Anlaşmalı boşanmada nafaka, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında eşlerin protokolde yaptığı anlaşmayla belirlenir; hâkim bu düzenlemeyi uygun bulursa hükme geçer, gerekli gördüğü değişiklikleri taraflar kabul ederse boşanmaya karar verir (TMK m. 166/3). Protokoldeki nafakanın miktarı, ödeme günü, başlangıcı ve yıllık artışı açık ve TL cinsinden yazılmalıdır; "okul masraflarının yarısı" gibi belirli olmayan ifadelerin icra kabiliyeti bulunmadığı belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026). Protokolde her ay ödenmesi ve yıllık artırılması kararlaştırılan para, aksine açık bir hüküm yoksa yoksulluk nafakası sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025). Protokolde çocuk için nakdî nafaka kararlaştırılmamış olması sonradan iştirak nafakası istenmesine engel olmadı (Yargıtay 2. HD, 2025/8708 E., 2026/6569 K., 15.06.2026).
Anlaşmalı boşanma protokolünü hazırlarken eşleri zorlayan konulardan biri nafakadır: ne kadar olacak, her yıl nasıl artacak, okul giderleri kime ait olacak? Bu sorulara protokolde verilen cevaplar, hâkim onaylarsa yıllarca uygulanır; belirsiz bir cümle ise yıllar sonra yeni bir davaya dönüşebilir.
Meslek hayatım boyunca protokoldeki tek bir belirsiz nafaka cümlesinin, boşanmadan yıllar sonra icra dairesinde ve mahkemede yeniden tartışıldığını gördüm. Bu rehberde protokolde yoksulluk ve iştirak nafakasının nasıl yazılacağını, okul giderleri gibi belirsiz ifadelerin neden sorun çıkardığını, yıllık artışın nasıl düzenleneceğini, nafaka istemezseniz sonradan isteyip isteyemeyeceğinizi ve protokoldeki nafakanın nasıl değiştirilebileceğini anlatıyorum.
- Nafakayı önce siz belirlersiniz. Hâkim uygun bulursa protokoldeki düzenleme hükme geçer.
- Rakam yazın. Belirsiz ifadeler icra edilemedi; eğitim giderini de nafaka miktarına katın.
- Aylık ödeme nafaka sayılabilir. Adı yazılmasa da düzenli ödeme yoksulluk nafakası kabul edildi.
- Yıllık artışı endekse bağlayın. Sabit ve yüksek oran yerine resmî endeks hakkaniyete uygun bulundu.
- Çocuk nafakası sonradan da istenebilir. Protokolde istenmemesi engel değildir.
- Kendi nafakanızdan vazgeçerken düşünün. Mali sonuçlar protokolle nihai olarak çözülmüş sayılır.
- Protokoldeki nafaka değiştirilebilir. Mali durum değişirse artırım veya indirim istenir.
- Ödenmezse ilam gibi takip edilir. Nafaka kararlarında icra geri bırakılamaz.
Protokolde hangi nafakalar düzenlenir?
Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3Hukuk Genel Kurulu'na göre "boşanmanın mali sonuçları" maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasını; "çocukların durumu" ise velayeti, kişisel ilişkiyi ve iştirak nafakasını kapsar (Yargıtay HGK, 2017/2643 E., 2019/484 K., 18.04.2019). Bu nedenle protokolde şu konular tek tek düzenlenmelidir:
| Konu | Protokolde ne yazılmalı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yoksulluk nafakası | İstenip istenmediği; isteniyorsa aylık TL miktarı | TMK m. 175 |
| İştirak nafakası | Her çocuk için ayrı aylık TL miktarı | TMK m. 182, 330 |
| Eğitim giderleri | Ayrı bir kalem yerine TL olarak nafaka miktarına katılması | Yargıtay 2. HD, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026 |
| Başlangıç | Kararın kesinleştiği tarihten itibaren | TMK m. 175, 182 |
| Ödeme günü ve hesap | Her ayın hangi günü, hangi hesaba | TMK m. 330/2 |
| Yıllık artış | Resmî bir endekse bağlı artış | TMK m. 176/5, 330/3 |
Protokolün tamamını ve indirilebilir örneklerini anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde, duruşmada hâkimin soracağı soruları anlaşmalı boşanmada hâkim ne sorar rehberinde anlattım.
