Hayır. Çocuğun olmaması ya da eşlerden birinin kısır olması tek başına boşanma sebebi değildir; hastalıklar içinde yalnız akıl hastalığı özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir (TMK m. 165). Belirleyici olan, eşlerin bu durum karşısındaki davranışlarıdır ve bunlar genel boşanma sebebi içinde kusur olarak değerlendirilir (TMK m. 166/1). Yargıtay, evlenmeden önce tüp bebek tedavisi sözü verip evlendikten sonra "ben seni kandırdım" diyerek tedavi yaptırmayan ve eşine şiddet uygulayan erkeği ağır kusurlu saydı (Yargıtay 2. HD, 2024/10172 E., 2025/11302 K., 16.12.2025). Tüp bebek tedavisinde eşine yeterince destek olmamak, kıskançlık ve hakaretle birlikte erkeğin kusurları arasında sayıldı; erkeğin tam kusurlu bulunduğu karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/10199 E., 2024/7154 K., 10.10.2024). Çocuk sahibi olamayacağını evlenmeden önce eşine söyleyen erkeğe ise gizleme kusuru yüklenmedi (Yargıtay 2. HD, 2024/1128 E., 2024/8687 K., 18.11.2024).
- Kısırlık tek başına sebep değil. Hastalıklar içinde yalnız akıl hastalığı özel boşanma sebebidir; çocuğun olmaması karşısında eşlerin tutumu değerlendirilir.
- Tedavide yalnız bırakmak kusur sayıldı. Tüp bebek sürecinde eşine destek olmayan erkek tam kusurlu bulundu.
- Verilen söz önemli. Evlilik öncesi tedavi sözünü "kandırdım" diyerek tutmayan erkek ağır kusurlu sayıldı.
- Önceden söylemek gizleme değil. Kısırlığını evlenmeden önce anlatan eşe gizleme kusuru yüklenmedi.
- Tedavinin gereklerine uymamak da kusur. Hekim uyarısına rağmen sigarayı bırakmayan kadına kusur yüklendi.
- Kısırlığı yüze vurmak kusur. Eşinin erkekliğini aşağılayan ve hastalığında onunla ilgilenmeyen kadın tam kusurlu sayıldı.
- Çocuk istemediğini söylemek kusur olabilir. Eşini aşağılayan ve ondan çocuk istemediğini söyleyen erkek tam kusurlu sayıldı.
- Evlenmeden önce söylememek butlan konusu. Kısırlığını bildiği hâlde evlenmeden önce söylemeyen eşe boşanma davasında kusur yüklenmedi; bu, koşulları varsa nispi butlan sebebi olabilir.
- İddia ispat ister. Gizli doğum kontrolü ya da kısırlığı gizleme iddiası somut delil olmadan kabul görmedi.
Kısırlık veya çocuk olmaması boşanma sebebi mi?
Kanundaki özel boşanma sebepleri zina, hayata kast, pek kötü veya ağır derecede onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır (TMK m. 161-165). Kısırlık bu sebepler arasında yer almaz. Çocuğun olmaması ancak genel boşanma sebebi içinde, yani evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılıp sarsılmadığı değerlendirilirken gündeme gelir (TMK m. 166/1).
Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır (TMK m. 185/3). Aşağıdaki kararlarda kusur, eşlerin tedavi sürecindeki desteğine, verdikleri sözlere ve birbirlerine karşı tutumlarına bakılarak belirlendi:
| Durum | Değerlendirme | Karar |
|---|---|---|
| Evlenmeden önce tüp bebek sözü verip evlendikten sonra "kandırdım" diyerek tedavi yaptırmamak, şiddet | Erkek ağır kusurlu | Yargıtay 2. HD, 2025/11302 K. |
| Tüp bebek tedavisinde eşine yeterince destek olmamak, kıskançlık, hakaret | Erkek tam kusurlu | Yargıtay 2. HD, 2024/7154 K. |
| Tüp bebek tedavisinde destek olmamak, cimrilik, aşağılama | Erkek kusurlu, kadına tazminat | Yargıtay 2. HD, 2024/7023 K. |
| Hekim uyarısına rağmen tedaviyi olumsuz etkileyecek sigarayı bırakmamak | Kadına kusur yüklendi | Yargıtay 2. HD, 2024/7215 K. |
| Kısırlığını evlenmeden önce eşine söylemek | Gizleme kusuru yok | Yargıtay 2. HD, 2024/8687 K. |
| Çocuk sahibi olamayacağını bildiği hâlde evlenmeden önce söylememek | Boşanmada kusur yüklenmedi; nispi butlan sebebi olabilir | Yargıtay 2. HD, 2022/8482 K. |
| Eşinin erkekliğini aşağılamak, kanser tedavisinde onunla ilgilenmemek | Kadın tam kusurlu | Yargıtay 2. HD, 2024/8687 K. |
| Eşini aşağılamak ve ondan çocuk istemediğini söylemek, şiddet girişimi | Erkek tam kusurlu | Yargıtay 2. HD, 2024/6014 K. |
| Hekim uyarısına rağmen çocuk sahibi olmak | Kusur sayılmadı | Yargıtay 2. HD, 2026/2483 K. |
Tüp bebek sürecinde kusur
Karşılıklı boşanma davalarında Gemerek Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi kadını tam kusurlu saydı; Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi tarafları eşit kusurlu buldu ve tazminat taleplerini reddetti. Yargıtay, erkeğin kadına fiziksel şiddet uyguladığını, evlenmeden önce tüp bebek tedavisi yaptırmak için söz verdiği hâlde evlendikten sonra "ben seni kandırdım, benim zaten çocuğum var" diyerek tedavi yaptırmadığını ve kadına sürekli olarak malına ortak olmaması gerektiğini söylediğini belirledi. Kadının erkeğe ve erkeğin önceki evliliğinden olan oğluna hakaret ettiği sabitti; kadına yüklenen şiddet ve evden kovma olayları ise sonrasında evlilik devam ettiğinden affedilmiş sayıldı. Erkek ağır kusurluydu; kadın yararına uygun miktarda maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilerek karar bozuldu.
Ne anlama geliyor? Evlenmeden önce verilen tedavi sözü sonradan inkâr edilirse kusur hanesine yazılabilir. Böyle bir söz verildiyse, bunu gösteren mesajları ve tanıkları saklayın.
Polatlı Aile Mahkemesi; kadının aşırı kıskançlığını, eşine hakaretini, tüp bebek tedavisine zarar vereceği hekimlerce söylenmesine rağmen sigara içmeye devam ettiğini ve eşi bırakmasını istediğinde "sigarayı bırakacağıma seni bırakırım" dediğini belirleyerek kadını ağır kusurlu saydı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi, erkeğin bağımsız konut sağlamadığını, annesinin evliliğe müdahalelerine sessiz kaldığını ve sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiğini de belirleyerek erkeği ağır kusurlu buldu ve kadın yararına tazminata hükmetti. Yargıtay, hekim uyarısına rağmen sigara içmeye devam etmenin de kadına kusur olarak yüklenmesi gerektiğini, ancak gerçekleşen kusur durumuna göre erkeğin yine de ağır kusurlu olduğunu belirterek kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Tedavinin gereklerine uymamak, çocuk isteyen eşe karşı kusur sayılabilir. Ama kusurlar birlikte tartılır; karşı tarafın daha ağır davranışları sonucu belirleyebilir.
Tedavi sürecinde destek olmamak da kusur değerlendirmesine girdi: erkeğin tüp bebek tedavisinde kadına destek olmadığını, evine ve eşine karşı cimri davrandığını ve onu aşağıladığını belirleyen, kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmeden karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/8565 E., 2024/7023 K., 08.10.2024). Kusur derecelerinin sonuçlarını boşanmada kusur rehberinde anlattım.
