TMK 285'e göre evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu karine kendiliğinden işler; çocuk kocanın hanesine kaydedilir. Bir başka erkekle soybağı kurulabilmesi için önce bu karinenin soybağının reddi davasıyla çürütülmesi gerekir; aksi hâlde babalık davası dinlenmez (Yargıtay 2. HD, 2011/16609 E., 2012/29215 K., 05.12.2012).
- Babalık karinesi
- Evlilikte doğan çocuğun babasının koca sayılması (TMK m. 285/1).
- Üçyüz gün
- Evliliğin sona ermesinden sonra karinenin sürdüğü süre (TMK m. 285/1).
- Gaiplik
- Ölüm tehlikesi veya uzun süre haber alınamaması üzerine verilen karar (TMK m. 32).
- Soybağının reddi
- Babalık karinesini çürüten dava (TMK m. 286).
TMK 285 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kural | Evlilikte doğan çocuğun babası kocadır | TMK m. 285/1 |
| Süre | Evlilik sona erdikten sonra üçyüz gün | TMK m. 285/1 |
| İşleyiş | Karine kendiliğinden uygulanır | TMK m. 282/2 |
| Süre sonrası | Kural olarak soybağı yoktur | S. Sayısı 723, s. 110 |
| İstisna | Evlilik sırasında gebe kalındığı ispatlanırsa | TMK m. 285/2 |
| Gaiplik | Süre ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işler | TMK m. 285/3 |
| Çürütme | Yalnız soybağının reddi davasıyla | Yargıtay HGK, 2015/2029 K. |
| Babalık davası | Ret davası kazanılmadan dinlenmez | Yargıtay 2. HD, 2012/29215 K. |
| Usul | Ret davası ayrılıp bekletici sorun yapılır | Yargıtay 2. HD, 2012/9434 K. |
| Savcı | Soybağının reddi davası açamaz | Yargıtay 2. HD, 2012/12079 K. |
| Görev | Aile mahkemesi | 4787 s. K. m. 4 |
| Mehaz | İsviçre Medenî Kanunu m. 255 | S. Sayısı 723, s. 109 |
TBMM gerekçesine göre madde, 1984 tarihli Öntasarının 223. ve kaynak İsviçre Medenî Kanunu'nun 255. maddeleri örnek alınarak düzenlenmiş olup eski Kanun'un 241. maddesini karşılar. Gerekçe birinci fıkrada hüküm değişikliği olmadığını, yalnız daha sade bir anlatım tercih edildiğini belirtir; ancak önemli bir nitelik farkına dikkat çeker: bu karine artık bir "sahih nesep karinesi" değildir, çünkü sahih-gayrisahih ayrımı kaldırılmıştır; yalnızca bir soybağı karinesi, maddenin kenar başlığının ifadesiyle "babalık karinesi"dir. İkinci fıkra bakımından gerekçe, aslolanın üçyüz günlük süreden sonra doğan çocukla koca arasında soybağının bulunmadığının kabulü olduğunu, ancak gebeliğin istisnaen üçyüz günden fazla sürmesi hâlinde gebeliğin evlilik sırasında gerçekleştiği kanıtlanarak soybağının kurulabileceğini açık bir hüküm hâline getirdiğini açıklar. Üçüncü fıkra ise tümüyle yenidir; gerekçeye göre eski Kanun gaiplik hâlinde sürenin ne zaman başlayacağını göstermediğinden doktrinde ve uygulamada duraksamalara yol açıyordu. Tasarının 285. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).
