Anlaşmalı boşanmanın dört şartı vardır ve dördü birden gerçekleşmelidir: evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin davasını kabul etmeli, hâkim iki eşi bizzat dinlemeli ve protokolü uygun bulmalıdır (anlaşmalı boşanmanın şartları). Bir yıllık süre dava tarihinde dolmuş olmalıdır; karar gününe kadar dolması yetmez. Şartlardan biri eksikse hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez ve dava çekişmeli olarak yürür. Hâkim protokolde değişiklik yapabilir; ama bu değişiklikler iki eşçe de kabul edilmedikçe boşanmaya hükmedilemez.
"En azından kavga etmeden ayrılalım." Anlaşmalı boşanmaya karar veren eşlerden duyduğum cümle budur ve uzun bir yorgunluğun sonunda gelen bir rahatlamayı anlatır. Ama anlaşmak, kanunun aradığı şartları kendiliğinden yerine getirmez. Bir yıllık süreyi bir hafta kaçırmak, duruşmaya eşinizin yerine avukatını göndermek ya da protokole muğlak bir cümle yazmak, haftalar içinde bitecek bir dosyayı yıllara yayabilir.
Meslek hayatım boyunca anlaşmalı boşanmanın hızlı ama aynı zamanda dikkat isteyen bir yol olduğunu gördüm. Bu rehberde dört şartı tek tek, mahkeme kararlarıyla açıklıyorum: bir yıllık sürenin nasıl hesaplandığını, duruşmaya kimin katılmak zorunda olduğunu, hâkimin protokolde neyi değiştirebileceğini, protokole yazılması ve yazılmaması gerekenleri, şartlardan biri eksikse ne olacağını ve karardan dönmenin sınırlarını bulacaksınız.
Anlaşmalı boşanma şartları: kısa cevap
| Soru | Kısa cevap |
|---|---|
| Kaç şart var? | Dört; dördü birlikte aranır |
| Bir yıl nasıl hesaplanır? | Resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar |
| Duruşmaya gitmek zorunlu mu? | Evet; iki eş de bizzat dinlenir, avukat yerine geçmez |
| Protokol noter onayı ister mi? | Hayır; elle imzalanır, imzalar duruşmada teyit edilir |
| Mal paylaşımı zorunlu mu? | Hayır; "malî sonuçlar" tazminat ve nafakayı kapsar |
| Hâkim protokolü değiştirebilir mi? | Evet; ama değişikliği iki eş de kabul etmezse anlaşmalı boşanma olmaz |
| Şart eksikse ne olur? | Dava reddedilmez; çekişmeli boşanma olarak sürer |
Anlaşmalı boşanma nedir?
Anlaşmalı boşanma ayrı bir boşanma sebebi değildir. Kanun, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasını düzenleyen maddenin içine özel bir karine yerleştirmiştir: evlilik en az bir yıl sürmüş ve eşler boşanma konusunda anlaşmışsa, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Bunun sonucu şudur: kimin ne kadar kusurlu olduğu tartışılmaz, tanık dinlenmez, delil toplanmaz. Mahkemenin işi, şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini denetlemekle sınırlıdır.
Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
Bu cümleler Türk Medeni Kanunu'nun evlilik birliğinin sarsılmasını düzenleyen maddesinin üçüncü fıkrasıdır (evlilik birliğinin sarsılması). Fıkranın son cümlesi teknik ama sonuçları büyüktür. Boşanma davalarında kural, tarafların ikrarının hâkimi bağlamamasıdır; "eşim beni aldattı" diyen davacıya karşı davalının "evet, aldattım" demesi tek başına yetmez. Anlaşmalı boşanmada bu kural uygulanmaz: tarafların duruşmadaki beyanı hükme esas alınır.
Anlaşmalı boşanmanın 4 şartı nelerdir?
| # | Şart | Ne demek? | Eksikse ne olur? |
|---|---|---|---|
| 1 | Bir yıllık evlilik | Nikâh tarihinden dava tarihine kadar en az bir yıl geçmiş olmalı | Anlaşmalı boşanma karinesi işlemez; dava çekişmeli yürür |
| 2 | Birlikte başvuru veya kabul | Eşler ortak dilekçeyle başvurur ya da davalı davayı kabul eder | Kabul yoksa dava çekişmeli yürür |
| 3 | Tarafların bizzat dinlenmesi | Hâkim iki eşi de duruşmada bizzat dinler | Hüküm kurulamaz; vekâletle giderilemez |
| 4 | Hâkimin düzenlemeyi uygun bulması | Protokol malî sonuçlar ve çocuklar yönünden denetlenir | Hâkim değişiklik önerir; kabul edilmezse anlaşmalı boşanma olmaz |
Bir yıllık süre nasıl hesaplanır?
Bir yıllık süre, resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Dava açıldığında bir yıl dolmamışsa, yargılama sürerken bir yılın dolması karineyi işletmez.
