Evet, cinsel birlikteliğin kurulamaması evlilik birliğini temelinden sarsan bir olgu olarak boşanmaya yol açabilir; Yargıtay, psikolojik sebeple de olsa uzun evlilik süresi içinde cinsel ilişki kurulamamasının evlilik birliğini temelinden sarstığını belirtti (Yargıtay 2. HD, 2009/20100 E., 2010/21527 K., 20.12.2010). Asıl soru kusurun kime ait olduğudur: Yargıtay'ın onadığı bir kararda tedavi için başvuran kadının vajinismus hastalığı kusur sayılmadı, tedavi sürecinde eşine destek olmak yerine baskı kuran erkek ağır kusurlu bulundu (Yargıtay 2. HD, 2023/5509 E., 2024/3973 K., 29.05.2024). Cinsel sorunu olup tedavisi için yeterli çaba göstermemek ise kusur sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/9772 E., 2024/6018 K., 17.09.2024). İktidarsızlık iddiasında Yargıtay, bu vakıanın genel bilgi veya tecrübeyle çözülemeyeceğini ve mahkemenin talep üzerine ya da kendiliğinden Adli Tıp Kurumundan veya tam teşekküllü bir devlet hastanesinden rapor alması gerektiğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2025/10674 E., 2026/5639 K., 14.05.2026).
- Ayrı bir boşanma sebebi yok. Cinsel sorunlar TMK m. 166/1'deki evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilir.
- Hastalık tek başına kusur sayılmadı. Tedavi için başvuran eşin vajinismusu kusur olarak yüklenmedi.
- Tedaviden kaçınmak kusur sayıldı. Tedaviye yanaşmayan, eşine baskı kuran ve hakaret eden eş ağır kusurlu bulundu.
- Tedavi sürecinde baskı da kusur sayıldı. Destek olmak yerine korkutucu ve cinsel şiddete yönelen davranışlar ağır kusur sayıldı.
- İktidarsızlık iddiasında tıbbi rapor alınmalı. Yargıtay, mahkemenin gerekirse kendiliğinden sevk etmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2025/10674 E., 2026/5639 K., 14.05.2026).
- Duruşmanın gizli yapılmasını isteyebilirsiniz. TMK m. 184/6 bu imkânı verir.
- Eşe karşı cinsel saldırı suçtur. Soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m. 102/2).
Cinsel sorunlar hangi boşanma sebebine girer?
Türk Medeni Kanunu cinsel sorunları ayrı bir boşanma sebebi olarak saymaz. Bu sorunlar genel boşanma sebebi olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında ele alınır:
Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
Türk Medeni Kanunu m. 166/1Kanun eşlere birlikte yaşama, birbirine sadık kalma ve yardımcı olma yükümlülüğü de yükler (TMK m. 185/3). Yargıtay, evlenmenin sosyal amacı yanında cinsel arzuları tatmin etme gayesinin de bulunduğunu ve uzun süre cinsel ilişki kurulamamasının evlilik birliğini temelinden sarstığını belirtti (Yargıtay 2. HD, 2009/20100 E., 2010/21527 K., 20.12.2010). Mahkemenin sonraki adımı, bu durumda eşlerden hangisinin ne ölçüde kusurlu olduğunu belirlemektir. Genel boşanma sebebinin şartlarını TMK m. 166 şerhinde anlattım.
Kusur kime yüklenir?