Bu maddenin en çok mağduriyet yaratan sonucu şudur: boşandıktan sonra üçyüz gün dolmadan doğan çocuk, biyolojik babası başkası olsa bile eski eşin hanesine kaydedilir. Karine kendiliğinden işler, kimsenin talebine gerek yoktur. Bunu düzeltmenin tek yolu sırayla ilerlemektir: önce soybağının reddi davasıyla karine çürütülür, hüküm kesinleşir, ancak ondan sonra babalık davası veya tanıma sonuç doğurur. İki istem aynı davada birlikte karara bağlanamaz; ret davası ayrılıp bekletici sorun yapılır. Süreye de dikkat edin: soybağının reddi davası kısa hak düşürücü sürelere tabidir ve süre geçerse karine kalıcı hâle gelir. Ayrıca herkes bu davayı açamaz: dava hakkı koca, ana ve çocuğa aittir; Cumhuriyet savcısının böyle bir yetkisi yoktur. Ananın dava hakkı yenidir; 07.11.2024 tarihli 7531 sayılı Kanun'dan önce ana kendi adına soybağının reddi davası açamıyordu, bu sınırlama iptal edildikten sonra kanun değiştirildi (AYM, E. 2023/37, K. 2023/140, 26.07.2023). Kadınlar için pratik bir not: bekleme süresinin kaldırılması için mahkemeye başvurulabilir, ancak bu karine bakımından belirleyici olan doğum tarihidir.
Karinenin kapsamı
- Kural: Evlilik devam ederken doğan çocuğun babası kocadır (TMK m. 285/1).
- Sonraki dönem: Evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğanlar da kapsamdadır.
- Sona erme: Boşanma, iptal veya ölüm; boşanmada hüküm kesinleştiği anda sona erer.
- İşleyiş: Karine kendiliğinden uygulanır; ayrı bir işleme gerek yoktur (TMK m. 282).
- Kayıt: Çocuk kocanın hanesine evlilik içinde doğum olarak tescil edilir.
- Nitelik: Sahih nesep karinesi değil, yalnız bir soybağı karinesidir (S. Sayısı 723, s. 110).
Üçyüz gün geçtikten sonra
- Asıl kural: Süre geçtikten sonra doğan çocukla koca arasında soybağı yoktur (S. Sayısı 723, s. 110).
- İstisna: Ananın evlilik sırasında gebe kaldığı ispatlanırsa soybağı kurulur (TMK m. 285/2).
- Amaç: Gebeliğin istisnaen üçyüz günden uzun sürdüğü hâlleri karşılamak.
- İspat: Tıbbi kayıtlar, gebelik takip belgeleri ve uzman raporu.
- Yenilik: Bu açık hüküm eski Kanun'da yoktu.
- Yargılama: Hâkim maddî olguları kendiliğinden araştırır (TMK m. 284).
Gaiplik hâlinde süre
- Kural: Kocanın gaipliğine karar verilirse üçyüz günlük süre farklı işler (TMK m. 285/3).
- Başlangıç: Ölüm tehlikesi veya son haber tarihi.
- Sonuç: Bu tarihten üçyüz gün sonra doğan çocukla koca arasında soybağı bulunmaz.
- Gaiplik kararı: Ölüm tehlikesi veya uzun süre haber alınamama üzerine verilir (4721 s. K. m. 32).
- Yenilik: Hüküm tümüyle yenidir; eski Kanun'da karşılığı yoktu (S. Sayısı 723, s. 110).
- Amaç: Doktrindeki duraksamayı pozitif bir kuralla gidermek.
Karine nasıl çürütülür?
- Tek yol: Soybağının reddi davası (TMK m. 286).
- Sistem: 282 kurulma yollarını, 285 karineyi, 286 çürütmeyi düzenler (Yargıtay HGK, 2014/226 E., 2015/2029 K., 30.09.2015).
- Dava hakkı: Koca, ana veya çocuk (TMK m. 286).
- Savcı: Cumhuriyet savcısının bu davayı açma yetkisi yoktur (Yargıtay 2. HD, 2011/4244 E., 2012/12079 K., 07.05.2012).
- Süre: Dava kısa hak düşürücü sürelere tabidir (TMK m. 289).
- Süre geçerse: Karine kalıcı hâle gelir ve soybağı kesinleşir.
Başka bir erkekle soybağı
- Ön koşul: Mevcut soybağı reddedilmeden babalık davası dinlenmez (Yargıtay 2. HD, 2011/16609 E., 2012/29215 K., 05.12.2012).
