Boşanma davasından feragat, davacının talep sonucundan tamamen veya kısmen vazgeçmesidir (HMK m. 307). Dilekçenin mahkemeye verildiği ya da beyanın duruşma tutanağına geçirildiği anda dava sona erer; mahkeme davayı esastan reddeder. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve feragatten dönülemez (HMK m. 311). En önemli sonucu şudur: feragat tarihinden önceki olaylar affedilmiş sayılır, bu olaylara dayanarak yeniden boşanma davası açamaz ve bunları kusur olarak ileri süremezsiniz. Yeni bir dava ancak feragatten sonra gerçekleşen olaylara dayanabilir. Davayı tamamen bitirmek istemiyorsanız feragat yerine davanın geri alınması (HMK m. 123) yolunu düşünün; bu yol için davalının muvafakati gerekir.
- Feragat = davanın esastan bitmesi. Mahkeme "davanın feragat nedeniyle reddine" karar verir; bu karar kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m. 311).
- Feragatten dönülemez. Ertesi gün fikrinizi değiştirseniz bile dilekçeyi geri alamazsınız.
- Önceki olaylar affedilmiş sayılır. Feragatten önceki kusurlara dayanarak yeniden dava açamaz, tazminat isteyemezsiniz.
- Şarta bağlı feragat geçersizdir. "Evi üstüme yaparsa vazgeçerim" türü beyanlar feragat değildir (HMK m. 309/4).
- Kısmî feragat mümkündür. Boşanma talebinizi sürdürüp yalnız tazminat ya da ziynet talebinizden vazgeçebilirsiniz.
- Avukatla takip ediyorsanız vekâletnamede özel yetki şarttır (HMK m. 74). Özel yetki yoksa feragat beyanı sonuç doğurmaz.
- Velayet gibi kamu düzenine ilişkin taleplerden feragat edilemez. Yargıtay velayetin kaldırılması davasında feragati kabul etmemektedir.
- Davanın geri alınması farklıdır: davalı muvafakat ederse dosya işlemden kalkar, kesin hüküm doğmaz ve dava yeniden açılabilir (HMK m. 123).
Boşanma davasından feragat nedir?
Feragat, davacının mahkemeden istediği şeyden, yani talep sonucundan vazgeçmesidir. Boşanma davasında bu, "artık boşanmak istemiyorum, davamı sürdürmüyorum" demektir. Beyanın hukukî gücü çok yüksektir: feragat bir sözleşme değil, tek taraflı bir usul işlemidir; karşı tarafın kabulüne ya da hâkimin onayına ihtiyaç duymaz, açıklandığı anda sonucunu doğurur.
Feragat (m. 307) — Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.
Şekil (m. 309) — Feragat veya kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Beyanda bulunan taraf, dilekçesinde veya tutanakta imzası bulunmak kaydıyla bu beyanını yapabilir. Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir.
Sonuçları (m. 311) — Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir.
Yargılama giderleri (m. 312) — Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 307, 309, 311, 312Feragat, davayı "yok sayan" bir işlem değildir; tam tersine davayı esastan bitirir. Hâkim dosyayı kapatırken "davanın feragat nedeniyle reddine" der ve bu karar, dava konusu uyuşmazlık bakımından kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Boşanma davalarında bu kesinliğin somut karşılığı, dava dilekçesinde anlattığınız olayların artık kullanılamaz hâle gelmesidir.
Feragat, vazgeçme ve takipsiz bırakma aynı şey değil
Uygulamada üç ayrı kurum aynı kelimeyle, "vazgeçme" diye anlatılıyor. Oysa sonuçları taban tabana zıttır. Aşağıdaki tablo hangisinin ne işe yaradığını gösteriyor.