Eşler 24.04.2014'te evlendi, boşanma davası 08.10.2014'te açıldı. Mahkeme 28.04.2015'te, yani karar gününde evlilik bir yılı geçmişken, anlaşmalı boşanma hükmüne göre boşanmaya karar verdi. Yargıtay, bir yıl şartının "bir dava şartı olmayıp, birliğin temelinden sarsılmış sayılacağına ilişkin yasal karinenin temel unsuru" olduğunu belirtti. Dava tarihinde evlilik bir yılını doldurmamışsa bu karine geçerliliğini yitirir; davalının davayı kabul etmesi de sonuç doğurmaz ve boşanma sebebinin delillerle ispatlanması gerekir. Karar oy birliğiyle bozuldu.
Ne anlama geliyor? Karar gününe kadar bir yılın dolması yetmez. Yıldönümüne birkaç hafta kalmışsa dilekçeyi yıldönümünden sonra verin.
Süre hesabında dikkat edilecek diğer noktalar:
- Dinî nikâh sayılmaz. Süre yalnız resmî evlilik tarihinden işler.
- Ayrı yaşanan süre düşülmez. Eşler evliliğin aylarını ayrı geçirmiş olsalar bile süre nikâh tarihinden hesaplanır.
- Önceki evlilik sayılmaz. Aynı kişilerle daha önce evlenip boşanmış ve yeniden evlenmişseniz süre son nikâh tarihinden başlar.
- Yurt dışında yapılan evlilik sayılır. Türk hukukuna göre geçerli bir yabancı evlilik varsa süre o nikâh tarihinden işler.
Bir yıl dolmadan da boşanabilirsiniz; ama bu anlaşmalı boşanma olmaz. Dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması ya da diğer boşanma sebeplerine dayalı çekişmeli bir dava olarak görülür; eşlerin anlaşması hâkimi bağlamaz ve sebep delillerle ispatlanır. Yıldönümüne az kalmışsa beklemek, dosyayı uzatmaktan iyidir. Bu durumdaki seçenekleri evliliğin bir yılı dolmadan boşanma yazısında anlattım.
Eşler birlikte mi başvurmalı?
Kanun iki yol tanır. Birincisi birlikte başvurudur: eşler tek bir dilekçeyi birlikte imzalar ve protokolü ekler. İkincisi kabuldür: eşlerden biri davayı açar, diğeri cevap dilekçesinde ya da duruşmada davayı kabul eder. Kabul yolunda dava dilekçesinin davalıya tebliği gerekir; birlikte başvuruda bu bekleme olmaz.
Bu şartın önemli bir sonucu vardır: çekişmeli olarak açılmış bir dava sonradan anlaşmalıya dönüşebilir. Taraflar yargılama sırasında anlaşır ve protokol sunarsa, dava tarihinde evlilik bir yılı doldurmuşsa mahkeme anlaşmalı boşanmaya karar verebilir. Bunun tersi de mümkündür: anlaşmalı açılan dava, taraflardan biri anlaşmadan döndüğünde çekişmeliye dönüşür. Çekişmeli sürecin nasıl işlediğini çekişmeli boşanma davası rehberinde anlattım.
Hâkim iki eşi bizzat dinlemek zorunda mı?
Evet. Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini ister. Bunun iki ayağı vardır:
- Bizzat dinleme: İki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Avukatınız olsa bile vekiliniz sizin yerinize "boşanmak istiyorum" diyemez; vekâletnameye özel yetki yazdırmak da bu şartı karşılamaz.
- Serbest irade: Hâkim, beyanın baskı, tehdit veya aldatma altında verilip verilmediğini değerlendirir. Duruşmada tereddüt eden ya da çelişkili beyanda bulunan tarafa ek sorular sorabilir.
Duruşmaya uzaktan katılım ancak mahkemenin kabul ettiği e-Duruşma ile olur. Talep, duruşmadan en az iki iş günü önce Vatandaş Portal üzerinden yapılır; hâkim en geç bir iş günü önce karar verir ve bu karar kesindir. Taraf, bulunduğu yerdeki adliyenin bu iş için ayrılan yerinden bağlanır (e-Duruşma Yönetmeliği m. 8, 9, 11). 31.10.2026'dan itibaren uzaktan katılanlar için elle imza kuralları kalkıyor, ama davayı kabul beyanı bu kolaylığın dışında kalıyor (7589 sayılı Kanun m. 22, 26). Uzaktan yapılan kabul beyanı bu yüzden yeni bir duruşmaya kalabilir; ayrıntısını e-Devlet'ten boşanma davası rehberinde anlattım.
Yurt dışında yaşayan eş için konsoloslukta yapılan beyan, noterden verilen taahhüt ya da vekâletname bu şartın yerine geçmez. Yönetmelik, tarafın Türkiye'deki bir adliyeden bağlanmasını öngörür; yurt dışından e-Duruşma ile katılım için bir düzenleme yoktur. Eşin Türkiye'de olacağı tarihi önceden planlayın; "gelemiyorum" beyanı davayı bitirmez, yalnız duruşmayı erteletir.