- Tanıma: Başka erkekle soybağı bulunan çocuk tanınamaz (TMK m. 295).
- Usul: Babalık istemi ayrılır, ret davası bekletici sorun yapılır (Yargıtay 2. HD, 2011/1980 E., 2012/9434 K., 12.04.2012).
- Sıra: Ret hükmü kesinleştikten sonra babalık davası karara bağlanır.
- Güncel uygulama: Kural bugün de aynıdır (Yargıtay 2. HD, 2024/3544 E., 2024/8927 K., 20.11.2024).
- Babalık davası hakkı: Yalnız ana ve çocuk açabilir (TMK m. 301).
Usul
- Görev: Soybağı davaları aile mahkemesinde görülür (4787 s. K. m. 4).
- Yetki: Taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri (TMK m. 283).
- İspat: Hâkim kendiliğinden araştırır; DNA incelemesi zorunludur (TMK m. 284).
- Kayıt düzeltme: Ana yönünden istem soybağı davası değildir (TMK m. 282).
- Kayyım: Çocuğun menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanır (TMK m. 426).
- Vekâletname: Soybağı davaları için özel yetki gerekir (6100 s. K. m. 74).
Boşandıktan sonra üçyüz gün dolmadan doğan bir çocuk söz konusuysa zaman en kritik kaynağınızdır. Çocuk otomatik olarak eski eşin hanesine yazılacaktır; bunu düzeltmenin tek yolu soybağının reddi davasıdır ve bu dava kısa hak düşürücü sürelere tabidir. Süre kaçarsa karine kalıcı hâle gelir ve çocuğun biyolojik babasıyla soybağı hiçbir zaman kurulamaz; bu, velayetten mirasa kadar her şeyi etkiler. Bu nedenle doğumu öğrenir öğrenmez süreyi hesaplayın ve gecikmeyin. İkinci olarak davayı doğru kurun: soybağının reddi ile babalık aynı davada birlikte sonuçlandırılamaz. Doğru yol, ret davasını açmak; babalık istemi de ileri sürülmüşse onun ayrılıp bekletici sorun yapılmasını istemektir. Üçüncü olarak kimin dava açabileceğine dikkat edin: soybağının reddi davasını koca, ana veya çocuk açabilir; Cumhuriyet savcısının yetkisi yoktur ve çocuk küçükse menfaat çatışması nedeniyle kayyım atanması gerekir. Son olarak üçyüz gün geçtikten sonra doğan bir çocuğun kocaya bağlanmasını istiyorsanız, gebeliğin evlilik sırasında gerçekleştiğini tıbbi kayıtlarla ortaya koymanız gerekir; bu istisnai ama kanunda açıkça tanınmış bir yoldur.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Evlilik içinde doğan çocukla koca arasında soybağı kendiliğinden kurulur; bu soybağı usulünce reddedilmeden babalık davası dinlenemez
Ana, boşandığı eşiyle çocuk arasındaki soybağının reddini ve aynı davada başka bir erkek yönünden babalığa karar verilmesini istedi. Çocuk, evlilik devam ederken doğmuştu. Mahkeme her iki istemi de kabul etti.
“Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün geçmeden doğan çocuğun babası kocadır (TMK. md. 285/1). Bu bakımdan, davacının boşandığı eşi A. ile küçük C.B.arasında evlilik içinde doğumla kendiliğinden soybağı kurulmuştur. Türk Medeni Kanununun 295/son maddesi uyarınca bir başka erkekle soybağı bulunan çocuğun bu soybağı usulünce reddedilmeden (TMK. md. 286-291) babalık davasının (TMK. md. 301 -303) dinlenme olanağı bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor? Bu karar TMK 285'in pratikteki en önemli sonucunu gösterir: karine kendiliğinden işler ve nüfusta koca baba olarak görünür. Bir başka erkekle soybağı kurulabilmesi için önce bu karinenin usulünce çürütülmesi, yani soybağının reddi davasının kazanılması gerekir. Aksi hâlde babalık davası dava şartı yokluğundan reddedilir. Daire, kararın verildiği tarihteki hükme göre ananın kendi adına soybağının reddi davası açamayacağını da belirtmiştir; bu yön artık geçerli değildir. Anayasa Mahkemesi 2023'te bu sınırlamayı iptal etmiş (AYM, E. 2023/37, K. 2023/140, 26.07.2023), 7531 sayılı Kanunla 07.11.2024'te ana da dava hakkı sahipleri arasına alınmıştır (TMK m. 286). Kararın karineye ilişkin ilk bölümü ise aynen geçerlidir.