| Davadan feragat | Davanın geri alınması | Takipsiz bırakma (işlemden kaldırma) | |
|---|---|---|---|
| Dayanağı | HMK m. 307–312 | HMK m. 123 | HMK m. 150 |
| Karşı tarafın muvafakati | Gerekmez | Gerekir (dava dilekçesi tebliğ edilmişse) | Gerekmez |
| Mahkemenin kararı | Davanın feragat nedeniyle reddi | Karar verilmesine yer olmadığı / dosyanın işlemden kaldırılması | Dosyanın işlemden kaldırılması |
| Kesin hüküm | Doğar | Doğmaz | Doğmaz |
| Aynı sebeplerle yeniden dava | Açılamaz | Açılabilir | Yenileme veya yeni dava mümkün |
| Önceki olayların affı | Affedilmiş sayılır | Af sonucu doğmaz | Af sonucu doğmaz |
| Dönüş imkânı | Yok | Var | Üç ay içinde yenileme |
| Tipik kullanım | Barışma kesinse, dava tamamen bitirilecekse | Barışma denenecek ama ihtimal açık tutulacaksa | Duruşmaya gidilmeyerek dosyanın bekletilmesi |
Bu tablodaki en kritik satır sondan üçüncüsüdür. Barışmayı deneyen ama sonucundan emin olmayan bir davacı için feragat, çoğu zaman yanlış araçtır: barışma tutmazsa dava dilekçesindeki bütün olaylar kullanılamaz hâle gelir ve sıfırdan, yalnız yeni olaylarla başlamak gerekir.
Dosyayı takipsiz bırakmak da feragat değildir. Duruşmaya gitmezseniz dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilemezseniz dava açılmamış sayılır (HMK m. 150). Açılmamış sayılan dava kesin hüküm doğurmaz, ama boşanma davalarında ayrı bir tehlike taşır: dava açılmamış sayıldığı için, o dava sebebiyle işlemeye başlayan süreler ve tedbir nafakası gibi ara kararlar da ortadan kalkar. Ayrıca aynı olaylara dayanarak yeniden dava açabilseniz de, aradan geçen zaman "affetme" tartışmasını gündeme getirebilir.
Feragat nasıl yapılır? Şekil şartları
Feragat için ayrı bir dava açmanız gerekmez; mevcut dosyaya bir dilekçe vermeniz ya da duruşmada beyanda bulunmanız yeterlidir.
- Dilekçeyle veya duruşmada beyanla
Feragat, imzalı bir dilekçeyle ya da duruşma tutanağına geçirilen ve imzalanan bir beyanla yapılır (HMK m. 309/2). Sözlü beyan tutanağa geçirilip imzalanmadan sonuç doğurmaz.
- Kayıtsız ve şartsız olmalı
"Şu olursa vazgeçerim" biçimindeki beyanlar feragat sayılmaz (HMK m. 309/4). Dilekçede "hiçbir şarta bağlı olmaksızın, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ediyorum" ifadesini kullanın.
- Zamanı: hüküm kesinleşinceye kadar
Feragat, yargılamanın her aşamasında, hatta istinaf veya temyiz aşamasında, hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir (HMK m. 309/3).
- Avukatla takip ediyorsanız özel yetki
Vekilin feragat edebilmesi için vekâletnamede açıkça yetki verilmiş olmalıdır (HMK m. 74). Genel vekâletnameyle yapılan feragat beyanı sonuç doğurmaz; mahkeme bu eksikliği kendiliğinden gözetir.
- Nüshaları hazırlayın
Dilekçeyi en az iki nüsha verin, bir nüshayı "alındı" kaşesiyle kendinizde saklayın. UYAP'tan e-imzayla da gönderebilirsiniz.
- Kararı bekleyin
Mahkeme dosyayı kapatırken "davanın feragat nedeniyle reddine" karar verir ve yargılama giderleriyle karşı taraf vekâlet ücretine hükmeder.
Feragat dilekçesini vermeden önce dosyada karşı dava olup olmadığına bakın. Eşiniz de karşı boşanma davası açtıysa sizin feragatiniz yalnız kendi davanızı bitirir; karşı dava yürümeye devam eder ve o davada artık davalı konumunda kalırsınız. Üstelik feragatinizle kendi delillerinizi kullanamaz hâle gelirsiniz. Böyle bir dosyada feragat yerine davanın geri alınmasını ya da iki davanın birlikte sonlandırılmasını konuşmak gerekir.