Hâkim protokolü nasıl denetler?
Dördüncü şart, anlaşmalı boşanmayı bir onay işlemi olmaktan çıkarır. Hâkim protokolü denetler ve tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Kanunun kurduğu denge şudur: hâkim değişiklik yapabilir, ama bu değişiklikler taraflarca da kabul edilmedikçe boşanmaya hükmedilemez. Bir dosyada mahkeme, protokolün kişisel ilişkiyi düzenleyen maddelerini çıkarıp diğer hükümlerini onaylamıştı (Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025).
Hâkimin müdahale edebileceği maddelere örnekler:
| Konu | Protokoldeki madde | Hâkim ne yapabilir? |
|---|---|---|
| İştirak nafakası | "Nafaka talebimiz yoktur" | Çocuğun yararına aykırı görürse nafaka düzenlemesi ister |
| Kişisel ilişki | Dar ya da hiç öngörülmemiş görüşme | Süreyi ve günleri çocuğun yararına göre değiştirir |
| Velayet | Çocuğun yararıyla bağdaşmayan bir düzenleme | Çocuğun üstün yararına göre yeniden düzenlenmesini ister |
| Üçüncü kişi taahhüdü | "Kayınpeder evi devredecek" | Maddeyi kabul etmez; protokole taraf olmayan kişi bağlanamaz |
Çocuklara ilişkin düzenlemede hâkimin yetkisi, boşanma kararıyla birlikte ana ve babanın haklarını ve kişisel ilişkiyi düzenleme görevinden gelir (çocuklar bakımından düzenleme). Hâkimin değişiklik önerisini kabul etmezseniz dava anlaşmalı olarak bitmez. O anda iki seçeneğiniz olur: değişikliği kabul edip aynı duruşmada boşanmak ya da dosyanın çekişmeli olarak yürümesini göze almak.
Anlaşmalı boşanma davası hangi mahkemede açılır?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; kurulmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer |
| Yetki itirazı | Kesin yetki değildir; davalı cevap dilekçesinde itiraz etmezse dava açıldığı yerde görülür |
Görev kuralı aile mahkemelerinin kuruluş kanununda (4787 sayılı Kanun m. 2, 4), yetki kuralı Medeni Kanun'da (boşanma davasında yetkili mahkeme), yetki itirazı ise usul kanununda (6100 sayılı Kanun m. 19, 116, 117) yer alır. Anlaşmalı boşanmada eşler birlikte başvurduğu için yetki itirazı gündeme gelmez. Yine de dilekçeye yetkiyi hangi ölçüte dayandırdığınızı yazın; dosyanın düzeni açısından bu bilgi işe yarar.
Hangi belgeler gerekir?
Anlaşmalı boşanma dosyası çekişmeli dosyaya göre sadedir; çünkü delil toplanmaz.
| Belge | Zorunlu mu? | Not |
|---|---|---|
| Ortak dava dilekçesi | Zorunlu | İki eşin de imzası bulunmalı |
| Anlaşmalı boşanma protokolü | Zorunlu | Elle imzalı, her sayfası paraflı |
| Vekâletname | Avukatla takip edilecekse | Boşanma davası açma yetkisi açıkça yazılmalı |
| Harç ve gider avansı | Zorunlu | Tevzi bürosunda ya da UYAP'tan kartla ödenir |
| Tapu, ruhsat, hesap dökümü | İsteğe bağlı | Protokolde mal düzenlemesi varsa bilgileri kayıttan aktarmak için |
Vekâletnamede boşanma davası açma yetkisinin açıkça yazılması, kişiye bağlı haklarla ilgili davalarda özel yetki arayan kuraldan gelir (6100 sayılı Kanun m. 74).
Protokolde neler yer almalı?
Protokol, anlaşmalı boşanmanın omurgasıdır. Kanun protokolün iki konuyu kapsamasını ister: boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu. Protokolün nasıl yazılacağını madde madde anlaşmalı boşanma protokolü rehberinde, dilekçe kalıbını ise anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği sayfasında bulabilirsiniz.
| Konu | Protokolde bulunmalı mı? | Not |
|---|---|---|
| Velayet | Zorunlu (çocuk varsa) | Hâkim denetler, değiştirebilir |
| Kişisel ilişki | Zorunlu (çocuk varsa) | Gün, saat ve tatil düzeni açık yazılmalı |
| İştirak nafakası | Zorunlu (çocuk varsa) | "Talep yoktur" denmesi hâkimi bağlamaz |
| Yoksulluk nafakası | Zorunlu | İsteniyorsa miktar, artış ve ödeme günü; istenmiyorsa "talep yoktur" yazılır |
| Maddî ve manevî tazminat | Zorunlu | İstenmiyorsa "talep yoktur" yazılır |
| Mal rejimi tasfiyesi | İsteğe bağlı | Yazılacaksa açık ve somut yazılmalı |
| Ziynet eşyası | İsteğe bağlı | Adet ve gram belirtilmeli |
| Ev eşyası | İsteğe bağlı | Liste hâlinde yazılmalı |
| Yargılama gideri ve vekâlet ücreti | İsteğe bağlı | Kimin ödeyeceği yazılabilir |
Süresiz nafaka: Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasına ilişkin maddedeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, 04.06.2026). Karar 30.09.2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır; ayrıntıları süresiz nafaka kaldırıldı mı rehberinde anlattım.