Kısırlığı gizlemek ve evlilik öncesi söz
Kadın, erkeğin çocuk sahibi olamayacağını evlenmeden önce bildiği hâlde gizlediğini, kendisini tüp bebek tedavisine zorladığını ve hakaret ettiğini ileri sürdü; Mersin 6. Aile Mahkemesi erkeği tam kusurlu saydı. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi ise erkeğin evlenmeden önce kadına bir ameliyat geçirdiğini ve tüp bebek yöntemiyle çocuk sahibi olabileceğini söylediğini, kadının bunu kabul ettiğini ve bu konuşmaya bizzat tanık olanların bulunduğunu belirledi. İki ayrı tüp bebek denemesi sonuç vermemiş, tedavi sırasında erkeğe kanser tanısı konmuştu. Kadının tedaviye zorlandığı konusunda tanıkların görgüye dayalı bilgisi yoktu; erkeğin çocuğun olmamasını kadının suçu sayan küçük düşürücü sözleri ise 2015'ten önceki döneme aitti ve taraflar sonrasında birlikte yaşamaya devam etmişti. Buna karşılık kadının eşinin erkekliğini aşağılayan sözler söylediği, kanser tedavisi sırasında onunla ilgilenmediği ve ailesine saygı göstermediği anlaşıldı. Kadın tam kusurlu, erkek kusursuz sayıldı ve kadının tazminat talepleri reddedildi. Yargıtay, terk sebebiyle açılmış bir dava bulunmadığından ortak konutu terk vakıasının kusur olarak yüklenemeyeceğini, ama kadının diğer davranışlarıyla yine tam kusurlu olduğunu belirterek kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Kısırlığını evlenmeden önce açıkça söyleyen eş bir şey gizlemiş sayılmadı. Çocuk olmamasını eşinizin yüzüne vurmak ve hastalığında onu yalnız bırakmak ise sizi tam kusurlu yapabilir.
Kısırlığını bildiği hâlde evlenmeden önce söylememek de boşanma davasında kusur sayılmadı: Yargıtay, bu vakıanın evlilik öncesine ait olduğunu, bütün koşullar varsa ancak nispi butlan sebebi olabileceğini ve boşanma davasında kadına kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2022/5607 E., 2022/8482 K., 25.10.2022). Başka bir dosyada eşinin çocuğu olmayacağını evlenmeden önce bildiği hâlde sakladığı iddiası ilk derece mahkemesince yeterli somut delille ispatlanmış sayılmadı; boşanma, kadının erkeğin önceki evliliğinden olan kızını kıskanması gibi başka davranışlara dayandı (Yargıtay 2. HD, 2024/8130 E., 2024/7842 K., 24.10.2024). Evlenmeden önce gizlenen bir hastalığın boşanma davasındaki etkisini psikolojik rahatsızlığı olan eşten boşanma rehberinde de anlattım.
Evlenmenin iptali (nispi butlan) davası boşanmadan ayrı şartlara bağlıdır: eşinde bulunmaması birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez kılacak derecede önemli bir nitelik bakımından yanılarak evlenen eş iptal davası açabilir (TMK m. 149/2). İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m. 152).
Eşin çocuk istememesi boşanma sebebi mi?
- Aşağılama ile birlikte: Nevşehir Aile Mahkemesi, eşini aşağılarcasına konuşan, ondan çocuk sahibi olmak istemediğini söyleyen, ona fiziksel şiddet uygulamaya çalışan ve evden çıkması için aboneliklerini kapattıran erkeği tam kusurlu saydı; Yargıtay erkeğin kusura yönelik itirazlarını yerinde görmedi (Yargıtay 2. HD, 2023/9752 E., 2024/6014 K., 17.09.2024).
