Kesinleşmiş boşanma kararına karşı olağan kanun yolu yoktur; kanunun tanıdığı yol yargılamanın yenilenmesidir ve yalnız kanunda sayılan sebeplerle istenebilir (HMK m. 374, 375). Ama önce kararın gerçekten kesinleşip kesinleşmediğine bakın: gerekçeli karar size usulüne uygun tebliğ edilmediyse karar kesinleşmemiştir. Bu durumda yazılmış olan kesinleşme şerhinin kaldırılmasını kararı veren mahkemeden istersiniz; kesinleştirme idari bir işlemdir ve mahkemece düzeltilip kaldırılabilir (Yargıtay 2. HD, 2019/5106 E., 2019/8834 K., 17.09.2019). Yargılamanın yenilenmesi için süre, sebebi öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşmesinden itibaren on yıldır.
"Boşanma kararı benden habersiz kesinleşmiş", "protokolü baskı altında imzaladım", "tanık yalan söyledi", "eşimle barıştık": kesinleşmiş bir boşanma kararının ortadan kaldırılıp kaldırılamayacağını soranların hikâyeleri farklıdır. Cevap da hikâyeye göre değişir; çünkü kanun bu kapıyı dar ve belirli sebeplerle açar.
Meslek hayatım boyunca kararın aslında hiç kesinleşmediği, yalnız tebliğdeki bir usulsüzlük yüzünden kesinleşmiş göründüğü dosyalar da gördüm, haklı bir iddiası olduğu hâlde üç aylık süreyi kaçıran eşler de. Bu rehberde önce kararın gerçekten kesinleşip kesinleşmediğini nasıl kontrol edeceğinizi, sonra yargılamanın yenilenmesinin sebeplerini, sürelerini ve inceleme usulünü anlatıyorum.
Kesinleşmiş boşanma kararı iptal edilebilir mi? Kısa cevap
| Durum | Ne yapılır? |
|---|---|
| Gerekçeli karar size usulüne uygun tebliğ edilmedi | Karar kesinleşmemiştir; şerhin kaldırılması istenir, sonra süresinde istinaf edilir |
| Karar gerçekten kesinleşti | Yalnız kanunda sayılan sebeplerle yargılamanın yenilenmesi istenebilir |
| Protokolü baskı altında imzaladınız | Tehdit tek başına sebep sayılmadı; karara etki eden hileli davranış gibi bir sebep gerekir |
| Tanık yalan söyledi | Kural olarak yalan tanıklığın kesinleşmiş ceza kararıyla belirlenmesi gerekir |
| Eşinizle barıştınız | Barışma sebep değildir; yeniden evlenebilirsiniz |
Kararınız gerçekten kesinleşti mi?
Kesinleşme şerhi, kararın kesinleştiğini gösteren bir kayıttır; kararı kendisi kesinleştirmez. Aşağıdaki durumlarda şerh yazılmış olsa bile karar kesinleşmemiş olabilir; bu durumda yargılamanın yenilenmesine gerek kalmadan şerhin kaldırılması istenir:
| Durum | Sonuç | Ayrıntılı rehber |
|---|---|---|
| Gerekçeli kararın tebliği usulsüz | Kanun yolu süresi işlemez | Boşanma kararı ne zaman kesinleşir |
| Kanun yoluna başvurulmuş ama şerh yazılmış | Şerh dayanaksızdır | Boşanma kararı ne zaman kesinleşir |
| Tebliğden önce istinaftan feragat edilmiş | Feragat hüküm doğurmaz | Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer |
| İlanen tebligat şartları oluşmadan ilan yapılmış | Tebliğ usulsüz sayılabilir | Boşanma davasında tebligat |
Tebliğden önce istinaf hakkından feragat edilemeyeceğini kanun açıkça söyler (HMK m. 349). Kararınızı ve tebliğ kayıtlarını UYAP üzerinden görmenin yolunu boşanma davası UYAP sorgulama rehberinde anlattım.
Kesinleşme şerhinin kaldırılması nereden istenir?
Kararı veren mahkemeden. Kesinleştirme idari bir işlem olduğu için talep Yargıtay'a değil, kararı veren mahkemeye yapılır; bu talebi temyiz gibi Yargıtay'a gönderen mahkemeye dosya iade edildi (Yargıtay 2. HD, 2020/383 E., 2020/969 K., 11.02.2020). Şerh kaldırıldıktan sonra kararı süresinde istinaf edebilirsiniz; bu yüzden şerhin kaldırılmasını isterken istinaf dilekçenizi de hazırlayın.
Yargılamanın yenilenmesi hangi sebeplerle istenebilir?