Feragatin sonuçları
1. Dava esastan biter ve kesin hüküm doğar
Feragat beyanı mahkemeye ulaştığı anda dava sona erer. Hâkimin takdir yetkisi yoktur; beyanın kayıtsız şartsız olup olmadığını ve feragat edenin ehliyetini denetler, başka bir inceleme yapmaz. Verilen ret kararı, dava konusu uyuşmazlık bakımından kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
2. Feragatten dönülemez
Bu, uygulamada en çok pişmanlık yaratan sonuçtur. Dilekçeyi verdikten bir gün sonra fikrinizi değiştirmeniz sonucu değiştirmez.
Karşılıklı açılan boşanma davalarında bölge adliye mahkemesi kararından sonra kadının vekili 30.06.2022 tarihinde temyizden feragat ettiğine ilişkin dilekçe sundu. Yaklaşık bir ay sonra, 25.07.2022 tarihli dilekçesiyle bu kez hükmün bozulmasını istedi. Daire, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 311. maddesi uyarınca feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurduğunu ve feragatten dönülemeyeceğini belirterek temyiz başvurusunu reddetti. Kararda ayrıca karşı tarafın temyiz itirazları incelenip hüküm onandı. Bu dosya, feragatin geri alınamazlığını tek cümlede gösteriyor: beyan bir kez dosyaya girdikten sonra, aradan bir ay geçse ve karşı taraf itiraz etmese bile geri dönüş yoktur.
Boşanma kararı taraflara 26.05.2017'de tebliğ edildi; taraflar daha önce, kimlik tespitini de içeren ortak bir dilekçeyle temyiz hakkından feragat etmişlerdi. Davacı erkek buna rağmen kararı temyiz etti. Daire, feragatin kesin hüküm gibi sonuç doğurduğunu ve feragatten dönülemeyeceğini belirterek, mahkeme kararının temyiz hakkından feragatle kesinleştiğine ve temyiz dilekçesinin reddine karar verdi. Karar, davadan feragat ile kanun yolundan feragatin ayrı şeyler olduğunu, ama ikisinin de aynı geri dönülemezlik kuralına tabi olduğunu gösteriyor.
3. Yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti
Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder (HMK m. 312). Karşı taraf kendisini avukatla temsil ettirmişse, feragat eden aleyhine maktu vekâlet ücretine de hükmedilir. Aşağıdaki tablo 2026 yılı için tipik kalemleri gösteriyor.
| Kalem | Kim öder? | 2026 durumu |
|---|---|---|
| Başvurma ve peşin harç | Feragat eden davacı (zaten yatırmıştı) | Dava açılırken ödenmişti; iade edilmez |
| Karar ve ilam harcı | Feragat eden davacı | Boşanma davası maktu harca tabidir |
| Gider avansından harcanmayan kısım | Yatırana iade edilir | Talep üzerine dosyadan iade alınır |
| Karşı taraf vekâlet ücreti | Feragat eden davacı | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre maktu |
| Kendi avukatınızın ücreti | Davacı | Aranızdaki sözleşmeye göre |
Davanın masrafları ve harçların güncel tutarları için boşanma davası ücreti rehberine bakabilirsiniz. Karşı taraf, duruşmada "yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebim yoktur" derse bu kalemlere hükmedilmez; feragat dilekçenizi vermeden önce karşı tarafla bu konuyu konuşmak çoğu dosyada işe yarar.
Feragatten sonra yeniden boşanma davası açılabilir mi?
En çok sorulan soru budur ve cevabı iki parçalıdır: aynı olaylara dayanarak hayır, yeni olaylara dayanarak evet. Feragat, feragat tarihine kadar yaşanmış kusurlu davranışların affedildiği anlamına gelir. Türk Medeni Kanunu'nda affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan olaylara dayanılarak dava açılamayacağı zaten kabul edilmiştir; Yargıtay bu ilkeyi feragate de uygular.