Baba ile soybağı evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur; evlilikte karine geçerlidir ve yalnız soybağının reddiyle çürütülür
Davacı, nüfusta yazılı kişilerin gerçek ana ve babası olmadığını, evlilik dışı bir ilişkiden doğduğunu ileri sürerek kaydın düzeltilmesini ve babalığa hükmedilmesini istedi. Mahkeme davayı babalık davası sayıp evlilik içinde doğan çocuğun soybağı reddedilmeden dinlenemeyeceği gerekçesiyle reddetti ve kararında direndi.
“4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun soybağının hükümlerini düzenleyen 282. maddesinin ikinci fıkrasında çocuk ile baba arasındaki soybağının, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulacağı; 285. maddesinin birinci fıkrasında evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu; 286.maddesinde de kocanın soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebileceği hüküm altına alınmıştır.”
Ne anlama geliyor? Kurul, soybağı sisteminin üç maddesini tek paragrafta birleştirir: kimin baba sayılacağını 282 belirler, evlilik hâlinde kimin baba olduğunu 285'teki karine söyler, bu karinenin nasıl çürütüleceğini 286 gösterir. Kararda ayrıca soybağı davalarının kendine özgü bir dava türü olduğu vurgulanır: yalnız belirli kişiler tarafından, belirli kişilere karşı ve kanundaki hak düşürücü süreler içinde açılabilirler. Bu nedenle nüfus kaydının düzeltilmesi davasıyla karıştırılmamalıdır.
Soybağının reddi ile babalık istemleri birlikte karara bağlanamaz; ret davası ayrılıp bekletici sorun yapılmalıdır
Boşanma davası sürerken eşlerden biri başka biriyle yaşamaya başlamış ve bu birliktelikten 2007'de bir çocuk doğmuştu. Çocuk, evlilik henüz sona ermediği için önceki eşin hanesine kaydedildi. Önceki eş, nüfus kaydının düzeltilmesini istedi; davalılar davayı kabul etti ve mahkeme kaydı iptal ederek çocuğu diğer haneye tescil etti.
“Soybağı reddedilmeden küçüğün babasının bir başkası olduğu kabul edilemeyeceğine göre, her iki davanın birlikte sonuca bağlanması mümkün bulunmamaktadır. Bu bakımdan "babalığa" ilişkin ikinci talebin davadan tefrik edilip ayrı bir esasa kaydedilmesi, soybağının reddi davasının, babalığa ilişkin davada "bekletici sorun" sayılarak, neticesinin beklenmesi, soybağı reddedildikten ve buna ilişkin hüküm kesinleştikten sonra, babalık davasının sonuca bağlanması gerekir.”
Ne anlama geliyor? Karar, doğru usulü adım adım gösterir: babalığa ilişkin istem davadan ayrılır ve ayrı esasa kaydedilir; soybağının reddi davası bu dava için bekletici sorun sayılır; ret hükmü kesinleştikten sonra babalık davası karara bağlanır. Kararda ayrıca dava hakkının kime ait olduğu da hatırlatılmıştır: çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini yalnız ana ve çocuk isteyebilir, önceki eşin babalık davası açma hakkı yoktur.