- Gizli doğum kontrolü iddiası: Eşinin çocuk istemediğini ve bilgisi dışında doğum kontrol hapı kullandığını ileri süren erkek, verilen kesin süre içinde tanık bildirmediği ve sonradan bildirdiği tanıkların görgüye dayalı bilgisi olmadığı için iddiasını ispatlayamadı; davanın reddi onandı (Yargıtay 2. HD, 2024/1112 E., 2024/8215 K., 04.11.2024).
- Çocuk istemek doğaldır: Yargıtay, evlenen kadının çocuk sahibi olmak istemesinin doğal olduğunu belirterek hekim uyarısına rağmen çocuk sahibi olmasını kadına kusur olarak yüklemedi (Yargıtay 2. HD, 2025/9225 E., 2026/2483 K., 04.03.2026).
Hangi delil işe yarar?
| İddia | Delil | Dikkat |
|---|---|---|
| Tedavide destek olmamak | Hastane ve randevu kayıtları, yazışmalar, tedavi sürecine tanık olanlar | Görgüye dayanmayan tanık beyanı yetmedi (Yargıtay 2. HD, 2024/8687 K.) |
| Evlilik öncesi tedavi sözü | Söze tanık olanlar, yazışmalar | Sözün inkârı kusur sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2025/11302 K.) |
| Kısırlığı gizleme | Evlenmeden önceki tetkik ve raporlar, yazışmalar | Evlilik öncesi gizleme boşanmada kusur sayılmadı, butlan konusu olabilir (Yargıtay 2. HD, 2022/8482 K.) |
| Gizli doğum kontrolü | Belgeler, görgü tanığı | Tanıklar kesin sürede bildirilmeli (Yargıtay 2. HD, 2024/8215 K.) |
| Kısırlığı yüze vurmak | Mesajlar, olaya tanık olanlar | Sonrasında birlikte yaşanan eski sözler yüklenmedi (Yargıtay 2. HD, 2024/8687 K.) |
Tanıklarınızı mahkemenin verdiği süre içinde bildirmeniz gerekir; tanık seçimini boşanma davasında tanık rehberinde anlattım.
Tüp bebek masrafları ve ziynetler
İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m. 190/1). Düğün takılarının ortak giderler, kadın adına açılan işyeri ve tüp bebek tedavisi için harcandığını savunan erkek, bunların iade edilmemek üzere verildiğini ispatlamakla yükümlü tutuldu; yalnız kadın adına açılan işyeri için kullanıldığı anlaşılan iki bilezik yönünden talep reddedilmeliydi (Yargıtay 2. HD, 2026/790 E., 2026/3460 K., 01.04.2026). Ziynet kurallarını boşanmada ziynet eşyaları rehberinde anlattım.
Tazminat ve nafaka
- Tazminat: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi, kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Tedavi sözünü tutmayan erkeğin ağır kusurlu sayıldığı dosyada kadın yararına tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2024/10172 E., 2025/11302 K., 16.12.2025).
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir (TMK m. 175).
- Toptan ödeme: Maddi tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir (TMK m. 176/1). Yargıtay, evliliğin süresini ve ortak çocuklarının bulunmayışını dikkate alarak yoksulluk nafakasının bir defaya mahsus toptan ödenmesinin de tartışılması gerektiğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2023/9752 E., 2024/6014 K., 17.09.2024).
Süresiz nafaka: TMK m. 175'teki "süresiz olarak" ibaresinin iptal edildiği 4 Haziran 2026'da basına yansıdı (Anayasa Mahkemesi Genel Kurul gündemi, 4 Haziran 2026, E.2025/156). 27 Eylül 2026 itibarıyla gerekçeli karar Resmî Gazete'de yayımlanmadı; TMK m. 175 bugünkü hâliyle uygulanır. Ayrıntıları süresiz nafaka kaldırıldı mı rehberinde anlattım.
- Tedavi sürecini belgeleyin.
Randevu, rapor ve masraf kayıtlarını tarihleriyle saklayın.
- Desteğinizi gösterin.
Tedaviye eşlik ettiğinizi gösteren mesajları ve tanıkları not edin.