Kadının açtığı ilk boşanma davası 05.11.2018 tarihinde feragat nedeniyle reddedildi. Feragatten sonra eşler bir süre yeniden bir arada yaşadılar; sonra ikinci dava açıldı. Daire, kadının erkeğin feragatten önceki kusurlarını affetmiş sayıldığını kabul etti. Bunun somut sonucu şu oldu: erkeğe yüklenen "sadakat yükümlülüğüne aykırılık" kusurunun feragatten sonra da devam ettiği tanık beyanlarıyla kanıtlanamadığı için bu kusur erkeğe yüklenemedi. Buna karşılık erkeğin diğer kusurlarının taraflar barıştıktan sonra da sürdüğü ispatlandığından erkek yine ağır kusurlu sayıldı ve karar onandı. Karar, feragatten sonra açılan davada ispat yükünün nasıl değiştiğini net gösteriyor: eski olayları anlatmak yetmez, aynı davranışın feragatten sonra da sürdüğünü ayrıca kanıtlamak gerekir.
Karşılıklı açılan ilk davalardan erkeğinki ispatlanamadığı için, kadınınki ise feragat nedeniyle reddedildi. Ret kararının kesinleşmesinden sonra eşler evliliğin devamı için bir araya gelmediler ve erkek, fiilî ayrılığa dayanarak yeniden dava açtı. Mahkeme, kadının feragatten önceki eylemlere kusur olarak dayanamayacağını, bunlara dayalı olarak maddî ve manevî tazminat da isteyemeyeceğini kabul etti; ayrılık süresi içinde erkeğin yeni bir kusurlu eylemi bulunmadığından kadının tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri reddedildi ve taraflar boşandı. Dosya, feragatin yalnız dava hakkını değil, tazminat ve nafaka taleplerinin dayanağını da nasıl tükettiğini gösteriyor.
Bu iki karar birlikte okunduğunda pratik sonuç şudur: feragat ettikten sonra yeniden dava açacaksanız dilekçenizde tarih vermek zorundasınız. "Eşim bana sürekli hakaret ediyor" demek yetmez; "feragat tarihi olan …/…/…… tarihinden sonra, …/…/…… günü şu sözleri söyledi" biçiminde yazmanız ve bunu feragatten sonraki tarihli tanıklarla, mesajlarla, tutanaklarla kanıtlamanız gerekir. Çekişmeli dosyada delillerin nasıl toplandığını çekişmeli boşanma davası rehberinde ayrıntılı anlattım.
Örnek: Nisan 2026'da şiddet ve hakaret sebebiyle boşanma davası açtınız, Eylül 2026'da barışıp feragat ettiniz. Aralık 2026'da eşiniz yeniden aynı davranışları sergiledi. Yeni davanızda Nisan öncesindeki olayları kusur olarak gösteremezsiniz; ama Aralık ayındaki olayları anlatır ve ispatlarsanız dava kabul edilir. Nisan öncesine ait olaylar yalnız "eşinizin kişiliğini anlatan arka plan" olarak kalır, hükme esas alınmaz.
Şarta bağlı feragat geçersizdir
Kanun feragatin kayıtsız ve şartsız olmasını arar (HMK m. 309/4). Uygulamada bu kural en çok, anlaşmalı boşanma pazarlıkları sırasında verilen "şu dava geri çekilirse ben de vazgeçerim" türü beyanlarda karşımıza çıkar.
Erkek, zina sebebiyle boşanma davası açmıştı. Eşler bu dava sürerken anlaşmaya vardı ve imzaladıkları protokolün genel hükümler bölümüne, erkeğin protokolü izleyen iki gün içinde zina davasından "gayrikabili rücu" olarak feragat edeceği yazıldı. Erkek gerçekten de feragat etti, dava feragat nedeniyle reddedildi ve taraflar başka bir mahkemede anlaşmalı olarak boşandı; ancak anlaşmalı boşanma kararı istinafta kaldırılıp dosya çekişmeliye döndü. Daire, feragatin anlaşmalı boşanma sonucunun elde edilmesi koşuluna bağlandığını, bu hâliyle ortada gerçek anlamda "hakkın özünden vazgeçme" iradesi bulunmadığını ve beyanın kayıtsız şartsız nitelikte olmadığını belirledi; hukukumuzda şarta bağlı hüküm verilemeyeceğinden, mahkemenin şarta bağlı feragat gereğince davanın reddine karar veremeyeceğine hükmetti. Karar, protokole yazılan feragat taahhütlerinin dosyayı nasıl kilitleyebileceğini gösteriyor.