Kural bugün de aynıdır: soybağı reddedilmedikçe babalık davası incelenemez
Davacı, ölen bir kişinin babası olduğunu ileri sürerek babalığın hükmen tespitini istedi. İlk derece mahkemesi hem soybağının reddine hem babalığın tespitine birlikte karar verdi. Bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırdı; mahkeme soybağının reddi istemini ayırdı ve Adli Tıp Kurumu raporuna dayanarak babalığa hükmetti.
“kabule göre de soybağı reddedilmedikçe babalık davasının incelenemeyeceği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, kuralın güncel uygulamasını doğrular. Bölge adliye mahkemesi, soybağı reddedilmeden babalık davasının incelenemeyeceğini belirterek ilk kararı kaldırmış; mahkeme bunun üzerine ret istemini ayırmış ve babalığı yüzde 99,99 oranında gösteren Adli Tıp Kurumu raporuna dayanarak karar vermiştir. Daire bu kararı onamıştır. İzlenmesi gereken sıra bellidir: önce karineyi çürüt, sonra babalığı kurdur.
Cumhuriyet savcısının soybağının reddi davası açma yetkisi yoktur; bu davalar aile mahkemesinde görülür
Eşler 1984'te evlenmiş, çocuk 2002'de evlilik içinde doğum olarak nüfusa tescil edilmişti. Cumhuriyet savcısı, çocuğun ana adının tespiti ile baba adının değiştirilmesini ve nüfus kaydının düzeltilmesini istedi. Mahkeme istemi kabul etti.
“Davalı A. tarafından soybağı reddedilmedikçe bu dava görülemez. Ayrıca Cumhuriyet Savcısının soybağının reddi davası açma yetkisi bulunmamaktadır. Soybağının reddine ilişkin davalar 4787 sayılı yasanın 5133 sayılı yasayla değişik 4. maddesi gereğince 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 2. kitabından kaynaklanmakta olup bu davalara Aile Mahkemelerinde bakılması gerekir.”
Ne anlama geliyor? Karar iki sınırı birden çizer. Birincisi taraf sıfatı: babalık karinesini çürütecek soybağının reddi davasını yalnız kanunda sayılan kişiler açabilir; Cumhuriyet savcısının böyle bir yetkisi yoktur. İkincisi görev: soybağının reddi davaları Türk Medeni Kanunu'nun ikinci kitabından kaynaklandığından aile mahkemesinde görülür. Ana yönünden istem ise ayrıdır; ana ile soybağı doğumla kurulduğundan orada yapılacak şey doğuran kadının tespitidir.
Madde gerekçesi
Madde 285- Madde 1984 tarihli Öntasarının 223 üncü ve kaynak İsviçre Medenî Kanununun 255 inci maddeleri örnek alınarak düzenlenmiştir. Yürürlükteki Kanunun 241 inci maddesini karşılamaktadır. Birinci fıkrada, hüküm değişikliği yoktur. Yürürlükteki hükmün birinci cümlesinin daha sade ve açık bir Türkçeyle ifadesi söz konusudur. Böylece, evlilik devam ederken veya evlilik sona erdikten sonraki üçyüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu yönündeki karine aynen korunmuştur. Ancak bu karine, yürürlükteki metnin aksine, bir "sahih nesep karinesi" değil, sahih-gayrisahih farklılığı kaldırıldığına göre, sadece bir soybağı karinesi, yani maddenin kenar başlığının ifadesiyle "babalık karinesi"dir. İkinci fıkra ise, yürürlükteki metinle içerik açısından bir noktada aynıdır. Bu nokta, hem yürürlükteki metne hem de yeni düzenlemeye göre, aslolanın, evlilik sona erdikten sonraki üçyüz günlük süreden sonra doğan çocuğun koca ile arasında soybağının bulunmadığının kabul edilmesi gereğidir. Ancak madde, yürürlükteki metinden farklı olarak, ana üçyüz günlük süre geçtikten sonra doğurmuş olsa bile onun yine de evlilik sırasında gebe kaldığının kanıtlanması hâlinde, çocuk ile koca