Belirsiz ifadeler icra edilemez
Protokole "okul masraflarını taraflar yarı yarıya karşılayacak" gibi bir ifade yazmak kolay görünse de Yargıtay bu tür düzenlemelerin uygulanamadığını iki kararında açıkça söyledi:
Nafakanın artırılması ve protokolün uyarlanması davasında, tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde ortak çocuğun "tüm okul masrafları ve servis giderlerinin müşterek olarak yarı yarıya" karşılanacağı yazılmıştı. Yargıtay, çocuk yararına hükmedilecek tedbir ve iştirak nafakasının çocuğun bakım, barınma, giyim ve eğitim masraflarını kapsadığını belirtti. Protokoldeki düzenlemenin borç konusunun belirli ya da en azından belirlenebilir olması ilkesine aykırı olduğunu ve icra kabiliyeti bulunmadığını söyledi. İştirak nafakasının eğitim giderlerini de kapsadığı gözetilerek hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Eğitim giderini ayrı ve belirsiz bir kalem olarak bırakmayın; bu giderleri de hesaba katarak her ay ödenecek nafakayı TL olarak yazın.
Anlaşmalı boşanma hükmüne göre baba, çocuk için aylık 1.500 TL iştirak nafakası yanında okul ücretinin yarısını da ödeyecekti. Anne, babanın okul ücretinin yarısını ödemediğini belirterek nafakanın eğitim giderlerini de kapsayacak şekilde artırılmasını istedi. İlk derece mahkemesi nafakayı çocuğun yaşı, geçen süre, sosyal ihtiyaçları, barınma ve sağlık giderleri gibi ölçütlerle artırdı; ancak bu artış eğitim giderlerini kapsamıyordu. Yargıtay, ilamdaki "okul ücreti"nin kapsamının belirsiz olduğunu ve infazı kabil nitelikte bulunmadığını belirtti. Ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun bakım, eğitim, barınma, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının tümü gözetilerek eğitim masraflarını da kapsayan bir iştirak nafakası belirlenmesi gerektiğini söyleyerek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Protokoldeki belirsiz eğitim gideri hükmü ödenmezse, çözüm eğitim giderlerini de kapsayan bir nafaka artırım davasıdır.
Aylık ödeme nafaka sayılır mı?
Protokolde "nafaka" kelimesi geçmese de düzenli aylık ödeme nafaka niteliği taşıyabilir:
Anlaşmalı boşanma protokolünde, belirli giderler dışında kadına her ay nakit olarak 1.500 TL ödenmesi ve bu miktarın her yıl enflasyon oranında artırılması kararlaştırılmıştı; protokolde "nafaka" kelimesi geçmiyordu. Kadın, ödemenin yoksulluk nafakası niteliğinde olduğunu, ancak bu açıkça yazılmadığı için icrada tereddüt doğduğunu belirterek kararın açıklanmasını (tavzih) istedi; mahkeme talebi reddetti. Yargıtay, protokoldeki bu düzenlemenin somutlaştırılması ve icradaki tereddüdün giderilmesi gerektiğini belirtti. Kadın yararına bağlanan düzenli aylık ödemenin yoksulluk nafakası olduğunun kabulü gerektiğini söyleyerek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Protokole ödemenin niteliğini açıkça yazın: "yoksulluk nafakası" mı, başka bir ödeme mi? Belirsizlik, yıllar sonra icrada sorun çıkarır.
Yıllık artış nasıl yazılmalı?
Hâkim istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m. 176/5, 330/3). Hukuk Genel Kurulu, protokoldeki sabit ve yüksek yıllık artış oranı yerine resmî enflasyon endeksine bağlı artışı hakkaniyete daha uygun buldu (Yargıtay HGK, 2017/1513 E., 2019/1182 K., 14.11.2019). Döviz cinsinden kararlaştırılan nafaka da koşulları oluşursa uyarlanabilir; Hukuk Genel Kurulu, protokoldeki nafaka hükmünün genel sözleşme hükümlerine de tabi olduğunu ve yıllar sonra ifası borçludan beklenemez hâle gelen döviz cinsinden nafakanın Türk lirasına uyarlanabileceğini kabul etti (Yargıtay HGK, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025).
NAFAKA: Davalı ………, ortak çocuk ……… için, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren aylık ……… TL iştirak nafakasını her ayın ……… günü davacının ……… Bankası'ndaki ……… numaralı hesabına ödeyecektir. Bu miktar çocuğun eğitim, servis ve okul giderlerini de kapsar. Nafaka miktarı her yıl, bir önceki yılın Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan ……… endeksindeki on iki aylık ortalama değişim oranında artırılacaktır. Davacı ……… kendisi için yoksulluk nafakası talep etmemektedir / davacı ……… yararına aylık ……… TL yoksulluk nafakası ödenecektir.