Anlaşmalı boşanma pazarlığı yapıyorsanız feragati protokole şart olarak yazdırmayın. Doğru sıralama şudur: önce anlaşmalı boşanma davası açılıp protokol onaylanır, karar verilir; karşı dosyadan feragat bundan sonra, ayrı ve koşulsuz bir dilekçeyle yapılır. Aksi hâlde hem feragat geçersiz sayılabilir hem de anlaşmalı boşanma bozulduğunda elinizde ne feragat ne de dava kalır. Anlaşmalı boşanmanın kurgusu için anlaşmalı boşanma protokolü rehberine bakın.
Kısmî feragat: yalnız bir talepten vazgeçmek
Boşanma dilekçesinde çoğu zaman birden çok talep bulunur: boşanma, velayet, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddî ve manevî tazminat, ziynet alacağı. Bunların tamamından değil, yalnız bir kısmından da feragat edebilirsiniz.
| Feragat ettiğiniz talep | Mahkemenin kararı | Diğer talepler |
|---|---|---|
| Yalnız manevî tazminat | Bu talep feragat nedeniyle reddedilir | Boşanma ve diğer talepler esastan incelenir |
| Yalnız ziynet alacağı | Bu talep feragat nedeniyle reddedilir | Diğerleri devam eder |
| Yalnız yoksulluk nafakası | Bu talep feragat nedeniyle reddedilir | Boşanma kararı verilebilir |
| Boşanma talebi | Dava tümüyle biter | Boşanmaya bağlı talepler de düşer |
Son satır önemlidir: boşanma talebinden feragat ettiğinizde, ona bağlı olan tazminat ve nafaka talepleri de dayanaksız kalır. Kısmî feragat yaparken dilekçede hangi talepten vazgeçtiğinizi tek tek ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazın; "fazlaya ilişkin haklarımdan feragat ediyorum" gibi belirsiz ifadeler sonradan tartışma yaratır.
Hangi taleplerden feragat edilemez?
Feragat, tarafın serbestçe tasarruf edebildiği haklar için mümkündür. Kamu düzenine ilişkin ve re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu konularda feragat sonuç doğurmaz.
Velayetin kaldırılması istemiyle açılan davada bölge adliye mahkemesi, davanın tam ıslahla kişisel ilişki kurulması davasına dönüştürüldüğü gerekçesiyle karar verdi. Daire bu yaklaşımı kabul etmedi: velayet kamu düzenine ilişkin olduğundan bu tür davalarda re'sen araştırma ilkesi geçerlidir ve bu davalardan feragat edilmesi, davanın geri alınması ya da takipsiz bırakılarak işlemden kaldırılması mümkün değildir; tam ıslahla dava türünün değiştirilmesi de olamaz. Sonradan ileri sürülen kişisel ilişki talebi ancak kısmî ıslah sayılabilir. Karar, çocuğa ilişkin taleplerde tarafların iradesinin sınırını çiziyor.
Bu ölçüye göre boşanma dosyanızda:
- Boşanma, tazminat, nafaka ve mal rejimi talepleri tarafın tasarrufundadır; feragat edilebilir.
- Velayet, çocukla kişisel ilişki ve iştirak nafakası çocuğun yararını ilgilendirdiği için hâkim tarafından re'sen gözetilir; bu konularda feragat hâkimi bağlamaz.
- Soybağına ilişkin talepler de kamu düzenindendir ve re'sen araştırılır.
Davanın geri alınması: geri dönüşü olan yol
Barışma ihtimalini denemek isteyen ama köprüleri atmak istemeyen davacı için doğru araç budur. Davanın geri alınması, dava dilekçesi tebliğ edildikten sonra ancak davalının açık muvafakatiyle mümkündür (HMK m. 123). Kesin hüküm doğurmaz; aynı sebeplerle yeniden dava açılabilir.
