Tanık beyanı tazminat ve nafakayı iki yoldan etkiler. Birincisi kusurdur: Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talep eden eşin kusurunun daha ağır olmaması gerekir ve kusur büyük ölçüde tanıkla belirlenir. İkincisi ekonomik ve sosyal durumdur: Hukuk Genel Kurulu, kişinin ekonomik sosyal durumunun diğer delillerin yanında takdiri delil olan tanık deliliyle de ispatlanabileceğini kabul eder ve tarafların bu konuda bildirdiği tanıklar dinlenmeden nafaka davasının dosya üzerinden karara bağlanmasını hukuki dinlenilme hakkının ihlali sayar. Bununla birlikte gelir ve yoksulluk gibi konularda tanık beyanı tek başına yeterli görülmez; Yargıtay, tanık beyanlarına ve UYAP sorgulamalarına dayanarak kadının düzenli gelir getiren bir işte çalıştığını kabul eden kararı, eşin çalışıp çalışmadığı ve gelirinin onu yoksulluktan kurtaracak düzeyde olup olmadığı etraflıca araştırılmadığı için bozmuştur. Manevi tazminat için tanık beyanıyla ispatlanan olayların kişilik haklarına saldırı niteliği taşıması gerekir.
Tanık beyanı tazminatı nasıl etkiler?#
Tanık beyanı önce kusuru, kusur da tazminat hakkını belirler. TMK m. 174/1’e göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir; TMK m. 174/2’ye göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir. Eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez (Yargıtay HGK, 2024/130 E., 2025/556 K., 24.09.2025). Bu nedenle tanığın anlattığı bir olayın kabul edilip edilmemesi, tazminatın varlığını doğrudan belirler (17. Bölüm).
Manevi tazminat bakımından ayrıca tanıkla ispatlanan olayın kişilik haklarına saldırı niteliği taşıması gerekir. Hukuk Genel Kurulu, manevi tazminatın boşanmaya sebep olan olayın kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi hâlinde hükmedilen, aile hukukuna özgü bir haksız fiil düzenlemesi olduğunu belirtir (Yargıtay HGK, 2024/130 E., 2025/556 K., 24.09.2025; Yargıtay HGK, 2025/454 E., 2026/470 K., 09.09.2026). Hakaret, aşağılama, fiziksel şiddet, sadakatsizlik gibi olaylar tanıkla ispatlandığında genellikle kişilik haklarına saldırı niteliğinde sayılır. Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin istinaf edilmemiş bir vakıayı erkeğin kusurlarından çıkararak kadının manevi tazminat isteğini reddetmesini doğru bulmamış; kesinleşen kusur belirlemesine göre erkeğin tam kusurlu olduğunu ve kusurlu eylemlerinin kadının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiğini belirterek kadın yararına manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/1974 E., 2025/9079 K., 21.10.2025).
Tazminat miktarının belirlenmesinde tanık beyanının yeri nedir?#
Tazminat miktarı tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına, kusurun ağırlığına ve hakkaniyete göre belirlenir; ekonomik ve sosyal durum da tanıkla ispatlanabilir. Hukuk Genel Kurulu, uzun süreli bir evlilikte tanık olarak dinlenen ortak çocuğun babasının maddi durumunun çok iyi olduğunu ve araç alım satımıyla uğraştığını anlatmasını, erkeğin adına kayıtlı çok sayıda taşınmaz ve galeri işletmesiyle birlikte değerlendirmiş; kadın yararına hükmedilen tazminatların hakkaniyete göre az olduğunu belirterek artırılması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay HGK, 2023/489 E., 2024/152 K., 06.03.2024; oyçokluğuyla). Tanık, tarafların yaşam düzeyini, araçlarını, evlerini, tatillerini, işyerlerini ve çalışma durumlarını bizzat gördüğü ölçüde anlatabilir; resmî kayıtlarda görünmeyen kazançlar bakımından tanık beyanı özellikle önemlidir.