Boş bırakılan yerler her dosyaya göre doldurulur; endeksin hangisi olacağını ve yoksulluk nafakası konusundaki tercihinizi açıkça yazın.
Protokolde nafaka istemezseniz ne olur?
Protokolde çocuk için nakdî nafaka kararlaştırılmamış, hatta eşler iştirak nafakasından da feragat etmiş olsa bile çocuk için nafaka sonradan istenebilir:
Eşler 2021'de anlaşmalı olarak boşanmıştı. Protokole göre baba çocuk için nakdî nafaka ödemeyecek; bunun yerine özel okul, servis ve kıyafet giderlerini karşılayacak ve her yıl sağlık sigortası yaptıracaktı; eşler ayrıca birbirlerinden tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası istemeyeceklerini kabul etmişti. Anne 2023'te, artan giderler ve babanın yüksek geliri nedeniyle çocuk için iştirak nafakası istedi. Yargıtay, okul ücreti, kıyafet, sağlık sigortası ve eğitim giderlerinin iştirak nafakasından ayrı bir yükümlülük olmadığını, iştirak nafakasının bu giderleri de kapsayacak, infazda tereddüt yaratmayacak biçimde tek bir yükümlülük olarak belirlenmesi gerektiğini söyleyerek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Protokoldeki nafaka feragati ve nakdî nafaka yerine konan ödemeler, çocuk için nafaka istenmesine engel olmadı. Çocuğun giderlerini protokolde ayrı kalemler yerine aylık TL nafakaya katarak yazın.
| İstem | Protokolde istenmezse sonradan istenebilir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| İştirak nafakası | Evet; protokolde istenmemesi ya da feragat edilmesi engel olmadı | Yargıtay 2. HD, 2025/8708 E., 2026/6569 K., 15.06.2026 |
| Maddi ve manevi tazminat | Hayır; mali sonuçlar protokolle nihai olarak çözülmüş sayılır ve sonradan kusur araştırması yapılamaz | Yargıtay HGK, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019 |
| Yoksulluk nafakası | Boşanmanın mali sonuçlarının parçasıdır; talebinizi protokolde açıkça düzenleyin | Yargıtay HGK, 2017/2643 E., 2019/484 K., 18.04.2019 |
Anlaşmalı boşanmada kusur araştırması yapılmadığı için tazminat istemlerinizi protokole yazmadan boşanmayın; tazminatın şartlarını boşanmada tazminat rehberinde anlattım.
Süresiz nafaka: Anayasa Mahkemesi, TMK m. 175'teki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti; karar 30.09.2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecek (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, 04.06.2026). O tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır; iptal geriye yürümediği için protokolle bağlanmış nafakalar kendiliğinden sona ermez (Anayasa m. 153). Protokole yoksulluk nafakası yazıyorsanız bu gelişmeyi hesaba katın; ayrıntıları süresiz nafaka kaldırıldı mı rehberinde anlattım.
Protokoldeki nafaka sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m. 176/4); çocuk nafakasında durum değişirse hâkim miktarı yeniden belirler (TMK m. 331). Yoksulluk nafakası alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden, fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat hâlinde ise mahkeme kararıyla kalkar (TMK m. 176/3). Nafaka miktarının hangi bilgilerle belirlendiğini boşanmada nafaka ne kadar rehberinde anlattım.
Protokol nafakası ödenmezse
Hâkimin onayladığı protokoldeki nafaka, boşanma kararının parçasıdır ve ilam gibi takip edilir. Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m. 350/1); nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m. 344).
Yapılan altı hata
- "Masrafların yarısı" yazmak. Belirsiz ifadeler icra edilemedi; TL yazın.
- Ödemenin niteliğini yazmamak. "Yoksulluk nafakası" mı, başka bir ödeme mi, açıkça belirtin.
- Yıllık artışı unutmak. Artış istem hâlinde belirlenir; endeksi protokole yazın.
- Tazminatı protokole yazmamak. Sonradan tazminat istenemez.
- Her çocuk için ayrı miktar yazmamak. Çocuk başına nafaka, değişiklik ve icrada kolaylık sağlar.