Bu gelişme nedeniyle protokolde yoksulluk nafakasının süresini ve hangi durumda sona ereceğini açıkça yazmak daha da önem kazandı.
Boşanmanın malî sonuçları mal paylaşımını kapsar mı?
Hayır. Bu yanlış anlama ciddi hak kayıplarına yol açar. Kanunun aradığı anlaşma tazminat ve nafaka üzerinedir; mal rejiminin tasfiyesi bu kavramın içinde değildir. Protokolde mal paylaşımından hiç söz edilmemesi anlaşmalı boşanma kararına engel olmaz; boşandıktan sonra mal rejimi davası açma hakkınız da devam eder.
Eşler anlaşmalı boşanma davasında 06.03.2015 tarihli duruşmada imzalı beyanlarıyla "Mal tasfiyesi talebimiz yoktur" demişti. Yıllar sonra açılan mal rejimi davasında alt mahkemeler bu beyanı esas alarak davayı reddetti. Yargıtay, "boşanmanın mali sonuçları" kavramının mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını belirtti; kavram maddî ve manevî tazminat ile yoksulluk ve iştirak nafakasını ifade ediyordu. "Mal tasfiyesi talebimiz yoktur" beyanı da feragat için gereken açık, kayıtsız ve şartsız irade beyanı değildi. Eşler mal rejimini de düzenlemek isterse bunun "hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta" olması gerekiyordu. Karar oy birliğiyle bozuldu.
Ne anlama geliyor? Muğlak bir cümle ne hakkınızı korur ne de meseleyi kapatır. Ya hiç yazmayın ya da hangi malın kime, ne zaman, hangi bedelle geçeceğini açıkça yazın.
Bunun aynadaki görüntüsü de var. Protokolünde "tarafların adlarına kayıtlı gayrimenkuller üzerindeki hakları aynen devam edecek" yazan eşlerden kadının sonradan açtığı katılma alacağı davası, mal rejimi konusunda protokolle anlaşıldığı gerekçesiyle reddedildi ve karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2022/9474 E., 2024/447 K., 24.01.2024). Protokolde mal rejimi açık ve somut biçimde düzenlenmişse o konu kapanır. Ayrı bir yan sözleşme yapacaksanız onu da protokole yazın.
Protokoldeki hata sonradan düzeltilebilir mi?
Protokol, boşanma kararının eki hâline gelir ve karar kesinleştiğinde onunla birlikte kesinleşir. Bu yüzden yazım hataları ağır sonuç doğurur.
Protokolde kadına bırakılacak taşınmaz olarak bir parsel numarası yazılmıştı. Kadın sonradan asıl anlaşılan taşınmazın başka bir parseldeki yazlık ev olduğunu ileri sürerek protokolün iptalini ve doğru taşınmazın adına tescilini istedi. İlk derece mahkemesi irade fesadı bulunduğunu kabul etti ve protokolde hiç yer almayan bir taşınmazın tapusunun kadın adına tesciline karar verdi. Yargıtay, eşlerin anlaşmalı boşanmada vekille temsil edildiğini, protokolün ve hüküm fıkrasının açık olduğunu belirtti. Başka bir taşınmazın devredileceğine dair bir açıklık yoktu ve maddi hatadan da söz edilemezdi. Karar oy birliğiyle bozuldu.
Ne anlama geliyor? Kesinleşmiş kararın ve onun eki sayılan protokolün dışına çıkılamaz. Taşınmaz maddesini yazmadan önce tapu kaydını çıkarın.
Protokoldeki taşınmaz maddelerini yazarken il, ilçe, mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm numarası ve nitelik bilgisini tapu kaydından aynen aktarın; "yazlık ev" ya da "sitedeki konut" gibi tarifler yetmez. Aynı özen banka hesapları, araç plakaları ve şirket payları için de geçerlidir. Protokolde bir taşınmazın devri taahhüt edilmişse ve devir yapılmazsa tescile zorlama davası açılabilir; ama bu ancak madde açıksa işe yarar.
Protokole neler yazılmamalı?
Protokole yazıldığında ya sonuç doğurmayan ya da ileride sorun çıkaran maddeler vardır:
- Kanun yolundan feragat taahhüdü. Protokole "taraflar istinaf hakkından feragat eder" yazılması sonuç doğurmaz; istinaftan feragat ancak gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra verilecek ayrı bir dilekçeyle geçerli olur.
- Şarta bağlı feragat. "Eşim şu taşınmazı devrederse karşı davamdan vazgeçerim" türü maddeler geçersizdir; feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Ayrıntı için boşanma davasından feragat rehberine bakın.