Aşağıdaki tablo, incelediğim kararlarda mahkemelerin cinsel sorunlara bağlı davranışları nasıl değerlendirdiğini gösteriyor:
| Davranış | Değerlendirme | Karar |
|---|---|---|
| Tedavi için başvuran eşin vajinismus hastalığı | Kusur sayılmadı | Yargıtay 2. HD, 2024/3973 K. |
| Evliliğin ilk yıllarında görülüp tedaviyle aşılan vajinismus | Kusur olarak yüklenemez | Yargıtay 2. HD, 2025/299 K. |
| Tedaviye yanaşmamak (baskı, hakaret ve tehditle birlikte) | Ağır kusur | Yargıtay 2. HD, 2024/3848 K. |
| Cinsel sorunu olan eşin tedavisi için yeterli çaba göstermemesi | Kusur | Yargıtay 2. HD, 2024/6018 K. |
| Tedavi sürecinde baskıcı, korkutucu ve cinsel şiddete yönelen söz ve davranışlar | Ağır kusur | Yargıtay 2. HD, 2024/3973 K. |
| Eşinin cinsel yönden yetersiz olduğunu onun arkadaşına söylemek | Kusurlar arasında kaldı | Yargıtay 2. HD, 2024/6018 K. |
| Aynı odada kalmamak, birlikte yemek yememek | Kusur | Yargıtay 2. HD, 2025/3852 K. |
Evlendikten sonra cinsel ilişki kuramayan eşlerden kadına vajinismus teşhisi konulmuş, kadın kadın hastalıkları ve ruh sağlığı alanında muayene ve tedavi görmüştü. Küçükçekmece 6. Aile Mahkemesi, evliliğin sosyal amacı yanında cinsel arzuları tatmin etme gayesinin de bulunduğunu, ancak tedavi için gerekli yerlere başvuran kadına hastalığı nedeniyle kusur yüklenemeyeceğini belirtti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi, erkeğin tedavi sürecinde kadına destek olmak yerine baskıcı, korkutucu ve cinsel şiddete yönelik teşebbüs niteliğinde söz ve davranışlarda bulunduğunu ve kadında psikolojik travmaya yol açtığını kabul etti; erkeği ağır, kadını az kusurlu saydı, kadın yararına tedbir nafakasına ve 30.000 TL manevi tazminata hükmetti. Yargıtay bu kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Bu kararda belirleyici olan hastalığın kendisi değil, tedaviye başvurulup başvurulmadığı ve eşin bu süreçteki tutumuydu. Muayene ve tedavi kayıtlarınızı saklayın.
Karşılıklı boşanma davalarında Malatya 4. Aile Mahkemesi, kadına diğer kusurlarının yanında "vajinismus hastası olduğu, eşinin cinsel isteklerine cevap vermediği ve bu konuda tedavi olmaya yanaşmadığı" vakıasını da kusur olarak yükledi; erkeğin sadakatsiz davranışlarını ve faturaları ödememesini de gözeterek tarafları eşit kusurlu saydı. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu bu yönden reddetti. Yargıtay, bu durumun evliliğin ilk yıllarında yaşandığını, kadının daha sonra tedavi olduğunu ve tarafların ortak çocuğunun doğduğunu belirterek bu vakıanın kadına kusur olarak yüklenemeyeceğine karar verdi; erkeği ağır, kadını az kusurlu sayarak kararı kadın yararına tazminat yönünden de bozdu.
Ne anlama geliyor? Bu kararda, tedaviyle aşılan ve ardından ortak çocuğun doğduğu bir sorun kusur sayılmadı. Tedavi tarihlerini ve sonrasındaki ortak hayatı belgeleyin.
Kadın, erkeğin cinsel isteksizliği nedeniyle ilişki kurulamadığını ileri sürerek boşanma davası açtı. Hastane kayıtlarında erkekte cinsel ilişkiye ilişkin, muhtemelen psikolojik kaynaklı bir sorun ve önerilen tedavi yer alıyordu. Kayseri 2. Aile Mahkemesi ve Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, erkeğin tedaviyi sürdürüp sürdürmediği ispatlanamadığı için bu konuda ona kusur yüklemedi; kadını ağır kusurlu sayarak erkek yararına tazminata hükmetti. Yargıtay, erkeğin cinsel sorunları bulunmasına rağmen tedavisi için yeterli çaba göstermediğinin ispatlandığını ve bunun erkeğe kusur olarak yüklenmesi gerektiğini belirtti. Kadının bir tartışmanın ardından tepki olarak bir gece otelde kalması ve ispatlanamayan habersiz kredi iddiası kadına kusur olarak yüklenemezdi. Kadının erkeğin bir arkadaşına eşinin cinsel yönden yetersiz olduğunu söylemesi ise kusurları arasında kaldı. Yargıtay tarafları eşit kusurlu saydı ve erkek yararına hükmedilen tazminatları bozdu.
Ne anlama geliyor? Bu kararda cinsel sorunun kendisi değil, tedavi için yeterli çabanın gösterilmemesi kusur sayıldı. Eşinizin sorununu üçüncü kişilere anlatmaktan da kaçının; bu dosyada bu davranış kadının kusurları arasında kaldı.
Tedaviden kaçınmanın sonucu da ağır olabilir: Yargıtay'ın onadığı bir kararda, eşine baskı kuran, hakaret ve tehdit eden, genel olarak tedaviye yanaşmayan kadın ağır kusurlu; zaman zaman tedavi motivasyonunu düşüren sözler söyleyen ve fiziksel şiddet uygulayan erkek eylemin derecesi gözetilerek hafif kusurlu sayıldı ve erkek yararına tazminata hükmedildi (Yargıtay 2. HD, 2023/7319 E., 2024/3848 K., 27.05.2024). Kusur derecelerinin sonuca etkisini boşanmada kusur rehberinde anlattım.
Cinsel sorunlar nasıl ispatlanır?