Karar gerçekten kesinleşmişse yargılamanın yenilenmesi, kesin olarak verilen ya da kesinleşmiş hükümlere karşı istenebilir. Sebepler kanunda sınırlıdır; bu sebepler dışında, yargılama hatası ne kadar ağır olursa olsun yargılamanın yenilenmesi istenemez (Yargıtay 2. HD, 2025/9565 E., 2026/6634 K., 16.06.2026).
| Kanundaki sebep | Boşanma davasında ne anlama gelebilir? |
|---|---|
| Mahkemenin kanuna uygun oluşmaması | Mahkeme heyetinin ya da hâkimin kanuna aykırı oluşması |
| Yasaklı ya da reddi kabul edilen hâkimin karara katılması | Davaya bakması yasak hâkimin hüküm vermesi |
| Vekil ya da temsilci olmayanın huzuruyla karar verilmesi | Yetkisiz bir kişinin sizin adınıza davayı takip etmesi |
| Elde olmayan nedenlerle sunulamayan belgenin sonradan ele geçmesi | Yargılama sırasında elde edilemeyen bir belgenin karardan sonra bulunması |
| Sahte senet | Karara esas alınan belgenin sahteliğinin belirlenmesi |
| Yalan tanıklık | Karara esas alınan tanığın yalan tanıklığının sabit olması |
| Bilirkişi ya da tercümanın kasten gerçeğe aykırı beyanı | Rapor ya da çevirinin kasten yanlış olması |
| Yalan yemin | Boşanmayı doğuran olgular hakkında hâkim zaten yemin öneremez (TMK m. 184) |
| Karara esas alınan hükmün ortadan kalkması | Dayanılan başka bir kararın sonradan kaldırılması |
| Lehine karar verilenin hileli davranışı | Karara etki eden hileli bir davranışın bulunması |
| Aynı konuda çelişen iki kesin hüküm | Aynı taraflar ve sebep için aykırı ikinci kesin karar |
| AİHM kararı | İhlal kararı ya da dostane çözümle düşme kararı |
Bu sebepler Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 375. maddesinde tek tek sayılır.
Baskı altında imzalanan protokol sebep sayılır mı?
Kendiliğinden sayılmaz. Hile, karşı tarafın bilgisi olmadan gizli bir planla sonuç alınmasını gerektirir:
Eşler anlaşmalı olarak boşandı ve karar kesinleşti. Kadın, protokolü tehdit ve şantaj altında imzaladığını ileri sürerek yargılamanın iadesi davası açtı ve velayet, nafaka ile tazminat taleplerinin incelenmesini istedi. İlk derece mahkemesi, yargılamanın iadesi sebeplerinin kanunda sınırlı olarak sayıldığını, tehdit ve şantaj iddiasının bu sebepler arasında olmadığını belirtti. Kanundaki hileli davranışın ise karşı tarafın bilgisi olmadan gizli bir planın uygulanmasıyla sonuç alınmasını gerektirdiğini, olayda böyle bir durum bulunmadığını söyleyerek davayı esasa girmeden reddetti. Bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetti, Yargıtay kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Baskı altında imzaladığınızı düşündüğünüz bir protokole itirazı, karar kesinleşmeden önceki istinaf süresinde yapın. Kesinleşmeden sonra iddianız kanundaki sebeplerden birine, örneğin karara etki eden hileli davranışa uymalıdır.
Yalan tanıklık ya da sahte belge varsa ne gerekir?
Yalan tanıklık, bilirkişinin kasten yanlış beyanı ve yalan yemin sebeplerinde yargılamanın yenilenmesi istenebilmesi için bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararıyla belirlenmiş olması gerekir. Delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış ya da mahkûmiyet kararı verilememişse ceza kararı aranmaz; bu durumda sebep, yargılamanın yenilenmesi davasında ispatlanır (HMK m. 375/2). Önce ceza yoluna başvurmanız gerekebileceğini hesaba katın.
Yargılamanın yenilenmesi için süre ne kadar?