Dosya temyiz aşamasındayken davacı erkek davasını geri aldığını bildirdi; Daire, yalnız bu konuda karar verilmek üzere hükmü bozdu. Bozmaya uyan mahkeme, davalı vekilinin geri almaya karşı beyanda bulunmadığı gerekçesiyle davanın esası hakkında yeniden karar verdi. Daire bu kez de bozdu: mahkemenin yapması gereken, davalıya usulüne uygun hazırlanmış ihtaratlı muhtıra çıkarıp muvafakat edip etmediğini sormak ve oluşacak sonuca göre karar vermektir. Karar, geri alma talebinin sessizlikle geçiştirilemeyeceğini; davalının muvafakati usulünce sorulmadan dosyanın esastan sonuçlandırılamayacağını gösteriyor.
Geri alma talebinizi verirken dilekçeye mutlaka "davamdan feragat etmiyorum, HMK m. 123 uyarınca davamı geri alıyorum" cümlesini yazın. Bu cümle olmadığında mahkemeler beyanı zaman zaman feragat olarak yorumlayabiliyor; aradaki fark ise dava hakkınızın tamamen bitip bitmemesi kadar büyük.
Feragat dilekçesi örneği (tam metin)
Aşağıdaki metin, davacının davasından tamamen feragat ettiği tipik bir dilekçedir. Noktalı alanları doldurun; kısmî feragat yapacaksanız üçüncü maddeyi yalnız vazgeçtiğiniz talebi yazacak biçimde değiştirin.
……… AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
DOSYA NO: 2026/……… E. FERAGAT EDEN (DAVACI): ……… (T.C. Kimlik No: ………) Adres: ……… DAVALI: ……… (T.C. Kimlik No: ………) Adres: ……… KONU: Açmış olduğum boşanma davasından ve dava dilekçesindeki tüm taleplerimden feragat ettiğime ilişkin beyanımdır.
AÇIKLAMALAR:
- Sayın Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında davalı ……… aleyhine boşanma davası açmış bulunmaktayım.
- Eşimle aramızdaki sorunları kendi aramızda çözdük ve evlilik birliğimizi sürdürme konusunda anlaştık. Bu nedenle açtığım davayı sürdürmek istemiyorum.
- Açtığım boşanma davasından ve dava dilekçemde ileri sürdüğüm boşanma sebepleri ile nafaka, maddî ve manevî tazminat dâhil bütün taleplerimden, hiçbir şarta bağlı olmaksızın, kayıtsız ve şartsız olarak FERAGAT ediyorum.
- Feragatin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 311. maddesi uyarınca kesin hüküm gibi sonuç doğurduğunu, feragatten dönemeyeceğimi ve feragat tarihinden önceki olayları yeni bir boşanma davasında kusur olarak ileri süremeyeceğimi bilerek bu beyanda bulunuyorum.
- Davalıdan yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebim yoktur.
HUKUKİ NEDENLER: 6100 sayılı HMK m. 307, 309, 311, 312 ve ilgili mevzuat. DELİLLER: Sayın Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dava dosyası.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; açmış olduğum boşanma davasından ve tüm taleplerimden kayıtsız şartsız feragat ettiğimin kabulü ile davanın feragat nedeniyle REDDİNE karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. …/…/……
FERAGAT EDEN (DAVACI) Adı Soyadı – İmza
Boşanma davasından vazgeçmenin "cezası" var mı?
Hayır. Boşanma davasından feragat etmenin ya da davayı geri almanın adlî para cezası, hapis cezası gibi bir yaptırımı yoktur; ceza hukukunu ilgilendiren bir durum değildir. "Ceza" diye anlatılan şey iki maddî sonuçtur: yatırdığınız harçların iade edilmemesi ve karşı taraf vekâlet ücretine mahkûm olmanız (HMK m. 312). Bunun dışında bir kayıp, feragatin hukukî sonucudur: dava hakkınızın ve önceki olaylara dayanma imkânınızın sona ermesi.