arasında soybağının kurulabileceğini açık ve net bir şekilde ifade etmektedir. Üçüncü fıkra ise, yürürlükteki metinde mevcut olmayan bir hükümdür. Gerçekten, yürürlükteki Kanun, kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde, yukarıda öngörülen üçyüz günlük sürenin ne zamandan itibaren işlemeye başlayacağına dair herhangi bir hüküm içermemekte ve bu durum doktrin ve uygulamada duraksamalara yol açmaktadır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 109-110Gerekçenin en dikkat çekici cümlesi, karinenin niteliğini değiştirdiğini söyleyen cümledir: hüküm metin olarak neredeyse aynı kalmıştır, ama artık "sahih nesep karinesi" değil yalnızca bir "babalık karinesi"dir. Bu, görünüşte teknik bir fark gibi durur; oysa sonucu büyüktür. Eski sistemde karine çocuğu "sahih nesepli" sayarak onu evlilik dışı doğan çocuklardan üstün bir hukuki konuma yerleştiriyordu; yeni sistemde böyle bir hiyerarşi yoktur, karine yalnız kimin baba sayılacağını belirler. İkinci fıkra bakımından gerekçe, kuralın yönünü de açıklar: üçyüz gün geçtikten sonra doğan çocukta aslolan soybağının bulunmamasıdır; evlilik sırasında gebe kalındığının kanıtlanması istisnadır ve ispat yükü bunu ileri sürendedir. Üçüncü fıkra ise gerekçenin deyişiyle doktrindeki duraksamayı "pozitif bir hukuk kuralıyla" gidermek için konulmuştur. Tasarının 285. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Maddenin eski Kanun'daki karşılığı 241. maddedir ve gerekçe de bunu açıkça belirtir. Üçyüz gün ölçüsü aynıdır; değişen üç şey vardır. Birincisi kavramdır: eski metin süre geçtikten sonra doğan çocuğun "nesebi sahih addolunmaması"nı asıl kabul ediyordu, yeni metin ise sahih-gayrisahih ayrımını tümüyle kaldırdığı için yalnız soybağının bulunup bulunmadığını konuşur. İkincisi istisnadır: eski hüküm üçyüz gün geçtikten sonra doğan çocuk bakımından bir kurtarma yolu göstermiyordu; yeni madde, gebeliğin evlilik sırasında gerçekleştiği kanıtlanırsa soybağının kurulabileceğini açıkça yazar. Üçüncüsü gaipliktir: eski Kanun'da sürenin gaiplik hâlinde ne zaman başlayacağı düzenlenmemişti; yeni madde bunu ölüm tehlikesi veya son haber tarihine bağlamıştır.
Evlilik mevcut iken veya zevalinden itibaren üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası, kocadır. Bu müddet geçdikten sonra, asıl olan, doğan çocuğun nesebi sahih addolunmamaktır.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 241 | 4721 sayılı Kanun m. 285 | |
|---|---|---|
| Süre | Üçyüz gün | Üçyüz gün |
| Kavram | Nesebi sahih karinesi | Babalık karinesi |
| Ayrım | Sahih ve gayrisahih nesep | Ayrım kaldırıldı |
| Süre sonrası | Soybağı yok sayılır | Kural olarak soybağı yok |
| İstisna | Öngörülmemiş | Evlilikte gebe kalmanın ispatı |
| Gaiplik | Düzenlenmemiş | Ölüm tehlikesi veya son haber tarihi |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi; gebe kalma istisnası ve gaiplik fıkrası eklendi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 282: Genel olarak soybağının kurulması.
- TMK m. 283: Soybağı davalarında yetki.
- TMK m. 284: Soybağı davalarında yargılama usulü.
- TMK m. 286: Soybağının reddi davasında dava hakkı.
- TMK m. 287: Evlilik içinde ana rahmine düşme.
- TMK m. 288: Evlenmeden önce veya ayrı yaşarken ana rahmine düşme.
- TMK m. 289: Soybağının reddinde hak düşürücü süreler.
- TMK m. 292: Sonradan evlenme.
- TMK m. 295: Tanıma.