- Velayetten vazgeçme ya da velayeti pazarlık konusu yapma. Velayet kamu düzenine ilişkindir; düzenlemeyi hâkim çocuğun yararına göre denetler.
- Üçüncü kişilerin taahhütleri. Protokol yalnız eşleri bağlar; anne, baba veya kardeşin vereceği taahhüt protokolle hüküm altına alınamaz.
- Çocuğun nafakasından vazgeçme kaydı. İştirak nafakası çocuğun yararı içindir; çocuğun ihtiyaçları ve ödeyenin gücü değiştikçe yeniden istenebilir.
- Boşanma iradesini bağlayan ceza şartı. "Anlaşmadan vazgeçen taraf şu kadar ödeyecek" türü maddeler, hâkimin iradenin serbestçe açıklandığı kanaatine varmasıyla bağdaşmaz.
Feragate ilişkin iki kural da usul kanunundadır (6100 sayılı Kanun m. 309, 349). Protokole "kanun yolundan feragat ediyoruz" yazıp kararın aynı gün kesinleşeceğini düşünmeyin. Anlaşmalı boşanma kararı ya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta dolunca ya da tebliğden sonra verilecek feragat dilekçeleriyle kesinleşir. Kesinleşme takvimini anlaşmalı boşanma ne kadar sürer yazısında gün gün anlattım.
Duruşmada ne olur?
Anlaşmalı boşanma duruşması kısa sürer ve şu adımlarla ilerler:
- Kimlik tespiti yapılır; iki eşin de kimliği görülür.
- "Boşanmak istiyor musunuz?" sorusu iki eşe ayrı ayrı sorulur.
- Protokolün altındaki imzaların kendilerine ait olup olmadığı sorulur.
- Protokolün okunup anlaşıldığı ve serbest iradeyle imzalandığı teyit edilir.
- Çocuk varsa velayet, kişisel ilişki ve nafaka maddeleri tek tek okunur ve onaylatılır.
- Hâkim gerekli görürse bir maddeyi değiştirmeyi önerir; eşler kabul ederse bu da tutanağa geçirilir.
Beyanlar tutanağa geçirilip imzalandığında hüküm sonucu açıklanır. Duruşmada söylenenler sonradan "aslında öyle demek istememiştim" denilerek geri alınamaz; anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarı hâkimi bağlar. Bunu yukarıda aktardığım fıkranın son cümlesi söyler.
Şartlardan biri eksikse ne olur?
| Eksik olan şart | Sonuç |
|---|---|
| Evlilik dava tarihinde bir yıldan kısa | Anlaşmalı karine işlemez; dava çekişmeli yürür, boşanma sebebi ispatlanır |
| Eşlerden biri duruşmaya gelmedi | İki eş dinlenmeden hüküm kurulamaz; yeni gün verilir ya da dosya işlemden kaldırılır |
| Eşlerden biri anlaşmadan döndü | Dava çekişmeliye döner; dilekçeler ve deliller aşaması başlar |
| Protokolde çocuklarla ilgili düzenleme yok | Hâkim düzenleme ister; yapılmazsa anlaşmalı boşanmaya hükmedilemez |
| Hâkimin değişikliği kabul edilmedi | Anlaşmalı boşanma olmaz; dosya çekişmeli olarak sürer |
| İrade serbest değil | Hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez; dosya çekişmeli yürür |
İşlemden kaldırma ve yenileme kuralları usul kanununda düzenlenmiştir (6100 sayılı Kanun m. 150). Şartın eksikliği davanın reddi sonucunu doğurmaz. Dava ayakta kalır, yalnız anlaşmalı boşanma karinesinden yararlanamaz ve genel hükümlere göre görülür. Bu da dosyanın aylar, bazen yıllar sürmesi demektir.
Anlaşmalı boşanmanın sonuçları nelerdir?
Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştiğinde doğan sonuçlar, çekişmeli boşanmayla aynıdır; farklı olan yalnız oraya nasıl gelindiğidir.
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Evliliğin sona ermesi | Karar kesinleştiği anda evlilik biter; erkek için yeniden evlenme engeli kalkar, kadın için 300 günlük bekleme süresi başlar |
| Soyadı | Kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; menfaati varsa hâkimin izniyle eski eşinin soyadını kullanabilir |
| Nüfus kaydı | Kesinleşen karar mahkemece on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilir |
| Mal rejimi | Mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer |
| Miras | Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz |
| Nafaka ve tazminat | Protokolde kararlaştırılan tutarlar hükme geçtiği için ilamlı icraya konulabilir |
| Velayet | Protokoldeki düzenleme hükme geçer; şartlar değişirse değiştirilmesi istenebilir |
Nüfus bildirimi Nüfus Hizmetleri Kanunu'nda (5490 sayılı Kanun m. 55), aile hukukuna ilişkin kararların kesinleşmeden yerine getirilemeyeceği ise usul kanununda (6100 sayılı Kanun m. 350) düzenlenir.
Protokoldeki nafaka sonradan değişebilir mi?
