren sonuç doğurur (Yargıtay 8. HD, 2013/11089 E., 2014/7833 K., 22.04.2014).
Genel kural: Eşler zaten her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesiyle önceki veya başka bir rejimi kabul edebilirler (TMK m. 208); ikinci fıkra bu olanağı cebrî icra hâli için açıkça tekrarlar.

Tasfiye ve üçüncü kişiler

Mal ayrılığı döneminin tasfiyesi: Dönüşümle sona eren rejim kendi hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 212); yeniden kurulan ortaklık, karardan sonraki dönem için hüküm ifade eder.
Malların kapsamı: Mal ortaklığında ortaklık mallarıyla kişisel malların kapsamı, rejimin sona erdiği tarihe göre belirlenir (TMK m. 271).
Alacaklıların korunması: Mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, alacaklıların üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz (TMK m. 213).
Sonraki alacaklılar: Yeniden kurulan ortaklıkta eşlerin sorumluluğu, ortaklık borçlarına ilişkin hükümlere göre belirlenir (TMK m. 268).

Uygulamada

Önce hangi sebeple mal ayrılığına geçildiğini belirleyin: iflâs veya alacaklının istemi söz konusuysa dönüş yolu bu maddedir, haklı sebeple geçilmişse ayrı maddeye göre istemde bulunulur. Alacaklının tatmin edildiğini gösteren belgeleri eksiksiz toplayın: icra dosyasının kapandığına ilişkin kayıt, ödeme makbuzları, haczin kaldırılması yazıları, iflâsın kaldırılmasına ilişkin karar ve alacaklının ibra beyanı. Dilekçenizde istemi ayrı bir talep olarak gösterip harcını yatırın. Eşinizle anlaşabiliyorsanız ve ortaklığa dönmek istemiyorsanız, noterde yapacağınız sözleşmeyle edinilmiş mallara katılma rejimini seçmeniz daha hızlı bir yoldur; bu sözleşmenin sözleşme tarihinden itibaren sonuç doğuracağını hesaba katın.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi2010/6262 E. · 2011/3497 K.16.06.2011

Aile hukukunda sözleşme serbestisi sınırlıdır; eşler ancak kanunda gösterilen rejimleri seçebilir

1990 yılında evlenen eşler, 30.12.2002 tarihinde noterde düzenlenen sözleşmeyle evlendikleri tarihten itibaren geçerli olmak üzere mal ortaklığı rejimini kabul ettiler. Dava konusu taşınmaz 1999 yılında edinilip diğer eş adına tescil edilmişti. Mahkeme, taşınmazın edinildiği döneme de bu sözleşmeyi uygulayarak davayı kabul etti.

“Çünkü aile hukukunda; tam ve sınırsız bir sözleşme serbestisi kabul edilmemiş, tam aksine özgür iradeye dayalı sözleşme serbestisinin sınırlı olarak kabul edildiği ve kullanıldığı görülmektedir.”

Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Karara göre eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle yapabilecekleri seçim kanunun çizdiği sınırlar içindedir ve sözleşme geçmişe etkili sonuç doğurmaz. TMK m. 211 de aynı çizgidedir: cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşülen hâllerde eşler ya hâkim kararıyla mal ortaklığına döner ya da sözleşmeyle edinilmiş mallara katılma rejimini kabul eder; üçüncü bir seçenek yaratılamaz.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Madde gerekçesi

Madde 211- Madde, İsviçre Medenî Kanununun 191 inci maddesinin birinci fıkrasından alınmıştır. Buna göre cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşün söz konusu olduğu hâllerde, alacaklının tatmin edilmesi durumunda, eşlerden birinin başvurusu üzerine hâkim kararıyla mal ortaklığının yeniden kurulmasına hükmedilebilecektir. Maddenin ikinci fıkrası ile, olağanüstü mal rejimine dönüş sebebi ortadan kalkınca, eşlere mal ortaklığına tekrar dönme yerine, dilerlerse edinilmiş mallara katılma rejimini seçebilme olanağı tanınmıştır.

Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 85

Tasarıda madde, "II. Cebrî icra hâlinde" başlığı altında "3. Eski rejime dönme" alt başlığıyla yer almış ve Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 411). Gerekçedeki tercih hakkı, uygulamada iki farklı sonucu doğurur: eşler ya eski ortaklık düzenine döner ya da yasal rejime geçerek edinilmiş mallara katılma esaslarına tabi olur.

743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı

Eski Kanun'da cebrî icradan doğan mal ayrılığının sona ermesi, alacaklıların ilgisinin kesilmesiyle kendiliğinden gerçekleşmiyordu; hâkimin eski usulün iadesine karar vermesi gerekiyordu.

743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 179

İflas ile veya haciz halinde zarar dolayısiyle mal ayrılığı borçlu olan karı veya koca tarafından yalnız alacaklıların alakası kesilmekle nihayet bulmaz. Şukadarki hakim, karı kocadan birinin talebi üzerine kendilerinin tabi olduğu eski usulün iadesine karar verebilir. Ve bu karar tescil edilmek üzere katibi adle doğrudan doğruya tebliğ olunur.

743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr

	743 sayılı Kanun m. 179	4721 sayılı Kanun m. 211
Koşul	Alacaklıların ilgisinin kesilmesi yetmez	Alacaklının tatmin edilmesi
İstem	Karı kocadan birinin talebi	Eşlerden birinin istemi
Karar	Eski usulün iadesi	Mal ortaklığının yeniden kurulması
Seçenek	Düzenlenmemişti	Edinilmiş mallara katılmayı seçme
Tescil	Karar noterliğe tebliğ edilirdi	Tescil veya tebliğ öngörülmemiştir

Değişiklik geçmişi

Tarih	Gelişme	Dayanak
01.01.2002	Madde yürürlüğe girdi	4721 s. K.

Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.

İlgili maddeler

TMK m. 202: Yasal mal rejimi ve seçimlik rejimler.
TMK m. 205: Mal rejimi sözleşmesinin şekli.
TMK m. 206: Haklı sebeple mal ayrılığına geçiş.
TMK m. 207: Eşlerin isteminde yetkili mahkeme.
TMK m. 208: Mal ayrılığına geçişten dönme.
TMK m. 209: İflâsta mal ayrılığına dönüşme.
TMK m. 210: Hacizde alacaklının istemi.
TMK m. 212: Önceki rejimin tasfiyesi.
TMK m. 213: Alacaklıların korunması.
TMK m. 268: Ortaklık borçları.
TMK m. 271: Mal ortaklığında sona erme anı.

Borç ödendikten sonra mal rejiminin yeniden kurulması, noterde mal rejimi sözleşmesi ve mal rejiminin tasfiyesi konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TMK 211 ne diyor?

TMK m. 211'e göre alacaklı tatmin edildiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, mal ortaklığının yeniden kurulmasına karar verebilir; eşler mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini de kabul edebilirler.

Bu madde hangi hâllerde uygulanır?

Gerekçeye göre cebrî icra nedeniyle mal ayrılığına dönüşülen hâllerde: eşin iflâsı (TMK m. 209) veya alacaklının istemi üzerine verilen karar (TMK m. 210).

Haklı sebeple mal ayrılığına geçmiştik, bu madde bize uygulanır mı?

Hayır. Haklı sebebe dayanan geçişte dönüş ayrı bir maddeye tabidir: sebep ortadan kalkınca hâkim, istem üzerine eski rejime dönülmesine karar verebilir (TMK m. 208).

Borç ödenince rejim kendiliğinden geri döner mi?

Hayır. Dönüş için eşlerden birinin istemi ve hâkim kararı gerekir.

"Alacaklının tatmin edilmesi" ne demektir?

Alacağın ödenmesi, ibra, takas veya başka bir sebeple sona ermesidir. Borcun yalnız bir kısmının ödenmesi tek başına yeterli sayılmaz.

Neyi belgelemem gerekir?

Ödeme makbuzlarını, icra dosyasının kapandığına ilişkin kaydı, haczin kaldırılması yazılarını, alacaklının ibra beyanını ve varsa iflâsın kaldırılmasına ilişkin kararı.

İflasın kaldırılması kararı yeterli mi?

Güçlü bir dayanaktır. Bütün alacaklılar taleplerini geri aldıklarını bildirir, alacakların itfa edildiği belgelenir veya konkordato tasdik edilirse mahkeme iflâsın kalkmasına karar verir (İİK m. 182); ancak rejimin yeniden kurulması için ayrıca istemde bulunulmalıdır.

Hâkim istemi reddedebilir mi?

Evet. Madde "karar verebilir" dediğinden hâkimin takdir yetkisi vardır.

Mal ortaklığına dönmek zorunda mıyız?

Hayır. Eşler dilerse mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini kabul edebilir (TMK m. 211/2).

Sözleşmeyi nasıl yapmalıyız?

Noterde düzenleme veya onaylama şeklinde (TMK m. 205). Aile hukukunda sözleşme serbestisi sınırlı olduğundan yalnız kanunda sayılan rejimler seçilebilir (Yargıtay 8. HD, 2010/6262 E., 2011/3497 K., 16.06.2011).

Değişiklik geçmişe etkili olur mu?

Hayır. Sözleşmeyle seçilen rejim, sözleşmenin noterde yapıldığı tarihten itibaren sonuç doğurur (Yargıtay 8. HD, 2013/11089 E., 2014/7833 K., 22.04.2014).

Mal ayrılığı dönemi ne olur?

Dönüşümle sona eren rejim kendi hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 212); yeniden kurulan ortaklık karardan sonraki dönem için hüküm ifade eder.

Hangi mahkemeye başvurulur?

Aile mahkemesine (4787 s. K. m. 4). Kanun bu istem için ayrı bir yetki kuralı getirmediğinden eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi ve genel yetki kuralı gündeme gelir (TMK m. 207; HMK m. 6).

İstem harca tabi midir?

Evet, bağımsız bir talep olduğundan ayrıca karar ve ilam harcına tabidir; harç eksikse tamamlanması için süre verilmelidir (Yargıtay 2. HD, 2008/1395 E., 2009/3849 K., 05.03.2009).

Alacaklılar bu değişiklikten etkilenir mi?

Mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, alacaklıların üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz (TMK m. 213).

Eski Kanun'da durum neydi?

Eski Kanun'da mal ayrılığı, yalnız alacaklıların ilgisinin kesilmesiyle sona ermiyor, hâkimin karı kocadan birinin talebi üzerine eski usulün iadesine karar vermesi gerekiyordu (743 s. K. m. 179). Yeni düzenleme, eşlere edinilmiş mallara katılmayı seçme olanağı da tanımıştır.

Kaynaklar ve Mevzuat

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Kanun metni yayın tarihindeki yürürlükteki metindir. Yayın: 23 Eylül 2026 · Son güncelleme: 23 Eylül 2026.

TMK Madde 211: Cebrî İcradan Sonra Eski Rejime Dönme