Boşanmada Çocuk Kime Verilir? 2026 Velayet Rehberi: Ortak Velayet, Çocuğun Görüşü ve Kişisel İlişki

"Çocuğum kimde kalacak?" Boşanmaya karar veren anne ve babanın aklındaki ilk soru budur. Bu sorunun cevabı annelik ya da babalık sıfatında değil, mahkemenin çocuğun hangi ebeveynin yanında daha sağlıklı gelişeceğine dair yaptığı incelemede saklıdır.

Meslek hayatım boyunca velayet dosyalarında sonucu, mahkemeye sunulan somut olguların ve uzman incelemesinin belirlediğini gördüm; "ben annesiyim" ya da "benim gelirim daha yüksek" demek tek başına yetmez. Bu rehberde hâkimin velayete hangi ölçütlerle karar verdiğini ve çocuğun görüşünün nasıl alındığını anlatıyorum. Uzman incelemesini, ortak velayeti, kişisel ilişkiyi, çocukla yurt dışına çıkışı ve velayetin sonradan değiştirilmesini de kararlarla açıklıyorum.

Boşanmada çocuk kime verilir: kısa cevap

Velayet kime verilir?

Velayetin boşanmada kime ait olacağı kanunda şöyle düzenlenmiştir.

Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir. Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.

Bu cümleler velayete ilişkin maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarıdır (velayetin kime verileceği). Hâkim velayete karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini de düzenler (çocuklar bakımından düzenleme).

Çocuğun üstün yararı belirlenirken onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişimi gözetilir. Ana ve babanın yararları, boşanmadaki kusurları, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumları ise çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur (Yargıtay 2. HD, 2026/1166 E., 2026/3505 K., 01.04.2026). Hâkimin baktığı konular şunlardır.

Küçük yaştaki çocuk anneye mi verilir?

Kanunda "küçük çocuk anneye verilir" ya da "üç yaşına kadar çocuk anneden alınmaz" gibi bir kural bulunmaz. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı ve alışkanlıkları üstün yarar değerlendirmesinin içinde ele alınır. Yaşı küçük çocuklar için de yatılı kişisel ilişki kurulabildi. 2022 doğumlu bir çocuk için kurulan kişisel ilişki, babalık duygularını tatmine elverişli olmadığı ve çocuğun gelişimi için yetersiz olduğu gerekçesiyle değiştirildi. Hafta sonları için yatılı bir düzen kuruldu (Yargıtay 2. HD, 2026/537 E., 2026/6684 K., 16.06.2026).

Velayeti ve kişisel ilişkiyi düzenleyen maddelerin her birini gerekçesi ve kararlarıyla Türk Medeni Kanunu Aile Hukuku Şerhi kitabımızda madde madde inceledik; kitap sitede ücretsiz okunabilir.

Velayet hangi durumlarda anneye ya da babaya verilmez?

Kanun, velayeti anneye ya da babaya kapatan bir liste saymaz; her durumda ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun fiilî bakım ve gözetimini kimin üstlendiği de bu çerçevede araştırılır. Bir dosyada dört çocuktan birinin velayeti anneye, üçünün velayeti babaya verilmişti. Baba, annenin velayeti kendisine verilen çocuğu yurda yerleştirdiğini ileri sürdü. Çocuğun bakımını kimin üstlendiğinin yeni bir sosyal inceleme raporuyla araştırılması istendi. Haklı ve zorunlu bir neden bulunmadıkça kardeşlerin birbirinden ayrılmaması ilkesinin de gözetilmesi gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/8669 E., 2026/3763 K., 07.04.2026). Kardeşlerin velayetinin nasıl düzenlendiğini boşanmada 2 çocuğun velayeti rehberinde ayrıca anlattım.

Boşanmada kusurlu olan eş velayeti alabilir mi?

Alabilir. Ebeveynin boşanmadaki kusuru, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumu, çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur. Yani kusur, çocuğun yararının önüne geçmez. Boşanmada ağır kusurlu bulunmak, sadakatsizlik dahil, velayeti kendiliğinden kaybettirmez; belirleyici olan bu davranışın çocuğun bakımına ve gelişimine etkisidir. Davranış çocuğu ağır biçimde savsaklamaya dönüşmüşse velayetin kaldırılması bile gündeme gelebilir (velayetin kaldırılması). Aldatan eşin velayet durumunu aldatan kadının boşanmadaki hakları rehberinde ayrıca anlattım.

Geliri az olan ebeveyn velayeti alabilir mi?