Sık yapılan altı hata
| Hata | Neden sorun? | Doğrusu |
|---|---|---|
| "Vazgeçiyorum" diye dilekçe vermek | Mahkeme bunu feragat sayabilir | Feragat mi geri alma mı olduğunu açıkça yazın |
| Feragati şarta bağlamak | Beyan geçersiz olur (HMK m. 309/4) | Kayıtsız şartsız yazın, şartı ayrı anlaşmayla kurun |
| Genel vekâletnameyle feragat | Özel yetki yoksa sonuç doğurmaz (HMK m. 74) | Vekâletnameye feragat yetkisi ekletin |
| Karşı davayı unutmak | Sizin feragatiniz karşı davayı bitirmez | İki davayı birlikte değerlendirin |
| Barışma denemesinde feragat | Barışma tutmazsa eski olaylar kullanılamaz | Geri alma yolunu tercih edin |
| Yeni davada eski olayları yazmak | Affedilmiş sayıldığı için hükme esas alınmaz | Yalnız feragat sonrası olayları ve tarihleri yazın |
Boşanma sürecini baştan planlıyorsanız, davanın nasıl açıldığını ve hangi aşamalardan geçtiğini boşanma davası nasıl açılır rehberinde; sürelerin nasıl işlediğini boşanma davası ne kadar sürer yazısında bulabilirsiniz. Dosyanızda feragat mi, geri alma mı yoksa anlaşmalı boşanmaya geçiş mi doğru adım, bunu somut belgelerinizle birlikte değerlendirmek gerekir; bu konuda 1988'den bu yana İstanbul'da aile hukuku dosyaları yürüten bir İstanbul boşanma avukatı olarak size yardımcı olabilirim.
Boşanma davasından feragat ne demek?
Davacının mahkemeden istediği şeyden vazgeçmesidir (HMK m. 307). Dilekçe verildiği ya da beyan duruşma tutanağına geçirildiği anda dava sona erer; mahkeme "davanın feragat nedeniyle reddine" karar verir. Bu karar kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
Feragat ettikten sonra vazgeçebilir miyim?
Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 311. maddesi uyarınca feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve feragatten dönülemez. Yargıtay, feragat dilekçesinden bir ay sonra verilen "bozma isteyen" dilekçeyi dikkate almamıştır. Yalnız hata, hile veya korkutma gibi irade bozukluğu hâllerinde feragatin iptali ayrı bir davayla istenebilir.
Feragat ettikten sonra tekrar boşanma davası açabilir miyim?
Evet, ama yalnız feragat tarihinden sonraki olaylara dayanarak. Feragatten önceki kusurlar affedilmiş sayılır ve yeni davada kusur olarak ileri sürülemez, bu olaylara dayanarak tazminat da istenemez. Yeni dilekçenizde olayları tarihleriyle yazmanız ve feragat sonrası tarihli delillerle ispatlamanız gerekir.
Boşanma davasından feragat edince 3 yıl dava açılamaz mı?
Hayır, böyle bir kural yoktur. Üç yıllık süre eskiden Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin dördüncü fıkrasındaki fiilî ayrılık hâliyle ilgiliydi ve o süre de 7532 sayılı Kanun'la 14.11.2024'ten itibaren bir yıla indirildi. Feragat bakımından bir bekleme süresi bulunmaz; yeni olaylar varsa ertesi gün bile dava açılabilir.
Feragat dilekçesi nasıl yazılır?
Dosya esas numarası, tarafların bilgileri, feragat beyanı ve sonuç istemi yazılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olduğu açıkça belirtilmelidir. Dilekçe imzalanıp mahkemeye verilir ya da UYAP üzerinden e-imzayla gönderilir. Yazının içindeki tam metni kullanabilir, Word ve PDF örneklerini indirebilirsiniz.
Feragat duruşmada sözlü olarak yapılabilir mi?
Evet. Beyanın duruşma tutanağına geçirilmesi ve tutanağın imzalanması şarttır (HMK m. 309/2). Tutanağa geçirilmemiş sözlü beyan sonuç doğurmaz.
Feragat ne zamana kadar yapılabilir?
Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman; ilk derece yargılamasında, istinafta ve temyizde yapılabilir (HMK m. 309/3).
Avukatım benim yerime feragat edebilir mi?
Ancak vekâletnamede feragat için açık yetki varsa. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 74. maddesi feragati özel yetki gerektiren işlemler arasında sayar; özel yetki yoksa beyan sonuç doğurmaz ve mahkeme bu eksikliği kendiliğinden gözetir.
Şarta bağlı feragat olur mu?