Ekonomik ve sosyal durum tanıkla ispat edilebilir mi?#
Evet. Kişinin ekonomik ve sosyal durumu belge ve resmî kayıtların yanında tanık deliliyle de ispat edilebilir; tarafların bu konuda bildirdiği tanıklar dinlenmeden karar verilmesi hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder:
Ekonomik ve sosyal durumu ispat için bildirilen tanıklar dinlenmeden nafaka davası karara bağlanamaz
Anne, ortak çocuk için hükmedilen iştirak nafakasının çocuğun ihtiyaçlarını karşılamadığını ve babanın kazancına göre az olduğunu ileri sürerek artırılmasını istemişti; baba ise durumda bir değişiklik olmadığını, tarafların ekonomik durumlarının denk olduğunu savunmuştu. İki taraf da ekonomik ve sosyal durumlarına ilişkin üçer tanık bildirmişti. Mahkeme duruşma açmadan dosya üzerinden karar verdi; Özel Dairenin bozma kararına direndi. Hukuk Genel Kurulu oybirliğiyle şöyle demiştir:
“Her iki tarafın da “iddia ve savunmalarına dayanak” ekonomik sosyal durumlarına ilişkin üçer tanık bildirdiği anlaşılmakta olup, bilindiği üzere kişinin ekonomik sosyal durumu, diğer delillerin yanında takdiri delil olan “tanık delili” ile de ispatlanabilir.”
Değerlendirme. Genel Kurul’a göre tarafların ileri sürdüğü ve karara etkili olabilecek tanıklar dinlenmeksizin dava kesin olarak çözümlenemez; yeterli olmayan kanıtlara bakılarak ve taraflar duruşmaya çağrılmaksızın davanın sonuçlandırılması maddi gerçeğe aykırı bir karara yol açabilir. Hukuki dinlenilme hakkı yargılamanın her aşamasında uyulması gereken bir ilkedir ve bu dosyada duruşma yapılması zorunludur.
Gelir ve yoksulluk tanık beyanıyla belirlenebilir mi?#
Tek başına çoğu zaman yeterli değildir. Tanık beyanı eşin çalışıp çalışmadığı, nerede ve hangi koşullarda çalıştığı hakkında bilgi verir; ama gelirin düzenli ve sürekli olup olmadığı, eşi yoksulluktan kurtaracak düzeyde olup olmadığı resmî kayıtlar ve ekonomik-sosyal durum araştırmasıyla birlikte belirlenmelidir. Yargıtay, ilk derece mahkemesinin UYAP sorgulamaları, sosyal ve ekonomik durum araştırmaları ve tanık beyanlarına göre kadının düzenli gelir getiren bir işte çalıştığını kabul ederek yoksulluk nafakası talebini reddettiği bir dosyada, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının yeniden usulünce ve etraflıca araştırılmasını, kadının çalışıp çalışmadığının, başka düzenli ve sürekli geliri olup olmadığının, gelirinin kendisini yoksulluktan kurtaracak düzeyde bulunup bulunmadığının ve tarafların gelirlerinin denk olup olmadığının tespit edilmesini istemiş ve kararı bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2026/7341 E., 2026/7625 K., 07.09.2026).
Hukuk Genel Kurulu da yoksulluğa düşme hâlinin boşanma davası sırasındaki duruma göre belirlenmesi gerektiğini, kadının çalışıp çalışmadığının, çalışıyorsa yoksulluktan kurtaracak düzeyde düzenli ve sürekli bir gelirinin olup olmadığının, işten ayrılmışsa kendi isteğiyle mi zorunlu olarak mı ayrıldığının araştırılmasını istemiştir (Yargıtay HGK, 2024/130 E., 2025/556 K., 24.09.2025). Asgari ücret düzeyindeki gelirin eşi yoksulluktan kurtarmayacağı da Yargıtay’ın yerleşik görüşüdür; bu konuda Hukuk Genel Kurulunun 24.12.2014 tarihli ve 2013/2-1364 E., 2014/1082 K. sayılı kararına atıf yapılır (Yargıtay 2. HD, 2024/482 E., 2024/8264 K., 05.11.2024).