Boşanma davasında hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz ve tarafların ikrarı onu bağlamaz (TMK m. 184/1, 3). Cinsel hayat tanıkların gözü önünde yaşanmadığı için ispatın ağırlığı tıbbi belgelerdedir:
| Delil | Ne işe yarar | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Muayene ve tedavi kayıtları | Sorunun varlığını ve tedaviye başvurulduğunu gösterir | Hastane ve tarihleri dilekçede belirtin |
| Adli Tıp Kurumu veya devlet hastanesi raporu | İktidarsızlık gibi tıbbi iddiaları ispatlar | Sevk talebini açıkça yazın (HMK m. 266) |
| Tanık | Tartışmaları, tarafların sözlerini ve ikrarlarını gösterebilir | Duyuma dayanan beyanın değeri sınırlıdır |
| Mesajlar | Tarafların ikrarlarını ve sözlerini gösterebilir | Hukuka uygun yolla elde edilmeli (HMK m. 189/2) |
Kadın, erkeğin cinsel açıdan iktidarsız olduğunu, kendisine hakaret ettiğini ve fiziksel şiddet uyguladığını ileri sürerek boşanma davası açtı. Kulu Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi, tanıkların iktidarsızlığa ilişkin beyanlarının görgüye dayanmadığını belirterek davayı reddetti. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi de kadının yalnızca tanık deliline dayandığını, hastaneden rapor alınmasını istemediğini belirterek davanın reddini doğru buldu. Yargıtay, bilirkişiye başvurulmasını düzenleyen HMK m. 266'ya dayanarak bu vakıanın ciddi olup olmadığına ve hangi tıbbi yöntemle ispatlanacağına karar vermenin ve resmî kurumlardan rapor istemenin mahkemenin görevi olduğunu belirtti. Mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine veya kendiliğinden erkeği Adli Tıp Kurumuna ya da tam teşekküllü bir devlet hastanesine sevk edip rapor almalıydı; eksik incelemeyle verilen karar bozuldu.
Ne anlama geliyor? İktidarsızlık iddiasına dayanıyorsanız dava dilekçenizde tıbbi rapor alınmasını ve eşinizin sevkini ayrıca isteyin. Yargıtay'a göre mahkemenin bunu kendiliğinden yapması gerekse de talebinizi açıkça yazmak dosyayı güçlendirir.
Dava dilekçesinde ileri sürülmeyen olaylar kusur olarak yüklenemeyebilir. Bir dosyada bölge adliye mahkemesi, erkeğin dayanmadığı "kadının kendisini iktidarsızlıkla suçladığı" olayını kadına kusur olarak yüklemedi; erkeğin cinsel ilişkiden kaçındığı ispatlanamadı, ancak aynı odada kalma ve birlikte yeme-içme yükümlülüklerini ihlal etmesi kusur sayıldı; Yargıtay bu dosyada tarafları eşit kusurlu kabul etti (Yargıtay 2. HD, 2024/7524 E., 2025/3852 K., 17.04.2025). Tanık beyanlarının nasıl değerlendirildiğini boşanma davasında tanık rehberinde anlattım.
Duruşmanın gizli yapılmasını isteyebilir miyim?
Evet. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m. 184/6). Cinsel hayata ilişkin beyanların ve tıbbi raporların tartışılacağı dosyalarda bu istemi dilekçenizde veya duruşmada açıkça dile getirin.
Cinsel şiddet ve eşe karşı cinsel saldırı
Evlilik, eşe karşı cinsel saldırıyı suç olmaktan çıkarmaz:
Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda, on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin eşe karşı işlenmesi hâlinde, soruşturma ve kovuşturmanın yapılması mağdurun şikâyetine bağlıdır.
Türk Ceza Kanunu m. 102/2Boşanma davasında da cinsel şiddete yönelen söz ve davranışlar ağır kusur olarak değerlendirildi (Yargıtay 2. HD, 2023/5509 E., 2024/3973 K., 29.05.2024). Şiddet gördüyseniz 6284 sayılı Kanun'a göre koruma ve uzaklaştırma kararı isteyebilirsiniz; bu kararın boşanma davasındaki yerini ve darp raporunun önemini darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır ve fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar (TCK m. 73/1-2). Boşanma davasını beklemeden savcılığa başvurmayı ve hastaneden rapor almayı geciktirmeyin.
Tazminat ve nafakaya etkisi
Kusur belirlemesi, boşanmanın mali sonuçlarını doğrudan etkiler:
- Maddi ve manevi tazminat: Kusursuz veya daha az kusurlu taraf, mevcut veya beklenen menfaati boşanma yüzünden zedelenmişse uygun bir maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğramışsa manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez (Yargıtay 2. HD, 2023/9772 E., 2024/6018 K., 17.09.2024).