Evet. Protokolde kararlaştırılmış olması nafakayı dokunulmaz yapmaz:
- İştirak nafakası çocuğun yararı içindir. Çocuğun ihtiyaçları ya da ödeyenin gücü değişirse artırım veya azaltım istenebilir.
- Yoksulluk nafakası, tarafların malî durumunun değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırılabilir veya azaltılabilir. Nafaka alan yeniden evlenirse ya da taraflardan biri ölürse kendiliğinden kalkar; evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşarsa, yoksulluğu ortadan kalkarsa ya da haysiyetsiz hayat sürerse mahkeme kararıyla kaldırılır (nafakanın değiştirilmesi ve kaldırılması).
- Toptan ödenmesine karar verilen tazminat sonradan artırılamaz veya azaltılamaz; manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine ise karar verilemez.
Protokole nafakanın her yıl hangi orana göre artacağını yazın; kanun, hâkimin nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabileceğini öngörür. Bir yöntem, nafakanın her yıl bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi değişim oranında artırılmasıdır. Ödeme gününü ve hangi hesaba yatırılacağını da yazın; bu ayrıntı ileride icra takibinde temerrüdün hangi tarihte başladığını belirler.
Yabancı unsurlu anlaşmalı boşanma nasıl olur?
Eşlerden biri yabancıysa ya da yurt dışında yaşıyorsa üç soru gündeme gelir:
- Hangi hukuk uygulanır? Boşanma sebepleri ve hükümleri eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir; eşler ayrı vatandaşlıktaysa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır (5718 sayılı Kanun m. 14).
- Türk mahkemesi yetkili mi? Eşlerden birinin Türkiye'de yerleşim yeri varsa dava Türkiye'de açılabilir. Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları, Türkiye'de yer itibarıyla yetkili mahkeme yoksa sâkin olunan yer, son yerleşim yeri ya da Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür (5718 sayılı Kanun m. 41).
- Yurt dışında verilmiş boşanma kararı varsa ne olur? O kararın Türkiye'de sonuç doğurması için tanınması gerekir; şartları varsa nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa başvuruyla idari tescil de mümkündür (5490 sayılı Kanun m. 27/A). Ayrıntısını yurt dışı boşanma kararının tanınması yazısında anlattım.
Konsolosluklar boşanma davası görmez; anlaşmalı boşanmanın üçüncü şartı olan "hâkim tarafından bizzat dinlenme" ancak Türkiye'deki aile mahkemesinde yerine getirilir. Yurt dışında yaşayanların seçeneklerini yurt dışından boşanma sayfasında topladım.
Karardan dönmek mümkün mü?
Anlaşmalı boşanmada iradeden dönme, karar kesinleşinceye kadar mümkündür. Eşlerden biri kesinleşmeden önce kararı istinaf ederek anlaşmadan döndüğünü bildirirse karar kaldırılır ve dosya çekişmeli olarak yeniden görülür (Yargıtay 2. HD, 2024/1201 E., 2024/8506 K., 07.11.2024). Bu dönemde imzalanan her dilekçe de sonuç doğurur: istinaf süresi içinde verilen bir geri alma dilekçesi, boşanma kararını tümüyle ortadan kaldırabilir.
Aile mahkemesi 23.12.2021'de eşlerin anlaşmalı olarak boşanmasına karar verdi. Kadın 29.12.2021'de davasından vazgeçtiğini bildirdi, erkek de aynı gün bu beyanı kabul etti. Mahkeme ek kararla davanın açılmamış sayılmasına ve daha önce yazılan kesinleşme şerhinin iptaline karar verdi. Kadın, kararın istinaftan feragatle kesinleşeceği söylenerek bu dilekçenin kendisine imzalatıldığını ve iradesinin sakatlandığını ileri sürdü. Özel daire irade bozukluğu iddiasının araştırılması için kararı bozdu, mahkeme direndi. Hukuk Genel Kurulu, irade bozukluğuna dayanan iptal imkânının feragat, kabul ve sulha özgü olduğunu belirtti. Direnme kararı oy çokluğuyla onandı.
Ne anlama geliyor? Sonuçta eşler boşanmamış oldu. Karardan sonraki iki hafta dosyanın hassas dönemidir; size uzatılan dilekçenin başlığını ve içeriğini okumadan imzalamayın.
Kesinleşmeden sonra ise yol iyice daralır. Kanunda sayılan sebeplerden biri varsa yargılamanın iadesi istenebilir; lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli davranışı bu sebeplerden biridir (6100 sayılı Kanun m. 375). Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten bir ay sonra tehdit ve hile iddiasıyla yargılamanın iadesini isteyen bir kadının talebi reddedildi. Kadının duruşmaya katılan kişinin kendisi olmadığına ya da imzanın kendisine ait olmadığına dair bir iddiası yoktu ve ret kararı onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/8763 E., 2024/2370 K., 03.04.2024).