- Verilen sözleri kaydedin.
Evlilik öncesinde tedavi ya da çocuk konusunda verilen sözlere ilişkin yazışmaları saklayın.
- Tanıklarınızı süresinde bildirin.
Kesin süre içinde bildirilmeyen tanıklar yüzünden iddianız ispatsız kalabilir.
- Suçlamaktan kaçının.
Çocuk olmamasını eşinizin yüzüne vurmak sizi kusurlu kılabilir.
- İptal süresini hesaplayın.
Evlenmeden önce önemli bir konuda yanıltıldığınızı düşünüyorsanız altı aylık süreyi kaçırmayın.
Çocuk sahibi olamamanın gölgesinde süren bir evlilikte boşanma ve delil stratejinizi değerlendirmek için İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Kısırlık boşanma sebebi mi?
Tek başına değildir; hastalıklar içinde yalnız akıl hastalığı özel boşanma sebebidir (TMK m. 165). Kısırlık karşısındaki davranışlar genel boşanma sebebi içinde kusur olarak değerlendirilir (TMK m. 166/1).
Tüp bebek tedavisinde destek olmamak kusur mu?
Evet, kusur olarak değerlendirildi; tedavide eşine yeterince destek olmayan, kıskanç ve hakaret eden erkek tam kusurlu sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/10199 E., 2024/7154 K., 10.10.2024).
Eşim tedavi sözü verdi ama tutmadı, ne olur?
Evlenmeden önce tüp bebek sözü verip evlendikten sonra "kandırdım" diyen erkek ağır kusurlu sayıldı ve kadın yararına tazminat gündeme geldi (Yargıtay 2. HD, 2024/10172 E., 2025/11302 K., 16.12.2025).
Eşim kısır olduğunu evlenmeden önce söylemedi, ne yapabilirim?
Yargıtay, çocuk sahibi olamayacağını bilmesine rağmen bunu evlenmeden önce söylemeyen kadına boşanma davasında kusur yüklenemeyeceğini, bunun bütün koşullar varsa nispi butlan sebebi olabileceğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2022/5607 E., 2022/8482 K., 25.10.2022). Evlenmeden önce söylenmişse zaten gizleme kusuru yüklenmedi (Yargıtay 2. HD, 2024/1128 E., 2024/8687 K., 18.11.2024). İptal davası için altı aylık ve beş yıllık süreler vardır (TMK m. 152).
Tedavi sırasında hekim uyarılarına uymamak kusur mu?
Tüp bebek tedavisine zarar vereceği söylenmesine rağmen sigara içmeye devam etmek kadına kusur olarak yüklendi (Yargıtay 2. HD, 2023/9958 E., 2024/7215 K., 10.10.2024).
Eşim çocuk istemiyor, boşanabilir miyim?
Çocuk istemediğini söyleyip eşini aşağılayan ve ona şiddet uygulamaya çalışan erkek tam kusurlu sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/9752 E., 2024/6014 K., 17.09.2024). İddianızı tanık ve belgelerle ispatlamanız gerekir.
Gizli doğum kontrolü nasıl ispatlanır?
Somut delil ve görgü tanığı gerekir; kesin sürede tanık bildirmeyen erkeğin iddiası ispatlanamadı (Yargıtay 2. HD, 2024/1112 E., 2024/8215 K., 04.11.2024).
Çocuk olmaması nafakayı etkiler mi?
Yoksulluk nafakasının şartları aynıdır (TMK m. 175); ortak çocuğun bulunmayışı, nafakanın toptan ödenmesi değerlendirilirken dikkate alındı (Yargıtay 2. HD, 2023/9752 E., 2024/6014 K., 17.09.2024).
Tüp bebek için bozdurulan altınlar geri alınır mı?
Altınları harcadığını kabul eden eş, bunların iade edilmemek üzere verildiğini ispatlamalıdır (Yargıtay 2. HD, 2026/790 E., 2026/3460 K., 01.04.2026).