- Başlangıç ve ödeme gününü boş bırakmak. Ne zamandan, hangi gün, hangi hesaba ödeneceğini yazın.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 2. HD, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026 | "Okul masrafları yarı yarıya" protokol maddesi | İcra kabiliyeti yok; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2026/2775 E., 2026/4877 K., 29.04.2026 | İlamdaki belirsiz "okul ücreti" | Eğitim giderlerini kapsayan nafaka belirlenmeli; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2025/8708 E., 2026/6569 K., 15.06.2026 | Protokolde nakdî nafaka yerine okul ve sigorta gideri, nafakadan feragat | Sonradan iştirak nafakası istenebildi; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025 | "Nafaka" kelimesi geçmeyen aylık ödeme | Yoksulluk nafakası sayıldı; bozuldu |
| Yargıtay HGK, 2017/2643 E., 2019/484 K., 18.04.2019 | "Mali sonuçlar" ve "çocukların durumu" kavramları | Kapsamları belirlendi |
| Yargıtay HGK, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019 | Protokolden sonra tazminat istemi | Mali sonuçlar nihai; kusur araştırılamaz |
| Yargıtay HGK, 2017/1513 E., 2019/1182 K., 14.11.2019 | Protokoldeki yüksek sabit artış oranı | Resmî endekse bağlı artış hakkaniyete uygun |
| Yargıtay HGK, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025 | Döviz cinsinden kararlaştırılan nafaka | Türk lirasına uyarlanabilir |
| AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, 04.06.2026 | TMK m. 175'teki "süresiz olarak" ibaresi | İptal edildi; iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecek |
Sonuç
Anlaşmalı boşanmada nafakanın kaderini protokole yazdığınız cümleler belirler. Yoksulluk ve iştirak nafakasını ayrı ayrı, her çocuk için TL olarak, başlangıç, ödeme günü ve hesabıyla yazın; eğitim giderlerini belirsiz bir kalem olarak bırakmak yerine nafaka miktarına katın ve yıllık artışı resmî bir endekse bağlayın. Kendi nafakanızdan ve tazminattan vazgeçerken bunun sonradan geri alınamayabileceğini, çocuk için nafakanın ise sonradan da istenebileceğini unutmayın.
Protokoldeki nafaka maddelerini birlikte hazırlamak isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanmada nafaka nasıl belirlenir?
Eşlerin protokolde yaptığı anlaşmayla; hâkim uygun bulursa hükme geçer, gerekli gördüğü değişiklikleri taraflar kabul ederse boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/3).
Anlaşmalı boşanmada nafaka zorunlu mu?
Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır; iştirak nafakası ise çocuğun hakkıdır ve protokolde istenmemiş olması sonradan istenmesine engel olmadı (Yargıtay 2. HD, 2025/8708 E., 2026/6569 K., 15.06.2026).
Protokole okul masrafları yazılabilir mi?
Yazılabilir, ama "masrafların yarısı" gibi belirsiz ifadelerin icra kabiliyeti bulunmadığı belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026). Bu giderleri TL olarak nafaka miktarına katın.
Protokoldeki okul ücreti ödenmiyorsa ne yapabilirim?
Eğitim masraflarını da kapsayan bir iştirak nafakası belirlenmesi için artırım davası açabilirsiniz (Yargıtay 2. HD, 2026/2775 E., 2026/4877 K., 29.04.2026).
Protokolde "nafaka" yazmayan aylık ödeme nafaka mıdır?
Aksine açık bir hüküm yoksa düzenli aylık ödeme yoksulluk nafakası kabul edildi (Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025).
Protokoldeki nafaka yıllık nasıl artar?
Protokolde belirlenen endekse göre; sabit ve yüksek oran yerine resmî endekse bağlı artış hakkaniyete uygun bulundu (Yargıtay HGK, 2017/1513 E., 2019/1182 K., 14.11.2019).
Döviz cinsinden nafaka kararlaştırılabilir mi?
Kararlaştırılabilir; ancak koşulları oluşursa Türk lirasına uyarlanabilir (Yargıtay HGK, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025).
Anlaşmalı boşandıktan sonra tazminat isteyebilir miyim?
Hayır. Mali sonuçlar protokolle nihai olarak çözülmüş sayılır (Yargıtay HGK, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019).
Anlaşmalı boşanmadan sonra nafaka artırılabilir mi?
Evet; mali durum değişikliği veya hakkaniyet gerektirirse artırım veya indirim istenebilir (TMK m. 176/4, 331).
Protokoldeki nafaka ödenmezse ne olur?
İlam gibi icra takibi yapılır; şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m. 344).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 175, 176, 182, 330, 331
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 350
- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 153
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, 04.06.2026 (RG 30.09.2026, 33386)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/2775 E., 2026/4877 K., 29.04.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/2643 E., 2019/484 K., 18.04.2019
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/8708 E., 2026/6569 K., 15.06.2026
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/3067 E., 2019/512 K., 02.05.2019
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/1513 E., 2019/1182 K., 14.11.2019
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025