Kanun her sebep için üç aylık bir süre ve her hâlde kararın kesinleşmesinden itibaren on yıllık bir üst sınır koyar (HMK m. 377). Üç ayın başladığı gün sebebe göre değişir:
| Sebep | Üç ay nereden başlar? | Üst sınır |
|---|---|---|
| Mahkemenin kanuna uygun oluşmaması | Bunun öğrenildiği tarih | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| Yasaklı hâkim, yetkisiz temsil | Kararın davalıya ya da gerçek vekil veya temsilciye tebliği | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| Yeni belge ya da hile | Belgenin elde edildiği ya da hilenin farkına varıldığı tarih | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| Sahte senet, yalan tanıklık, bilirkişi, yemin | Ceza mahkûmiyetinin kesinleştiği ya da kovuşturmanın yapılamadığı tarih | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| Karara esas alınan hükmün ortadan kalkması | Bunun öğrenildiği tarih | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| AİHM kararı | Kesinleşmiş kararın tebliğ edildiği tarih | Kesinleşmeden itibaren on yıl |
| Çelişen kesin hükümler | İlama ilişkin zamanaşımı süresi kadar | — |
Üç aylık süre kaçarsa, sebep gerçek olsa bile talep incelenmeden reddedilebilir:
Eşler anlaşmalı olarak boşandı; davacı gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra 05.12.2022'de istinaftan feragat etti ve karar kesinleşti. Davacı 12.06.2023'te yargılamanın iadesi davası açtı; protokolde şarta bağlı ve kamu düzenine aykırı bir madde bulunduğunu, kararın bu hâliyle icra edilemeyeceğini ve karşı tarafın hileli davrandığını ileri sürdü. İlk derece mahkemesi, üç aylık sürede başvurulmadığını, süre içinde başvurulmuş sayılsa bile kanunda sayılan sebeplerin bulunmadığını belirtti. Hükmün, protokolün tamamı değil eşlerin duruşmada hâkim huzurundaki beyanları esas alınarak kurulduğunu, bu nedenle hileli bir davranıştan söz edilemeyeceğini söyleyerek talebi reddetti. Bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetti, Yargıtay kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Protokolün bir maddesinin hatalı olduğunu düşünüyorsanız bunu istinaf süresinde ileri sürün. Kesinleşmeden sonra protokoldeki bir hata tek başına yargılamanın yenilenmesi sebebi değildir.
Anlaşmalı boşanmada kesinleşmeden önceki itiraz yollarını anlaşmalı boşanma kararına itiraz, istinafın usulünü boşanma davasında istinaf rehberinde anlattım.
Başvuru nasıl incelenir, sonucu ne olur?
Yargılamanın yenilenmesi dilekçesini kararı veren mahkeme inceler. Mahkeme önce tarafları dinler ve başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığını, hükmün kesinleşmiş olup olmadığını ve ileri sürülen sebebin kanunda yazılı olup olmadığını kendiliğinden inceler; bunlardan biri eksikse davayı esasa girmeden reddeder.
| Aşama | Ne olur? |
|---|---|
| Başvuru | Dilekçe kararı veren mahkemeye verilir; mahkeme sebebin niteliğine göre teminat isteyebilir |
| Ön inceleme | Süre, kesinlik ve sebep kendiliğinden incelenir; eksiklik varsa esasa girmeden ret |
| Esas inceleme | Sebep sabitse yeniden yargılama yapılır; karar onanır ya da kısmen veya tamamen değiştirilir |
| Doğrudan iptal | Yetkisiz temsil ya da çelişen kesin hüküm sebebinde başka inceleme yapılmadan hüküm iptal edilir |
| İcra | Başvuru icrayı durdurmaz; gerekirse teminatla durdurma kararı verilebilir |
Bu kurallar kanunun 378 ile 381. maddeleri arasında düzenlenir. Sebep bir mahkeme kararına dayanıyorsa icranın durdurulması için teminat istenmez (HMK m. 381). Yargılamanın yenilenmesi kabul edilirse boşanma yeniden yargılanır; yani kararın değişmesi kesin değildir, deliller bir kez daha değerlendirilir ve sonuç aynı da çıkabilir.
Boşandıktan sonra barışan eşler ne yapmalı?
Boşandıktan sonra barışmak kesinleşmiş kararı ortadan kaldırmaz; yeniden birlikte olmak isteyen eşler yeniden evlenir. Kadın için öngörülen bekleme süresi, evliliği sona eren eşler birbirleriyle yeniden evlenmek isterse mahkemece kaldırılır (TMK m. 132). Yargılamanın yenilenmesi barışma için başvurulacak bir yol değildir; sebepler kanunda sayılı olduğundan eşlerin anlaşması tek başına bir sebep oluşturmaz.
Karar henüz kesinleşmediyse durum farklıdır: davacı feragat dilekçesi vererek boşanma kararının kesinleşmesini önleyebilir. Kararın kesinleşmesinden sonra yapılacak işlemleri ve boşanma belgesini boşanma belgesi nereden alınır rehberinde anlattım.
Adım adım ne yapmalısınız?
- Kararın tebliğ kaydını inceleyin. Tebliğin kime, hangi adreste ve hangi usulle yapıldığını dosyadan öğrenin.
- Usulsüzlük varsa şerhin kaldırılmasını isteyin. Talebi kararı veren mahkemeye yapın ve aynı anda istinaf dilekçenizi hazırlayın.
- Karar gerçekten kesinleştiyse sebebi belirleyin. İddianızın kanundaki sebeplerden hangisine girdiğini yazın.
- Süreyi hesaplayın. Sebebi öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay, kesinleşmeden itibaren on yıl içinde başvurun.
- Delilleri toplayın. Yeni belgeyi, ceza kararını ya da hileyi gösteren kayıtları dilekçeye ekleyin.