Nafaka yükümlüsünün gerçek gelirini resmî kayıtlarda görünmeyen kazançlar oluşturuyorsa (kayıt dışı işyeri, kira gelirleri, ticari faaliyet), bunu bizzat bilen tanıkları gösterin ve beyanlarını tapu, araç, banka ve vergi kayıtlarıyla destekleyin. Tanığın “çok zengindir” demesi yetmez; neyi gördüğünü (işyerini, aracı, mülkleri, harcamaları) somut olarak anlatmalıdır.
Ekonomik kusurlar tanıkla nasıl ispat edilir?#
Eşin evin ihtiyaçlarını karşılamaması, gelirini aileye harcamaması, kumar veya başka alışkanlıklarla aile bütçesini tüketmesi gibi ekonomik kusurlar da tanıkla ispat edilir. Yargıtay, görgüye dayalı tanık beyanlarıyla sabit olduğu üzere erkeğin sürekli kumar oynayarak gelirinin bir kısmını buraya harcamak suretiyle birlik görevini ihmal ettiği vakıasının erkeğe kusur olarak yüklenmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/3412 E., 2025/10469 K., 01.12.2025). Ekonomik şiddetin ispatında tanık beyanı; eşin evde yiyecek bırakmadığını, kıyafet almadığını, kadının ailesinden yardım almak zorunda kaldığını gören yakınların anlatımlarıyla somutlaşır. Bu beyanların banka kayıtları, kredi kartı ekstreleri ve fatura ödemeleriyle desteklenmesi, ispatı güçlendirir.
Tedbir nafakasında tanık dinlenir mi?#
Evet. Dava süresince eşlerin ve çocukların geçimine ilişkin tedbir nafakası da tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre belirlenir ve bu durum tanıkla da ispatlanabilir. Hukuk Genel Kurulunun yukarıdaki kararı iştirak nafakasının artırılması davasına ilişkin olsa da, ekonomik ve sosyal durumu ispat için gösterilen tanıkların dinlenmesi gerektiği ilkesi bütün nafaka uyuşmazlıkları bakımından yol göstericidir (Yargıtay HGK, 2020/728 E., 2022/237 K., 01.03.2022). Uygulamada mahkemeler tarafların ekonomik ve sosyal durumunu zabıta aracılığıyla yaptırılan araştırma, SGK ve tapu kayıtları ile birlikte değerlendirir; tanık beyanı bu araştırmanın eksik kaldığı veya gerçeği yansıtmadığı durumlarda önem kazanır.
Kişinin ekonomik ve sosyal durumu, diğer delillerin yanında takdiri delil olan tanık deliliyle de ispatlanabilir; tarafların bu konuda bildirdiği tanıklar dinlenmeden nafaka uyuşmazlığı karara bağlanamaz. Yoksulluk ve gelir ise tanık beyanıyla birlikte resmî kayıtlar ve etraflı bir ekonomik-sosyal durum araştırmasıyla belirlenmelidir (Yargıtay HGK, 2020/728 E., 2022/237 K., 01.03.2022; Yargıtay 2. HD, 2026/7341 E., 2026/7625 K., 07.09.2026; Yargıtay HGK, 2024/130 E., 2025/556 K., 24.09.2025).
Tazminat ve nafaka için ayrı bir tanık planı yapın: Kusuru anlatacak tanıklar ile ekonomik durumu anlatacak tanıklar farklı kişiler olabilir. Ekonomik durum tanığı, karşı tarafın işyerini, araçlarını, evini ve yaşam düzeyini bizzat gören kişi olmalıdır. Tanık listesinde her tanığın hangi konuda (kusur, gelir, yaşam düzeyi) dinleneceğini ayrıca belirtin.