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir (TMK m. 175). Eşit kusurlu kadın yararına yoksulluk nafakası şartlarının oluştuğu belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2024/7524 E., 2025/3852 K., 17.04.2025).
Süresiz nafaka: TMK m. 175'teki "süresiz olarak" ibaresinin iptal edildiği 4 Haziran 2026'da basına yansıdı (Anayasa Mahkemesi Genel Kurul gündemi, 4 Haziran 2026, E.2025/156). 27 Eylül 2026 itibarıyla gerekçeli karar Resmî Gazete'de yayımlanmadı; TMK m. 175 bugünkü hâliyle uygulanır. Ayrıntıları süresiz nafaka kaldırıldı mı rehberinde anlattım.
Tazminatın nasıl hesaplandığını boşanmada tazminat rehberinde anlattım.
- Doktora başvurun.
Muayene ve tedavi kayıtları hem sorunun varlığını hem de çözüm için çaba gösterdiğinizi ispatlar.
- Kayıtları saklayın.
Hastane adlarını, tarihleri ve epikriz raporlarını dilekçenize yazın.
- Vakıaları dilekçede açıkça yazın.
Dayanmadığınız bir olay kusur olarak değerlendirilmeyebilir.
- Tıbbi rapor isteyin.
İktidarsızlık gibi iddialarda Adli Tıp Kurumuna veya devlet hastanesine sevk talep edin (HMK m. 266).
- Gizli duruşma isteyin.
Özel hayatınızın korunması için TMK m. 184/6'ya dayanın.
- Şiddet varsa geciktirmeyin.
Koruma kararı isteyin, rapor alın ve şikâyet süresini kaçırmayın (TCK m. 73/1-2).
- Özel hayatı üçüncü kişilere anlatmayın.
Eşinizin cinsel sorununu başkalarına anlatmak kusur sayılabilir.
Cinsel sorunlara dayanan bir boşanma davasında dilekçe ve delil stratejiniz için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Evlilikte cinsellik yoksa boşanma olur mu?
Olabilir. Uzun süre cinsel ilişki kurulamaması evlilik birliğini temelinden sarsan bir olgu olarak değerlendirildi (Yargıtay 2. HD, 2009/20100 E., 2010/21527 K., 20.12.2010). Kusurun kime ait olduğu ayrıca belirlenir.
Vajinismus boşanma sebebi mi?
Vajinismus nedeniyle cinsel ilişki kurulamaması evlilik birliğini sarsabilir; ancak tedaviye başvuran kadına hastalığı nedeniyle kusur yüklenmedi (Yargıtay 2. HD, 2023/5509 E., 2024/3973 K., 29.05.2024).
Tedaviye gitmeyen eş kusurlu mu?
Eşine baskı kuran, hakaret ve tehdit eden, genel olarak tedaviye yanaşmayan eş ağır kusurlu sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/7319 E., 2024/3848 K., 27.05.2024); tedavisi için yeterli çaba göstermemek de kusur sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2023/9772 E., 2024/6018 K., 17.09.2024).
İktidarsızlık tanıkla ispatlanabilir mi?
Yargıtay'a göre bu vakıa genel bilgi veya tecrübeyle çözülemez; mahkeme talep üzerine veya kendiliğinden Adli Tıp Kurumundan ya da tam teşekküllü bir devlet hastanesinden rapor almalıdır (Yargıtay 2. HD, 2025/10674 E., 2026/5639 K., 14.05.2026).
Geçmişte yaşanan cinsel sorun kusur sayılır mı?
Yargıtay, evliliğin ilk yıllarında görülüp tedaviyle aşılan ve ardından ortak çocuğun doğduğu bir sorunun kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtti (Yargıtay 2. HD, 2024/8984 E., 2025/299 K., 15.01.2025).
Eşimin cinsel sorununu başkasına anlatmak kusur mu?
Eşinin cinsel yönden yetersiz olduğunu onun arkadaşına söyleyen kadının bu davranışı kusurları arasında kaldı (Yargıtay 2. HD, 2023/9772 E., 2024/6018 K., 17.09.2024).
Duruşma gizli yapılabilir mi?
Evet. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m. 184/6).
Eşim beni cinsel ilişkiye zorluyor, ne yapabilirim?
Eşe karşı cinsel saldırı suçtur ve soruşturma şikâyetinize bağlıdır (TCK m. 102/2). 6284 sayılı Kanun'a göre koruma kararı isteyebilir, boşanma davasında bu davranışları kusur olarak ileri sürebilirsiniz.