- Gerekiyorsa icranın durdurulmasını ayrıca isteyin. Başvuru kendiliğinden icrayı durdurmaz.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 2. HD, 2019/5106 E., 2019/8834 K., 17.09.2019 | Kesinleştirme işleminin niteliği | İdari işlem; mahkemece düzeltilip kaldırılabilir |
| Yargıtay 2. HD, 2020/383 E., 2020/969 K., 11.02.2020 | Şerhin kaldırılması talebi | Kararı veren mahkemece incelenir; dosya iade edildi |
| Yargıtay 2. HD, 2025/9565 E., 2026/6634 K., 16.06.2026 | Kanunda sayılmayan sebep | Yargılamanın yenilenmesi istenemez |
| Yargıtay 2. HD, 2024/2679 E., 2024/5910 K., 17.09.2024 | Tehdit ve şantaj iddiası | Sebep sayılmadı; ret onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2024/2996 E., 2024/6465 K., 26.09.2024 | Üç aylık süreden sonra başvuru | Süre geçti, sebep de yok; ret onandı |
Sonuç
Kesinleşmiş görünen bir boşanma kararında ilk iş, kararın gerçekten kesinleşip kesinleşmediğini tebliğ kayıtlarından kontrol etmektir; usulsüz tebligat varsa şerhin kaldırılmasını kararı veren mahkemeden isteyip süresinde istinaf edersiniz. Karar gerçekten kesinleştiyse geriye yargılamanın yenilenmesi kalır: iddianız kanunda sayılan sebeplerden birine uymalı ve sebebi öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay içinde başvurmalısınız. Barışan eşler için yol yargılamanın yenilenmesi değil, yeniden evlenmektir.
Kararınızın hangi yolla ortadan kaldırılabileceğini dosyanız üzerinden birlikte değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Kesinleşmiş boşanma kararı iptal edilebilir mi?
Olağan kanun yolu kapanmıştır; yalnız kanunda sayılan sebeplerden biri varsa yargılamanın yenilenmesi istenebilir (HMK m. 374, 375).
Benden habersiz boşanma kararı verilmiş; ne yapabilirim?
Önce gerekçeli kararın size usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğini inceleyin. Tebliğ usulsüzse karar kesinleşmemiştir; kesinleşme şerhinin kaldırılmasını kararı veren mahkemeden isteyip süresinde istinaf edebilirsiniz (Yargıtay 2. HD, 2019/5106 E., 2019/8834 K., 17.09.2019).
Yargılamanın yenilenmesi için süre ne kadar?
Sebebi öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşmesinden itibaren on yıldır; çelişen kesin hükümler sebebinde süre ilama ilişkin zamanaşımı kadardır (HMK m. 377).
Protokolü baskı altında imzaladım; karar kesinleşti, ne yapabilirim?
Tehdit ve şantaj iddiası tek başına yargılamanın yenilenmesi sebebi sayılmadı (Yargıtay 2. HD, 2024/2679 E., 2024/5910 K., 17.09.2024); iddianızın karara etki eden hileli davranış gibi kanundaki bir sebebe uyması gerekir.
Tanık yalan söyledi; kararı bozdurabilir miyim?
Yalan tanıklık sebebi için kural olarak tanığın yalan tanıklığının kesinleşmiş bir ceza kararıyla belirlenmiş olması gerekir (HMK m. 375/2).
Yargılamanın yenilenmesi davası açınca karar durur mu?
Hayır. Başvuru hükmün icrasını durdurmaz; mahkeme talep üzerine teminat alarak icranın durdurulmasına karar verebilir, sebep bir mahkeme kararına dayanıyorsa teminat istenmez (HMK m. 381).
Eşimle barıştık; boşanma kararını iptal ettirebilir miyiz?
Hayır. Barışma kanundaki yargılamanın yenilenmesi sebeplerinden değildir; eşler yeniden evlenebilir ve kadın için bekleme süresi bu durumda mahkemece kaldırılır (TMK m. 132).
Kesinleşme şerhinin kaldırılmasını nereden isterim?
Kararı veren mahkemeden. Kesinleştirme idari bir işlemdir; bu talep için dosya mahkemesine iade edildi (Yargıtay 2. HD, 2020/383 E., 2020/969 K., 11.02.2020).
Yargılamanın yenilenmesini hangi mahkeme inceler?
Kararı veren mahkeme inceler; mahkeme sebebin niteliğine göre teminat isteyebilir (HMK m. 378).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 349, 374, 375, 377, 378, 379, 380, 381
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 132, 184
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/2679 E., 2024/5910 K., 17.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/2996 E., 2024/6465 K., 26.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/9565 E., 2026/6634 K., 16.06.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/5106 E., 2019/8834 K., 17.09.2019
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/383 E., 2020/969 K., 11.02.2020