Alabilir. Uzman incelemesinde tarafların barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumları birlikte araştırılır (Yargıtay 2. HD, 2025/10348 E., 2026/6615 K., 15.06.2026); gelir bu ölçütlerden yalnızca biridir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katıldığı için gelir farkı iştirak nafakasıyla dengelenir.

Yeniden evlenmek velayeti kaybettirir mi?

Kendiliğinden kaybettirmez. Velayet sahibinin başkasıyla evlenmesi ya da başka bir yere gitmesi kanunda sayılan yeni olgulardandır. Hâkim bu olgu zorunlu kılarsa gerekli önlemleri alır (yeni olgular); bu durumda da ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Çocuğun görüşü nasıl alınır?

İdrak çağındaki çocuğun kendisini ilgilendiren konularda görüşü alınmalı ve bu görüşe gereken önem verilmelidir. Ama çocuğun üstün yararı gerektirirse görüşünün aksine karar verilebilir (Yargıtay 2. HD, 2026/1166 E., 2026/3505 K., 01.04.2026). Görüş ile uzman raporu çelişirse mahkeme bu çelişkiyi gidermek zorundadır.

Kişisel ilişki davalarında da aynı özen aranır. Mahkemenin uzmanlardan her iki ebeveyn ve çocukla görüşerek rapor alması ve bunu diğer delillerle birlikte değerlendirmesi gerekir; bu yapılmadan karar verilmesi eksik inceleme sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2026/1166 E., 2026/3505 K., 01.04.2026).

Pedagog ve sosyal çalışmacı neyi inceler?

Aile mahkemeleri, uyuşmazlık hakkında araştırma ve inceleme yapmak ve görüş bildirmek üzere psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır (4787 sayılı Kanun m. 5). Uzmanın soracağı sorular dosyaya göre değişir; incelemenin neleri kapsaması gerektiğini ise 2026 tarihli bir karar açıkça gösteriyor.

Rapor ile çocuğun beyanı çelişirse uzman heyetinden yeniden rapor alınması gerekir. Çocuğunuzu uzman görüşmesine hazırlarken ona ne söyleyeceğini öğretmeyin; çocuğun bir ebeveynin fikirlerine uyarak konuşması görüşünü belirsizleştirir. Uzmana kendi bakım düzeninizi, çalışma saatlerinizi ve çocuğa ayırabildiğiniz zamanı belgeleriyle anlatın. İncelemenin nasıl yapıldığını boşanmada sosyal inceleme raporu rehberinde ayrıca anlattım.

Ortak velayet mümkün mü?

Kanun boşanmada velayetin eşlerden birine verilebileceğini söyler. Ortak velayet ise yabancı bir mahkeme kararının tanınması yoluyla gündeme geldi. Türk vatandaşı eşleri boşayan yabancı mahkeme, çocuklar üzerindeki ortak velayetin devam edeceğini de düzenlemişti. Türkiye'deki tanıma davasında bu kısım kamu düzenine aykırı bulunarak reddedildi. Ortak velayetin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğunun söylenemeyeceği belirtildi. Tarafların ortak velayet konusunda çekişmesi bulunmadığı için kararın velayete ilişkin kısmının da tanınması gerektiği söylendi (Yargıtay 2. HD, 2016/18674 E., 2017/13800 K., 04.12.2017).

Ortak velayetin kaldırılarak velayetin bir ebeveyne verilmesi istemi ise çekişmesiz yargı işi sayıldı. Bu yüzden istinaf mahkemesinin bu konudaki kararına karşı temyiz yoluna başvurulamayacağı belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2018/3738 E., 2018/8266 K., 27.06.2018). Anlaşmalı boşanmada ortak velayeti düşünüyorsanız protokolde çocuğun ikametini, eğitimini ve kişisel ilişki düzenini ayrıntılı yazın. Ortak velayetin şartlarını ve protokolde nasıl düzenleneceğini ortak velayet nedir rehberinde anlattım.

Velayeti almayan ebeveynin kişisel ilişki hakkı nedir?

Velayeti almayan ebeveynin hakkı kanunda şöyle güvence altına alınmıştır.

Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.

Bu cümle kişisel ilişkiye ilişkin maddedir (kişisel ilişki hakkı). Ana ve babadan her biri, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür. Velayet sahibi kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (kişisel ilişkinin sınırları). Mahkeme bu sonucu boşanma kararında taraflara ihtar eder (çocuklar bakımından düzenleme). Kişisel ilişkinin süresi de amacına uygun olmalıdır.

Kişisel ilişki kararı nasıl yerine getirilir?