- TMK m. 301: Babalık davası.
Boşanmadan sonra doğan çocuğun nüfus kaydını ve soybağının reddi davasında süreyi değerlendirmek için İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 285 ne diyor?
Evlilik devam ederken veya sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır.
Bu karine ne zaman işler?
Kendiliğinden; ayrı bir talep veya işlem gerekmez.
Üçyüz gün ne zaman başlar?
Evliliğin sona erdiği tarihte; boşanmada hüküm kesinleştiği anda.
Boşandıktan sonra doğan çocuk kimin hanesine yazılır?
Üçyüz gün dolmadıysa eski eşin hanesine.
Biyolojik baba başkasıysa ne olur?
Kayıt yine kocaya göre yapılır; düzeltmek için dava gerekir.
Karine nasıl çürütülür?
Soybağının reddi davasıyla (TMK m. 286).
Başka bir erkek çocuğu tanıyabilir mi?
Mevcut soybağı reddedilmedikçe hayır (TMK m. 295).
Doğrudan babalık davası açılabilir mi?
Hayır; ret davası kazanılmadan dinlenmez (Yargıtay 2. HD, 2011/16609 E., 2012/29215 K., 05.12.2012).
İki dava birlikte görülebilir mi?
Hayır; babalık istemi ayrılıp ret davası bekletici sorun yapılır (Yargıtay 2. HD, 2011/1980 E., 2012/9434 K., 12.04.2012).
Bu kural bugün de geçerli mi?
Soybağının reddi davasını kim açabilir?
Koca, ana veya çocuk (TMK m. 286).
Cumhuriyet savcısı açabilir mi?
Süre kaçarsa ne olur?
Karine kalıcı hâle gelir ve soybağı kesinleşir (TMK m. 289).
Üçyüz gün geçtikten sonra doğan çocuk?
Kural olarak kocayla soybağı bulunmaz (S. Sayısı 723, s. 110).
Bunun istisnası var mı?
Evet; ananın evlilik sırasında gebe kaldığı ispatlanırsa (TMK m. 285/2).
Bu nasıl ispatlanır?
Tıbbi kayıtlar, gebelik takip belgeleri ve uzman raporuyla.
Kocanın gaipliğine karar verilmişse?
Üçyüz günlük süre ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işler (TMK m. 285/3).
Bu fıkra eski Kanun'da var mıydı?
Hayır; tümüyle yeni bir hükümdür.
Karine hangi maddelerle birlikte okunur?
282 kurulma yollarını, 285 karineyi, 286 çürütmeyi düzenler (Yargıtay HGK, 2014/226 E., 2015/2029 K., 30.09.2015).
Ana ile soybağı da karineyle mi kurulur?
Hayır; ana ile soybağı doğumla kurulur (TMK m. 282).
Hangi mahkeme görevli?
Aile mahkemesi (4787 s. K. m. 4).
DNA incelemesi yapılır mı?
Evet; hâkim kendiliğinden araştırır (TMK m. 284).
Çocuk küçükse kim temsil eder?
Menfaat çatışması varsa temsil kayyımı (TMK m. 426).
Eski Kanun'daki karşılığı nedir?
743 sayılı Kanun'un 241. maddesi.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 32, 282, 283, 284, 285, 286, 287, 288, 289, 292, 295, 301, 426
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 241
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 285 gerekçesi s. 109-110, Komisyon değişiklik listesi s. 311-314
- Anayasa Mahkemesi, E. 2023/37, K. 2023/140, 26.07.2023
- Yargıtay HGK, 2014/226 E., 2015/2029 K., 30.09.2015
- Yargıtay 2. HD, 2024/3544 E., 2024/8927 K., 20.11.2024
- Yargıtay 2. HD, 2011/16609 E., 2012/29215 K., 05.12.2012
- Yargıtay 2. HD, 2011/4244 E., 2012/12079 K., 07.05.2012
- Yargıtay 2. HD, 2011/1980 E., 2012/9434 K., 12.04.2012