Geri dönüş kapısı vardır, ama dardır ve zamanla daralır. Protokolde sizi rahatsız eden bir madde varsa duruşmadan önce konuşun. Duruşmadan sonra ise gerekçeli kararı bekleyin ve tebliğ aldıktan sonra istinaf süresi içinde karar verin; kesinleşmeyi hızlandırmak için acele feragat dilekçesi imzalamayın.
Yargılama sırasında eşlerden biri ölürse ne olur?
Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer ve dava konusuz kalır. Bir dosyada eşler karar günü, gerekçeli karar tebliğ edilmeden temyizden feragat etmiş, erkek ertesi gün ölmüştü. Feragat tebliğden önce verildiği için hüküm doğurmadı ve "karar verilmesine yer olmadığı" yönünde hüküm kurulması gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025). Çekişmeli davalarda ise ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam edebilir; diğer eşin kusuru ispatlanırsa boşanmanın miras hakkına ilişkin sonuçları uygulanır (boşanmanın mirasa etkisi).
Anlaşmalı boşanmanın masrafı ne kadar?
| Kalem | 2026 tutarı | Not |
|---|---|---|
| Başvurma harcı | 732 TL | Dava açılışında peşin |
| Maktu peşin karar ve ilam harcı | 732 TL | Dava açılışında peşin |
| Gider avansı (iki taraflı dosya) | Yaklaşık 3.530 TL | Tebligat ve dosya giderleri için |
| Avukatlık ücreti | Dosyaya göre değişir | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi alt sınırdır |
Harç tutarları Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98), gider avansı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi ile belirlenir. Gider avansının harcanmayan kısmı dosya bitiminde iade edilir. Masrafların ayrıntısını boşanma davası ücreti yazısında topladım; avukatsız takip düşünüyorsanız avukatsız boşanma davası rehberi işinize yarar.
Mahkemeler nasıl değerlendirdi?
Yazıda dayandığım kararlarda anlaşmalı boşanmanın şartları ve protokol şöyle değerlendirildi.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Dava tarihinde bir yılı dolmamış evlilik | Anlaşmalı boşanma kararı bozuldu |
| Hâkimin protokolden kişisel ilişki maddelerini çıkarması | Protokolün diğer hükümleri onaylandı |
| "Mal tasfiyesi talebimiz yoktur" beyanı | Feragat sayılmadı; mal rejimi davası açılabilir |
| Protokolde açık mal rejimi düzenlemesi | Katılma alacağı davası reddedildi |
| Protokole yanlış yazıldığı ileri sürülen parsel | Protokolün dışına çıkılamadı |
| Anlaşmalı karardan sonra davanın geri alınması | Geri alma irade bozukluğuyla iptal edilemedi; eşler boşanmamış oldu |
| Kesinleşmiş anlaşmalı karara karşı hile iddiası | Yargılamanın iadesi reddedildi |
| Kesinleşmeden anlaşmadan dönme | Dava çekişmeli görüldü |
| Kesinleşmeden önce eşin ölümü | Dava konusuz kaldı |
Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.
Ne yapmalısınız?
- Bir yılın dava tarihinde dolduğunu doğrulayın. Karar gününe kadar dolması yetmez.
- Protokolü eksiksiz yazın. Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası ile tazminat maddeleri mutlaka bulunsun.
- Mal paylaşımını ya hiç yazmayın ya da tapu kaydıyla açıkça yazın. "Mal tasfiyesi talebimiz yoktur" gibi muğlak cümleler kullanmayın.
- Protokolü iki eş elle imzalasın. Her sayfa paraflansın; ortak dilekçeyi yetkili aile mahkemesine verin.
- Duruşmaya iki eş birlikte gidin. Uzaktan katılım gerekiyorsa duruşmadan en az iki iş günü önce e-Duruşma isteyin.
- Hâkimin değişiklik önerisine kararınızı duruşmada verin. Kabul ederseniz aynı duruşmada boşanma kararı çıkar.
- Gerekçeli kararı protokolle karşılaştırın. Tebliğden sonra feragat edin, kesinleşme şerhini alın ve nüfus kaydınızı kontrol edin.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 2. HD, 2025/6039 E., 2026/4692 K., 28.04.2026 | "Mal tasfiyesi talebimiz yoktur" beyanı | Feragat değil; mal rejimi davası açılabilir, bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2026/147 E., 2026/3575 K., 02.04.2026 | Protokole yanlış yazıldığı ileri sürülen parsel | Kesinleşmiş protokolün dışına çıkılamaz, bozuldu |
| Yargıtay HGK, 2025/464 E., 2025/809 K., 10.12.2025 | Anlaşmalı karardan sonra davanın geri alınması | Geri alma irade bozukluğuyla iptal edilemez; eşler boşanmamış oldu |
| Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025 | Hâkimin protokolden kişisel ilişki maddelerini çıkarması | Protokolün diğer hükümleri onaylandı |
| Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025 | Kesinleşmeden önce eşin ölümü | Dava konusuz kaldı |
| Yargıtay 2. HD, 2024/1201 E., 2024/8506 K., 07.11.2024 | Kesinleşmeden anlaşmadan dönme | Dava çekişmeli görüldü |
| Yargıtay 2. HD, 2023/8763 E., 2024/2370 K., 03.04.2024 | Anlaşmalı karara karşı yargılamanın iadesi | Hile ispatlanamadı; ret onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2022/9474 E., 2024/447 K., 24.01.2024 | Protokolde açık mal rejimi düzenlemesi | Katılma alacağı davasının reddi onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2015/14811 E., 2016/5467 K., 21.03.2016 | Dava tarihinde bir yılı dolmamış evlilik | Anlaşmalı boşanma kararı bozuldu |
Sonuç
Anlaşmalı boşanmanın dört şartı bir kontrol listesi gibidir: bir yılın dava tarihinde dolduğunu doğrulayın, birlikte başvurun, duruşmaya iki eş birlikte gidin ve protokolü hâkimin uygun bulacağı açıklıkta yazın.