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir. Çocuğun yerleşim yerindeki müdürlük yetkilidir. Teslim; psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmen gibi uzmanlar aracılığıyla yapılır (5395 sayılı Kanun m. 41/A). Karara uyulmaması şu yaptırımlara bağlıdır.

Disiplin hapsi yaptırımları ayrı bir maddede düzenlenmiştir (5395 sayılı Kanun m. 41/F). Çocuğu göremiyorsanız izleyeceğiniz yolu çocuğu görme hakkı rehberinde anlattım.

Velayet sahibi çocukla yurt dışına çıkabilir mi?

Kişisel ilişki günlerine denk gelen yurt dışı çıkışlar da yargıya taşındı. Sonuç şöyle oldu.

Velayeti almayan ebeveyn nafaka öder mi?

Evet. Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (çocuklar bakımından düzenleme). İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir; hâkim talep bulunmasa da kendiliğinden hükmedebilir (Yargıtay HGK, 2017/1894 E., 2019/918 K., 19.09.2019). Miktarın nasıl belirlendiğini boşanmada nafaka ne kadar, protokolde nasıl yazılacağını anlaşmalı boşanmada nafaka rehberinde anlattım.

Dava sürerken çocuk kimde kalır?

Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (boşanmada geçici önlemler). Bu kapsamda çocuğun dava süresince hangi ebeveynin yanında kalacağına, diğer ebeveynle kişisel ilişkiye ve çocuk için tedbir nafakasına karar verilir. Geçici önlemlerin diğer türlerini boşanma davasında ihtiyati tedbir rehberinde anlattım.

Velayet sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. Kanun yeni olgular karşısında hâkime şu yetkiyi verir.

Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.

Bu cümle yeni olgulara ilişkin maddedir (yeni olgular). Velayet sahibi kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse de velayet değiştirilebilir. Velayetin değiştirilmesi davasında da çocuğun görüşü ve uzman raporu aynı özenle değerlendirilir.

Velayet ne zaman kaldırılır?

Velayetin kaldırılması son çaredir.

Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hâkim aşağıdaki hâllerde velâyetin kaldırılmasına karar verir: 1. Ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi. 2. Ana ve babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması.

Bu cümle velayetin kaldırılmasına ilişkin maddenin ilk fıkrasıdır (velayetin kaldırılması). Velayetin değiştirilmesinde velayet bir ebeveynden diğerine geçer. Velayetin kaldırılması ise ağır durumlar için öngörülmüştür; velayet her iki ebeveynden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır.

Anlaşmalı boşanmada velayet nasıl düzenlenir?

Anlaşmalı boşanmada velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası protokolde düzenlenir. Hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bunlar taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verir (anlaşmalı boşanmanın şartları). Protokolün hazırlanmasını anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde anlattım.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

İncelediğim kararlarda velayet uyuşmazlıkları şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Çocuğun düzenini belgeleyin. Okul, kreş, sağlık ve etkinlik kayıtları çocuğun alıştığı düzeni gösterir.
2. Bakım olanaklarınızı gösterin. Çalışma saatleriniz, konutunuz ve destek olacak yakınlarınız hakkında bilgi verin.
3. Uzman incelemesi isteyin. Psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı raporu için talepte bulunun.
4. Ev ziyaretine hazırlıklı olun. Uzman iki ebeveynin yaşadığı ortamı da inceler.
5. Çocuğun uzman eşliğinde dinlenmesini isteyin. Görüşün baskıdan uzak alınması için bu önemlidir.
6. Kişisel ilişki talebinizi ayrıntılı yazın. Hafta sonu, bayram ve tatiller için ayrı ve yatılı düzen önerin.
7. Çocuğu çekişmenin dışında tutun. Çocuk üzerinde baskı, görüşünün değerini düşürür.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanmada velayet, annelik ya da babalık sıfatına göre değil, çocuğun üstün yararına göre belirlenir. Hâkim çocuğun fiilen kimin yanında yaşadığını, bakımını kimin üstlendiğini ve ebeveynlerin durumunu uzman incelemesiyle araştırır ve idrak çağındaki çocuğu dinler. Kusur ve gelir, çocuğun yararının önüne geçmez.

Velayeti almayan ebeveyn yatılı ve tatilleri kapsayan bir kişisel ilişki hakkına sahiptir; bu ilişkiyi engellemek disiplin hapsine ve velayetin değiştirilmesine yol açabilir. Koşullar değişirse velayet yeniden düzenlenebilir.

Velayet ve kişisel ilişki konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.