Olmaz. Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır (HMK m. 309/4). Yargıtay, anlaşmalı boşanma protokolüne şart olarak yazdırılan feragat taahhüdüne dayanılarak verilen ret kararını hukuka aykırı bulmuştur.
Sadece nafaka veya tazminat talebimden feragat edebilir miyim?
Evet, buna kısmî feragat denir. Boşanma talebiniz ve diğer talepleriniz görülmeye devam eder, yalnız feragat ettiğiniz talep bu nedenle reddedilir. Dilekçede hangi talepten vazgeçtiğinizi açıkça yazmanız gerekir.
Velayetten feragat edebilir miyim?
Velayet kamu düzenine ilişkindir ve hâkim çocuğun yararını re'sen gözetir. Yargıtay, velayetin kaldırılması davasında feragat edilemeyeceğini, davanın geri alınamayacağını ve takipsiz bırakılamayacağını belirtmiştir. Anlaşmanız hâkimi bağlamaz; hâkim çocuğun yararına aykırı gördüğü düzenlemeyi kabul etmez.
Feragat ile davanın geri alınması arasındaki fark nedir?
Feragat tek taraflıdır, kesin hüküm doğurur ve aynı sebeplerle yeniden dava açılmasını engeller. Davanın geri alınması ise davalının muvafakatini gerektirir (HMK m. 123), kesin hüküm doğurmaz ve dava yeniden açılabilir. Barışma ihtimalini açık tutmak isteyenler için doğru yol geri almadır.
Davalı geri almaya cevap vermezse ne olur?
Mahkeme sessizliği muvafakat sayamaz. Yargıtay, davalıya usulüne uygun ihtaratlı muhtıra çıkarılarak muvafakatinin sorulması, sonuca göre karar verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Feragat edince harçlar geri alınır mı?
Başvurma harcı ve peşin harç iade edilmez. Gider avansından harcanmayan kısım talep üzerine iade edilir. Karar ve ilam harcı ile karşı taraf vekâlet ücreti feragat eden davacıya yükletilir (HMK m. 312).
Karşı tarafın avukatına ücret ödemek zorunda mıyım?
Karşı taraf kendini avukatla temsil ettirmişse kural olarak evet; feragat eden, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerinden sorumludur. Karşı taraf duruşmada bu talebinden vazgeçerse ücrete hükmedilmez.
Eşim de dava açmışsa benim feragatim onun davasını bitirir mi?
Hayır. Feragat yalnız feragat edenin kendi davasını sona erdirir. Karşı dava yürümeye devam eder ve siz o davada davalı konumunda kalırsınız; üstelik kendi dilekçenizdeki olayları artık kusur olarak ileri süremezsiniz.
Anlaşmalı boşanmada feragat gerekir mi?
Anlaşmalı boşanmada dava zaten kabulle sonuçlanır; ayrıca feragat gerekmez. Feragat konusu, karşılıklı açılmış çekişmeli davalardan birinin sonlandırılması gerektiğinde gündeme gelir. Bu durumda feragati protokole şart olarak yazdırmayın, anlaşmalı karar verildikten sonra ayrı ve koşulsuz bir dilekçeyle yapın.
Feragat nüfus kaydına işlenir mi?
Hayır. Feragat boşanma sonucu doğurmadığı için evlilik devam eder ve nüfus kaydında bir değişiklik olmaz. Mahkeme kararı yalnız dosyanın kapandığını gösterir.
Tedbir nafakası feragatle sona erer mi?
Boşanma davası sırasında verilen tedbir nafakası, dava sona erdiği için kural olarak kalkar. Devam etmesini istiyorsanız ayrı bir nafaka davası açmanız gerekir; feragat dilekçesini vermeden önce bu ihtimali değerlendirin.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74, 123, 150, 307, 309, 311, 312
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 161, 162, 163, 166, 174
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/5615 E., 2026/6805 K., 17.06.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5957 E., 2026/1410 K., 10.02.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/8689 E., 2026/261 K., 14.01.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/3177 E., 2024/667 K., 07.02.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/10129 E., 2023/760 K., 28.02.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/8047 E., 2022/10933 K., 27.12.2022
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2017/4112 E., 2018/4428 K., 03.04.2018