Mal paylaşımını ya hiç yazmayın ya da tapu kaydıyla eksiksiz yazın. Karardan sonra ise gerekçeli kararı protokolle karşılaştırmadan hiçbir dilekçe imzalamayın. Anlaşmalı boşanma doğru kurulduğunda tek duruşmada biten bir yoldur; yanlış kurulduğunda ise yıllar süren ikinci bir davanın kapısını aralar.
Dosyanızın şartları taşıyıp taşımadığını ve protokolün sizi gerçekten koruyup korumadığını değerlendirmek isterseniz iletişim bilgilerimi boşanma avukatı İstanbul sayfasında bulabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
Dört şart vardır ve dördü birlikte gerçekleşmelidir: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin diğerinin davasını kabul etmesi, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması (anlaşmalı boşanmanın şartları).
Evliliğin bir yılı dolmadan anlaşmalı boşanabilir miyim?
Hayır. Bir yıl dolmadan da dava açabilirsiniz ama bu anlaşmalı boşanma olmaz; dava çekişmeli olarak görülür ve boşanma sebebinin ispatlanması gerekir. Karar gününe kadar bir yılın dolması yetmez (Yargıtay 2. HD, 2015/14811 E., 2016/5467 K., 21.03.2016).
Duruşmaya katılmak zorunlu mu?
Evet. İki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması şarttır. Avukatınız olsa bile vekiliniz sizin yerinize beyanda bulunamaz; uzaktan katılım ancak mahkemenin kabul ettiği e-Duruşma ile ve Türkiye'deki bir adliyeden mümkündür.
Protokol noterde mi onaylanmalı?
Hayır. Eşlerin elle imzalaması ve imzaların duruşmada hâkimin önünde teyit edilmesi yeterlidir; noter onayı aranmaz.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı da yapılır mı?
Zorunlu değildir. "Boşanmanın malî sonuçları" kavramı tazminat ve nafakayı kapsar, mal rejiminin tasfiyesini kapsamaz (Yargıtay 2. HD, 2025/6039 E., 2026/4692 K., 28.04.2026). İsterseniz protokole açık ve somut maddelerle ekleyebilirsiniz.
Anlaşmalı boşanmadan vazgeçebilir miyim?
Karar kesinleşinceye kadar iradenizden dönebilirsiniz; bu durumda dava çekişmeli olarak yürür. Kesinleşmeden sonra yalnız dar şartlarla yargılamanın iadesi yolu kalır.
Anlaşmalı boşanmanın masrafı ne kadar?
2026'da başvurma harcı 732 TL, maktu peşin harç 732 TL ve iki taraflı bir dosyada gider avansı yaklaşık 3.530 TL'dir; toplam yaklaşık 4.994 TL. Avukatlık ücreti dosyanın kapsamına göre değişir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 132, 166, 168, 173, 175, 176, 181, 182, 225
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19, 74, 116, 117, 150, 309, 349, 350, 375
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 2, 4
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 14, 41
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A, 55
- 7589 sayılı Kanun m. 22, 26 (HMK m. 149/4), RG 31.07.2026, 33326
- Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m. 8–13
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, 04.06.2026 (RG 30.09.2026)
- Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98), RG 31.12.2025 – 2026 yargı harçları
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi, RG 28.10.2025, 33061
- Yargıtay 2. HD, 2025/6039 E., 2026/4692 K., 28.04.2026
- Yargıtay 2. HD, 2026/147 E., 2026/3575 K., 02.04.2026
- Yargıtay HGK, 2025/464 E., 2025/809 K., 10.12.2025
- Yargıtay 2. HD, 2025/4089 E., 2025/7681 K., 23.09.2025
- Yargıtay 2. HD, 2024/10396 E., 2025/517 K., 20.01.2025
- Yargıtay 2. HD, 2024/1201 E., 2024/8506 K., 07.11.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/8763 E., 2024/2370 K., 03.04.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/9474 E., 2024/447 K., 24.01.2024
- Yargıtay 2. HD, 2015/14811 E., 2016/5467 K., 21.03.2016

